Giải đáp về vi-rút corona

Đài NHK xin giới thiệu ý kiến chuyên gia giải đáp một số câu hỏi về vi-rút corona chủng mới.

Câu hỏi 196: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 26: Cần đặc biệt cảnh giác trước chủng biến thể nào? (2)

Trả lời:
Biến thể vi-rút corona được phát hiện lần đầu tại Anh vào đầu tháng 12 năm ngoái. Tuy nhiên, phân tích vi-rút trước đó cho thấy có trường hợp đã bị nhiễm biến thể sớm hơn từ ngày 20/9.

Theo trung tâm ngăn ngừa và kiểm soát dịch bệnh châu Âu, nhiều nghiên cứu cho thấy biến thể này của vi-rút dễ lây hơn từ 36% đến 75% so với các biến thể phát hiện trước đó.

Vào đầu tháng 12, Anh ghi nhận từ 10.000 đến 20.000 ca nhiễm mới mỗi ngày. Tuy nhiên, đến cuối tháng, số ca nhiễm mới mỗi ngày tăng vượt mức 50.000 ca. Trong tháng 1, có những ngày số ca nhiễm mới cao hơn 60.000 ca. Các nhà nghiên cứu cho rằng số ca nhiễm tăng cao chủ yếu là do biến thể mới.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết đến ngày 9/3 đã ghi nhận biến thể này ở 111 nước và vùng lãnh thổ trên khắp thế giới.

Chính phủ Anh nghi ngờ biến thể có thể là nguyên nhân dẫn tới tình trạng số trường hợp phải nhập viện cũng như số ca tử vong tăng cao hơn so với vi-rút thông thường. Nhiều nghiên cứu được tiến hành nhằm xác minh giả thuyết này.
Tin tốt lành là biến thể được cho là không ảnh hưởng nhiều tới hiệu quả của vắc-xin.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 19/3/2021).

Câu hỏi 195: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 25: Cần đặc biệt cảnh giác trước chủng biến thể nào?

Trả lời:
Các biến thể mới của vi-rút corona đã được ghi nhận ở hơn 100 nước và vùng lãnh thổ trên khắp thế giới. Đối với vi-rút corona chủng mới, cứ mỗi tháng một phần trong thông tin di truyền lại xảy ra đột biến ở khoảng 2 vị trí. Mặc dù vậy, những biến đổi này thường không ảnh hưởng đến khả năng lây nhiễm và gây bệnh của vi-rút.

Tuy nhiên, đột biến có thể khiến một số chủng biến thể lây lan dễ dàng hơn hay chống lại sự tấn công của hệ miễn dịch. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và chính phủ nhiều nước công nhận đây là “những biến thể đáng lo ngại nhất” và tăng cường việc theo dõi.

Có 3 chủng biến thể được xếp vào loại cần cảnh giác cao độ. Một biến thể được phát hiện lần đầu ở Anh, một biến thể khác được ghi nhận lần đầu ở Nam Phi và một loại đang lây lan tại Brazil. Các biến thể này đều có chung 1 loại đột biến gọi là N501Y. Các nhà nghiên cứu cho rằng đột biến này gây ra thay đổi hình thái bề mặt vi-rút và giúp chúng xâm nhập vào tế bào cơ thể người, do đó các biến thể này có khả năng lây lan mạnh hơn.

Trong phần tiếp theo, chúng ta sẽ xem xét đặc trưng của mỗi loại biến thể và hiệu quả của vắc-xin trong việc ngăn ngừa chúng.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 18/3/2021).

Câu hỏi 194: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 24: Miễn dịch cộng đồng là gì?

Trả lời:
Miễn dịch cộng đồng là trạng thái đạt được sau khi một tỉ lệ nhất định dân số có khả năng miễn dịch trước một chủng vi-rút hoặc một mầm bệnh, để nếu có người nhiễm bệnh thì dịch bệnh cũng sẽ không lan rộng. Điều đáng lưu ý là tùy thuộc vào loại bệnh truyền nhiễm mà tỉ lệ dân số cần được tiêm vắc-xin để đạt được miễn dịch cộng đồng là khác nhau.

Theo các chuyên gia, có những trường hợp vắc-xin giúp ngăn bệnh trở nặng, nhưng không hiệu quả trong việc ngăn dịch bệnh lây lan. Điều này có nghĩa là cho dù có nhiều người được tiêm vắc-xin đi chăng nữa thì vẫn không thể đạt được miễn dịch cộng đồng. Trong trường hợp vi-rút corona, các chuyên gia cho biết hiện vẫn chưa rõ có thể đạt được miễn dịch cộng đồng sau khi tiêm vắc-xin hay không.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 17/3/2021).

Câu hỏi 193: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 23: Lừa đảo và giả mạo liên quan đến tiêm chủng

Trả lời:
Cục Bảo vệ người tiêu dùng cho biết đã nhận được đề nghị xin tư vấn từ những người bị gọi điện hoặc gửi thư điện tử đáng ngờ liên quan đến việc tiêm vắc-xin COVID-19. Chẳng hạn, có trường hợp một người nhận được cuộc gọi tự xưng là cán bộ chính quyền địa phương và yêu cầu nhanh chóng chuyển 100.000 yên đến một tài khoản được chỉ định nếu muốn tiêm vắc-xin, đồng thời cho biết số tiền này sẽ được hoàn lại sau.

Trung tâm bảo vệ người tiêu dùng quốc gia cũng đưa ra một dẫn chứng khác, theo đó có người cho biết nhận được tin nhắn giả danh một bộ trưởng và yêu cầu người này truy cập vào đường link chỉ định để được ưu tiên tiêm vắc-xin.

Theo giới chức Cục Bảo vệ người tiêu dùng, đối với chương trình tiêm chủng vắc-xin COVID-19, chính quyền các địa phương không yêu cầu chi trả hoặc cung cấp thông tin cá nhân qua điện thoại hay thư điện tử. Một khảo sát do cơ quan tiến hành cho thấy 80% số người bị lừa hay gặp rắc rối do các vụ lừa đảo liên quan đến vi-rút corona nói rằng, họ từng không nghĩ mình sẽ trở thành nạn nhân lừa đảo do đã đề phòng cẩn thận.

Trung tâm bảo vệ người tiêu dùng quốc gia cung cấp dịch vụ tư vấn miễn phí qua điện thoại cho những người nhận được các cuộc gọi hoặc thư điện tử đáng ngờ có khả năng liên quan đến chương trình tiêm chủng. Dịch vụ này chỉ có tiếng Nhật.

Số điện thoại tư vấn là 0120-797-188, hoạt động từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều tất cả các ngày.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 16/3/2021).

Câu hỏi 192: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 22: Tiêm vắc-xin có gây nhiễm vi-rút hay không?

Trả lời:
Vắc-xin COVID-19 đang được sử dụng tại Nhật Bản hiện nay là vắc-xin mRNA (vắc-xin gen). Việc nhiễm vi-rút do tiêm loại vắc-xin này là không thể xảy ra.

Đây là loại vắc-xin có các đoạn vật chất di truyền gọi là “mRNA” mang thông tin di tuyền của các “protein gai” trên bề mặt vi-rút. Các “mRNA” này đóng vai trò bản đồ hướng dẫn tạo ra các protein gai trong tế bào cơ thể người.

Vắc-xin mRNA được cho là có độ an toàn cao do mRNA chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định. Sau khi được đưa vào cơ thể người, lượng mRNA trong vắc-xin sẽ giảm và dần biến mất. Bên cạnh đó, một yếu tố khác khiến vắc-xin mRNA được cho là an toàn là do chúng không xâm nhập vào phần lõi tế bào có chứa các đoạn gen của người.

Trong một số trường hợp hiếm gặp, người tiêm có thể nhiễm bệnh sau khi tiêm vắc-xin giảm độc lực, chẳng hạn như vắc-xin phòng ngừa bại liệt. Đây là loại vắc-xin được bào chế từ vi-rút còn hoạt động nhưng đã được làm yếu.

Tất cả các loại vắc-xin ngừa vi-rút corona đang được sử dụng đều không phải là vắc-xin giảm độc lực, do đó không tiềm ẩn nguy cơ nói trên.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 15/3/2021).

Câu hỏi 191: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 21: Tiêm bắp có gây đau nhiều hơn hay không?

Trả lời:
Hầu hết các loại vắc-xin COVID-19 đều được chỉ định tiêm bắp. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết tiêm vắc-xin vào sâu trong bắp không có nghĩa là sẽ gây đau nhiều hơn. Khi tiêm vào bắp, vắc-xin sẽ được đưa vào phần cơ bên trong lớp mỡ dưới da và mũi kim sẽ được tiêm vuông góc với cánh tay.

Tại Nhật Bản, vắc-xin thường được tiêm dưới da, hay phần giữa lớp da và cơ, kể cả đối với vắc-xin cúm thông thường. Tuy nhiên, tiêm bắp được cho là giúp vắc-xin hấp thu nhanh hơn.

Giáo sư Okada Kenji của Trường Điều dưỡng Fukuoka, đồng thời cũng là Chủ tịch Hiệp hội Tiêm chủng Nhật Bản, cho biết tại các nước khác, khi tiêm chủng các loại vắc-xin thông thường thì tiêm bắp thường phổ biến hơn. Ông nói không phải lúc nào tiêm bắp cũng gây đau nhiều hơn tiêm dưới da, mà còn phụ thuộc vào thành phần của vắc-xin. Ông cũng cho biết việc bị đau nhiều hay ít là rất khác nhau ở mỗi người.

Theo Giáo sư Okada, báo cáo ở các nước khác cho thấy tiêm vắc-xin corona gây đau tại vị trí tiêm nhiều hơn so với các loại vắc-xin khác. Do đó, nhân viên y tế cần giải thích đầy đủ để mọi người chuẩn bị tinh thần, còn khi tiêm mọi người được khuyên nên cố gắng đừng để ý đến kim tiêm, mà thay vào đó tập trung vào những thứ khác.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 12/3/2021).

Câu hỏi 190: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 20: Có nên tiêm vắc-xin ngừa vi-rút corona hay không? (2)

Trả lời:
Ông Okabe Nobuhiko là Giám đốc Viện Nghiên cứu An toàn Y tế thành phố Kawasaki, đồng thời cũng là thành viên ban cố vấn của Chính phủ Nhật Bản về ứng phó vi-rút corona. Ông cho biết đến nay dường như chưa có tác dụng phụ cực kỳ đáng lo ngại của vắc-xin COVID-19, ít nhất là khi xem xét dữ liệu thử nghiệm lâm sàng và thông tin từ các nước đang tiến hành tiêm chủng.

Ông nói nếu so sánh với vắc-xin cúm thông thường hay các loại vắc-xin khác, vắc-xin ngừa vi-rút corona có thể gây đau nhiều hơn khi tiêm và chỗ tiêm bị sưng lâu hơn. Tuy nhiên, theo các dữ liệu thu thập được cho đến nay, trong hầu hết các trường hợp, những triệu chứng này thường biến mất sau một lúc.

Tuy nhiên, ông Okabe cũng cho biết nên có một hệ thống để người dân có thể tham khảo ý kiến của người có chuyên môn, hoặc được hỗ trợ y tế khi cảm thấy lo lắng.

Ông Okabe nói nếu có ai đó hỏi ông rằng có nên tiêm vắc-xin hay không, thì ông sẽ trả lời là có. Ông cho biết nếu một người nhiễm vi-rút corona, người đó có thể chỉ bị các triệu chứng nhẹ, nhưng cũng có khả năng sẽ bị chuyển biến nặng. Theo ông Okabe, khi so sánh nguy cơ của việc bị chuyển biến nặng do nhiễm vi-rút corona với nguy cơ xuất hiện phản ứng phụ nghiêm trọng sau khi tiêm vắc-xin, ông tin rằng lợi ích của vắc-xin trong việc ngăn ngừa triệu chứng nặng cao hơn nhiều so với nguy cơ gặp phản ứng phụ.

Tuy nhiên, ông Okabe cũng cho biết nhiều người dù muốn cũng không thể tiêm vắc-xin do các yếu tố bẩm sinh, đồng thời cũng có nhiều người từ chối tiêm vắc-xin bất kể vì lý do gì. Theo ông Okabe, tiêm vắc-xin hay không là quyết định của mỗi cá nhân và điều này nên được tôn trọng.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 8/3/2021).

Câu hỏi 189: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 19: Có nên tiêm vắc-xin ngừa vi-rút corona hay không?

Trả lời:
Hiện có rất nhiều thông tin về việc tiêm vắc-xin ngừa vi-rút corona. Điều này có thể khiến nhiều người băn khoăn về việc liệu có nên tiêm vắc-xin hay không?

Giáo sư Ishii Ken thuộc Viện nghiên cứu Y khoa, Đại học Tokyo là một nhà nghiên cứu đầu ngành về vắc-xin và từng làm việc với Cục Quản lý Dược phẩm và Thực phẩm của Mỹ (FDA). Sau đây là ý kiến của giáo sư về các loại vắc-xin dự kiến sẽ được dùng trong chương trình tiêm chủng tại Nhật Bản.

Giáo sư cho biết hiệu quả và độ an toàn của các loại vắc-xin được xác nhận bằng các dữ liệu minh bạch, do đó dường như chúng không có vấn đề gì. Ông cho biết mình từng lo ngại việc các loại vắc-xin được phát triển chỉ trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, sau khi xem xét số người tham gia thử nghiệm lâm sàng, cũng như độ chính xác của các cuộc thử nghiệm, ông cho rằng vắc-xin hoàn toàn không có vấn đề gì.

Theo giáo sư, không thể hoàn toàn loại trừ khả năng vắc-xin có tác dụng phụ sau thời gian dài, và hiện vẫn chưa rõ liệu các tác dụng phụ có xuất hiện trong vòng vài năm sau khi tiêm vắc-xin hay không. Tuy nhiên, ngoại trừ các nguy cơ này, mọi thứ đều rất rõ ràng. Ông cho biết lợi ích của việc tiêm vắc-xin cao hơn nhiều so với nguy cơ nhiễm vi-rút và bị các triệu chứng nặng.

Giáo sư Ishii nói hiện tại khi vắc-xin đã sẵn sàng, các cá nhân cũng như xã hội đang đối mặt với câu hỏi liệu có nên tiêm vắc-xin hay không. Ông cho biết nhìn từ khía cạnh khoa học, những người thuộc nhóm có rủi ro cao khi nhiễm vi-rút, đặc biệt là người từ 65 tuổi trở lên, thì nên tiêm vắc-xin. Ông cũng khuyến nghị thành viên gia đình những người cao tuổi hoặc người có bệnh lý nền cũng nên tiêm vắc-xin để bảo vệ người thân của mình. Theo giáo sư, mọi người vẫn có nguy cơ nhiễm vi-rút nếu quyết định không tiêm vắc-xin.

Ông nói việc tiêm vắc-xin hay không là do mỗi người tự quyết định, sau khi cân nhắc ảnh hưởng đối với gia đình và cộng đồng.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 5/3/2021).

Câu hỏi 188: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 18: Có cần tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm sau khi tiêm vắc-xin?

Trả lời:
Các chuyên gia cho biết ở thời điểm hiện tại, mọi người nên tiếp tục thực hiện các biện pháp nói trên cho đến khi xác nhận được hiệu quả của vắc-xin trong cộng đồng.

Khi thử nghiệm lâm sàng, loại vắc-xin đang sử dụng tại Nhật Bản được xác nhận có hiệu quả 95% trong việc giảm triệu chứng. Nhưng điều đó không có nghĩa là tiêm vắc-xin cũng có thể ngăn khởi phát triệu chứng.

Ngoài ra, hiện vẫn chưa rõ liệu vắc-xin có thể giúp ngăn không bị nhiễm vi-rút hay không. Ngay cả khi đã được tiêm vắc-xin, mọi người vẫn có thể nhiễm vi-rút dù không xuất hiện triệu chứng. Do đó, mọi người vẫn có thể phát tán vi-rút nếu không thực hiện các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm.

Chương trình tiêm chủng ở nhiều nơi trên thế giới chỉ vừa mới bắt đầu. Theo Cơ quan Kiểm soát và Ngăn ngừa Dịch bệnh của Mỹ (CDC), cần có thêm dữ liệu để xác nhận liệu vắc-xin có hiệu quả lâu dài hay không.

CDC và các chuyên gia cho biết ở thời điểm này, sau khi tiêm vắc-xin, mọi người vẫn nên tiếp tục đeo khẩu trang, khử trùng, tránh nơi đông người và thực hiện các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 4/3/2021).

Câu hỏi 187: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 17: Có được dùng thuốc hạ sốt sau khi tiêm vắc-xin hay không?

Trả lời:
Sau khi tiêm vắc-xin, một số người được cho là có thể bị sốt hoặc đau. Trong nhiều trường hợp, các triệu chứng này xảy ra trong vòng 1 đến 2 ngày sau khi tiêm, nhưng chúng thường chỉ kéo dài trong vài ngày. Theo trang web của bộ y tế, những người gặp các triệu chứng như vậy “nên uống thuốc hạ sốt hoặc giảm đau với liều lượng phù hợp và theo dõi tình hình trong vài ngày”.

Tuy nhiên, nên đến bệnh viện hoặc hỏi ý kiến bác sĩ nếu bị sốt lâu hơn 2 ngày, hay gặp các triệu chứng nghiêm trọng hoặc triệu chứng chưa từng được báo cáo.

Giáo sư Nakayama Tetsuo thuộc Đại học Kitasato, cũng là chuyên gia về vắc-xin, cho biết các triệu chứng như sốt và đau xảy ra khi chức năng miễn dịch được kích hoạt. Ông cho biết dùng thuốc giảm đau hay hạ nhiệt không ảnh hưởng đến hệ miễn dịch.

Giáo sư Nakayama cũng cho biết trên thực tế, nếu một người bị sốt cao hơn 38,5 độ C hoặc bị đau dữ dội thì nên uống thuốc hạ sốt hoặc giảm đau.

Tuy nhiên, Trung tâm Kiểm soát và Ngăn ngừa Dịch bệnh của Mỹ (CDC) kêu gọi cần thận trọng khi dùng thuốc hạ sốt hoặc giảm đau trước khi tiêm vắc-xin. CDC “không khuyến khích” dùng các loại thuốc trên do vẫn chưa rõ ảnh hưởng của thuốc đối với vắc-xin.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 3/3/2021).

Câu hỏi 186: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 16: Phụ nữ mang thai có nên tiêm vắc-xin hay không?

Trả lời:
Vào tháng 1/2021, Hiệp hội Các bệnh Truyền nhiễm trong Sản phụ khoa, cũng như Hiệp hội Sản phụ khoa Nhật Bản đã đưa ra ý kiến về khả năng vi-rút corona gây ảnh hưởng đến phụ nữ mang thai.

Theo đó, chưa ghi nhận ca tử vong nào trong quá trình thử nghiệm lâm sàng. Tuy nhiên, chính sách tiêm chủng ở mỗi nước là khác nhau. Chẳng hạn, Mỹ không hạn chế tiêm chủng đối với phụ nữ mang thai, trong khi Anh khuyến cáo phụ nữ mang thai không nên tiêm vắc-xin do thiếu dữ liệu đầy đủ.

Về việc tiêm chủng đối với phụ nữ có thai, 2 hiệp hội y khoa nói trên của Nhật Bản cho biết các yếu tố như độ an toàn của vắc-xin, tác dụng phụ trung và dài hạn, cũng như liệu vắc-xin có gây ảnh hưởng đến thai nhi và trẻ sơ sinh hay không vẫn chưa được xác thực. Họ cũng cho biết sẽ không loại trừ phụ nữ mang thai khỏi danh sách đối tượng tiêm chủng, nhưng nếu quyết định tiêm vắc-xin, những người này cần được nhân viên y tế giải thích đầy đủ thông tin cũng như kiểm tra tình trạng thai nhi trước khi tiêm vắc-xin.

Các hiệp hội y khoa nói trên cũng khuyến cáo nếu có thể, phụ nữ nên tiêm vắc-xin trước khi mang thai, đồng thời nên tham khảo ý kiến bác sĩ sản phụ khoa trước khi quyết định tiêm vắc-xin.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 2/3/2021).

Câu hỏi 185: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 15: Nếu đã từng nhiễm COVID-19 thì có cần tiêm vắc-xin hay không ?

Trả lời:
Trong các bài trước, chúng tôi gửi đến các bạn khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về việc nên tiêm vắc-xin cho cả những người đã từng nhiễm COVID-19. Trung tâm Kiểm soát và Ngăn ngừa Dịch bệnh của Mỹ (CDC) cũng kêu gọi những người đã bình phục đi tiêm vắc-xin.

Trang web của CDC giới thiệu vắc-xin mRNA do hãng Pfizer và hãng Moderna bào chế, hiện đang được dùng cho chương trình tiêm chủng tại Mỹ. Theo CDC, dữ liệu thử nghiệm lâm sàng cho thấy các loại vắc-xin này đều an toàn đối với những người đã từng mắc COVID-19.

Cơ quan này cho biết: “Nên tiêm vắc-xin bất kể đã từng nhiễm COVID-19 hay chưa. Nguyên nhân là do các chuyên gia vẫn chưa biết sau khi nhiễm COVID-19, cơ thể sẽ được bảo vệ trước vi-rút trong thời gian bao lâu”. Ngoài ra, theo CDC, mức độ miễn dịch tự nhiên có được sau khi nhiễm vi-rút ở mỗi người là khác nhau.

CDC cho biết thêm: “Nếu một người từng được điều trị COVID-19 bằng các loại kháng thể đơn dòng hay huyết tương của những người đã hồi phục sau khi nhiễm, thì nên chờ 90 ngày rồi mới tiêm vắc-xin COVID-19”, đồng thời cũng nên hỏi ý kiến bác sĩ.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 1/3/2021).

Câu hỏi 184: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 14: Tiêm vắc-xin có thể gây sốc phản vệ hay không?

Trả lời:
Sốc phản vệ sau khi tiêm vắc-xin được báo cáo xảy ra tại Mỹ và những quốc gia đã bắt đầu chương trình tiêm chủng từ trước đó.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh của Mỹ (CDC), có 21 trường hợp sốc phản vệ được báo cáo trong số gần 1,9 triệu liều vắc-xin đầu tiên của Pfizer-BioNTech được tiêm trong khoảng từ ngày 14 đến 23/12.

CDC cũng cho biết có 10 trường hợp sốc phản vệ trong số hơn 4 triệu liều vắc-xin của hãng Moderna được tiêm trong khoảng thời gian từ 21/12 đến 10/1.

Theo CDC, hầu hết các trường hợp sốc phản vệ là những người có tiền sử dị ứng, và tất cả những người có thông tin theo dõi sau đó đều đã bình phục.

CDC cũng cho biết sốc phản vệ sau khi tiêm vắc-xin hiếm khi xảy ra, nhưng có nguy cơ đe dọa tính mạng và cần được chữa trị kịp thời.

Theo CDC, tại các điểm tiêm vắc-xin cần có nhân viên và trang thiết bị thích hợp để đảm bảo rằng bất cứ ai có dấu hiệu sốc phản vệ cũng sẽ được cứu chữa kịp thời, chẳng hạn như sử dụng thuốc epinephrine. Trung tâm cho biết cần có hướng dẫn cho tất cả những người đi tiêm vắc-xin để được hỗ trợ y tế ngay lập tức nếu thấy xuất hiện dấu hiệu hoặc triệu chứng phản ứng dị ứng sau khi rời cơ sở tiêm chủng.

Sốc phản vệ là một phản ứng dị ứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, các bác sĩ cho biết sốc phản vệ hiếm khi gây tử vong nếu được chữa trị kịp thời, chẳng hạn như bằng cách tiêm epinephrine.

Theo thông tin từ trang web của bộ y tế Nhật Bản, các điểm tiêm chủng và cơ sở y tế đều được trang bị thuốc và máy móc cần thiết để chữa trị kịp thời các trường hợp sốc phản vệ sau khi tiêm vắc-xin.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 26/2/2021).

Câu hỏi 183: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 13: Có biện pháp hỗ trợ nào cho người bị tác dụng phụ của vắc-xin hay không?

Trả lời:
Chính phủ Nhật Bản có một hệ thống nhằm cung cấp hỗ trợ cho những người bị tác dụng phụ của vắc-xin.

Luật tiêm chủng của Nhật Bản bảo vệ quyền lợi cho cả những người tiêm vắc-xin vi-rút corona. Do đó, chính phủ sẽ chi trả chi phí y tế hay trợ cấp tàn tật cho bất cứ ai bị tác dụng phụ.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 25/2/2021).

Câu hỏi 182: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 12: Vắc-xin có tác dụng phụ hay không? Có trường hợp tử vong nào hay không?

Trả lời:
Tác dụng phụ có thể gặp ở bất kỳ loại vắc-xin nào, kể cả vắc-xin ngừa vi-rút corona. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh của Mỹ (CDC), đối với vắc-xin do Pfizer của Mỹ hợp tác bào chế với BioNTech của Đức cũng như vắc-xin Moderna của Mỹ, các tác dụng phụ thường gặp nhất là đau, sưng, tấy đỏ, ớn lạnh, mệt mỏi và đau đầu. Các phản ứng này thường xuất hiện trong vòng 1 hoặc 2 ngày sau khi tiêm vắc-xin và biến mất sau đó vài ngày. Mặc dù hiếm gặp, báo cáo cũng ghi nhận những tác dụng phụ với mức độ từ trung bình đến nặng đủ để gây ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Theo một báo cáo về vắc-xin của Pfizer-BioNTech dựa trên thông cáo báo chí của công ty và thử nghiệm lâm sàng, trong số các triệu chứng nặng thì mệt mỏi chiếm 3,8%, còn đau đầu chiếm 2%. Có 2 trường hợp tử vong sau khi tiêm vắc-xin trong số 40.000 người tham gia thử nghiệm lâm sàng. Tuy nhiên, báo cáo cũng cho biết có 4 trường hợp khác tử vong sau khi tiêm giả dược, do đó có khả năng các ca tử vong nói trên không phải do vắc-xin.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 24/2/2021).

Câu hỏi 181: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 11: Tác dụng phụ của vắc-xin Pfizer-BioNTech

Trả lời:
Ban cố vấn về tiêm chủng của Mỹ đã tổng hợp dữ liệu về những tác dụng phụ được báo cáo của vắc-xin do Pfizer và BioNTech bào chế. Một nghiên cứu được tiến hành đối với khoảng 997.000 người đã được tiêm vắc-xin cho thấy sau khi tiêm mũi đầu tiên, có 67,7% báo cáo bị đau ở chỗ tiêm, 28,6% cảm thấy mệt mỏi, 25,6% bị đau đầu, 17,2% bị đau cơ, 7,4% bị sốt, 7,1% bị đau khớp, 7% bị ớn lạnh, còn 7% khác cảm thấy buồn nôn, và 6,8% bị sưng tấy. Cũng có ghi nhận về phản ứng dị ứng nghiêm trọng sau khi tiêm vắc-xin.

Theo một nghiên cứu đối với 9.943.247 liều vắc-xin Pfizer-BioNTech được tiêm tính đến ngày 18/1, có 50 trường hợp bị sốc phản vệ, tức là phản ứng dị ứng nghiêm trọng. Tính trung bình có 1,0057 trường hợp sốc phản vệ trên 200.000 người được tiêm. Sốc phản vệ xảy ra đối với người trong độ tuổi từ 26 đến 63 (tuổi trung vị là 38,5).

Trong số các trường hợp này có 94% là nữ giới. 74% các trường hợp này xuất hiện triệu chứng của sốc phản vệ trong vòng 15 phút sau khi tiêm và 90% xuất hiện trong vòng 30 phút sau tiêm.

80% số trường hợp sốc phản vệ được ghi nhận ở người có tiền sử dị ứng, bao gồm dị ứng với các loại thuốc và thức ăn.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 22/2/2021).

Câu hỏi 180: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 10: Những điều cần lưu ý trước và sau khi tiêm vắc-xin

Trả lời:
Có thể có trường hợp những người không khỏe được khuyên không nên tiêm vắc-xin. Bộ y tế khuyến cáo những người đang bị sốt cao hơn 37,5 độ C hoặc cảm thấy mệt mỏi thì không nên tiêm vắc-xin. Đối với những người có bệnh nền hoặc đang trong quá trình điều trị, bộ kêu gọi nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi tiêm. Theo bộ y tế, sau khi tiêm nên ở lại điểm tiêm chủng ít nhất là 15 phút để đảm bảo không bị phản ứng dị ứng. Bộ cho biết cần liên hệ bác sĩ nếu nhận thấy có điều gì bất thường. Sau khi tiêm vắc-xin, mọi người có thể tắm nhưng không nên chà xát mạnh ở vết tiêm. Ngoài ra, cần tránh vận động mạnh vào ngày đi tiêm chủng.

Giáo sư Nakayama Tetsuo thuộc Đại học Kitasato là chuyên gia về vắc-xin. Ông cho biết không có vấn đề gì nếu tắm hoặc thậm chí uống một lượng vừa phải đồ uống có cồn (tất nhiên là mọi người không nên uống quá nhiều).

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng chúng ta có thể sẽ cảm thấy chóng mặt hoặc khó thở do sợ tiêm vắc-xin. Nếu điều này xảy ra ở điểm tiêm chủng công cộng có thể khiến những người khác đi tiêm cảm thấy lo lắng. Về vấn đề này, ông Okabe Nobuhiko, Viện trưởng Viện Y tế Công cộng của Thành phố Kawasaki và cũng là thành viên ban chuyên gia về vi-rút corona của chính phủ, cho biết cần có sẵn hệ thống hỗ trợ tư vấn cho những người cảm thấy lo lắng về việc tiêm chủng.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 19/2/2021).

Câu hỏi 179: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 9: Vai trò của vắc-xin

Trả lời:
Vắc-xin ngừa vi-rút corona chủng mới được cho là có tác dụng giúp giảm triệu chứng hoặc ngăn các triệu chứng trở nặng, hơn là bảo vệ cơ thể không bị nhiễm vi-rút.

Các chuyên gia cho biết các loại vắc-xin nói chung được kỳ vọng giúp cơ thể không nhiễm vi-rút, ngăn xuất hiện các triệu chứng hoặc ngăn các triệu chứng trở nặng, và đạt được miễn dịch cộng đồng.

Khó có thể xác nhận được việc một loại vắc-xin có hiệu quả ngăn nhiễm bệnh hay không. Nguyên nhân là do có nhiều người nhiễm bệnh mà không xuất hiện bất kì triệu chứng nào. Bên cạnh đó cần tiến hành phân tích các tế bào một cách chi tiết để tìm ra loại vi-rút đã xâm nhập vào cơ thể người. Cơ quan Dược phẩm và Thiết bị Y tế (PMDA) là đơn vị phụ trách kiểm định dược phẩm tại Nhật Bản. Cơ quan này cho biết khi kiểm định vắc-xin ngừa vi-rút corona chủng mới, về nguyên tắc cần tiến hành thử nghiệm lâm sàng để đánh giá hiệu quả của vắc-xin trong việc ngăn người nhiễm vi-rút xuất hiện các triệu chứng.

Các thử nghiệm lâm sàng ở Mỹ và Châu Âu cho thấy vắc-xin không chỉ có hiệu quả trong việc ngăn xuất hiện triệu chứng, mà còn giúp ngăn các triệu chứng trở nên nghiêm trọng. PMDA cũng xem hiệu quả của vắc-xin trong việc ngăn triệu chứng trở nặng là một trong những tiêu chí để kiểm định vắc-xin ngừa vi-rút corona.

Một mục tiêu khác của chương trình chủng ngừa COVID-19 là giúp đạt được miễn dịch cộng đồng. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính cần phải có hơn 70% dân số thế giới được tiêm vắc-xin thì mới tạo được miễn dịch cộng đồng. WHO cho biết khó có thể đạt được con số trên trước cuối năm nay.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 18/2/2021).

Câu hỏi 178: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 8: Vắc-xin mRNA là gì?

Trả lời:
Vắc-xin mRNA, hay vắc-xin có chứa các đoạn vật chất di truyền của vi-rút corona chủng mới, đã bắt đầu được đưa vào sử dụng trong thực tế. Từ ngày 17/2, Nhật Bản bắt đầu chương trình chủng ngừa COVID-19 sử dụng vắc-xin do công ty Pfizer của Mỹ và BioNTech của Đức hợp tác phát triển. Vắc-xin này và vắc-xin do công ty Moderna của Mỹ bào chế đều là vắc-xin mRNA, hay vắc-xin chứa vật chất di truyền.

Vắc-xin hoạt động bằng cách đưa vào cơ thể người “mRNA” có mang thông tin di truyền của các “protein gai” bề mặt vi-rút corona. Các “mRNA” này sẽ đóng vai trò bản đồ hướng dẫn tạo ta các protein gai trong tế bào cơ thể người.

Hệ miễn dịch của cơ thể hoạt động tạo ra rất nhiều kháng thể chống lại các protein gai này. Kháng thể sẽ ngay lập tức tấn công khi vi-rút thật sự xâm nhập vào cơ thể.

Tuy nhiên, các mRNA thiếu sự ổn định. Sau khi được đưa vào cơ thể người dưới dạng vắc-xin, mRNA sẽ giảm và dần biến mất khỏi cơ thể người.

Ngoài ra, vắc-xin mRNA được cho là có độ an toàn cao do chúng không xâm nhập vào phần lõi tế bào có chứa các đoạn gen của người.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 17/2/2021).

Câu hỏi 177: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 7: Những bệnh lý nền được ưu tiên trong chương trình tiêm chủng của Nhật Bản

Trả lời:
Bộ y tế Nhật Bản soạn thảo danh sách các bệnh lý được ưu tiên tiêm vắc-xin. Trong đó bao gồm các bệnh mãn tính về tim mạch và thận, rối loạn hô hấp, các bệnh làm suy yếu hệ miễn dịch như ung thư hay hội chứng ngưng thở lúc ngủ. Những người đang nằm viện hoặc phải khám định kỳ do mắc các bệnh lý trên sẽ được ưu tiên tiêm vắc-xin.

Giới chức sẽ không yêu cầu người bệnh nộp giấy chứng nhận bệnh lý mà chỉ cần điền vào phiếu câu hỏi.

Những người có chỉ số khối cơ thể (BMI) từ 30 trở lên cũng được ưu tiên. Theo ước tính, tại Nhật hiện có khoảng 8,2 triệu người thuộc nhóm béo phì hoặc có bệnh lý nền.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 16/2/2021).

Câu hỏi 176: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 6: Đối tượng ưu tiên tiêm chủng

Trả lời:
Bộ y tế Nhật Bản cho biết việc tiêm vắc-xin sẽ được tiến hành theo thứ tự ưu tiên, trong đó nhân viên y tế sẽ là nhóm được tiêm đầu tiên. Tiếp đến là người từ 65 tuổi trở lên, rồi đến người làm việc tại các cơ sở chăm sóc người cao tuổi và người có bệnh lý nền.

Trong một số điều kiện nhất định, bộ y tế dự định cho phép những người làm việc tại cơ sở chăm sóc người cao tuổi được tiêm vắc-xin đồng thời với những người cao tuổi tại đó, chẳng hạn như khi có bác sĩ đến các cơ sở này để tiêm chủng. Theo bộ y tế, việc này sẽ giúp ngăn xuất hiện lây nhiễm theo cụm tại các cơ sở này. Một trong các điều kiện là tại cơ sở phải có bác sĩ theo dõi hằng ngày sức khỏe của người cao tuổi tại đây.

Điều này nhằm mục đích đảm bảo sẽ luôn có người theo dõi sức khỏe cho người cao tuổi sau khi tiêm được vắc-xin, thay cho nhân viên của các cơ sở, là những người cũng sẽ được tiêm vắc-xin.

Sẽ chỉ tiêm vắc-xin cho những người có nguyện vọng. Đối với người cao tuổi, nhiều trường hợp sẽ khó quyết định liệu họ có muốn tiêm vắc-xin hay không. Khi đó, bộ y tế yêu cầu hỏi ý kiến người thân và bác sĩ trước khi quyết định xem có tiêm vắc-xin cho họ hay không.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 15/2/2021).

Câu hỏi 175: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 5: Quy trình tiêm chủng

Trả lời:
Khi tiêm chủng được tiến hành hàng loạt, người đến tiêm cần nộp cho bộ phận tiếp đón phiếu tiêm chủng được chính quyền địa phương gửi tới nhà trước đó. Lưu ý cần đem theo giấy tờ tùy thân như bằng lái xe, thẻ bảo hiểm...

Tiếp đó, người đến tiêm phải điền vào bảng câu hỏi về tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh lý của mình. Các bác sĩ sẽ kiểm tra để xác định xem có thể tiêm vắc-xin hay không.

Nếu như không có vấn đề gì thì có thể được tiêm vắc-xin sau bước này. Dự kiến sẽ mất khoảng 2 phút để tiêm cho mỗi người.

Sau khi tiêm, mỗi người sẽ nhận được giấy chứng nhận ghi rõ ngày tiêm và tên của loại vắc-xin mà họ đã được tiêm. Giấy chứng nhận này cần thiết khi đi tiêm liều thứ hai.

Điều quan trọng là mọi người không được về nhà ngay sau khi tiêm vắc-xin. Bộ y tế yêu cầu sau khi tiêm phải ở lại một khu vực đặc biệt tại điểm tiêm chủng hơn 15 phút để được theo dõi tình trạng.

Theo báo cáo của các thử nghiệm lâm sàng ở nước ngoài, một số người sau khi tiêm những loại vắc-xin sẽ được dùng ở Nhật Bản đã xuất hiện các triệu chứng như đau đầu hoặc mệt mỏi sau khi tiêm vắc-xin. Tại Mỹ và một số nơi khác trên thế giới cũng ghi nhận các trường hợp sốc phản vệ hiếm gặp liên quan đến phản ứng dị ứng nghiêm trọng với vắc-xin.

Trạm cấp cứu cũng sẽ được thiết lập tại các điểm tiêm chủng để có thể xử lý kịp thời bất kỳ trường hợp nào cảm thấy không khỏe sau khi tiêm vắc-xin.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 5/2/2021).

Câu hỏi 174: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 4: Thủ tục và địa điểm tiêm chủng

Trả lời:
Chính quyền các địa phương sẽ triển khai tiêm chủng theo hướng dẫn của chính quyền trung ương. Những ai có nguyện vọng tiêm vắc-xin sẽ được tiêm tại địa phương nơi đăng ký cư trú. Trong trường hợp ngoại lệ, những người làm việc ở xa nhà hoặc đang phải nằm viện sẽ được phép tiêm vắc-xin ở nơi khác.

Để được tiêm vắc-xin, người dân cần có phiếu tiêm chủng do chính quyền địa phương gửi đến nhà qua đường bưu điện. Người dân cần đem theo phiếu này đến các điểm tiêm chủng để được tiêm miễn phí.

Tuy nhiên, mọi người cần đặt lịch hẹn qua điện thoại hoặc các phương tiện khác trước khi đi tiêm vắc-xin. Địa điểm tiêm chủng sẽ là các cơ sở y tế, nhà văn hóa hoặc các nhà thể chất. Trong phần tiếp theo, chúng tôi sẽ giới thiệu đến các bạn quy trình tiêm chủng cụ thể.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 4/2/2021).

Câu hỏi 173: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 3: Vắc-xin có hiệu quả bao lâu?

Trả lời:
Hiện tại, có nhiều loại vắc-xin COVID-19 đang được phát triển tại Nhật Bản cũng như ở nước ngoài. Tuy nhiên, chúng ta vẫn chưa rõ vắc-xin có thể có công hiệu trong bao lâu, do việc thử nghiệm lâm sàng cũng như tiêm vắc-xin trên thực tế ở nước ngoài chỉ vừa mới bắt đầu.

Theo bộ y tế Nhật Bản, vắc-xin có thể cũng có tác dụng đối với biến thể mới của vi-rút corona. Bộ cho biết nói chung vi-rút thường biến đổi liên tục, và ít khả năng những đột biến nhỏ làm mất đi hiệu quả của vắc-xin.

Kết quả của một số cuộc thử nghiệm cho thấy những người được tiêm vắc-xin của Pfizer hay của các hãng khác vẫn có kháng thể giúp chống lại các biến thể của vi-rút corona. Giới chức cho biết sẽ kiểm chứng hiệu quả và tính an toàn của vắc-xin, bao gồm cả hiệu quả đối với các biến thể, trong các thử nghiệm lâm sàng đang được tiến hành tại Nhật Bản.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 3/2/2021).

Câu hỏi 172: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 2: Vì sao cần tiêm vắc-xin?

Trả lời:
Việc tiêm vắc-xin nhằm cung cấp khả năng miễn dịch hoặc giúp tăng cường hệ miễn dịch cho con người. Tiêm vắc-xin được cho là sẽ giúp ngăn xuất hiện các triệu chứng hoặc ngăn bệnh trở nên nghiêm trọng. Bên cạnh đó, việc tiêm vắc-xin còn được cho là có tác dụng kiềm chế dịch bệnh lan rộng trong cộng đồng.

Theo bộ y tế Nhật Bản, kết quả từ các cuộc thử nghiệm lâm sàng ở nước ngoài cho thấy vắc-xin ngừa vi-rút corona chủng mới có hiệu quả trong việc ngăn bệnh trở nặng hoặc ngăn xuất hiện các triệu chứng, chẳng hạn như sốt.

Nếu tiêm chủng cho nhiều người có thể giúp giảm số bệnh nhân nặng và số ca tử vong, hệ thống y tế cũng sẽ được giảm bớt gánh nặng.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 2/2/2021).

Câu hỏi 171: Tiêm chủng vắc-xin – Phần 1: Tiêm chủng cho người nước ngoài ở Nhật Bản

Trả lời:
Người nước ngoài sống ở Nhật Bản có thể được tiêm vắc-xin phòng ngừa vi-rút corona tại địa phương đăng ký cư trú.

Chương trình tiêm chủng của Nhật Bản dự kiến sẽ bắt đầu từ 17/2. Nhân viên y tế sẽ là đối tượng được ưu tiên tiêm trước, sau đó mở rộng ra cho người cao tuổi, người có bệnh lý nền và các đối tượng khác. Người cao tuổi dự kiến sẽ bắt đầu được tiêm vắc-xin trong tháng 4.

Về địa điểm tiêm chủng, các điểm tiêm vắc-xin về cơ bản sẽ được bố trí tại cơ quan chính quyền địa phương nơi người dân đăng ký cư trú.

Chính phủ dự kiến sẽ gửi phiếu tiêm chủng đến các hộ dân. Vắc-xin sẽ được tiêm miễn phí.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 15/2/2021).

Câu hỏi 170: Hỗ trợ tài chính của chính phủ cho người lao động – Phần 2: Cách thức đăng ký

Trả lời:
Chúng tôi giới thiệu phần cuối trong loạt 2 bài về việc chính phủ hỗ trợ tài chính cho người lao động bị buộc phải nghỉ làm do đại dịch COVID-19. Chúng tôi xin giới thiệu cách thức đăng kí và địa chỉ liên hệ để biết thêm thông tin.

Chương trình này dành cho những người làm ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ, bị chủ lao động yêu cầu nghỉ làm vì dịch bệnh và không được trả trợ cấp đúng theo luật định. Thực tập sinh kĩ năng làm việc trong các công ty như vậy cũng là đối tượng của chương trình.

Họ có thể nhận được 80% mức lương trước khi bị bắt nghỉ với mức trợ cấp tối đa là 11.000 yên/ngày trong khoảng thời gian không được đi làm, tính từ tháng 4/2020. Chương trình sẽ được áp dụng đến hết tháng tiếp theo của tháng mà tình trạng khẩn cấp được dỡ bỏ.

Đến ngày 21/1, chính phủ đã chấp nhận gần 810.000 đơn đăng ký và quyết định chi trả trợ cấp với tổng giá trị hơn 63,6 tỷ yên. Người lao động hoặc công ty đều có thể đăng ký nhận hỗ trợ, qua thư hoặc qua mạng Internet.

Trang web của bộ lao động có đăng thông tin hướng dẫn đăng ký bằng tiếng Nhật, tiếng Anh, tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Trung. Trang web của Hiệp hội thực tập kỹ năng quốc tế (OTIT) có thông tin này bằng tiếng Trung, tiếng Việt, tiếng Tagalog, tiếng Indonesia, tiếng Thái, tiếng Anh, tiếng Campuchia và tiếng Miến Điện.

Bộ lao động có một dịch vụ miễn phí để giải đáp qua điện thoại các câu hỏi về chương trình nhưng chỉ có tiếng Nhật. Số điện thoại là 0120-221-276. Thời gian hoạt động từ 8 giờ 30 phút sáng đến 8 giờ tối từ thứ Hai đến thứ Sáu, và từ 8 giờ 30 phút sáng đến 5 giờ 15 phút chiều vào cuối tuần và ngày lễ.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 29/1/2021).

Câu hỏi 169: Hỗ trợ tài chính của chính phủ cho người lao động – Phần 1: Thời hạn

Trả lời:
Chúng tôi giới thiệu phần đầu trong loạt 2 bài về việc chính phủ hỗ trợ tài chính cho người lao động bị buộc phải nghỉ làm do đại dịch COVID-19.

Trước đây, Bộ lao động từng nói rằng những ai phải nghỉ làm do bùng phát dịch bệnh và không được chủ lao động trả tiền trợ cấp đúng theo quy định thì sẽ đủ điều kiện để được chính phủ hỗ trợ cho đến ngày 28/2. Tuy nhiên hiện nay, theo các quan chức, chương trình hỗ trợ này sẽ được kéo dài đến cuối tháng tiếp theo của tháng mà tình trạng khẩn cấp được dỡ bỏ.

Luật tiêu chuẩn lao động Nhật Bản nêu rõ rằng các doanh nghiệp phải trả ít nhất 60% tiền lương khi họ yêu cầu nhân viên nghỉ làm vì lý do từ phía doanh nghiệp. Tuy nhiên, một số công ty không trả được khoản này do kinh doanh thua lỗ hoặc các lý do khác. Bộ kêu gọi người lao động hãy đăng ký chương trình hỗ trợ nếu điều đó xảy ra.

Chương trình dành cho đối tượng là người lao động ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ, bị buộc phải nghỉ làm trong một khoảng thời gian nhất định kể từ tháng 4/2020. Họ có thể nhận được 80% mức lương trước khi nghỉ và tối đa là 11.000 yên/ngày.

Việc đăng ký chương trình này có thể do người lao động hoặc công ty thực hiện. Các quan chức của bộ lao động kêu gọi người lao động nộp đơn đăng ký ngay cả khi chủ thuê lao động tỏ ra bất hợp tác.

Trong số tiếp theo, chúng tôi sẽ hướng dẫn các bạn cách đăng ký và địa chỉ liên hệ để biết thêm thông tin.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 28/1/2021).

Câu hỏi 168: Tầm nhìn của WHO về vấn đề tiêm chủng – Phần 7: Có nên tiêm vắc-xin của Pfizer cho người từ 15 tuổi trở xuống?

Trả lời:
Giám đốc chương trình tiêm chủng, vắc-xin và sinh phẩm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bà Kate O’Brien đã có phát biểu về vấn đề này tại một buổi họp báo trực tuyến hôm 7/1.

Bà cho biết, nói chung ủy ban không khuyến cáo tiêm vắc-xin cho đối tượng dưới 16 tuổi do WHO hiện không có dữ liệu về nhóm tuổi này.

Cho đến nay, các thử nghiệm lâm sàng thường không bao gồm đối tượng dưới 16 tuổi. Tuy nhiên, các nghiên cứu đang được tiến hành nhằm tìm hiểu hiệu quả của vắc-xin với người trong độ tuổi từ 12 đến 16. Do đó chúng ta sẽ có nhiều thông tin hơn trong thời gian tới.

Nhưng bà cũng nói đối với trẻ có bệnh nền nghiêm trọng hoặc dễ xảy ra biến chứng nếu bị nhiễm vi-rút, các nhân viên y tế phụ trách tiêm vắc-xin có thể quyết định xem có nên tiêm hay không sau khi bàn bạc với gia đình các em. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh nói chung, WHO không khuyến cáo tiêm vắc-xin cho người dưới 16 tuổi.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 27/1/2021).

Câu hỏi 167: Tầm nhìn của WHO về vấn đề tiêm chủng – Phần 6: Vắc-xin có tác dụng miễn dịch trong bao lâu?

Trả lời:
Giám đốc chương trình tiêm chủng, vắc-xin và sinh phẩm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bà Kate O’Brien đã có phát biểu về vấn đề này tại một buổi họp báo trực tuyến hôm 7/1.

Bà cho biết thử nghiệm lâm sàng vắc-xin đã bắt đầu từ mùa xuân năm ngoái, và việc tiêm chủng hiện vẫn đang ở giai đoạn đầu. Bà nói có thể biết được vắc-xin có tác dụng miễn dịch trong bao lâu thông qua việc tiếp tục theo dõi những người đã từng tham gia thử nghiệm lâm sàng. Do đó, hiện tại WHO vẫn chưa có câu trả lời chính xác cho vấn đề này. Theo bà O’Brien, WHO kỳ vọng, đồng thời cũng dự đoán, vắc-xin sẽ có tác dụng miễn dịch lâu dài. Bà cũng cho biết WHO hiện đang theo dõi những người bị nhiễm vi-rút COVID-19 một cách tự nhiên. Các trường hợp như vậy có thể giúp cung cấp thông tin về việc liệu miễn dịch tự nhiên có thể kéo dài trong bao lâu, từ đó có thể được áp dụng cho miễn dịch do vắc-xin. Bà nhắc lại rằng hiện vẫn còn quá sớm để kết luận về việc miễn dịch sẽ kéo dài bao lâu.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 26/1/2021).

Câu hỏi 166: Tầm nhìn của WHO về vấn đề tiêm chủng – Phần 5: Có thể tiêm chủng mũi thứ nhất và mũi thứ hai bằng các loại vắc-xin khác nhau hay không ?

Trả lời:
Giám đốc chương trình tiêm chủng, vắc-xin và sinh phẩm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bà Kate O’Brien đã có phát biểu về vấn đề này tại một buổi họp báo trực tuyến hôm 7/1.

Bà cho biết hiện các nước đang bắt đầu đưa vào sử dụng một số loại vắc-xin. Bà thừa nhận WHO không có dữ liệu về việc trộn lẫn hay sử dụng phối hợp các loại vắc-xin khác nhau. Tuy nhiên, bà nói nếu một người được tiêm mũi thứ nhất bằng vắc-xin của Pfizer thì cũng nên được tiêm mũi thứ 2 bằng vắc-xin cùng loại. WHO được biết tại một số nước, các loại vắc-xin khác nhau được dùng cho mũi tiêm thứ nhất và thứ hai. Theo bà O’Brien, đây là một vấn đề rất quan trọng mà WHO sẽ ưu tiên nghiên cứu để sớm đưa ra khuyến cáo.
(Thông tin được cập nhật đến ngày 25/1/2021).

Câu hỏi 164: Tầm nhìn của WHO về vấn đề tiêm chủng – Phần 4: Những người đã bình phục sau khi nhiễm vi-rút có cần tiêm vắc-xin hay không?

Trả lời:
Chủ tịch nhóm chuyên gia cố vấn chiến lược về miễn dịch (SAGE) của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ông Alejandro Cravioto, đã phát biểu tại buổi họp báo trực tuyến hôm 7/1.

Ông cho biết đây là một trong những điều mà WHO đặc biệt khuyến cáo. Theo WHO, không nên loại trừ ra khỏi danh sách đối tượng được tiêm vắc-xin những người đã từng mắc COVID-19, được chẩn đoán bằng xét nghiệm PCR hay xét nghiệm kháng thể. Ông Cravioto lưu ý rằng hiện vẫn chưa rõ các hiệu quả tự nhiên từ kháng thể sau khi nhiễm vi-rút giúp ngăn không tái nhiễm có thể kéo dài trong bao lâu. Một tài liệu công bố hôm 6/1 cho biết hiệu quả bảo vệ này có thể kéo dài đến 8 tháng. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa đủ dữ liệu để cho rằng những người từng bị nhiễm thì không cần tiêm vắc-xin.

Ông cũng cho biết, nếu một người đã từng nhiễm vi-rút muốn chờ cho những người có nguy cơ cao được tiêm trước thì điều này phụ thuộc vào quyết định của mỗi cá nhân.

Ngoài ông Cravioto, giám đốc chương trình tiêm chủng, vắc-xin và sinh phẩm của WHO, bà Kate O’Brien cũng phát biểu.

Bà cho biết các nước trên thế giới chỉ mới bắt đầu chương trình tiêm chủng và đang nỗ lực phân phối vắc-xin cho những đối tượng được ưu tiên nhất. Trong khi đó, ít có khả năng một người từng nhiễm vi-rút bị tái nhiễm trong vòng 6 tháng. Tuy nhiên, WHO không cho rằng là không cần tiêm vắc-xin hoặc hoãn tiêm vắc-xin cho các đối tượng này.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 21/1/2021).

Câu hỏi 163: Tầm nhìn của WHO về vấn đề tiêm chủng – Phần 3: Những người có tiền sử bệnh lý có nên tiêm vắc-xin?

Trả lời:
Chủ tịch nhóm chuyên gia cố vấn chiến lược về miễn dịch (SAGE) của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ông Alejandro Cravioto, đã phát biểu tại buổi họp báo trực tuyến hôm 7/1.

Ông Cravioto nói việc một người có nên tiêm vắc-xin hay không phụ thuộc vào tiền sử bệnh lý của người đó. Rõ ràng rằng nếu một người có phản ứng dị ứng nghiêm trọng với bất kỳ loại vắc-xin nào thì không nên tiêm vắc-xin vi-rút corona. Tuy nhiên, nếu một người chỉ bị dị ứng với loại thức ăn hay sản phẩm nào đó thì không cần phải chống chỉ định tiêm vắc-xin. Ông cũng khuyến cáo nên tiêm vắc-xin ở các cơ sở có thể xử lý các ca phản ứng nặng một cách nhanh chóng và hiệu quả.

Sau phát biểu của ông Cravioto, giám đốc chương trình tiêm chủng, vắc-xin và sinh phẩm của WHO, bà Kate O’Brien, cũng có bài phát biểu.

Bà O’Brien nói những người có bệnh nền, chẳng hạn như bệnh về tim, phổi, bệnh tiểu đường hay béo phì được xếp vào nhóm dễ có triệu chứng nặng nếu bị nhiễm COVID-19. Bà cho biết những người có bệnh lý nền thật sự là những người rất cần được chủng ngừa.

Theo bà O’Brien, hiện vẫn chưa có dữ liệu cho thấy liệu vắc-xin có gây ra nguy cơ nào cho phụ nữ đang mang thai hay không. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh không có lý do gì để cho rằng vắc-xin gây hại cho phụ nữ mang thai hay bào thai. Bà đề nghị những phụ nữ đang mang thai nằm trong nhóm được khuyến nghị tiêm vắc-xin, đặc biệt là nhân viên y tế, cần bàn bạc với cơ sở tiêm vắc-xin và thảo luận về nguy cơ nhiễm COVID-19. Nếu khả năng lây nhiễm cao thì nên tiêm vắc-xin. Bà cho biết thêm rằng những người nhiễm HIV cùng với những người có nguy cơ cao chuyển biến nặng nếu nhiễm COVID-19 cũng nên được tiêm vắc-xin.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 20/1/2021).

Câu hỏi 162: Tầm nhìn của WHO về vấn đề tiêm chủng – Phần 2: Vắc-xin có công hiệu với biến thể mới của vi-rút hay không?

Trả lời:
Thế giới đang chứng kiến sự lây lan của các chủng vi-rút corona đột biến. Bà Kate O’Brien, giám đốc chương trình tiêm chủng, vắc-xin và sinh phẩm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phát biểu về vấn đề trên tại buổi họp báo trực tuyến vào ngày 7/1.

Theo bà O’Brien, trong quá trình bào chế và thử nghiệm, hiệu quả của các loại vắc-xin đối với nhiều biến thể khác nhau của vi-rút đã được đánh giá.

Bà cho biết vi-rút biến đổi theo thời gian và đây là điều hết sức bình thường. Theo bà, vấn đề ở đây là liệu vi-rút có thay đổi theo hướng làm ảnh hưởng đến bản thân căn bệnh hoặc cách thức điều trị, hay như trong trường hợp này là ảnh hưởng đến vắc-xin hay không.

Bà O’Brien cho biết hiện chúng ta đang nghe nói tới sự bùng phát của một số biến thể ở nhiều nơi trên thế giới, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây lan. Công tác đánh giá xem liệu các loại vắc-xin hiện nay có hiệu quả đối với các biến thể mới hay không vẫn đang được tiến hành.

Tuy nhiên, bà nói rằng điều chúng ta biết khá chắc chắn là cần tiến hành tiêm chủng càng nhanh càng tốt. Bà nói những biến đổi của vi-rút mà chúng ta đã quan sát được dường như không ảnh hưởng nhiều tới hiệu quả của vắc-xin.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 19/1/2021).

Câu hỏi 161: Tầm nhìn của WHO về vấn đề tiêm chủng – Phần 1: Đánh giá tình hình toàn cầu

Trả lời:
Giám đốc chương trình tiêm chủng, vắc-xin và sinh phẩm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Tiến sĩ Kate O’Brien đã phát biểu tại một buổi họp báo trực tuyến vào ngày 7/1.

Bà cho biết: “Mọi thứ đang thay đổi hằng ngày. Chúng ta đang ở tại thời điểm chứng thực được một số loại vắc-xin thật sự có hiệu quả.”

Bà nói: “Một số loại vắc-xin đã được cấp phép ở nhiều nước và hiện đang được phân phối, chủ yếu là ở các nước thu nhập cao.” Hy vọng vắc-xin cũng sẽ sớm có mặt tại các nước có thu nhập thấp và trung bình.

Theo bà O’Brien, hiện có ít nhất 3 loại vắc-xin đã được các cơ quan quản lý kiểm định. Đây là các cơ quan có tiêu chuẩn cao nhất trong việc xem xét dữ liệu từ vắc-xin. Bà cho biết các cơ quan này đánh giá vắc-xin dựa trên các dữ liệu về độ an toàn, hiệu quả và chất lượng sản xuất. Hiện tại, vắc-xin của AstraZeneca, Moderna và Pfizer đã được ít nhất một trong các cơ quan quản lý có tiêu chuẩn cao nhất cấp phép.

Bên cạnh đó, bà O’Brien cho biết cũng có một số loại vắc-xin khác đã công bố hiệu quả và đang trong quá trình kiểm định dữ liệu. Trong số này có các loại vắc-xin của Trung Quốc do Sinopharm và Sinovac bào chế, và vắc-xin của Nga do Gamaleya phát triển.

Bà O’Brien nói điều quan trọng nhất là: “Hiện có một lượng lớn vắc-xin đang trong quá trình thử nghiệm lâm sàng trên người, và chúng ta sẽ tiếp tục được chứng kiến một thị trường tương đối sôi động trong thời gian tới đây.” Bà cũng cho biết cơ quan quản lý sẽ “xác nhận xem các dữ liệu này có đáp ứng đủ điều kiện để vắc-xin được cấp phép sử dụng rộng rãi hay không.”

(Thông tin được cập nhật đến ngày 18/1/2021).

Câu hỏi 160: Tình trạng khẩn cấp – Phần 9: Chính phủ cho biết tình trạng khẩn cấp sẽ có hiệu lực đến hết ngày 7/2. Vậy sau đó sẽ như thế nào?

Trả lời:
Ông Omi Shigeru, trưởng ban chuyên gia của chính phủ phụ trách ứng phó vi-rút corona chủng mới, đã đề cập đến vấn đề này tại phiên họp của Uỷ ban Thượng viện vào ngày 14/1. Ông nói nếu vào những ngày trước 7/2, số ca nhiễm giảm xuống như mong đợi, các biện pháp được thực hiện thể theo tình trạng khẩn cấp sẽ dần dần được nới lỏng. Tuy nhiên, ông cũng nói rằng nếu số ca nhiễm mới vẫn không thay đổi hoặc tăng nhẹ hay chỉ giảm với mức độ rất vừa phải, điều đó có nghĩa là tình trạng khẩn cấp hiện nay chưa đủ và cần các biện pháp mạnh hơn để phòng ngừa lây nhiễm.

Theo ông Omi, các chuyên gia sẽ theo dõi tình hình lây nhiễm để đánh giá hiệu quả của các biện pháp hiện nay. Ông cho biết đánh giá này có thể được sử dụng để quyết định cụ thể các biện pháp mạnh hơn sẽ áp dụng. Ông nói rằng có khả năng một biện pháp sẽ là yêu cầu các doanh nghiệp tạm thời ngừng hoạt động. Ông Omi cho biết trong khi phân tích tình hình lây nhiễm, ban chuyên gia sẽ giả định kịch bản rằng tình trạng khẩn cấp hiện nay không đem lại kết quả như mong đợi và thảo luận các biện pháp bổ sung cần thiết.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 15/1/2021).

Câu hỏi 159: Tình trạng khẩn cấp – Phần 8: Chúng ta nên làm gì khi có lịch tiêm chủng và kiểm tra sức khỏe định kỳ trong thời gian ban bố tình trạng khẩn cấp?

Trả lời:
Bộ y tế khuyến cáo trên trang web của mình cũng như ở những nơi khác rằng nếu mọi người hạn chế quá mức việc đến cơ sở y tế thì có thể làm gia tăng những rủi ro về sức khỏe. Cụ thể, nếu không tiêm chủng cho trẻ nhỏ đúng theo độ tuổi được quy định có thể khiến trẻ có nguy cơ cao hơn mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Bộ y tế cũng kêu gọi các bậc phụ huynh đưa con em mình đi kiểm tra sức khỏe định kỳ vì đây là cơ hội quý báu để nhận được lời khuyên của các chuyên gia về sự phát triển của trẻ. Bộ còn khuyến nghị người dân nên đi khám tầm soát ung thư định kỳ vì ung thư ở giai đoạn đầu có thể không có triệu chứng.

Theo bộ y tế, các cơ sở y tế và điểm kiểm tra sức khỏe đều thực hiện triệt để các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm như khử trùng và thông khí. Do đó, bộ khuyên mọi người dù đang trong đại dịch vẫn nên tìm kiếm sự giúp đỡ về y tế thông qua xin tư vấn bác sĩ gia đình và các chuyên gia khác, thay vì tự ý hạn chế thăm khám.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 14/1/2021).

Câu hỏi 158: Tình trạng khẩn cấp – Phần 7: Tại sao số người đi ra ngoài không giảm xuống giống hồi ban bố tình trạng khẩn cấp lần đầu tiên?

Trả lời:
Ngày 10/1 là Chủ Nhật đầu tiên kể từ khi tuyên bố tình trạng khẩn cấp được ban hành. Dữ liệu lớn cho thấy số người đi đến những khu thương mại trung tâm lớn ở Tokyo vào buổi tối đã giảm xuống so với tháng trước nhưng vẫn cao hơn nhiều so với thời gian tuyên bố tình trạng khẩn cấp hồi năm ngoái.

Ông Wada Koji, giáo sư về an toàn vệ sinh cộng đồng thuộc trường Đại học Y tế và Phúc lợi Quốc tế, nói rằng để kiểm soát được sự lây lan của vi-rút, phải giảm bớt tiếp xúc giữa người với người, nhưng dường như công chúng đang hiểu thông điệp trong tuyên bố tình trạng khẩn cấp là kêu gọi mọi người không đi ra ngoài sau 8 giờ tối. Ông Wada nói rằng có khả năng tình trạng khẩn cấp sẽ bị kéo dài nếu sự di chuyển của người dân và cơ hội tiếp xúc giữa mọi người không giảm xuống.

Thêm vào đó, ông Wada nói rằng điều quan trọng là phải đặt ra các mục tiêu cụ thể, ví dụ như mọi người cần giảm tiếp xúc xuống đến mức nào. Ông nói rằng chính quyền trung ương và địa phương nên theo dõi tình hình trong khoảng 2 đến 3 tuần và sau đó đánh giá tình hình. Nếu tình trạng lây nhiễm không được kiểm soát thì họ cần phải giải thích để thuyết phục người dân giảm mức độ tiếp xúc. Ông nói rằng ông vẫn tin có nhiều người đang thực hiện các biện pháp để phòng tránh dịch bệnh, nhưng để tình trạng khẩn cấp có hiệu quả thì mỗi người đều phải nhớ lại lần tuyên bố tình trạng khẩn cấp của năm ngoái và suy nghĩ lại về các hành động của mình.

Câu hỏi 157: Tình trạng khẩn cấp – Phần 6: Nguyên nhân đằng sau tình trạng gia tăng đột biến các ca nhiễm COVID-19 ở Nhật Bản là gì?

Trả lời:
Giáo sư Oshitani Hitoshi thuộc đại học Tohoku là một thành viên trong ban chuyên gia cố vấn của chính phủ. Ông phát biểu trong một cuộc họp báo ngày 8/1 rằng tình trạng bùng phát ca nhiễm mới gần đây là rất bất bình thường và các chuyên gia cần phải phân tích chi tiết dữ liệu để tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến tình trạng tăng vọt này. Ví dụ như số ca nhiễm mới ở Tokyo đã vượt qua con số 2.000 vào ngày 7 và 8/1.

Ông Oshitani nói rằng số ca nhiễm mới nhất, ví dụ như sự bùng nổ ca nhiễm mới ở Tokyo ngày 31/12 vừa qua, là bất bình thường nếu xét về dịch tễ học. Ông nói rằng số ca nhiễm mới mỗi ngày ở Tokyo vẫn chưa lên đến con số 1.000 hồi cuối tháng 12 lại vọt lên hơn 2.000 chỉ trong vòng khoảng 10 ngày.

Các ca nhiễm mới ở độ tuổi 18 đến 39 đang tăng lên không chỉ ở Tokyo mà còn cả ở Osaka. Ông Oshitani nói rằng điều này một phần là do nhiều người ra đường chơi vào dịp cuối năm và năm mới. Ông cũng nói thêm rằng kết quả xét nghiệm được thực hiện trong các ngày nghỉ lễ có thể đã được báo cáo gộp vào sau đợt nghỉ. Nhưng giáo sư còn phỏng đoán một lý do khác. Ông nói rằng những người trẻ tuổi trước đó vốn ngại không muốn xét nghiệm đã quyết định đi xét nghiệm sau khi có tin về cái chết của một nghị sĩ hồi cuối năm cũng như thông tin về những người tử vong khi đang cách ly tại nhà.

Ông Oshitani kết luận rằng các chuyên gia phải nghiên cứu bản chất đằng sau sự bùng phát dịnh bệnh và phân tích các nguyên nhân này.

Câu hỏi 156: Tình trạng khẩn cấp – Phần 5: Tuyên bố tình trạng khẩn cấp lần này, với trọng tâm là yêu cầu các cửa hàng ăn uống rút ngắn thời gian kinh doanh, liệu có hiệu quả ra sao?

Trả lời:
Một trong các điểm gây tranh cãi là làm thế nào để đảm bảo hiệu quả của yêu cầu kiểu như vậy. Yêu cầu đối với những cơ sở ăn uống này sẽ do thống đốc các địa phương ban hành.

Chính phủ dự định sẽ cho phép công khai tên của những cơ sở không tuân thủ yêu cầu, cũng như tăng cường hỗ trợ tài chính cho các cơ sở tuân thủ đúng yêu cầu này.

Các sửa đổi dự kiến áp dụng cho luật biện pháp đặc biệt bao gồm hỗ trợ tài chính cho các cơ sở kinh doanh tuân theo yêu cầu, đồng thời phạt các cơ sở không tuân thủ. Giới chức hy vọng rằng các nội dung sửa đổi sẽ nhanh chóng được thông qua trong kỳ họp thường kỳ của Quốc hội diễn ra trong tháng này.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 8/1/2021).

Câu hỏi 155: Tình trạng khẩn cấp – Phần 4: Trọng tâm của tình trạng khẩn cấp lần này là gì?

Trả lời:
Vào ngày 5/1, ban chuyên gia của Chính phủ Nhật Bản phụ trách vấn đề vi-rút corona đã soạn thảo các đề xuất về tình trạng khẩn cấp. Họ nhấn mạnh sự khẩn thiết của việc làm giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm ở các cửa hàng ăn uống.

Ban chuyên gia đưa ra đề xuất dựa trên báo cáo của một nhóm các nhà khoa học thuộc Đại học Stanford và một số khác đăng trên tạp chí khoa học Nature vào cuối tháng 11 năm ngoái.

Dựa trên một mô hình toán học, nhóm này đã xem xét dữ liệu điện thoại di động của khoảng 98 triệu người tại các thành phố lớn ở Mỹ từ tháng 3 cho đến tháng 5 năm ngoái. Mục đích của việc này là để xem vi-rút dễ lây lan ở những nơi nào.

Nhóm kiểm tra xem những cửa hàng nào có nguy cơ cao hơn khi mở cửa trở lại sau quá trình đóng cửa tạm thời. Họ phát hiện ra rằng nguy cơ lây nhiễm cao nhất là ở các nhà hàng phục vụ đầy đủ các dịch vụ. Tiếp theo là phòng tập thể hình, quán cà phê và khách sạn.

Nhóm nói rằng so với các nơi khác, nguy cơ ở các nhà hàng là cao hơn vì phải tiếp đón nhiều khách hàng và khách có thể nán lại lâu.

Trong báo cáo, các nhà nghiên cứu cũng đồng thời gợi ý cách cải thiện môi trường trong các nhà hàng để phòng tránh lây nhiễm khi mở cửa trở lại. Nhóm nói rằng các nhà hàng và các cửa hiệu khác có thể giảm lượng lây nhiễm đến 80% bằng cách giới hạn số khách hàng có mặt cùng lúc xuống còn 20% sức chứa tổng lượng khách.

Nhóm chỉ ra rằng việc giới hạn số người trong cửa hàng có hiệu quả cao hơn việc đặt ra quy định giới hạn di chuyển.

Ban chuyên gia của chính phủ nói rằng dựa trên báo cáo này cũng như những đánh giá khác về các cụm lây nhiễm xuất hiện ở Nhật Bản, họ kết luận rằng các cửa hàng ăn uống là những nơi trọng yếu mà chính phủ cần phải tập trung các biện pháp phòng dịch.

Điều này không có nghĩa là các địa điểm khác thì không cần áp dụng các biện pháp phòng ngừa. Nguy cơ lây nhiễm được cho là gia tăng mỗi khi mọi người tụ tập và ăn uống. Trong khi ăn, mọi người sẽ tháo bỏ khẩu trang và thường hay trò chuyện.

Nếu trong bữa ăn có đồ uống có cồn, mọi người thường sẽ trò chuyện lớn tiếng hơn và trở nên bất cẩn hơn đối với việc phòng ngừa vi-rút.

Vì vậy, đối với dịch COVID-19, người ta cho rằng việc quan trọng nhất là làm giảm nguy cơ lây nhiễm ở cửa hàng ăn uống và những nơi khác mà mọi người tụ tập ăn uống.

Câu hỏi 154: Tình trạng khẩn cấp – Phần 3: Tuyên bố tình trạng khẩn cấp sẽ ảnh hưởng thế nào đến trường học và các kì thi đầu vào?

Trả lời:
Bộ trưởng Giáo dục Hagiuda Koichi đã tổ chức họp báo vào ngày 5/1 để giải thích về các biện pháp sẽ được áp dụng.

Ông nói rằng bộ giáo dục không xem xét đến việc yêu cầu đóng cửa toàn bộ các trường cấp 1, cấp 2 và cấp 3. Ông nói rằng tỉ lệ ca nhiễm và ca bệnh nặng ở trẻ em phổ thông cho đến nay vẫn ở mức thấp, và không có trường hợp lây nhiễm từ trường học ra cộng đồng. Ông nói rằng nên tránh đóng cửa trường học, dựa trên xem xét tác động đối với việc học cũng như sức khoẻ tinh thần và thể chất của các em.

Đối với trường đại học, ông yêu cầu các trường thực hiện kết hợp các giờ giảng trực tiếp và qua mạng.

Nhưng ông cũng hối thúc tăng cường các biện pháp phòng tránh lây nhiễm ở các câu lạc bộ của trường. Ông yêu cầu các trường, đặc biệt là trường cấp 3 xem xét tạm thời hạn chế các hoạt động câu lạc bộ có nguy cơ lây nhiễm cao.

Bộ trưởng giáo dục nói rằng kì thi chuẩn hoá để xét tuyển vào đại học vẫn sẽ được tiến hành vào ngày 16/1 như dự kiến với các biện pháp phòng dịch chặt chẽ. Hơn 530.000 thí sinh trên khắp Nhật Bản sẽ tham dự kì thi này.

Ông cũng đồng ý để các sở giáo dục địa phương được tiến hành các kì thi đầu vào cấp 1, cấp 2 và cấp 3 đúng theo kế hoạch.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 6/1/2021).

Câu hỏi 153: Tình trạng khẩn cấp – Phần 2: Lần tuyên bố tình trạng khẩn cấp đầu tiên có hiệu quả đến mức nào?

Trả lời:
Chính phủ tuyên bố tình trạng khẩn cấp lần đầu tiên vào ngày 7/4/2020 đối với Tokyo, Kanagawa, Saitama, Chiba, Osaka, Hyogo và Fukuoka, dựa trên luật đặc biệt về ứng phó vi-rút corona. Đến ngày 16/4, phạm vi tuyên bố tình trạng khẩn cấp được mở rộng ra toàn quốc.

Trong khoảng thời gian này, chính quyền kêu gọi người dân giảm ít nhất 70% tiếp xúc giữa người với người, và giảm 80% nếu có thể, dựa trên lời khuyên từ ban chuyên gia của chính phủ.

Thống đốc các địa phương trong phạm vi tuyên bố tình trạng khẩn cấp có thể yêu cầu người dân hạn chế đi ra ngoài, trừ những trường hợp tối cần thiết, và hợp tác với chính quyền để phòng tránh lây nhiễm. Các thống đốc còn có thể yêu cầu hạn chế sử dụng các cơ sở thường có đông người tụ tập.

Ở các khu vực mà tình trạng lây nhiễm lan rộng, chính quyền đề nghị người dân làm việc từ xa hết mức có thể và hạn chế ra ngoài, trừ khi đi mua sắm hoặc đi khám chữa bệnh.

Điều này đã dẫn tới việc đóng cửa tạm thời các quán bar, nhà hàng, rạp hát, rạp chiếu phim, trung tâm mua sắm, khách sạn, viện bảo tàng, thư viện v.v... cũng như huỷ, hoãn một loạt các sự kiện. Các trường học trên cả nước đã đóng cửa từ tháng 3 và phần lớn vẫn tiếp tục đóng cửa sau khi tình trạng khẩn cấp được ban bố.

Kết quả của các biện pháp này là số người đi tới trung tâm Tokyo giảm hơn 60% vào ngày thường và khoảng 80% vào ngày cuối tuần so với tháng 1 năm 2020.

Số ca nhiễm mới trong ngày ở Nhật Bản đạt đỉnh vào khoảng 700 ca hồi giữa tháng 4 và bắt đầu giảm xuống. Tình trạng khẩn cấp cũng được dỡ bỏ dần theo từng khu vực. Tình trạng khẩn cấp cuối cùng được dỡ bỏ ở Hokkaido, Tokyo và 3 tỉnh lân cận vào ngày 25/5. Ngày hôm đó, có 21 ca nhiễm mới được xác nhận.

Câu hỏi 152: Tình trạng khẩn cấp – Phần 1: Tình trạng khẩn cấp ở Nhật Bản là gì?

Trả lời:
Việc tuyên bố tình trạng khẩn cấp là biện pháp dựa trên một luật đặc biệt để ứng phó vi-rút corona chủng mới. Thủ tướng có thể đưa ra tuyên bố này nếu vi-rút lây lan nhanh trên khắp cả nước và có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh mạng người dân hoặc nền kinh tế. Thời gian và khu vực áp dụng tình trạng khẩn cấp có thể được chỉ định cụ thể.

Thống đốc ở các địa phương được chỉ định có thể yêu cầu người dân hạn chế đi ra ngoài và hợp tác với chính quyền để phòng ngừa dịch bệnh lây lan. Việc này không bao gồm những trường hợp cần thiết để đảm bảo cuộc sống của người dân.

Các thống đốc sẽ có thể yêu cầu hay chỉ đạo trường học đóng cửa, hoặc hạn chế việc sử dụng các cơ sở như trung tâm mua sắm, là nơi có đông người tụ tập. Họ cũng có quyền được trưng dụng đất và nhà cửa để làm cơ sở y tế tạm thời mà không cần sự đồng ý của người chủ sở hữu, nếu những hành động như vậy là đặc biệt cần thiết.

Ở tình huống khẩn cấp, thống đốc có thể yêu cầu hoặc chỉ đạo các công ty vận tải thực hiện việc vận chuyển thuốc men, thiết bị và vật tư y tế cần thiết.

Tháng 4 năm ngoái, cựu Thủ tướng Abe Shinzo đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp tại 7 địa phương, bao gồm thủ đô Tokyo và các tỉnh Kanagawa, Saitama, Chiba, Osaka, Hyogo và Fukuoka. Sau đó, tình trạng khẩn cấp được mở rộng ra phạm vi toàn quốc.

Câu hỏi 151: Làm sao để bảo vệ trẻ em khỏi lây nhiễm? – Phần 12: Trẻ em có nên tránh ra ngoài chơi với bạn bè hay không?

Trả lời:
Các chuyên gia nói rằng trẻ em không cần phải tránh ra ngoài chơi với bạn bè, miễn là các em thực hiện các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm. Chơi cũng là một phần quan trọng trong việc phát triển tinh thần và thể chất của trẻ. Vì vậy, nếu thực hiện đúng các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm thì vẫn có thể để cho các em ra ngoài chơi với bạn.

Khi bạn lên kế hoạch đi chơi trong thời gian trường học được nghỉ, hãy nhớ kiểm tra tình hình lây nhiễm ở nơi bạn sống và nơi bạn định đến. Ngoài ra, hãy kiểm tra kỹ xem chính quyền ở cả hai nơi có yêu cầu hạn chế đi lại hay không.

Người ta tin rằng chơi ngoài trời có ít khả năng lây nhiễm hơn chơi trong nhà. Nhưng bạn vẫn cần chú ý các điểm sau:
- Trẻ em nên tránh ra ngoài chơi nếu chúng có triệu chứng giống như cảm lạnh, ví dụ như đau họng, ho hoặc sốt.
- Trẻ em nên rửa tay sau khi đụng chạm vào những đồ vật bị nhiều người chạm vào.
- Trẻ em nên rửa tay trước khi ăn uống.
- Trẻ em nên tránh ngồi đối diện nhau khi ăn.

Chơi trong nhà có nguy cơ lây nhiễm cao hơn, vì vậy, cần chú ý các điểm sau đây:
- Hãy đảm bảo rằng không có người nào có dấu hiệu nhiễm bệnh rõ rệt ở gần.
- Hãy đảm bảo rằng xung quanh không có người lớn tuổi hay người có bệnh lý nền.
- Hãy đảm bảo rằng đứa trẻ và cả các thành viên trong gia đình không có các triệu chứng giống như cảm lạnh.
- Chỉ chơi theo nhóm nhỏ.
- Hãy đảm bảo rằng trẻ em chỉ đi chơi khi được cha mẹ cho phép.
- Trẻ em nên rửa tay sau khi đụng chạm vào những đồ vật bị nhiều người chạm vào.
- Trẻ em nên rửa tay trước khi ăn uống.
- Trẻ em nên tránh ngồi đối diện nhau trong khi ăn.
- Hãy đảm bảo thông khí cho chỗ chơi ít nhất 1 tiếng 1 lần.

Nếu bạn sống trong khu vực đang kêu gọi người dân tránh ra ngoài thì hãy đảm bảo trẻ tuân thủ các biện pháp sau:
- Chỉ chơi với anh chị em ruột và các thành viên trong gia đình.
- Khi ra ngoài, tránh tiếp xúc với người lạ.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 25/12/2020).

Câu hỏi 150: Làm sao để bảo vệ trẻ em khỏi lây nhiễm? – Phần 11: Liệu cha mẹ có nên giữ trẻ em ở nhà chứ không cho các em đến trường học hay trường mầm non?

Trả lời:
Các chuyên gia nói rằng không có lý do gì để tự ý tránh trường học, trường mầm non hay các cơ sở trông trẻ, trừ khi đứa trẻ cảm thấy không khỏe hoặc đã tiếp xúc gần với một người xét nghiệm dương tính với vi-rút corona.

Ở các khu vực không có tình trạng bùng phát mạnh, nhiều trẻ em nhiễm vi-rút là từ người lớn sống cùng trong nhà, như cha mẹ chẳng hạn. Nhưng cũng có những ca vi-rút lây nhiễm ở nơi mà trẻ em ở gần nhau. Vì vậy, trường học, trường mầm non và các cơ sở trông trẻ có thể đóng cửa trong một khoảng thời gian nhất định nếu một đứa trẻ ở đó được xác định là bị nhiễm vi-rút.

Sẽ có các biện pháp ứng phó khác nhau cần được thực hiện tùy vào tình hình lây lan dịch bệnh, vì vậy, hãy tuân thủ các chỉ dẫn của chính quyền địa phương nơi bạn sinh sống. Nếu trong nhà có ai đó bị nhiễm bệnh, những đứa trẻ sống trong căn nhà đó sẽ được coi là đã tiếp xúc gần với người nhiễm vi-rút. Vì vậy, chúng cần phải ở nhà. Ngoài ra, bộ y tế Nhật Bản cũng khuyến nghị rằng trẻ em nên tránh đến trường học, trường mầm nôn và các cơ sở trông trẻ nếu chúng bị sốt nhẹ hoặc có các triệu chứng giống như cảm lạnh. Điều quan trọng là tất cả mọi người cùng tuân thủ các khuyến nghị này.

Người ta biết rằng trẻ em dưới 5 tuổi bị nhiễm bệnh và có triệu chứng thường thải ra một lượng vi-rút tương đối lớn. Người ta cũng biết được rằng nhiều trẻ em không xuất hiện triệu chứng và vi-rút vẫn tiếp tục thải ra qua phân trong một khoảng thời gian dài. Người lớn có nhiều thời gian bên trẻ em cần thực hiện triệt để các biện pháp như thường xuyên rửa tay và đeo khẩu trang.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 24/12/2020).

Câu hỏi 149: Làm sao để bảo vệ trẻ em khỏi lây nhiễm? – Phần 10: Với các em nhỏ không đeo được khẩu trang thì cha mẹ nên làm gì?

Trả lời:
Các chuyên gia nói rằng mặc dù đeo khẩu trang là biện pháp hiệu quả để phòng tránh tiếp xúc trực tiếp với giọt bắn văng ra khi người nhiễm hắt hơi hoặc ho, nhưng việc cho trẻ em dưới 2 tuổi đeo khẩu trang là không thực tế.

Với các trẻ từ 4 đến 5 tuổi, mặc dù còn tùy từng em, nhưng các em nhỏ ở độ tuổi này có thể đeo khẩu trang, và cha mẹ phải dạy các em cách đeo cũng như tháo bỏ khẩu trang sao cho đúng.

Các chuyên gia nói rằng nhiều trẻ em đã nhiễm vi-rút corona từ cha mẹ ngay trong nhà. Để tránh trẻ em bị nhiễm bệnh, cha mẹ cần phải thực hiện các biện pháp phòng tránh lây nhiễm cho chính bản thân mình. Nếu một thành viên trong gia đình bị nhiễm bệnh, cần phải duy trì khoảng cách hơn 2 mét với người bị nhiễm đó.

Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc rửa tay và tiệt trùng đồ vật, vì trẻ em có thể bị lây nhiễm do miệng, mũi, mắt chạm phải đồ chơi hoặc sách đã nhiễm vi-rút.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 23/12/2020).

Câu hỏi 148: Làm sao để bảo vệ trẻ em khỏi lây nhiễm? – Phần 9: Liệu các bà mẹ có nên ngừng cho con bú khi phát hiện mình nhiễm vi-rút hay không?

Trả lời:
Các chuyên gia nói rằng các bà mẹ không cần thiết phải ngừng hoàn toàn việc cho con bú ngay cả khi đã dương tính với vi-rút. Họ nói rằng người mẹ có thể lựa chọn việc tiếp tục cho con bú hay không dựa theo tình trạng và mong muốn của mình.

Khi mẹ bị nhiễm vi-rút, có khả năng người mẹ sẽ truyền vi-rút cho con qua tiếp xúc hay ho hắng. Từng có báo cáo nói rằng đã phát hiện gen của vi-rút corona trong sữa mẹ. Tuy nhiên, đến nay, người ta vẫn chưa biết rõ rằng sữa mẹ có chứa vi-rút có thể lây lan hay không. Sữa mẹ có rất nhiều lợi ích cho trẻ và người ta không khuyên các bà mẹ ngừng cho con bú do sợ làm lây bệnh cho con.

Có hai cách để các bà mẹ bị nhiễm bệnh tiếp tục cho con bú. Một là cho con bú trực tiếp, và hai là vắt sữa ra và cho con bú bằng bình.

Trước khi cho con bú trực tiếp, người mẹ nên rửa và sát trùng tay thật kĩ và đeo khẩu trang.

Người mẹ cũng cần phải rửa tay thật sạch, sát trùng tay, vú và bơm hút trước khi hút sữa. Hãy nhờ một người chưa nhiễm bệnh cho sữa đó vào bình và cho trẻ bú.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 22/12/2020).

Câu hỏi 147: Làm sao để bảo vệ trẻ em khỏi lây nhiễm? – Phần 8: Có nên hoãn đưa trẻ vào bệnh viện để khám hay phẫu thuật do các bệnh khác không phải vi-rút corona hay không?

Trả lời:
Các chuyên gia nói rằng bạn nên ưu tiên khám và điều trị bệnh cho trẻ và để ý đến tình trạng sức khỏe của trẻ trước khi các em vào viện.

Bệnh viện ở Nhật Bản chăm sóc bệnh nhân vi-rút corona và người mắc bệnh khác hoàn toàn riêng rẽ. Mặc dù bạn vẫn cần xác nhận lại thông tin này với bệnh viện đang dự định đưa con em vào, nhưng về cơ bản, bạn có thể yên tâm là trẻ sẽ được an toàn khi ở trong bệnh viện.

Tình trạng lây nhiễm vi-rút corona dự kiến sẽ còn kéo dài, vì vậy, bạn nên ưu tiên việc điều trị và khám cho trẻ khi có bệnh. Nếu đã có ngày nhập viện dự kiến, bạn nên chú ý đặc biệt đến tình hình sức khỏe của con em mình trong khoảng 2 tuần trước khi đưa vào viện và tránh các hành vi có thể làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh cho trẻ. Có thể sẽ có những quy định hạn chế đối với việc nhập viện của con em bạn nếu chúng không khỏe hoặc đã tiếp xúc với người có triệu chứng cảm cúm.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 21/12/2020).

Câu hỏi 146: Làm sao để bảo vệ trẻ em khỏi lây nhiễm? – Phần 7: Trẻ em có nên nhập viện nếu bị nhiễm vi-rút corona hay không?

Trả lời:
Giải đáp của các chuyên gia dựa trên tình hình ở Nhật Bản. Các chuyên gia nói rằng khi trẻ em bị nhiễm vi-rút, hầu hết các em chỉ có triệu chứng nhẹ và xét trên quan điểm y tế thì không cần phải nhập viện. Tuy nhiên, vẫn có các tình huống cần phải cho trẻ em nhập viện cho phù hợp với quy định của pháp luật.

Nếu trẻ nhiễm vi-rút từ cha mẹ ngay trong nhà, có khả năng cả cha mẹ và trẻ em đồng thời phải nhập viện. Nếu cha mẹ của trẻ có một người không bị nhiễm thì đứa trẻ đó nên được đưa vào nằm viện một mình để cách ly.

Về việc cho phép cha mẹ vào chăm sóc con trong thời gian trẻ nằm viện, điều này sẽ được xác định tùy theo từng tình huống dựa trên các yếu tố như độ tuổi của trẻ và tình hình ở bệnh viện.

Nếu một đứa trẻ được khuyên ở nhà hoặc ở một cơ sở cụ thể nào đó trong thời gian hồi phục sau khi nhiễm bệnh, cha mẹ cần xin ý kiến tư vấn của trung tâm y tế công cộng và tiếp tục theo dõi sức khỏe qua điện thoại ngay cả sau khi đứa trẻ đã bình phục. Như thế nào được coi là triệu chứng nhẹ thì phải do chuyên gia y tế đánh giá. Việc đánh giá này gồm các yếu tố như người đó còn sức hay không, có bị mất nước hay không, và có bị khó thở hay không.

Nếu một đứa trẻ cảm thấy ốm mệt và cần phải nhập viện thì khả năng cao là cha mẹ của trẻ hoặc đã bị nhiễm vi-rút hoặc được coi là đã phơi nhiễm với vi-rút. Trong các trường hợp đó, cha mẹ có thể sẽ không được vào viện hoặc gặp con.

Các chuyên gia khuyên các bậc cha mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ về cách ứng phó vì mọi việc có thể sẽ khác nhau tùy thuộc vào nhiều yếu tố bao gồm: những trường hợp đặc biệt, ví dụ như cha mẹ của trẻ đã bình phục sau khi nhiễm vi-rút, tình hình ở bệnh viện và tình hình lây nhiễm trong khu vực.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 18/12/2020).

Câu hỏi 145: Làm sao để bảo vệ trẻ em khỏi lây nhiễm? – Phần 6: Có nên lùi lịch kiểm tra sức khỏe và tiêm chủng cho trẻ nhỏ?

Trả lời:
Các chuyên gia nói rằng tại Nhật Bản, kiểm tra định kỳ sức khỏe cho trẻ nhỏ là nhằm phát hiện sớm bệnh và các vấn đề có xu hướng ảnh hưởng đến trẻ em ở một độ tuổi nhất định. Điều này đảm bảo các em được điều trị sớm nhất có thể. Tiêm chủng cho trẻ em cũng vô cùng quan trọng trước khi các em mắc các bệnh truyền nhiễm. Việc thực hiện các biện pháp ngăn ngừa vi-rút corona chủng mới quan trọng, nhưng các chuyên gia cho rằng nếu tránh đưa trẻ tới bệnh viện thì có thể khiến các em mắc những căn bệnh nghiêm trọng khác mà đáng ra có thể phòng tránh được. Theo các chuyên gia, số ca nhiễm vi-rút corona chủng mới sẽ tiếp tục tăng mạnh trong các tháng tới nên nếu các bậc phụ huynh không đưa con em mình đi kiểm tra sức khỏe và tiêm phòng thì đây sẽ là vấn đề lớn.

Bộ y tế cho biết một số địa phương đã thay đổi cách kiểm tra sức khỏe cho trẻ em do tình hình lây nhiễm vi-rút corona trong khu vực. Cũng có những trường hợp thời hạn tiêm phòng được kéo dài hơn để những em đã bỏ lỡ kỳ tiêm chủng vẫn được tiêm vào sau đó. Các chuyên gia kêu gọi phụ huynh liên lạc với cơ sơ y tế để biết thông tin.

Khi đi kiểm tra sức khỏe và tiêm chủng, dù là theo nhóm hay cá nhân, trẻ em và người giám hộ nên thực hiện các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm vi-rút corona chủng mới. Mọi người nên đảm bảo rằng trước khi ra khỏi nhà mình không sốt hay có những triệu chứng như ho. Người lớn đi cùng trẻ em phải rửa tay và đeo khẩu trang. Ngoài ra, tránh tối đa đưa anh chị em và ông bà của trẻ đi theo. Các nhà nghiên cứu nói rằng vi-rút corona chủng mới có thể có trong phân. Vì vậy, không thay bỉm cho trẻ tại địa điểm kiểm tra sức khỏe và tiêm chủng cũng như tại các cơ sở y tế.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 17/12/2020).

Câu hỏi 144: Làm sao để bảo vệ trẻ em khỏi lây nhiễm? – Phần 5: Trẻ em có nên hạn chế đi thăm người đang nằm viện?

Trả lời:
Theo các chuyên gia, mỗi bệnh viện đều có quy định riêng đối với việc thăm bệnh nhân, mọi người nên kiểm tra trước những quy định này. Nếu được phép vào thăm, trẻ em nên kiểm tra thân nhiệt tại nhà và đảm bảo rằng các em không có những triệu chứng như ho, sổ mũi, tiêu chảy, ói mửa.

Các em cũng phải đảm bảo tuân theo những biện pháp cơ bản để phòng ngừa lây nhiêm như rửa tay và đeo khẩu trang trước khi thăm bệnh nhân.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 16/12/2020).

Câu hỏi 143: Làm sao để bảo vệ trẻ em khỏi lây nhiễm? – Phần 4: Chúng ta có cần đưa trẻ đến bác sĩ ngay khi nghi ngờ triệu chứng của các em là do vi-rút corona chủng mới gây ra hay không?

Trả lời:
Các chuyên gia nói rằng cho đến ngày 1/8/2020, số lượng trẻ bị lây nhiễm ở Nhật Bản đã tăng lên. Họ nói rằng trong hầu hết các trường hợp, các em bị nhiễm bệnh từ người bảo hộ trong gia đình hoặc ở ngoài khi tham gia các hoạt động nhóm.

Theo bộ y tế, người nào đã tiếp xúc ở khoảng cách gần với người có kết quả dương tính, hoặc ở bên người đó trong một thời gian dài có nhiều khả năng bị lây bệnh. Họ gọi đó là tiếp xúc gần. Cán bộ y tế công cộng tại địa phương xem xét từng ca nhiễm và xác định xem một người nào đó có thực sự là ca tiếp xúc gần hay không.

Các chuyên gia khuyên người bảo hộ của trẻ nhỏ trước hết hãy liên hệ với trung tâm y tế công cộng tại địa phương khi trẻ xuất hiện các triệu chứng hoặc có khả năng đã tiếp xúc gần với người nhiễm bệnh.

Họ khuyên không nên đưa trẻ nghi bị nhiễm tới phòng khám hoặc trung tâm cấp cứu bởi có thể các em sẽ không được xét nghiệm để xác định có nhiễm bệnh hay không ở các nơi này.

Mỗi khu vực lại có cách thức và thời điểm xét nghiệm PCR khác nhau nên mọi người được khuyên nên lưu ý thông tin do các trung tâm y tế công cộng địa phương công bố.

Một số bệnh viện bố trí khung thời gian và lối vào riêng cho các bệnh nhân có triệu chứng nghi nhiễm COVID-19. Đây là cách để các bệnh nhân khác không bị tiếp xúc với vi-rút. Người đến bệnh viện được khuyên là nên xác nhận với bệnh viện trước khi đến.

Khi trẻ bị sốt một thời gian không rõ nguyên nhân, khó thở, không ăn hay uống được hoặc cảm thấy uể oải, thì nếu không bị nhiễm COVID-19, đứa trẻ đó có khả năng mắc một bệnh nào đó khác. Các chuyên gia khuyên người bảo hộ cần liên hệ ngay với các chuyên gia y tế.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 15/12/2020).

Câu hỏi 142: Làm sao để bảo vệ trẻ em khỏi lây nhiễm? – Phần 3: Cần phải chú ý đặc biệt như thế nào nếu trẻ bị hen suyễn hoặc có các chứng bệnh khác từ trước?

Trả lời:
Các chuyên gia nói rằng, về cơ bản, nếu trẻ có bệnh lý nền thì các em có thể sẽ bị ốm rất nặng nếu bị nhiễm vi-rút đường hô hấp. Tuy nhiên, cho đến nay, người ta thấy rằng chỉ có một tỉ lệ rất nhỏ bệnh nhân vi-rút corona bị hen suyễn. Các nguy cơ khi có bệnh lý nền và cách xử lý là khác nhau đối với từng loại bệnh, mọi người nên tham khảo ý kiến bác sĩ. Điều quan trọng là các thành viên trong gia đình và những người xung quanh người có vấn đề về sức khỏe cũng cần phải cẩn thận và tránh không để bị nhiễm bệnh.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 14/12/2020).

Câu hỏi 141: Làm sao để bảo vệ trẻ em khỏi lây nhiễm? – Phần 2: Trẻ em có chuyển biến nặng sau khi nhiễm vi-rút hay không?

Trả lời:
Chúng ta cùng nghe ý kiến của các chuyên gia thuộc Hiệp hội Nhi khoa Nhật Bản và Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe và Phát triển của Trẻ em.

Các chuyên gia nói rằng số các ca chuyển biến nặng của trẻ em ít hơn ở người lớn. Tuy nhiên, cũng giống như người lớn, trẻ em cũng có thể gặp các vấn đề về đường hô hấp. Trẻ em dưới 2 tuổi có xu hướng phát sinh triệu chứng nặng và cần được theo dõi cẩn thận.

Ở châu Âu và Mỹ, từng có các ca trẻ em khoảng 10 tuổi gặp vấn đề về tim mạch sau khi bị sốt vài ngày, sau đó là đau ở vùng bụng, tiêu chảy và nổi mẩn. Cho đến nay hầu như chưa có những ca như vậy ở Nhật Bản.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 11/12/2020).

Câu hỏi 140: Làm sao để bảo vệ trẻ em khỏi lây nhiễm? – Phần 1

Trả lời:
Chúng ta cùng nghe ý kiến của các chuyên gia thuộc Hiệp hội Nhi khoa Nhật Bản và Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe và Phát triển của Trẻ em. Chúng tôi đã hỏi họ về các triệu chứng có thể xuất hiện ở trẻ khi bị nhiễm vi-rút corona chủng mới.

Các chuyên gia nói rằng họ phát hiện ra rằng trẻ em cũng dễ bị lây nhiễm loại vi-rút này như người lớn, mặc dù tính đến ngày 1/8/2020, số ca nhiễm của trẻ em ít hơn của người lớn.

Nhiều trẻ nhỏ ở Nhật Bản bị nhiễm vi-rút tại nhà. Các em bị sốt và ho khan. Nhưng có tương đối ít trẻ có triệu chứng liên quan đến đường hô hấp trên như sổ mũi và nghẹt mũi.

Trẻ em cũng bị sốt trong thời gian kéo dài như người lớn. Cũng đã có báo cáo về các ca viêm phổi ở một số trẻ em.

Một số trẻ còn bị nôn, đau bụng, tiêu chảy và các triệu chứng khác liên quan đến hệ tiêu hoá.

Chỉ có một số ít trẻ bị mất vị giác, là triệu chứng thường gặp ở người lớn.

Tuy nhiên, các bậc phụ huynh vẫn cần phải chú ý đối với những triệu chứng bất thường như vậy ở trẻ em. Người ta đã ghi nhận một số bệnh nhân ở độ tuổi dưới 20, là nhóm có thể trình bày được rõ các vấn đề của mình, mắc phải các triệu chứng như trên.

Các chuyên gia chỉ ra rằng một số trẻ em bị nhiễm có thể sẽ không có triệu chứng.

Họ khuyên cha mẹ nên theo dõi con mình cẩn thận bởi lẽ các em không giải thích được chính xác tình trạng của mình.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 10/12/2020).

Câu hỏi 139: Khẩu trang có gây ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ em? – Phần 3

Trả lời:
Như chúng tôi đã nêu trong hai phần trước, việc đeo khẩu trang không chỉ bất tiện vì không nhìn rõ được khuôn mặt, mà nó còn gây ảnh hưởng đến sự phát triển của não bộ trẻ em.

Giáo sư Myowa Masako thuộc Khoa Sau đại học về Giáo dục và Khoa Giáo dục, Đại học Kyoto, nói rằng việc sử dụng ngôn ngữ hình thể như một công cụ giao tiếp sẽ cho ta một biện pháp hiệu quả để vượt qua khó khăn này. Bà gợi ý hãy biểu lộ bằng hình thể nhiều hơn khi vui hay buồn để bù đắp cho phần không thể hiện được qua vẻ mặt.

Trẻ em vẫn lớn lên mà chẳng hề chờ đợi ai. Các thành viên trong gia đình nên tích cực biểu lộ cảm xúc của mình và đảm bảo rằng mình đang không tạo ra một khoảng cách nào về tinh thần với trẻ.

Câu hỏi 138: Khẩu trang có gây ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ em? – Phần 2

Trả lời:
Trường tiểu học ở Nhật Bản đang chứng kiến những tác động tiêu cực của việc trẻ em phải đeo khẩu trang suốt cả ngày.

Giờ ra chơi ở một ngôi trường nọ, hai em nhỏ học lớp 1 đã cãi nhau trong lớp học. Một em đã xin lỗi sau khi vô tình vung tay va phải một em khác. Thế nhưng giọng của em này do bị bịt bởi chiếc khẩu trang nên em kia đã không nghe thấy, và do đó cuộc cãi vã đã xảy ra. Các giáo viên đang thấy thời gian gần đây có thêm nhiều vấn đề liên quan đến giao tiếp giữa các em nhỏ.

Giáo sư Myowa Masako thuộc Khoa Sau đại học về Giáo dục và Khoa Giáo dục, Đại học Kyoto, có chuyên môn về não bộ và phát triển tâm lý con người. Bà nói rằng trẻ em từ 4 đến 10 tuổi đang hình thành trong não khả năng đặt mình vào vị trí của người khác. Bà nói rằng các em xây dựng năng lực tưởng tượng điều người khác đang nghĩ và điều mình nên làm thông qua giao tiếp với nhau.

Giáo sư nói rằng thông thường, trẻ em sẽ có rất nhiều trải nghiệm ở trường để đặt mình vào vị trí của người khác. Bà cho biết bà muốn trao đổi với các giáo viên của nhà trường về việc làm thế nào để trẻ có thể có được các trải nghiệm như vậy trong lớp học ở tình trạng hiện tại.

Câu hỏi 137: Khẩu trang có gây ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ em? – Phần 1

Trả lời:
Khẩu trang giờ đây đã trở thành một phần quen thuộc của lối sống mới. Nhưng nhiều người thấy khó có thể hiểu các biểu cảm trên khuôn mặt và cảm thấy bất tiện. Người ta đã biết rằng khẩu trang không chỉ phiền toái mà còn có khả năng gây ảnh hưởng đến sự phát triển trí não của trẻ em.

Nhiều người chăm sóc trẻ em đeo khẩu trang khi làm việc nói rằng thật khó để tạo dựng mối quan hệ tin tưởng bởi lẽ họ không cho trẻ em nhìn thấy miệng của mình. Ví dụ, họ nói rằng ngay cả khi họ khen ngợi lũ trẻ, ví dụ như khi họ nói “làm tốt lắm”, “giỏi quá” thì cũng không truyền tải được hết ý nghĩ của mình.

Giáo sư Myowa Masako thuộc Khoa Sau đại học về Giáo dục và khoa Giáo dục, Đại học Kyoto, có chuyên môn về bộ não và phát triển tâm lý con người. Bà nói rằng người lớn phải đặc biệt thận trọng trong cách tương tác với trẻ nhỏ kể từ khi chúng ra đời cho đến khi được khoảng 1 tuổi.

Trong giai đoạn này, trẻ nhỏ theo dõi khuôn mặt của mọi người cũng như các chuyển động trên mặt để học hỏi về biểu cảm khuôn mặt. Khi chúng làm như vậy, mắt, mũi, miệng là quan trọng.

Trẻ nhỏ có thể nhận biết khuôn mặt khi ba phần mắt, mũi, miệng này của khuôn mặt là rõ ràng. Rồi nhiều tháng trôi qua, lũ trẻ sẽ học được cách phân biệt khuôn mặt đang biểu hiện những cảm xúc khác nhau như vui vẻ hay giận giữ.

Năng lực phân biệt khuôn mặt và các biểu cảm sau này sẽ hình thành nền tảng cho năng lực thấu hiểu cảm xúc của người khác.

Giáo sư Myowa nói rằng chỉ người lớn mới có thể giao tiếp chỉ dùng mắt. Bà cho biết trẻ em dùng nhiều thông tin trong biểu cảm của một người và dần dần đọc được biểu cảm cũng như cảm xúc của mọi người. Bà nói thêm rằng rất có khả năng tất cả các trải nghiệm đó sẽ đồng thời bị mất do sự lây lan của vi-rút corona.

Theo Giáo sư Myowa, mặc dù mọi người vẫn tiếp tục đeo khẩu trang, trẻ nhỏ vẫn nên có thêm nhiều cơ hội để nhìn mặt mọi người. Bà khuyên các thành viên trong gia đình nên cho trẻ nhỏ nhìn thấy mặt mình nhiều hơn nữa khi ở nhà.

Câu hỏi 136: Làm sao để ngăn ngừa lây nhiễm trong gia đình? – Phần 5

Trả lời:
Chúng tôi hỏi ý kiến bác sĩ Terashima Takeshi thuộc Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Nhật Bản về cách tránh mang vi-rút corona về nhà.

Ông Terashima nói rằng điểm mấu chốt là chia nhà của bạn thành nhiều khu vực khác nhau tuỳ theo mức độ nguy hiểm.

Ông đề xuất chia căn nhà thành ba khu vực. “Khu vực thận trọng” có mức rủi ro cao nhất, bao gồm sảnh lối vào, là nơi mọi người đi qua khi đi từ bên ngoài vào nhà. “Khu sinh hoạt chung” là nơi các thành viên trong gia đình cùng sử dụng và dùng cùng đồ nội thất hoặc các vật dụng. “Khu vực cá nhân” là phòng ngủ và phòng riêng.

Trong bài này, chúng ta tập trung vào “khu vực cá nhân”, là không gian mà mọi người nghỉ ngơi, thư giãn.

Ông Terashima nói rằng chúng ta phải chú ý tránh đưa vi-rút vào khu vực này bằng mọi giá.
Một đồ vật thường bị lơ là chính là chiếc điện thoại di động. Khi dùng điện thoại ở ngoài đường, chúng ta có thể làm vi-rút dính lên điện thoại khi chạm vào màn hình điện thoại rồi cuối cùng lại đem vào trong phòng ngủ. Vì vậy, việc quan trọng là phải thường xuyên làm sạch các thiết bị có màn hình cảm ứng.

Câu hỏi 135: Làm sao để ngăn ngừa lây nhiễm trong gia đình? – Phần 4

Trả lời:
Chúng tôi hỏi ý kiến bác sĩ Terashima Takeshi thuộc Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Nhật Bản về cách tránh mang vi-rút corona về nhà.

Phần trước, ông Terashima đã cho chúng ta biết cách giữ an toàn cho “khu vực thận trọng”, bao gồm sảnh ra vào. Trong bài này, chúng ta sẽ tập trung vào “khu sinh hoạt chung”, là nơi các thành viên trong gia đình cùng sử dụng, dùng chung đồ nội thất và các vật dụng. Khu vực này bao gồm nhà vệ sinh và phòng khách. Ông Terashima khuyến cáo rằng chúng ta không nên dùng chung đồ dùng như khăn mặt. Các vật dụng mà mọi người đều chạm vào như công tắc đèn, điều khiển ti vi nên được khử trùng thường xuyên.

Ông Terashima nhấn mạnh rằng chúng ta có thể ngăn chặn vi-rút lây lan nhờ vào việc thay đổi cách ngồi và ăn uống. Ông nói rằng chúng ta nên tránh ngồi đối diện nhau tại bàn ăn. Nếu có thể, nên ngồi chéo nhau từ hai phía bàn để tránh khoảng cách quá gần. Ông Terashima cũng kêu gọi mọi người thận trọng đối với thói quen ăn uống dùng chung đĩa đồ ăn lớn. Ông nói rằng nên tránh làm như vậy vì dùng chung đũa gắp đồ sẽ làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Ông khuyên chúng ta nên chia đồ ăn theo khẩu phần cho từng người để mọi người đều ăn từ đĩa của riêng mình.

Câu hỏi 134: Làm sao để ngăn ngừa lây nhiễm trong gia đình? – Phần 3

Trả lời:
Chúng tôi hỏi ý kiến bác sĩ Terashima Takeshi thuộc Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Nhật Bản về cách tránh mang vi-rút corona về nhà.

Ông Terashima nói rằng điểm mấu chốt là chia nhà bạn thành nhiều khu vực khác nhau tuỳ theo mức độ nguy hiểm.

Ông đề xuất chia căn nhà thành 3 khu vực. “Khu vực thận trọng” có nguy cơ cao nhất, bao gồm hành lang cửa vào, là nơi mọi người đi qua khi từ ngoài về nhà. “Khu sinh hoạt chung” là nơi các thành viên trong gia đình cùng sử dụng, dùng chung đồ nội thất và các vật dụng. “Khu vực cá nhân” là phòng ngủ và phòng riêng.

Khi một người về đến nhà, người đó nên dừng lại ở sảnh lối vào, trong “khu vực thận trọng”, và treo áo khoác lên tường, vứt khẩu trang dùng một lần vào thùng rác. Ông Terashima nói rằng mọi người nên tránh mang áo khoác và khẩu trang, là những vật dụng có thể bị nhiễm vi-rút, vào trong nhà, thay vào đó là để chúng ở sảnh ra vào.

Câu hỏi 133: Làm sao để ngăn ngừa lây nhiễm trong gia đình? – Phần 2

Trả lời:
Trong phần 1, chúng tôi đã đưa ra những điểm cần chú ý khi một thành viên trong gia đình bạn bị nhiễm vi-rút. Trong số đó có việc để người bệnh ở trong một phòng riêng.

Tuy nhiên, đôi khi khó có thể sắp xếp nguyên phòng cho riêng người nhiễm bệnh nếu gia đình bạn sống trong một căn hộ nhỏ.

Chúng tôi đã hỏi ý kiến ông Nishizuka Itaru, người đứng đầu trung tâm y tế công cộng ở quận Sumida, Tokyo. Ông Nishizuka nói rằng mọi người nên cố gắng giữ khoảng cách khoảng 1 mét với người nhiễm bệnh, và hạn chế trò chuyện đối diện hoặc ở cự ly gần để tránh văng giọt bắn sang nhau. Ông cũng khuyên nên thường xuyên thông khí trong phòng và sử dụng máy giữ ẩm không khí khi cần để giúp môi trường trong nhà có khả năng hạn chế sự lây lan của vi-rút corona.

Ông Nishizuka nói thêm rằng mọi người nên trao đổi trước trong gia đình về các biện pháp cần thực hiện trong trường hợp một thành viên trong nhà có kết quả xét nghiệm dương tính. Những điều cần trao đổi bao gồm cả việc ai sẽ là người chăm sóc trẻ em khi cha mẹ nhiễm bệnh, và ai sẽ chăm sóc các thành viên lớn tuổi trong gia đình khi người thường xuyên phụ trách chăm sóc bị nhiễm.

Câu hỏi 132: Làm sao để ngăn ngừa lây nhiễm trong gia đình? – Phần 1

Trả lời:
Ngày 19/11/2020, khi số ca nhiễm mới tính theo ngày của Tokyo lần đầu vượt qua con số 500, thị trưởng Tokyo, bà Koike Yuriko đã yêu cầu người dân áp dụng triệt để các biện pháp phòng dịch tại nhà. Bà nói rằng từ tháng 8, nguồn lây nhiễm chủ yếu là ở trong gia đình, và một khi vi-rút đã xâm nhập được vào nhà, rất khó để ngăn lây nhiễm.

Người đứng đầu một trung tâm y tế công cộng ở Tokyo cho biết có nhiều trường hợp người lớn thường xuyên đi ra ngoài rồi mang vi-rút về nhà và lây nhiễm cho trẻ nhỏ và người cao tuổi.

Các chuyên gia về biện pháp phòng tránh lây nhiễm đã đưa ra một số hướng dẫn về những điều cần làm nếu một thành viên trong gia đình xuất hiện triệu chứng.

Họ nói rằng người nhiễm bệnh nên ở trong một căn phòng biệt lập nếu có thể, và người đó cũng như người chăm sóc đều nên đeo khẩu trang.

Các chuyên gia khuyên mọi người rửa tay thường xuyên và ăn uống bằng bát đĩa riêng.

Họ cũng nói rằng điều quan trọng là khử trùng những nơi thường bị đụng chạm phải và thường xuyên thông khí trong các phòng.

Câu hỏi 131: Thông khí trong mùa Đông – Phần 2: Có thực sự cần thông khí cứ 30 phút 1 lần?

Trả lời:
Bộ y tế khuyến nghị chúng ta nên mở cửa sổ để thông khí khoảng 2 lần trong vòng 1 giờ. Tuy nhiên, điều này rất khó để thực hiện ở những nơi trời lạnh hoặc có tuyết vào mùa Đông. Giáo sư Hayashi Motoya thuộc Đại học Hokkaido gợi ý một số cách để giúp không khí lưu thông mà vẫn có thể giữ ấm.

Ông cho biết: “Các bạn có thể mở hé cửa sổ trong khi vẫn để máy điều hòa không khí hoạt động. Cách này sẽ giúp không khí trong phòng lưu thông liên tục mà không làm giảm nhiệt độ đột ngột. Ngoài ra, một số tòa nhà được trang bị hệ thống thông khí 24/24, giúp không khí lưu thông liên tục mà không cần mở cửa sổ”.

Ông nói thêm rằng: “Tuy nhiên, chúng ta cần lưu ý rằng mở cửa sổ liên tục sẽ làm giảm độ ẩm. Việc giữ độ ẩm ở một mức nhất định cũng rất quan trọng do độ ẩm thấp sẽ khiến vi-rút dễ lây lan. Hiện vẫn chưa rõ độ ẩm ảnh hưởng như thế nào đến hoạt động của vi-rút corona chủng mới. Tuy nhiên, nói chung, độ ẩm thấp sẽ khiến chức năng của niêm mạc họng bị yếu đi. Do đó, mọi người nên sử dụng máy tạo ẩm để duy trì độ ẩm ở mức thích hợp”.

Câu hỏi 130: Thông khí trong mùa Đông – Phần 1: Làm cách nào để thông khí cho phòng mà không bị lạnh?

Trả lời:
Chúng tôi phỏng vấn Giáo sư Hayashi Motoya thuộc Đại học Hokkaido, người trình đề xuất các biện pháp thông khí lên một cơ quan của bộ y tế.

Giáo sư cho biết: “Chúng ta sẽ cảm thấy rất lạnh nếu mở cửa trực tiếp để thông khí từ bên ngoài vào không gian sinh hoạt như các lớp học ở trường hoặc phòng ngủ ở nhà. Tuy nhiên, cách thông khí đơn giản gồm 2 bước như sau sẽ giúp bạn không cảm thấy khó chịu. Trước hết, mở cửa để không khí lạnh từ bên ngoài vào hành lang hoặc một phòng trống mà bạn không dùng và đóng cửa để không khí ấm dần lên. Sau đó, mở các cửa sổ hoặc cửa ra vào thông với phòng thường được sử dụng. Như vậy, bạn có thể giúp không khí trong phòng lưu thông mà vẫn không bị lạnh.”

Câu hỏi 129: Lý do vi-rút lây lan mạnh ở Hokkaido

Trả lời:
Chủ tịch Hiệp hội Bệnh truyền nhiễm Nhật Bản, Giáo sư Tateda Kazuhiro thuộc Đại học Toho cho biết: “Có nhiều nguyên nhân để lý giải cho số ca nhiễm tăng mạnh. Thời tiết lạnh trong mùa Đông khiến mọi người ở trong nhà nhiều hơn, đồng nghĩa với việc ở lâu hơn trong môi trường có 3 yếu tố khiến vi-rút dễ lây lan gồm không gian kín, tập trung đông người và tiếp xúc gần. Dịch bệnh tiếp diễn trong thời gian dài cũng khiến mọi người lơ là cảnh giác. Ngoài ra, số ca cúm mùa và cảm lạnh thông thường do vi-rút corona gây ra thường có xu hướng tăng khi nhiệt độ giảm, và điều tương tự cũng có thể xảy ra đối với vi-rút corona chủng mới. Như vậy, chúng ta cần nhớ rằng mức độ lây nhiễm vi-rút corona có thể sẽ tăng trong mùa Đông, do đó cần có các biện pháp phòng ngừa thích hợp”.

Ông cũng nói thêm: “Khi trời trở lạnh, chúng ta cũng cần xem xét khả năng bùng phát lây nhiễm ở các khu vực khác ngoài Hokkaido, nơi tình hình hiện đã ổn định. Cần lưu ý tránh 3 yếu tố khiến vi-rút dễ lây lan, luôn tuân thủ đeo khẩu trang và rửa tay. Ngoài ra, giữ phòng ốc thông thoáng cũng quan trọng. Tuy nhiên, ở những nơi nhiệt độ xuống rất thấp vào mùa Đông và việc thông gió gặp nhiều khó khăn thì mọi người có thể linh hoạt kết hợp thực hiện các biện pháp ngăn ngừa phù hợp”.

Câu hỏi 128: Đi lễ đền chùa đầu năm trong dịch COVID-19

Trả lời:
Ngày 12/11, ban cố vấn phụ trách ứng phó với đại dịch vi-rút corona của Chính phủ Nhật Bản đã họp bàn về các biện pháp cần thực hiện khi đi lễ đền, chùa trong dịp Năm mới. Tại buổi họp, Ban Thư ký Nội các trình bày những biện pháp cần thực hiện dựa trên khuyến nghị của các chuyên gia.

Theo đó, khi đi lễ đầu năm tại các đền, chùa, mọi người nên triệt để thực hiện các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm cơ bản như đeo khẩu trang và sát trùng tay. Ban thư ký cũng cho biết cần có biện pháp để thông báo về tình trạng đông đúc ở các đền, chùa và kêu gọi người dân đi lễ phân tán. Ngoài ra, cần bố trí nhân viên tại đây để đảm bảo thực hiện giãn cách xã hội. Người dân cũng được yêu cầu hạn chế ăn uống trong đền, chùa mà nên đem đồ ăn về nhà, đồng thời không trò chuyện lớn tiếng.

Ban thư ký cũng kêu gọi có các biện pháp ngăn không để xung quanh các đền, chùa hình thành môi trường có 3 yếu tố tụ tập đông người, tiếp xúc gần và kém thông thoáng. Trong số các biện pháp được đề xuất có khuyến cáo mọi người không đổ dồn về 1 nhà ga khi đi lễ ở các đền, chùa, hay cần cập nhật cho người dân về tình trạng đông đúc tại đó.

Tại một buổi họp báo, người đứng đầu ban cố vấn, ông Omi Shigeru, cho biết nguy cơ lây nhiễm là không cao khi yên lặng đi lễ ngoài trời ở các đền, chùa. Tuy nhiên, mọi người cần hiểu rằng việc tụ họp đông người khi quây quần cùng người thân, bạn bè trước hoặc sau khi đi lễ còn gây ra nguy cơ lây nhiễm cao hơn. Do đó, ông đề nghị trong dịp Năm mới, nếu có thể, mọi người nên đi lễ từ sau ngày 4/1 để tránh tình trạng đông đúc.

Câu hỏi 127: 5 tình huống có nguy cơ lây nhiễm cao – Phần 2

Trả lời:
Ban cố vấn phụ trách ứng phó đại dịch vi-rút corona chủng mới của Chính phủ Nhật Bản đưa ra cảnh báo về 5 tình huống dẫn đến nguy cơ lây nhiễm theo cụm. Các tình huống này bao gồm:
• Tụ tập đông người ở những nơi kinh doanh đồ uống có cồn
• Tụ tập đông người tại các địa điểm ăn uống trong thời gian kéo dài
• Không đeo khẩu trang khi nói chuyện với người khác
• Nhiều người ở chung trong không gian chật hẹp
• Tụ tập nói chuyện hoặc hút thuốc trong giờ nghỉ giải lao tại nơi làm việc

Trong câu hỏi 126, chúng ta đã xem xét 3 tình huống đầu tiên. Trong câu hỏi này, chúng ta cùng tìm hiểu 2 tình huống còn lại.

Đầu tiên là về trường hợp có nhiều người ở chung trong không gian chật hẹp. Đến nay, đã có một số trường hợp được cho là lây nhiễm từ phòng ký túc xá hoặc nhà vệ sinh. Điều này cho thấy việc có đông người tập trung ở nơi chật hẹp trong thời gian kéo dài có thể dẫn đến tăng nguy cơ lây nhiễm.

Cuối cùng là tình huống liên quan đến việc trò chuyện hoặc hút thuốc trong giờ nghỉ giải lao ở nơi làm việc. Theo báo cáo, nhiều ca lây nhiễm được cho là bắt nguồn từ nơi nghỉ giải lao, khu vực hút thuốc hoặc phòng thay đồ. Khi nghỉ giữa giờ, mọi người thường trở nên thoải mái hơn và mất cảnh giác. Việc thay đổi môi trường như vậy cũng được cho là làm tăng nguy cơ nhiễm vi-rút.

Ban cố vấn của chính phủ kêu gọi người dân thực hiện các biện pháp phòng ngừa khi tụ tập đông người. Ban kêu gọi khi tụ tập để uống rượu bia chỉ nên tập trung thành từng nhóm nhỏ trong một khoảng thời gian ngắn với những người thường gặp. Mọi người cũng chỉ nên uống vừa phải và không nên đi uống quá khuya.

Bên cạnh đó, ban cố vấn cũng khuyên khi tụ tập, mọi người nên tránh ngồi đối diện hoặc ngồi cạnh nhau mà thay vào đó, nên ngồi chéo nhau. Ban cũng đề nghị mọi người nên đeo khẩu trang khi trò chuyện và chú ý khi sử dụng các tấm che mặt hoặc che miệng, vốn được cho là ít hiệu quả trong việc ngăn ngừa vi-rút lây nhiễm.

Ông Omi Shigeru, người đứng đầu ban cố vấn của chính phủ, cho biết tới thời điểm này, các dữ liệu thu thập được cho thấy việc thay đổi nhận thức về hành vi của chúng ta đóng vai trò rất quan trọng trong việc ngăn ngừa vi-rút lan rộng. Ông Omi cũng đề nghị chính phủ phổ biến rộng rãi thông điệp này theo cách thức dễ hiểu nhất để mọi người biết và thực hiện theo.

Câu hỏi 126: 5 tình huống có nguy cơ lây nhiễm cao – Phần 1

Trả lời:
Ban cố vấn phụ trách ứng phó đại dịch vi-rút corona của Chính phủ Nhật Bản đưa ra cảnh báo về 5 tình huống có nguy cơ lây nhiễm cao thường dẫn tới lây nhiễm theo cụm, bao gồm:
• Tụ tập đông người ở những nơi kinh doanh đồ uống có cồn
• Tụ tập đông người tại các địa điểm ăn uống trong thời gian kéo dài
• Không đeo khẩu trang khi nói chuyện với người khác
• Nhiều người ở chung trong không gian chật hẹp
• Tụ tập nói chuyện hoặc hút thuốc trong giờ nghỉ giải lao tại nơi làm việc

Chúng ta cùng tìm hiểu về 3 tình huống đầu tiên.

Tình huống thứ nhất là tụ tập đông người ở những nơi kinh doanh đồ uống có cồn. Khi uống rượu bia, mọi người thường trở nên phấn khích và có xu hướng nói lớn tiếng. Các buổi tiệc thường diễn ra ở những nơi có diện tích nhỏ, kém thoáng khí và đông đúc. Bên cạnh đó, những người dự tiệc thường hay dùng chung ly hoặc đũa. Các điều kiện như vậy có thể khiến gia tăng nguy cơ lây nhiễm.

Tình huống thứ hai là có đông người tụ tập ăn uống trong thời gian kéo dài. Nguy cơ lây nhiễm từ các quán bar và câu lạc bộ đêm hay từ việc đi nhậu liên tục từ nơi này sang nơi khác thường cao hơn so với việc ăn uống nhanh chóng. Mọi người thường có xu hướng nói to hơn và tạo ra nhiều giọt bắn mang vi-rút khi có từ 5 người trở lên ngồi chung bàn.

Tình huống thứ ba là trò chuyện ở khoảng cách gần mà không đeo khẩu trang. Điều này cũng làm tăng nguy cơ lây nhiễm từ việc phát tán các giọt bắn có kích thước nhỏ và siêu nhỏ. Mọi người cũng nên chú ý khi trò chuyện trong xe hơi hoặc xe buýt khi đi lại.

Câu hỏi 123: Tại sao ở Australia không xảy ra bùng phát kép cúm mùa và COVID-19 trong mùa Đông này?

Trả lời:
Tại các nước ở Nam bán cầu, mùa Đông kéo dài từ tháng 6 đến tháng 8. Đến cuối tháng 5, Chính phủ Australia đã đảm bảo đủ 18 triệu liều vắc-xin cúm mùa, nhiều hơn 5 triệu liều so với năm ngoái. Giới chức kêu gọi người dân tiêm phòng cúm nhằm tránh xảy ra đại dịch kép gây quá tải cho hệ thống y tế.

Tại bang New South Wales có thủ phủ là Sydney, thành phố lớn nhất Australia, cảnh báo nguy cơ bùng phát cúm mùa tại các cơ sở chăm sóc người cao tuổi được đặt ở mức cao nhất. Bang cũng yêu cầu nhân viên các cơ sở này hay người nhà vào thăm cũng phải tiêm phòng cúm mùa.

Nhờ những nỗ lực này, Australia không ghi nhận bất cứ trường hợp tử vong nào do cúm mùa trong thời gian từ tháng 5 đến ngày 20/9. Số người nhiễm trong thời gian này chỉ bằng 7,3 % so với năm ngoái. Trong thời gian từ đầu năm đến 20/9, nước này có 36 ca tử vong do cúm, chỉ bằng 5,1% so với cùng kỳ năm ngoái.

Bác sỹ Jeremy McAnulty thuộc cơ quan y tế New South Wales cho biết trong mùa Đông này, tỷ lệ tiêm phòng cúm là rất cao do lo ngại bùng phát đại dịch kép. Ông cho rằng điều này có vai trò rất quan trọng.

Theo ông, các biện pháp nhằm ngăn ngừa lây nhiễm vi-rút corona như giãn cách xã hội, hạn chế các sự kiện quy mô lớn và nhận thức cao hơn về rửa tay và khử trùng cũng đặc biệt có hiệu quả đối với việc kiểm soát lây nhiễm cúm mùa.

Câu hỏi 122: Các biện pháp ứng phó nguy cơ bùng phát kép COVID-19 và cúm

Trả lời:
COVID-19 và cúm mùa có những triệu chứng giống nhau như sốt và ho. Do đó, có lo ngại rằng các phòng khám địa phương sẽ gặp khó khăn trong việc tiếp nhận bệnh nhân nếu xảy ra bùng phát kép vi-rút corona và cúm mùa. Để giúp các phòng khám chuẩn bị ứng phó trường hợp bùng phát đồng thời, Hiệp hội Bệnh truyền nhiễm Nhật Bản đã soạn thảo một hướng dẫn chẩn đoán cúm mùa và COVID-19.

Hướng dẫn đưa ra khuyến cáo rằng tại các khu vực bùng phát dịch vi-rút corona, về nguyên tắc, bệnh nhân nên được xét nghiệm cả cúm mùa lẫn vi-rút corona để không bỏ sót các ca COVID-19.

Các khuyến cáo được đưa ra dựa trên thang gồm 4 mức để đánh giá tình hình lây nhiễm tại mỗi khu vực. Theo đó, ở mức 1 tương ứng với việc không có ca nhiễm nào được ghi nhận. Việc xét nghiệm vi-rút corona là không cần thiết ngoại trừ đối với những người từng đến vùng dịch trong vòng 2 tuần.

Trong khi đó, ở mức 4, khi ở địa phương xuất hiện các ca nhiễm không truy vết được nguồn lây trong vòng 2 tuần, việc xét nghiệm vi-rút corona nên được tiến hành cho tất cả các bệnh nhân có triệu chứng sốt.

Với trẻ nhỏ, hướng dẫn đặc biệt khuyến cáo nên tiêm ngừa cúm mùa cho các em do đối tượng này dễ bị nhiễm và làm lây lan vi-rút corona. Hướng dẫn cũng đề nghị nên đồng thời xét nghiệm cúm mùa và vi-rút corona cho trẻ nhỏ. Trong trường hợp không thể ngay lập tức xét nghiệm vi-rút corona, bệnh nhân nên được xét nghiệm và điều trị cúm trước, rồi xét nghiệm vi-rút corona khoảng 2 ngày sau đó nếu các triệu chứng không thuyên giảm.

Hiệp hội hy vọng các bác sỹ trên khắp Nhật Bản sẽ sử dụng hướng dẫn trên trong mùa Đông, đồng thời cho biết sẽ cập nhật hướng dẫn nếu có thêm thông tin.

Câu hỏi 121: Những điểm khác biệt giữa vắc-xin COVID-19 và vắc-xin cúm

Trả lời:
Đối với các bệnh truyền nhiễm lây qua đường hô hấp, việc bào chế vắc-xin thường gặp nhiều khó khăn. Nhiều nguồn tin, trong đó có bộ y tế, cho biết vắc-xin cúm cũng không thể bảo vệ chúng ta khỏi nhiễm cúm. Tuy nhiên, vắc-xin được cho là giúp giảm nguy cơ xuất hiện triệu chứng ở một mức độ nhất định, hoặc nếu có triệu chứng thì cũng ngăn chúng trở nên trầm trọng.

Các nghiên cứu tại Nhật Bản cho thấy đối với những người từ 65 tuổi trở lên, vắc-xin có hiệu quả từ 34% đến 55% trong việc ngăn ngừa các triệu chứng, và 82% trong việc làm giảm nguy cơ tử vong. Bên cạnh đó, một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng đối với trẻ em dưới 6 tuổi, vắc-xin có hiệu quả khoảng 60% trong việc ngăn ngừa nguy cơ xuất hiện triệu chứng.

Trong khi đó, trong nhiều trường hợp, việc phát triển các loại vắc-xin vi-rút corona sử dụng các công nghệ hoàn toàn khác biệt so với bào chế vắc-xin cúm thông thường. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ mức độ hiệu quả của các loại vắc-xin phòng ngừa vi-rút corona.

Vắc-xin cúm được bào chế từ vi-rút cúm thực sự. Vi-rút cúm được nuôi cấy, sau đó được làm yếu bằng hóa chất để không còn khả năng lây nhiễm. Vắc-xin do Pfizer bào chế sử dụng một loại gen gọi là mRNA mang thông tin của vi-rút corona chủng mới. Sau khi được đưa vào cơ thể, vắc-xin sẽ hoạt động giống như một bản thiết kế mẫu sản sinh ra một phần của vi-rút để kích hoạt hệ miễn dịch.

Giáo sư Nakayama Tetsuo thuộc Đại học Kitasato là một chuyên gia về bào chế vắc-xin. Giáo sư cho biết trong vắc-xin của Pfizer, mRNA sẽ được bọc trong các hạt lipid giúp tăng cường sản sinh ra kháng thể.

Câu hỏi 120: Phụ nữ có thai phải đối mặt với nguy cơ gì nếu nhiễm COVID-19?

Trả lời:
Hiệp hội Sản phụ khoa Nhật Bản, gồm các bác sĩ trong lĩnh vực này, đã tiến hành một nghiên cứu đến cuối tháng 6. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ thai phụ nhiễm vi-rút corona chuyển biến nặng tăng lên ở những người cuối thai kỳ. Theo các bác sĩ, dù nguy cơ tình hình sức khoẻ chuyển biến xấu không tăng mạnh ở phụ nữ có thai nhiễm vi-rút, nhưng những người ở giai đoạn cuối thai kỳ vẫn nên thận trọng.

Hiệp hội nghiên cứu cụ thể 58 thai phụ có triệu chứng, ví dụ như sốt. Chụp cắt lớp vi tính cho thấy một số người bị viêm phổi. Trong số 39 phụ nữ có thai dưới 29 tuần, có 4 người bị viêm phổi, tương đương 10% trên tổng số.

Còn trong số 19 phụ nữ có thai từ 29 tuần trở lên, có 10 người bị viêm phổi, tương đương 53% trên tổng số.

Ngoài ra, có 3 người có thai dưới 29 tuần cần hỗ trợ thở oxy, tương đương 8%, trong khi 7 người trong giai đoạn cuối thai kỳ cần hỗ trợ thở oxy, tương đương 37%. Số liệu này cho thấy những người ở cuối thai kỳ có xu hướng chuyển biến nặng.

Nhiều thai phụ nhiễm vi-rút corona chủng mới đã bình phục mà không bị di chứng kéo dài. Hiệp hội cho biết có 1 du khách nước ngoài tử vong sau khi xuất hiện triệu chứng ngay khi vừa tới Nhật Bản.

Hiệp hội chưa ghi nhận trường hợp trẻ sơ sinh bị nhiễm vi-rút.

Giáo sư Sekizawa Akihiko thuộc Đại học Showa là người phụ trách thực hiện khảo sát trên. Ông nói có rất ít phụ nữ có thai nhiễm vi-rút và điều này chứng tỏ nhiều người có các biện pháp ngăn ngừa vi-rút hiệu quả. Ông cũng nói phụ nữ có thai không có nguy cơ chuyển biến nặng đặc biệt cao nhưng vẫn cần phải thận trọng vì những người ở cuối thai kỳ có xu hướng có triệu chứng nặng hơn.

Hiệp hội các bệnh truyền nhiễm trong Sản khoa và Phụ khoa đã đăng trên trang web của mình các biện pháp đề phòng nhiễm vi-rút corona chủng mới dành cho những người đang mang thai hoặc muốn có thai.

Theo trang web này, ở Nhật Bản diễn tiến bệnh sau khi nhiễm vi-rút không khác nhau giữa phụ nữ có thai và người không có thai. Tuy nhiên, hiệp hội lưu ý rằng có trường hợp thai phụ có triệu chứng nặng và bị viêm phổi.

Giáo sư Hayakawa Satoshi thuộc Khoa Y Đại học Nihon đã tổng kết những điểm chính của khảo sát. Ông cho biết phổi của phụ nữ có thai ở cuối thai kỳ có xu hướng phải chịu áp lực khi thai nhi phát triển và nếu họ bị viêm phổi thì có thể chuyển biến nặng.

Giáo sư Hayakawa nói rằng kết quả khảo sát đã củng cố những gì họ dự đoán. Ông nói thêm rằng ở Nhật Bản có rất ít trường hợp phụ nữ mang thai chuyển biến nặng và không cần phải quá sợ hãi. Theo ông Hayakawa, dù sao thì vẫn nên thận trọng để đề phòng bị nhiễm vi-rút corona chủng mới.

Câu hỏi 119: Di chứng kéo dài sau khi nhiễm COVID-19 – Phần 3: Tần suất xuất hiện của các di chứng

Trả lời:
Tại Nhật Bản và trên thế giới đã ghi nhận trường hợp bệnh nhân COVID-19 xét nghiệm âm tính và được xuất viện nhưng vẫn có những di chứng kéo dài vài tháng. Nhiều người nói rằng họ bị sốt, thấy mệt mỏi hoặc suy giảm chức năng hô hấp hoặc vận động đến mức ảnh hưởng đến cuộc sống thường ngày.

Đài NHK đã tiến hành khảo sát đối với các trung tâm y tế chuyên điều trị bệnh truyền nhiễm và các bệnh viện trực thuộc trường đại học ở Tokyo về tình trạng của bệnh nhân nhiễm vi-rút corona chủng mới sau khi họ kết thúc điều trị. 18 trên 46 cơ sở, không bao gồm những bệnh viện không tiếp nhận bệnh nhân COVID-19, đã trả lời khảo sát.

Các cơ sở này cho biết tính đến cuối tháng 5, có 1.370 bệnh nhân xét nghiệm âm tính và được xuất viện hoặc chuyển sang các bệnh viện khác do các triệu chứng có cải thiện. Ít nhất 98 người gặp phải những vấn đề gây khó khăn cho cuộc sống thường ngày, chiếm khoảng 7% số bệnh nhân xuất viện.

47 người bị suy giảm chức năng hô hấp do di chứng kéo dài của viêm phổi và các bệnh khác do nhiễm vi-rút. 6 người phải cần đến thiết bị thở oxy tại nhà.

46 người bị yếu cơ hoặc suy giảm chức năng vận động do phải nằm viện dài ngày. 27 người suy giảm khả năng nhận thức do tuổi cao và các yếu tố khác.

Những cơ sở y tế trả lời khảo sát cho biết một số người gặp vấn đề về khứu giác và suy giảm chức năng não bộ.

Trong số những người gặp các di chứng nói trên, nhiều người từng phải điều trị bằng máy thở hoặc máy tim phổi nhân tạo (ECMO) để hỗ trợ chức năng hô hấp và tim mạch.

Một cơ sở trả lời khảo sát lưu ý rằng trong một số trường hợp, ngay cả khi bệnh nhân có kết quả xét nghiệm âm tính, họ vẫn cần được chăm sóc y tế ở mức độ cao hơn và việc ở trong bệnh viện thời gian dài như vậy có thể khiến hệ thống y tế quá tải. Theo cơ sở này, cần thiết phải có một chiến lược tháo gỡ vấn đề này tính đến các vấn đề của người cao tuổi.

Một cơ sở khác trả lời khảo sát cho biết cần nâng cao nhận thức về nhiều vấn đề tồn tại ngay cả sau khi bệnh nhân xuất viện và mở rộng mạng lưới hỗ trợ.

Câu hỏi 118: Di chứng kéo dài sau khi nhiễm COVID-19 – Phần 2: Tại Nhật Bản có những nghiên cứu gì về những di chứng kéo dài ngay cả khi bệnh nhân đã bước đầu bình phục?

Trả lời:
Ở Nhật Bản và trên thế giới đã có nhiều báo cáo về các trường hợp bệnh nhân nhiễm vi-rút corona chủng mới sau khi xét nghiệm âm tính và được xuất viện vẫn bị sốt và mệt mỏi trong vài tháng, ngoài ra còn có những di chứng như khó thở và suy giảm chức năng thể chất gây ảnh hưởng đến cuộc sống thường ngày.

Kể từ tháng 9, Hội Hô hấp Nhật Bản đã tiến hành nghiên cứu chủ yếu là hiện tượng suy giảm chức năng phổi ở bệnh nhân nhiễm vi-rút corona. Hội đề nghị những bác sĩ là thành viên của hội hiện đang làm việc tại các cơ sở y tế trên khắp Nhật Bản báo cáo về các ca bệnh.

Chủ tịch hội, ông Yokoyama Akihito, cho biết tại nước ngoài đã ghi nhận có nhiều ca mà chức năng phổi của bệnh nhân không thể phục hồi hoàn toàn sau khi những người này xét nghiệm âm tính với vi-rút. Ông nói tại Nhật Bản cũng ghi nhận một số ca tương tự. Hội vẫn chưa nắm được đầy đủ những thông tin như có bao nhiêu phần trăm bệnh nhân nhiễm vi-rút corona bị di chứng. Tuy nhiên, hội đang thu thập dữ liệu để nghiên cứu và ứng dụng những gì tìm hiểu được vào các ca bệnh trong tương lai.

Câu hỏi 117: Di chứng kéo dài sau khi nhiễm COVID-19 – Phần 1: Liệu có đúng là một số bệnh nhân có những di chứng kéo dài không?

Trả lời:
Một nhóm nghiên cứu thuộc Trung tâm Quốc gia về Sức khoẻ và Y tế Toàn cầu tiếp tục tiến hành khảo sát những bệnh nhân nhiễm vi-rút corona đã bình phục và được xuất viện. Theo khảo sát, một số người bị rụng tóc. Một số người than phiền về việc thậm chí sau khi ra viện 4 tháng vẫn bị khó thở, mất vị giác hoặc khứu giác. Nhóm chuyên gia cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu để nỗ lực xác định những yếu tố rủi ro của các di chứng kéo dài.

Rụng tóc cũng là một tình trạng được ghi nhận ở các bệnh nhân Ebola và sốt xuất huyết đã hồi phục. Bác sĩ Morioka Shinichiro, một thành viên trong nhóm nghiên cứu, nói rằng cũng có khả năng căng thẳng về tâm lý do điều trị kéo dài đã gây nên hiện tượng rụng tóc.

Câu hỏi 116: Tái nhiễm – Phần 8: Chúng ta nên thực hiện những biện pháp gì để phòng ngừa tái nhiễm?

Trả lời:
Các nỗ lực để có thể sớm đưa vắc-xin vào sử dụng vẫn đang được tiến hành. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng chúng ta không nên mất cảnh giác. Các chuyên gia khuyến cáo mọi người cần tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng ngừa cơ bản như rửa tay, tránh nơi đông người, tránh tiếp xúc gần và tránh không gian kín, đồng thời duy trì giãn cách xã hội.

Các phóng viên của NHK phụ trách tin tức về vi-rút corona chủng mới cho biết còn nhiều điều mà chúng ta chưa biết về loại vi-rút này, và chúng ta nên theo dõi thường xuyên về tiến triển của các công trình nghiên cứu. Tuy nhiên, họ nhấn mạnh rằng điều quan trọng nhất là cần thực hiện triệt để các biện pháp phòng ngừa cơ bản.

Câu hỏi 115: Tái nhiễm – Phần 7: Chúng ta nên đối mặt như thế nào nếu vi-rút không có dấu hiệu biến mất?

Trả lời:
Về vấn đề này, Giáo sư Matsuura Yoshiharu thuộc Đại học Osaka, đồng thời là chủ tịch Hội vi-rút học Nhật Bản, cho biết chúng ta cần hành động với giả định rằng việc tái nhiễm vi-rút corona chủng mới cũng có thể xảy ra, tương tự việc tái nhiễm vi-rút corona thông thường gây cảm cúm. Giáo sư Matsuura chỉ ra rằng các loại vi-rút không bị tái nhiễm còn hiếm gặp hơn rất nhiều. Ông cũng cho biết vi-rút không thể tồn tại nếu chúng tiêu diệt vật chủ. Mối liên hệ lâu dài giữa nhân loại và vi-rút cho thấy một mô hình có tính lặp lại, là khi tình trạng tái nhiễm xảy ra, các triệu chứng thường nhẹ hơn. Do đó, chúng ta không nên quá sợ hãi vi-rút corona chủng mới.

Câu hỏi 114: Tái nhiễm – Phần 6: Vắc-xin tiềm năng tạo ra kháng thể ở lớp niêm mạc của phổi

Trả lời:
Chúng tôi phỏng vấn giáo sư Sasaki Hitoshi thuộc Đại học Nagasaki. Giáo sư đang nghiên cứu phát triển một loại vắc-xin có thể tạo ra kháng thể ở lớp niêm mạc của phổi. Khi vi-rút xâm nhập vào niêm mạc phổi sẽ gây viêm phổi. Vắc-xin sẽ giúp ngăn nhiễm vi-rút ngay thời điểm ban đầu.

Vắc-xin gồm lượng rất nhỏ RNA của vi-rút corona chủng mới được tổng hợp nhân tạo. Vắc-xin sẽ được đưa vào theo đường miệng và đi trực tiếp tới niêm mạc phổi. Các nhà nghiên cứu hy vọng rằng loại vắc-xin này sẽ có hiệu quả rõ ràng do có thể sinh ra kháng thể tại những vị trí vi-rút đang hoạt động.

Câu hỏi 113: Tái nhiễm – Phần 5: Vắc-xin dạng xịt mũi đang được nghiên cứu

Trả lời:
Nhiều loại vắc-xin được bào chế giúp tạo kháng thể trong mạch máu. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đang được tiến hành nhằm phát triển vắc-xin giúp cơ thể tránh bị nhiễm vi-rút.

Giáo sư Katayama Kazuhiko thuộc Đại học Kitasato đang nghiên cứu một loại vắc-xin mới theo dạng xịt mũi. Bằng cách này, giáo sư cho rằng kháng thể có thể được tạo ra ở đường hô hấp trên, giúp ngăn không cho vi-rút xâm nhập vào cơ thể. Ông cho biết đang dự định tiếp tục tiến hành nghiên cứu này trong thời gian tới.

Theo giáo sư Takayama, kháng thể Immunoglobulin A có thể được tạo ra ở lớp niêm mạc trong khoang mũi, giúp ngăn chặn vi-rút nhân lên thành số lượng lớn và xâm nhập vào phổi.

Câu hỏi 112: Tái nhiễm – Phần 4: Có mối liên hệ nào giữa tái nhiễm và hiệu quả của vắc-xin hay không?

Trả lời:
Nghiên cứu tình trạng tái nhiễm vi-rút có vai trò quan trọng, do việc này ảnh hưởng tới quá trình bào chế vắc-xin. Như chúng ta đã biết, vắc-xin giúp tạo ra miễn dịch với các bệnh truyền nhiễm bằng cách đưa vào cơ thể một lượng vi-rút đã được làm yếu nhằm kích hoạt cơ thể tạo ra các kháng thể. Tuy nhiên, nhiều câu hỏi được đặt ra về hiệu quả của vắc-xin đối với một người bị tái nhiễm, tức là đã có kháng thể sau khi bị nhiễm vi-rút lần đầu và khỏi bệnh, nhưng lại tiếp tục nhiễm vi-rút lần thứ 2.

Giáo sư Nakayama Tetsuo, một nhà vi-rút học thuộc Đại học Kitasato cảnh báo mọi người không nên kết luận ngay rằng vắc-xin không có hiệu quả đối với người bị tái nhiễm vi-rút. Ông Nakayama cho biết mặc dù không thể loại trừ khả năng bị tái nhiễm ngay cả sau khi vắc-xin được phát triển và cung ứng, việc tiêm chủng vẫn mang lại nhiều lợi ích.

Ông nhấn mạnh rằng vắc-xin không chỉ nhằm mục đích bảo vệ cơ thể khỏi vi-rút, mà còn được cho là có nhiều công dụng khác, trong đó có việc ngăn các triệu chứng của người bệnh trở nên nghiêm trọng.

Câu hỏi 111: Tái nhiễm – Phần 3: Chúng ta có thể ngăn ngừa hoàn toàn tái nhiễm vi-rút hay không?

Trả lời:
Chúng tôi phỏng vấn giáo sư Katayama Kazuhiko thuộc Đại học Kitasato. Theo giáo sư, rất khó để ngăn chặn việc tái nhiễm.

Vi-rút corona chủng mới xâm nhập cơ thể thông qua niêm mạc đường hô hấp trên là mũi và họng. Khi đó, các kháng thể gọi là Immunoglobulin A, hay IgA, sẽ được hình thành trên lớp niêm mạc này để tiêu diệt vi-rút xâm nhập.

Tuy nhiên, lượng IgA có xu hướng giảm trong một khoảng thời gian tương đối ngắn sau khi một người bị nhiễm vi-rút và kháng thể được tạo ra. Chính vì vậy, giáo sư cho biết hầu như rất khó để ngăn chặn vi-rút corona xâm nhập lần thứ 2.

Giáo sư Katayama đang có kế hoạch bắt đầu một dự án nhằm tìm hiểu về lượng IgA được tạo ra ở đường hô hấp trên sau khi nhiễm bệnh và thời gian tồn tại của lượng kháng thể này. Nghiên cứu trên có thể giúp giải đáp những câu hỏi của chúng ta về khả năng tái nhiễm vi-rút corona chủng mới.

Câu hỏi 110: Tái nhiễm – Phần 2: Các ca tái nhiễm có triệu chứng nặng hay nhẹ?

Trả lời:
Đối với nhiều loại vi-rút khác vi-rút corona, một người khi bị tái nhiễm thường chỉ có triệu chứng nhẹ hoặc thậm chí hoàn toàn không xuất hiện triệu chứng nào.

Hãy cùng xem xét ví dụ của vi-rút hợp bào hô hấp (RSV). Loại vi-rút này gây ra các triệu chứng tương tự cảm lạnh, nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng khi trẻ nhỏ bị nhiễm. Thậm chí trong một số trường hợp có thể dẫn đến viêm phổi và bệnh nặng.

Giáo sư Nakayama Tetsuo, nhà vi-rút học thuộc Đại học Kitasato, đã nghiên cứu kháng thể của 91 trẻ em bị nhiễm RSV. Khi bị nhiễm vi-rút, cơ thể tạo ra các kháng thể để tiêu diệt vi-rút. Người ta cho rằng khi cơ thể sản xuất đủ lượng kháng thể sẽ giúp ngăn ngừa lây nhiễm.

Nghiên cứu cho thấy khi trẻ 1 tuổi bị nhiễm bệnh, chỉ một lượng nhỏ kháng thể được tạo ra. Nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng lượng kháng thể tăng lên sau mỗi lần bị tái nhiễm.

Theo nghiên cứu nói trên, khi lượng kháng thể trong cơ thể tăng lên, các triệu chứng cũng sẽ nhẹ hơn. Trong nhiều trường hợp, người mắc bệnh chỉ bị sổ mũi.

Tuy nhiên, đối với bệnh sốt xuất huyết, nhiễm bệnh lần thứ hai lại có thể gây ra triệu chứng nghiêm trọng hơn. Sốt xuất huyết là bệnh lây truyền qua muỗi, có thể gây sốt cao và đau đầu nghiêm trọng.

Vậy đối với vi-rút corona, các triệu chứng sẽ như thế nào khi bị tái nhiễm? Giáo sư Nakayama nói có khả năng một số người sẽ không có triệu chứng và thậm chí không biết rằng mình đã bị tái nhiễm vi-rút corona. Theo giáo sư, cần theo dõi tình hình một cách cẩn thận vì các triệu chứng ở ca tái nhiễm vẫn chưa rõ ràng.

Câu hỏi 109: Tái nhiễm – Phần 1: Có những trường hợp tái nhiễm nào đã được ghi nhận trên thế giới?

Trả lời:
Các nhà nghiên cứu tại Đại học Hong Kong là những người đầu tiên báo cáo phát hiện tình trạng tái nhiễm vi-rút corona chủng mới vào tháng 8. Họ xác nhận một người đàn ông 33 tuổi bị nhiễm lần đầu tiên vào cuối tháng 3 và sau đó đã khỏi bệnh. Tuy nhiên, hơn 4 tháng sau, người này lại nhiễm vi-rút lần thứ 2.

Theo các nhà nghiên cứu, trình tự gen của vi-rút được phát hiện trong hai lần nhiễm không hoàn toàn giống nhau. Đây là trường hợp tái nhiễm đầu tiên trên thế giới được xác nhận với đầy đủ chứng cứ khoa học.

Sau các nhà nghiên cứu của Đại học Hong Kong, các nhóm nghiên cứu khác tại Mỹ, Ấn Độ và nhiều nơi khác cũng công bố các báo cáo tương tự.

Tạp chí khoa học "Nature" xuất bản 1 bài báo về sự tái nhiễm vi-rút, và ngày càng nhiều người quan tâm đến các trường hợp này.

Chúng tôi tiến hành phỏng vấn nhà vi-rút học, giáo sư Nakayama Tetsuo của Đại học Kitasato về việc con người có thực sự bị tái nhiễm chủng vi-rút này hay không.

Giáo sư cho biết từng xuất hiện hiện tượng tái nhiễm trên nhiều loại vi-rút khác, vì vậy việc tái nhiễm cũng có thể xảy ra đối với vi-rút corona chủng mới.

Câu hỏi 108: Tìm hiểu về chiến dịch “Go To Eat” – Phần 4: Các biện pháp ngăn ngừa lây nhiễm của nhà hàng, quán ăn

Trả lời:
Các nhà hàng, quán ăn tham gia chiến dịch “Go To Eat” được yêu cầu thực hiện triệt để các biện pháp ngăn ngừa lây nhiễm vi-rút. Chẳng hạn như đặt dung dịch sát khuẩn ở lối vào hoặc nhà vệ sinh.

Ngoài ra, các khu vực bên trong quán phải được thông gió triệt để bằng cách bố trí các thiết bị thích hợp, thường xuyên mở cửa ra vào, cửa sổ và luôn bật quạt thông gió.

Chỗ ngồi phải được sắp xếp cách nhau tối thiểu là 1 mét, nếu có thể là 2 mét. Trong trường hợp không sắp xếp được khoảng cách tối thiểu như vậy, cần đặt các tấm nhựa acrylic hoặc vách ngăn giữa các bàn. Ghế ngồi cạnh nhau ở quầy cần được bố trí để duy trì khoảng cách tối thiểu thích hợp.

Trong trường hợp thực khách không quen biết nhau phải ngồi chung bàn, không nên sắp xếp cho họ ngồi đối diện. Ngoài ra, có thể ngăn bàn thành nhiều ô.

Giới chức Bộ Nông nghiệp đang tiến hành kiểm tra tận nơi để xem các cơ sở kinh doanh ăn uống có thực hiện đầy đủ các biện pháp nói trên hay không. Theo giới chức, cá nhân hoặc cơ sở nào vi phạm các quy định này có thể bị loại khỏi chiến dịch. Trong trường hợp bùng phát lây nhiễm, các tỉnh thành có thể tự xem xét dừng thực hiện chiến dịch.

Câu hỏi 107: Tìm hiểu về chiến dịch “Go To Eat” – Phần 3: Cơ chế của hệ thống phiếu giảm giá ăn uống

Trả lời:
Trong khuôn khổ của chiến dịch “Go To Eat”, có 33 trong số 47 tỉnh thành quyết định phát hành phiếu giảm giá ăn uống. Từ ngày 1/10, 14 tỉnh thành còn lại cũng quyết định phát hành phiếu giảm giá, như vậy tất cả các địa phương trên toàn Nhật Bản đều tham gia chiến dịch.

Theo đó, tỉnh Niigata bắt đầu chiến dịch phát hành phiếu giảm giá ăn uống từ ngày 5/10, tiếp theo là tỉnh Yamanashi từ ngày 12/10, sau đó là tỉnh Osaka từ ngày 14/10. Hầu hết các tỉnh thành còn lại sẽ bắt đầu trong tháng 11.

Các phiếu giảm giá ăn uống do địa phương phát hành có thể được sử dụng tại các cơ sở ăn uống đã đăng ký tại địa phương đó. Phiếu được bán tại các cửa hàng tiện lợi và nhiều cơ sở khác tùy từng khu vực, cũng như qua trang web. Các phiếu này có giá trị cao hơn 25% so với giá bán ra. Ví dụ, phiếu bán với giá 10.000 yên sẽ có giá trị sử dụng là 12.500 yên.

Tuy nhiên, người dân cần lưu ý là một số nơi chỉ phát hành phiếu cho người dân sinh sống tại địa phương đó.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 16/10).

Câu hỏi 106: Tìm hiểu về chiến dịch “Go To Eat” – Phần 2: Chúng ta được tích điểm thưởng vào lúc nào và như thế nào?

Trả lời:
Từ ngày 1/10, thực khách có thể được tích điểm thưởng khi đặt chỗ qua trang web. Để có điểm thưởng, phải đặt chỗ tại các nhà hàng tham gia chiến dịch “Go To Eat”. Điểm thưởng sẽ được cấp khoảng 1 tuần sau khi dùng bữa với trị giá 500 yên (khoảng 4,7 đôla) cho bữa trưa và 1.000 yên (khoảng 9,4 đôla) cho bữa tối. Điểm thưởng có thể được quy đổi khi đặt chỗ trên cùng trang web đó.

Mỗi lần, thực khách có thể đặt tối đa cho 10 người. Điểm thưởng sẽ được tính như nhau cho mỗi người, và sẽ được tích cho người đặt. Số điểm thưởng sẽ được tích lũy không giới hạn cho đến cuối tháng 1. Thực khách cần lưu ý sử dụng số điểm thưởng này trước cuối tháng 3.

Câu hỏi 105: Tìm hiểu về chiến dịch “Go To Eat” – Phần 1: Giới thiệu sơ lược về chiến dịch

Trả lời:
“Go To Eat” là sáng kiến của chính phủ Nhật Bản nhằm khuyến khích người dân đi ăn ngoài và hỗ trợ ngành kinh doanh nhà hàng.

Chiến dịch “Go To Eat” gồm 2 nội dung. Nội dung thứ nhất liên quan đến việc tích điểm thưởng khi đặt chỗ theo hình thức trực tuyến. Khi đặt chỗ qua các trang web được chỉ định, thực khách sẽ được tích điểm để dùng cho lần sau.

Nội dung thứ 2 là mua trước phiếu ăn uống giảm giá được các địa phương phát hành. Một số nơi chỉ bán các phiếu này cho cư dân của địa phương đó.

Câu hỏi 104: Tìm hiểu về chiến dịch “Go To Travel” – Phần 5: Nếu số ca lây nhiễm vi-rút tăng trở lại, du khách có phải trả những khoản phí nào để hủy đặt chuyến không?

Trả lời:
Nếu một số khu vực nhất định có số ca nhiễm mới tăng cao, chính phủ dự kiến sẽ tham vấn chuyên gia và cân nhắc loại các khu vực này ra khỏi chiến dịch.

Theo giới chức thì trong trường hợp này, họ đang cân nhắc yêu cầu các doanh nghiệp không tính phí hủy đặt chuyến. Phần lỗ sẽ được chính phủ hỗ trợ bằng ngân sách của chiến dịch.

Ví dụ, nếu khách sạn hoặc các cơ sở lưu trú đã chi trả để mua thực phẩm, hoặc nếu các công ty du lịch đã chi trả phí đặt vé máy bay thì họ sẽ được hoàn lại toàn bộ phần tiền.

Câu hỏi 103: Tìm hiểu về chiến dịch “Go To Travel” – Phần 4: Việc thêm chuyến du lịch đến và đi từ Tokyo tác động ra sao?

Trả lời:
Các chuyến du lịch đến và đi từ Tokyo được thêm vào chiến dịch “Go To Travel” từ ngày 1/10.

Hiện dân số Tokyo là khoảng 14 triệu người, chiếm khoảng 10% tổng dân số Nhật Bản. Với quyết định trên, Người dân Tokyo có thể đến các điểm du lịch trên cả nước. Điều này được dự báo sẽ khiến chi tiêu cá nhân tăng khoảng 770 tỷ yên, tương đương khoảng 7,3 tỷ đôla.

Thêm vào đó, trong năm ngoái, có tổng cộng 49,63 triệu người, không tính du khách nước ngoài, ở tại khách sạn và các cơ sở lưu trú khác tại Tokyo, chiếm 10% tổng số khách ở trọ trên cả nước. Số du khách đến thủ đô dự báo sẽ tăng.

Nếu lượng du khách tăng lên, thì không chỉ số khách ở tại khách sạn và các cơ sở du lịch tăng, mà số người đi ăn tại nhà hàng và sử dụng các phương tiện giao thông cũng sẽ tăng.

Viện Nghiên cứu Nomura ước tính việc Tokyo được thêm vào chiến dịch sẽ thúc đẩy chi tiêu cá nhân tăng khoảng 7,3 tỷ đôla. Theo kế hoạch, toàn bộ chiến dịch “Go To Travel” sẽ thúc đẩy chi tiêu cá nhân tăng 4,3 nghìn tỷ yên, tương đương khoảng 40 tỷ đôla, tức là Tokyo sẽ chiếm khoảng 17,8% của cả chiến dịch.

Câu hỏi 102: Tìm hiểu về chiến dịch “Go To Travel” – Phần 3: Làm thế nào để nhận được phiếu mua hàng?

Trả lời:
Du khách đặt các chuyến đi tại các công ty du lịch có thể nhận được phiếu mua hàng bằng giấy ở quầy thanh toán.

Du khách đặt chuyến trên mạng có thể nhận phiếu mua hàng điện tử, bằng cách truy cập vào địa chỉ website được đính kèm trong thông báo xác nhận đặt phòng, và điền vào đơn đăng ký, hoặc có thể nhận phiếu mua hàng bằng giấy khi nhận phòng tại nhà trọ hoặc cơ sở lưu trú.

Nếu du khách đặt phòng trực tiếp với nhà trọ hoặc khách sạn thì có thể nhận được phiếu mua hàng bằng giấy khi nhận phòng tại các cơ sở này.

Mỗi công ty du lịch lại có loại phiếu mua hàng cũng như cách nhận phiếu khác nhau. Du khách nên kiểm tra khi đặt chuyến.

Câu hỏi 101: Tìm hiểu về chiến dịch “Go To Travel” – Phần 2: Phiếu mua hàng mà khách tham gia chiến dịch nhận được

Trả lời:
Bắt đầu từ ngày 1/10, khách du lịch có thể sử dụng phiếu mua hàng tại các cơ sở du lịch, cửa hàng, nhà hàng và các phương tiện giao thông. Phiếu mua hàng có thể sử dụng trong thời gian của chuyến đi. Ví dụ, đối với các chuyến du lịch có nghỉ qua đêm, du khách có thể sử dụng phiếu mua hàng vào ngày đến khách sạn và ngày hôm sau. 

Du khách chỉ có thể sử dụng phiếu mua hàng bên trong tỉnh mà họ đến hoặc tại một trong các tỉnh lân cận. Nếu như du lịch đến Hokkaido thì du khách có thể sử dụng phiếu tại tỉnh Aomori. Tương tự, nếu đến Okinawa thì du khách cũng có thể dùng phiếu ở tỉnh Kagoshima.

Các cửa hàng và cơ sở du lịch chấp nhận phiếu mua hàng sẽ dán nhãn hoặc áp phích trước cửa để du khách có thể nhận biết.

Các phiếu mua hàng có thể là phiếu bằng giấy hoặc là phiếu mua hàng điện tử hiển thị trên điện thoại thông minh. Mỗi phiếu có trị giá 1.000 yên, tương đương 9,4 đôla. Khách hàng sẽ không được nhận tiền thừa trả lại.

Câu hỏi 100: Tìm hiểu về chiến dịch “Go To Travel” – Phần 1: Giới thiệu sơ lược về chiến dịch

Trả lời:
“Go To Travel” là sáng kiến của chính phủ Nhật Bản nhằm kích cầu du lịch. Đây là một chiến dịch trong kế hoạch của chính phủ nhằm thúc đẩy tiêu dùng và khôi phục kinh tế Nhật Bản, vốn bị thiệt hại nặng nề do đại dịch vi-rút corona.

Ban đầu, Tokyo không thuộc phạm vi áp dụng của chiến dịch này do có số ca nhiễm tương đối cao so với các vùng khác. Tuy nhiên, kể từ ngày 1/10, các chuyến du lịch đến và đi từ Tokyo đã được thêm vào chiến dịch. Khách du lịch từ nước ngoài không nằm trong chiến dịch lần này, nhưng những cư dân nước ngoài tại Nhật Bản thì vẫn thuộc đối tượng của chiến dịch.

Trong khuôn khổ chiến dịch “Go To Travel”, chính phủ sẽ trợ cấp lên tới 20.000 yên, tương đương khoảng 190 đôla, chi phí ở một đêm trong khách sạn. Đối với các chuyến du lịch trong ngày, chính phủ cũng sẽ hỗ trợ lên tới 10.000 yên, tương đương khoảng 94 đôla.

Khách du lịch có thể nhận được khuyến mãi 35% chi phí trả cho các nhà trọ, khách sạn hoặc công ty du lịch có đăng ký với chiến dịch, cũng như nhận được phiếu mua hàng trị giá 15% chi phí để sử dụng tại các cửa hàng và cơ sở du lịch trong khu vực.

Ví dụ, nếu một khách du lịch nghỉ tại một nhà trọ có giá phòng là 40.000 yên, người này sẽ chỉ phải trả 26.000 yên do đã được trừ 35%, cũng như sẽ nhận được phiếu mua hàng trị giá 6.000 yên, tương đương 15%.

Từ ngày 18/9, các công ty du lịch bắt đầu mở bán các tour du lịch giảm giá đến và đi từ Tokyo. Những người đã đặt chuyến trước thời gian này nên hỏi công ty du lịch và khách sạn để được thêm vào chiến dịch.

Câu hỏi 99: Những cách bảo vệ bản thân và gia đình – Phần 10: Cách khử trùng điện thoại thông minh

Trả lời:
Bà Sakamoto Fumie, chuyên gia về các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm thuộc Bệnh viện Quốc tế St. Luke sẽ giải đáp câu hỏi này. Bà cho biết mọi người có thể lau bề mặt điện thoại bằng dung dịch sát khuẩn có cồn.

Trong trường hợp không có loại dung dịch trên, bà cho biết người dân có thể dùng chất tẩy rửa có trong nhà. Pha loãng 5-10ml chất tẩy vào 1 lít nước, sau đó nhúng khăn vào hỗn hợp dung dịch, vắt khăn cho ráo nước và lau bề mặt điện thoại thông minh.

Câu hỏi 98: Những cách bảo vệ bản thân và gia đình – Phần 9: Đi khám nha khoa có tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm hay không?

Trả lời:
Theo Hiệp hội Nha khoa Nhật Bản, các cơ sở khám nha khoa đã áp dụng nhiều biện pháp phòng ngừa lây nhiễm, vậy nên những người không có các triệu chứng như sốt hay ho có thể đến khám như thông thường.

Những người có các triệu chứng có thể được yêu cầu hạn chế đến khám.

Tuy nhiên, theo hiệp hội thì có một số trường hợp khẩn cấp hoặc có thể đe dọa đến tính mạng nếu không được điều trị, nên trước tiên người dân nên tham khảo ý kiến của nha sỹ.

Câu hỏi 97: Những cách bảo vệ bản thân và gia đình – Phần 8: Di chuyển bằng máy bay hoặc tàu siêu tốc có an toàn hay không?

Trả lời:
Môi trường bên trong toa tàu hay khoang hành khách trên máy bay không được thoáng khí như bên ngoài, nhưng đa phần các hành khách trên tàu và máy bay không to tiếng hay làm ồn.

Bà Sakamoto Fumie, chuyên gia về các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm thuộc Bệnh viện Quốc tế St. Luke sẽ giải đáp câu hỏi này. Bà cho biết mọi người không nên quá lo lắng về nguy cơ lây nhiễm trên tàu hay máy bay, miễn là tất cả mọi người đều im lặng và giữ khoảng cách với những người xung quanh.

Tuy nhiên, theo bà thì mặc dù có ít nguy cơ lây nhiễm trong lúc đi lại, nhưng nếu người dân tụ tập ăn uống trong không gian kín ở nhà trọ hoặc khách sạn thì nguy cơ sẽ tăng cao. Bà cho rằng các hành vi như vậy có thể dẫn đến lây nhiễm tập thể, vậy nên mọi người cần cực kỳ cẩn thận, tránh các hành vi này.

Câu hỏi 96: Những cách bảo vệ bản thân và gia đình – Phần 7: Có nguy cơ lây nhiễm tại bể bơi và nhà tắm công cộng hay không?

Trả lời:
Bà Sakamoto Fumie, chuyên gia về các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm thuộc Bệnh viện Quốc tế St. Luke sẽ giải đáp câu hỏi này.

Theo bà thì mọi người không cần phải lo lắng về việc bị nhiễm vi-rút ở bể bơi hay nhà tắm công cộng. Kể cả nếu nước ở bể và nhà tắm bị nhiễm vi-rút thì nồng độ vi-rút cũng bị làm loãng. Bà Sakamoto cho rằng ít có nguy cơ lây nhiễm khi đi bơi ở bể bơi và đi tắm ở nhà tắm.

Tuy nhiên, bà cũng cho biết có nguy cơ lây nhiễm nếu chạm vào các vật dụng trong phòng thay đồ của bể bơi hay nhà tắm, đặc biệt là các vật dụng mà nhiều người chạm vào. Bà kêu gọi mọi người không chạm tay lên mặt, mũi, miệng và mắt trước khi rửa sạch tay.

Câu hỏi 95: Những cách bảo vệ bản thân và gia đình – Phần 6: Ăn sống rau củ mua ở siêu thị có an toàn hay không?

Trả lời:
Bà Sakamoto Fumie, chuyên gia về các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm thuộc Bệnh viện Quốc tế St. Luke sẽ giải đáp câu hỏi này. Theo bà thì hiện nguy cơ nhiễm vi-rút thông qua đồ ăn uống tương đối thấp.

Nhiều nhà khoa học đã đưa ra giả thuyết rằng vi-rút corona chủng mới lây nhiễm sang người tại một khu chợ ở Trung Quốc, thông qua hoạt động mua bán thịt động vật sống. Bà Sakamoto cho rằng điều này không có nghĩa là những người nhiễm vi-rút bị lây từ thực phẩm mà họ mua từ khu chợ.

Bà nói người dân không nên lo lắng quá mức, miễn là chúng ta mua thực phẩm tại các siêu thị có điều kiện vệ sinh hợp lý. Theo bà Sakamoto thì chúng ta chỉ cần rửa sạch như vẫn thường làm là có thể ăn được.

Câu hỏi 94: Những cách bảo vệ bản thân và gia đình – Phần 5: Có cần hạn chế sử dụng không gian ngoài trời hay không?

Trả lời:
Chúng tôi gửi tới quý vị loạt bài về những cách bảo vệ bản thân và gia đình trong đại dịch.

Trả lời câu hỏi là bà Sakamoto Fumie thuộc Đại học Quốc tế St.Luke, chuyên gia về các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm. Theo bà Sakamoto, nguy cơ lây nhiễm ở ngoài trời là tương đối thấp vì không khí liên tục lưu thông, khác với môi trường trong nhà và khép kín.

Tuy nhiên, bà nói thêm rằng, ngay cả khi ở ngoài trời, vẫn có khả năng bị lây nhiễm nếu như nói chuyện với người khác trong khoảng cách gần. Mặc dù vậy bà cũng nói không cần phải quá lo lắng về việc này.

Chuyên gia cũng khuyên nên giữ khoảng cách với người khác khi mọi người cùng nhau đi ăn ngoài trời, ví dụ như dự tiệc ngắm hoa anh đào. Bà nói nếu người nào đó cảm thấy không khỏe thì không nên tham dự những bữa tiệc kiểu như vậy, từ đó giúp làm giảm hơn nữa nguy cơ lây nhiễm.

Câu hỏi 93: Những cách bảo vệ bản thân và gia đình – Phần 4: Cần làm gì khi trong nhà có người nhiễm vi-rút corona chủng mới?

Trả lời:
Chúng tôi gửi tới quý vị loạt bài về những cách bảo vệ bản thân và gia đình trong đại dịch.

Nhóm chuyên gia về bệnh truyền nhiễm, trong đó có Giáo sư Kaku Mitsuo thuộc Đại học Y Dược Tohoku, công bố cẩm nang liệt kê những biện pháp cụ thể nhằm ngăn ngừa lây nhiễm vi-rút.

Theo cẩm nang, trong gia đình nên cử 1 người chuyên chăm sóc người nhiễm bệnh. Người chăm sóc phải mang găng tay, đeo khẩu trang và thường xuyên rửa tay; đồng thời phải tự kiểm tra thân nhiệt 2 lần mỗi ngày cũng như theo dõi xem bản thân có bất cứ triệu chứng nào hay không.

Cẩm nang viết rằng để ngăn vi-rút lây lan, không nên lấy thức ăn từ đĩa chung cũng như không dùng chung dụng cụ lấy thức ăn. Trước khi rửa nên ngâm bát đĩa trong dung dịch diệt khuẩn ít nhất 5 phút. Quần áo hoặc tấm trải giường có thể dính dịch cơ thể, do đó trước khi giặt nên ngâm với nước nóng 80 độ C trong ít nhất 10 phút.

Cũng theo cẩm nang, điều quan trọng là phải thông khí cho phòng bằng cách cứ 1 đến 2 tiếng lại mở cửa sổ một lần, mỗi lần từ 5 đến 10 phút.

Giáo sư Kaku nói rằng nhiều người có thể không biết phải làm gì nếu bản thân hay người thân có triệu chứng bệnh, vì thế ông hi vọng cẩm nang sẽ giúp làm giảm nguy cơ lây nhiễm và để mọi người thấy an toàn trong cuộc sống hàng ngày.

Câu hỏi 92: Những cách bảo vệ bản thân và gia đình – Phần 3: Thế nào là rửa tay đúng cách?

Trả lời:
Chúng tôi gửi tới quý vị loạt bài về những cách bảo vệ bản thân và gia đình trong đại dịch.


Cũng giống như vi-rút gây cảm cúm, vi-rút corona chủng mới lây lan qua giọt bắn từ đường hô hấp, như khi ho hay hắt hơi. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị các biện pháp phòng ngừa vi-rút, trong đó có rửa tay, che mũi và miệng khi ho hay hắt hơi. Đây cũng là những cách phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm nói chung.

Khi rửa tay, các bạn nên dùng xà phòng và nước máy, rửa tay thật kỹ trong tối thiểu 20 giây, rửa sạch các kẽ ngón tay và kẽ móng tay. Khi không có xà phòng và nước máy, có thể dùng cồn và các dung dịch sát khuẩn tay. Vi-rút dính vào tay sẽ đi vào bên trong cơ thể qua đường mắt, mũi, miệng. Vì thế đừng chạm tay lên mặt khi chưa rửa tay kỹ.

Chúng tôi đã hỏi chuyên gia về kiểm soát lây nhiễm, Giáo sư Kobayashi Intetsu thuộc Đại học Toho, về những điểm quan trọng khi rửa tay. Ông cho biết như sau:

“Trước tiên, dùng lượng đủ xà phòng và rửa cẩn thận từng ngón tay. Rửa cả phần cổ tay. Nếu dùng đủ xà phòng, trên tay vẫn còn bọt xà phòng sau khi đã rửa kỹ”.

Rửa tay bằng nước nóng hoặc nước lạnh đều được. Tốt nhất nên dùng khăn giấy sạch khi lau khô tay và tắt vòi nước để không trực tiếp chạm vào khóa vòi.

Khi không thể rửa tay với xà phòng và nước, hãy dùng dung dịch sát khuẩn tay có cồn. Lượng dung dịch sát khuẩn cũng rất quan trọng. Hãy chắc chắn rằng đã ấn hết mức nắp xịt”.

Giáo sư cho biết cần sát khuẩn mọi chỗ của 2 tay khi dung dịch vẫn còn ướt, và ấn triệt để nắp xịt để có lượng dung dịch sát khuẩn đủ dùng.

Câu hỏi 91: Những cách bảo vệ bản thân và gia đình – Phần 2: Làm gì khi trong chung cư có người nhiễm vi-rút?

Trả lời:
Chúng tôi gửi tới quý vị loạt bài về những cách bảo vệ bản thân và gia đình trong đại dịch. 

Lây nhiễm trong chung cư đã xảy ra tại thành phố Asahikawa ở Hokkaido. Ban quản lý chung cư đã hỏi Phó chủ tịch của Zenkanren, ông Mizushima Yoshihiro, về cách khử trùng tòa nhà. Zenkanren là liên đoàn quốc gia các hiệp hội quản lý chung cư, là 1 tổ chức phi lợi nhuận.

Ông Mizushima đã đến trung tâm y tế công cộng địa phương và đề nghị trung tâm cử nhân viên đến khử trùng cho tòa nhà. Tuy nhiên, trung tâm từ chối thực hiện yêu cầu này vì chung cư là tài sản thuộc sở hữu tư nhân.

Vì thế, cư dân trong chung cư phải tự làm việc này. Chúng tôi đã hỏi nhân viên của trung tâm y tế công cộng ở Asahikawa rằng nên lưu ý những gì khi tự khử trùng 1 tòa nhà.

Trước hết, cần khử trùng vật dụng ở các khu vực sử dụng chung, nơi mọi người thường trực tiếp chạm tay vào. Đó là nút bấm trên thiết bị khóa tự động ở lối vào, nút bấm thang máy, thanh vịn, đồ dùng trong nhà vệ sinh công cộng, tay nắm cửa thoát hiểm phía thang bộ.

Các nhân viên y tế nói rằng không cần khử trùng không khí vì vi-rút khó trôi nổi trong không khí thời gian dài.

Các nhân viên khuyên rằng nên lau kỹ mọi bề mặt bằng giấy bếp đã nhúng dung dịch sodium hypochlorite 0,05%. Tốt nhất là không phun dung dịch lên giấy bếp vì những người dọn dẹp có thể hít phải hơi độc. Ngoài ra, khi phun dung dịch không đều, nhiều khoảng nhỏ trên giấy không ngấm dung dịch sẽ làm giảm hiệu quả khử trùng.

Cần lưu ý rằng những khuyến nghị trong bài chỉ áp dụng với trường hợp tại Nhật. Trung tâm y tế công cộng ở các nước khác có thể có cách xử lý khác.

Câu hỏi 90: Những cách bảo vệ bản thân và gia đình – Phần 1: Trẻ em có nên đeo khẩu trang không?

Trả lời:
Chúng tôi gửi tới quý vị loạt bài về những cách bảo vệ bản thân và gia đình trong đại dịch.

Chuyên gia Takayama Yoshihiro thuộc Khoa Bệnh truyền nhiễm, Đại học Okinawa Chubu trong nhóm giúp chính phủ Nhật Bản đề ra các biện pháp ngăn ngừa vi-rút corona. Ông kêu gọi nên cẩn thận khi cho trẻ em dùng khẩu trang, vì khi đó các em có thể chạm tay lên mặt thường xuyên hơn và làm tăng nguy cơ lây nhiễm vi-rút. Theo ông, đối với trẻ em thì trước hết cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa cơ bản như thường xuyên rửa tay và kiểm tra thân nhiệt khi các em ra ngoài và về nhà. 

Hiệp hội Nhi khoa Nhật Bản khuyến nghị trẻ em dưới 2 tuổi không nên đeo khẩu trang vì có thể khiến các bé khó thở. Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản cũng nói rằng không yêu cầu tất cả mọi người phải đeo khẩu trang vì một số em không biết đeo khẩu trang đúng cách.

Chuyên gia Takayama khuyến nghị phụ huynh không nên ép con mình đeo khẩu trang chỉ đơn giản vì thấy các trẻ khác có đeo. Ông kêu gọi phụ huynh thực hiện các biện pháp phòng ngừa cơ bản và cân nhắc về giai đoạn phát triển của trẻ khi quyết định có nên đeo khẩu trang cho trẻ hay không.

Câu hỏi 89: 6 tháng sau khi WHO tuyên bố đại dịch – Phần 4: Phát triển vắc-xin ngừa vi-rút corona chủng mới

Trả lời:
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố bùng phát vi-rút corona là đại dịch toàn cầu vào ngày 11/3.
Chúng tôi xin giới thiệu loạt bài về những thay đổi diễn ra trong vòng 6 tháng kể từ tháng 3 và những điều mà chúng ta đã biết được.

Việc phát triển vắc-xin ngừa vi-rút corona đã được tiến hành với tốc độ chưa từng có kể từ khi WHO tuyên bố đại dịch.

Trước đây, phát triển vắc-xin thường mất khoảng 10 năm vì phải được kiểm tra cẩn thận để đảm bảo tính an toàn và hiệu quả. Hồi tháng 3, các nhà khoa học nói rằng cần ít nhất vài năm để đưa vắc-xin ngừa vi-rút corona vào sử dụng trong thực tế.

Khi loại vi-rút này gây ra đại dịch toàn cầu, một cuộc chạy đua phát triển vắc-xin đã được khởi động nhất loạt trên toàn cầu. WHO cho biết tính đến ngày 9/9, thế giới ghi nhận có đến 180 loại vắc xin đang trong quá trình phát triển.

Tính đến giữa tháng 9, 35 loại vắc-xin trong số đó đã được thử nghiệm lâm sàng trên con người để xác nhận tính an toàn và hiệu quả. Một số loại thậm chí còn đang trong giai đoạn phát triển cuối cùng.

Tại sao việc phát triển vắc-xin ngừa vi-rút corona lại được thực hiện nhanh chóng như vậy?

Tâm điểm chú ý đang là một loại vắc-xin mới. Các nhà khoa học hiện đang cố gắng tăng cường hệ miễn dịch của con người bằng cách tiêm gen của vi-rút corona vào cơ thể để sản sinh ra protein của vi-rút. Những protein này sẽ hoạt động như là kháng nguyên.

Vào tháng 8, Nga đã chính thức phê duyệt vắc-xin ngừa vi-rút corona có tên "Sputnik V". Vắc-xin này sử dụng một loại vi-rút khác có độ an toàn đã được chứng minh để đưa gen của vi-rút corona vào cơ thể người. Chính phủ Nga đã phê duyệt loại vắc-xin này ngay cả trước khi kết thúc giai đoạn thử nghiệm lâm sàng cuối cùng.

Công ty dược phẩm lớn của Mỹ là Pfizer cũng đang phát triển một loại vắc-xin có tên "mRNA" sử dụng gen của vi-rút.

Công ty đang tiến hành thử nghiệm lâm sàng giai đoạn cuối và có kế hoạch nộp đơn xin chính phủ phê duyệt sớm nhất là vào cuối tháng 10.

Công ty AstraZeneca có trụ sở tại Anh và Đại học Oxford cũng đã hợp tác phát triển một loại vắc-xin sử dụng gen của vi-rút corona.

Loại vắc-xin sử dụng gen này dự kiến sẽ được phát triển trong thời gian ngắn hơn so với vắc-xin thông thường.

Trong khi đó, việc phát triển một loại vắc-xin như vậy đòi hỏi phải hết sức thận trọng. Trên thực tế, vắc-xin này chưa bao giờ được sử dụng trên người, và cần kiểm tra thận trọng nguy cơ tác dụng phụ không mong muốn.

Cũng đã có báo cáo về những trường hợp bỏ qua quy trình xác nhận thông thường đối với vắc-xin mới do ưu tiên phát triển nhanh chóng.

Giáo sư Ishii Ken thuộc Viện Y khoa Đại học Tokyo là chuyên gia về phát triển vắc-xin. Ông nói rằng những nỗ lực trên toàn cầu để phát triển vắc-xin ngừa vi-rút corona là kết quả của những thành tựu khoa học trước đây.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo việc phát triển vội vàng có thể dẫn đến những vấn đề không mong muốn. Ông nói rằng các nhà khoa học nên nhớ rằng cần có thời gian để xác nhận tính an toàn của một loại vắc-xin mới.

Chính phủ Nhật Bản hiện đang đàm phán với một số công ty dược phẩm nước ngoài, với hy vọng được họ cung cấp vắc-xin. Chính phủ cũng đang nỗ lực xây dựng hướng dẫn cơ bản để ưu tiên những người được tiêm vắc-xin.

(Thông tin được cập nhật đến giữa tháng 9).

Câu hỏi 88: 6 tháng sau khi WHO tuyên bố đại dịch – Phần 3: Phát triển thuốc điều trị vi-rút corona chủng mới

Trả lời:
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố bùng phát vi-rút corona là đại dịch toàn cầu vào ngày 11/3. Chúng tôi xin giới thiệu loạt bài về những thay đổi diễn ra trong vòng 6 tháng kể từ tháng 3 và những điều mà chúng ta đã biết được.

Hiện nay không có loại thuốc nào có thể được coi là "thần dược" để điều trị vi-rút corona. Tuy nhiên, những tiến bộ đạt được trong việc tìm ra các loại thuốc, được phát triển để điều trị các bệnh khác, cũng đang tỏ ra có hiệu quả trong việc điều trị vi-rút corona. Có nhiều thay đổi trong nỗ lực phát triển các phương pháp điều trị trong 6 tháng kể từ khi đợt bùng phát được công bố là "đại dịch".

Trong những ngày đầu, có những loại thuốc ban đầu có vẻ hứa hẹn, nhưng hiệu quả chưa được chứng minh. Một trong số đó là thuốc ức chế các triệu chứng của bệnh AIDS. Người ta hy vọng rằng cơ chế ngăn không cho vi-rút AIDS sinh sôi cũng sẽ có hiệu quả đối với vi-rút corona. Tuy nhiên, kết quả thử nghiệm lâm sàng được thực hiện ở Trung Quốc và Anh cho thấy loại thuốc này không làm giảm tỷ lệ tử vong ở những bệnh nhân nặng do vi-rút corona.

Một loại thuốc khác dường như cũng hứa hẹn là hydroxychloroquine, được sử dụng để điều trị bệnh sốt rét. Tuy nhiên, vào tháng 6 Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đã thu hồi giấy phép cho phép sử dụng khẩn cấp loại thuốc này để điều trị vi-rút corona, với lý do thử nghiệm không cho thấy hiệu quả trong điều trị COVID-19.

Mặt khác, có những loại thuốc được xác nhận là có tác dụng với vi-rút corona, bao gồm remdesivir, được phát triển để điều trị Ebola. Các thử nghiệm ở Mỹ đã chứng minh hiệu quả của thuốc. Vào tháng 5, remdesivir đã trở thành loại thuốc đầu tiên được phê duyệt để điều trị vi-rút corona ở Nhật Bản.

Hiệu quả của dexamethasone steroid trong việc giảm tỷ lệ tử vong cũng được xác nhận trong nghiên cứu ở Anh. Thuốc cũng đã bắt đầu được sử dụng trong điều trị tại Nhật Bản.

Hiện nay, Bộ Y tế và Phúc lợi khuyến nghị sử dụng 2 loại thuốc này trong hướng dẫn điều trị.

Có những loại thuốc khác đang được phát triển và đang trong quá trình thử nghiệm để chứng minh hiệu quả.

Ví dụ, một công ty dược phẩm Nhật Bản đã phát triển loại thuốc điều trị cúm Avigan. Công ty đang tiến hành thử nghiệm với mục tiêu được chính phủ chấp thuận cho sử dụng loại thuốc này như một phương pháp điều trị vi-rút corona. Các thử nghiệm lâm sàng cũng đang được tiến hành với Actemra, một loại thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp. Các loại thuốc có triển vọng khác bao gồm Alvesco, một loại steroid để điều trị bệnh hen suyễn, và Futhan, thường được sử dụng cho bệnh viêm tụy cấp tính. Nếu hiệu quả và độ an toàn của những thuốc này được chứng minh, người ta hy vọng rằng chúng cũng sẽ được sử dụng để điều trị vi-rút corona.

Ông Morishima Tsuneo thuộc Đại học Y Aichi, chuyên gia về bệnh truyền nhiễm, cho biết các nhà nghiên cứu đã tìm hiểu được bản chất của căn bệnh trong nửa năm qua và tìm ra một số phương pháp điều trị hiệu quả. Những yếu tố này góp phần làm giảm tỷ lệ tử vong do vi rút trong đợt bùng phát thứ hai ở Nhật Bản.

(Thông tin được cập nhật đến giữa tháng 9).

Câu hỏi 87: 6 tháng sau khi WHO tuyên bố đại dịch – Phần 2: Tỷ lệ tử vong và mức độ nghiêm trọng

Trả lời:
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố bùng phát vi-rút corona là đại dịch toàn cầu vào ngày 11/3. Chúng tôi xin giới thiệu loạt bài về những thay đổi diễn ra trong vòng 6 tháng kể từ tháng 3 và những điều mà chúng ta đã biết được.

Vào tháng 3, phần lớn những gì chúng ta biết về dịch bệnh này đều từ Trung Quốc, nơi bùng phát dịch đầu tiên. Vào cuối tháng 2, các chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và chính quyền Trung Quốc đã phân tích dữ liệu của khoảng 56.000 ca nhiễm.

Họ biết được rằng tỷ lệ tử vong là 3,8%. Tỷ lệ tử vong đặc biệt cao ở Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc với 5,8%. Đây là nơi có số ca nhiễm cao nhất ghi nhận được tại thời điểm đó. Ở những nơi khác, tỷ lệ này là 0,7%.

Tỷ lệ tử vong ở những người từ 80 tuổi trở lên là 21,9%, đồng nghĩa cứ 5 người nhiễm vi-rút thì có một người chết.

Còn ở Nhật thì sao?

Vào tháng 9, Viện Quốc gia Các bệnh Truyền nhiễm đã phân tích dữ liệu về các ca nhiễm ở Nhật Bản và đưa ra tỷ lệ tử vong được điều chỉnh. Tỷ lệ trong thời gian 1 tháng cho đến cuối tháng 5 là 7,2%.

Do điều kiện khác nhau nên chúng ta không thể đơn giản so sánh các con số nhưng tỷ lệ này dường như cao hơn tỷ lệ ở Vũ Hán vào tháng 2.

Số liệu của Nhật Bản cho thấy bệnh nhân càng lớn tuổi thì tỷ lệ tử vong càng cao. Trong khi tỷ lệ này ở những người dưới 70 tuổi là 1,3%, còn ở những người từ 70 tuổi trở lên là 25,5%. Xu hướng này tương tự như phân tích mà WHO công bố vào tháng 2.

Tuy nhiên, phân tích dữ liệu ở Nhật Bản trong tháng 8 cho thấy tỷ lệ tử vong thấp hơn nhiều. Tỷ lệ chung là 0,9%, tỷ lệ ở những người dưới 70 tuổi là 0,2% và từ 70 tuổi trở lên là 8,1%.

Do đâu có sự sụt giảm lớn như vậy?

Các nhà nghiên cứu tại viện quốc gia cho rằng trong giai đoạn đầu của đợt bùng phát, các bác sĩ ưu tiên chẩn đoán và điều trị cho những bệnh nhân nghiêm trọng, điều này đã đẩy tỷ lệ tử vong lên cao. Theo các nhà nghiên cứu, những người bị nhẹ hoặc không có triệu chứng được phát hiện dương tính với vi-rút nhờ thành công trong việc mở rộng xét nghiệm PCR và các loại xét nghiệm khác, giúp giảm tỷ lệ tử vong.

Họ nói cho đến nay không thấy dấu hiệu nào cho thấy vi-rút ít khả năng gây tử vong hơn. Các chuyên gia tin rằng kết quả phân tích mới nhất cho chúng ta những con số đáng tin cậy nhất về tỷ lệ tử vong.

Các chuyên gia viện dẫn một lý do khác có thể khiến tỷ lệ tử vong ngày càng giảm, đó là các phương pháp điều trị đã được cải tiến. Hồi tháng 3, các bác sĩ tập trung vào việc điều trị viêm phổi và đối phó với Hội chứng suy hô hấp cấp tính (ARDS).

Sau đó, họ phát hiện ra có hai yếu tố khác dẫn đến tình trạng nghiêm trọng, đó là huyết khối và cơn bão cytokine.

Khi người bệnh nhiễm vi-rút corona, trong mạch máu của họ có xu hướng hình thành những huyết khối nhỏ. Những cục máu đông này có thể di chuyển đến các cơ quan khác nhau và chặn dòng chảy của máu, gây nhồi máu cơ tim, đột quỵ và các vấn đề khác.

Ngoài ra, hệ thống miễn dịch của con người đôi khi mất kiểm soát và bắt đầu tấn công cơ thể chính mình khi nhiễm bệnh. Đây được gọi là bão cytokine.

Các chuyên gia cảnh báo về nguy cơ bão cytokine mỗi khi có loại bệnh truyền nhiễm mới nào được báo cáo. Chuyên gia cho biết nhiều người có kết quả xét nghiệm dương tính với vi-rút corona và tử vong vì suy đa tạng có khả năng là nạn nhân của cơn bão cytokine.

Những gì chúng ta biết được kể từ tháng 3, bao gồm người nhiễm vi-rút có các triệu chứng nghiêm trọng như thế nào, được các bác sĩ sử dụng để cho ra đời các phương pháp điều trị mới, có thể góp phần làm giảm tỷ lệ tử vong.

(Thông tin được cập nhật đến giữa tháng 9).

Câu hỏi 86: 6 tháng sau khi WHO tuyên bố đại dịch – Phần 1: Tình hình lây nhiễm trên thế giới

Trả lời:
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố bùng phát vi-rút corona là đại dịch toàn cầu vào ngày 11/3. Chúng tôi xin giới thiệu loạt bài về những thay đổi diễn ra trong vòng 6 tháng kể từ tháng 3 và những điều mà chúng ta đã biết được.

Một khác biệt lớn trong khoảng thời gian này là sự lây lan của vi-rút. Tính đến ngày 11/3, WHO đã xác nhận được hơn 118.000 ca nhiễm tại 117 quốc gia và vùng lãnh thổ. Theo quốc gia, WHO cho biết Trung Quốc, nơi ghi nhận những ca nhiễm đầu tiên, có khoảng 80.000 người nhiễm vi-rút. Italy phải đối mặt với sự bùng nổ các ca nhiễm trong khi hệ thống y tế quá tải với khoảng 10.000 người nhiễm. Có khoảng 8.000 ca nhiễm ở Iran và khoảng 7.000 ca ở Hàn Quốc.

Vào thời điểm đó, có hơn 4.200 ca tử vong được báo cáo trên khắp thế giới. Trong đó, ở Trung Quốc là khoảng 3.100 ca, Italy khoảng 600 ca, Iran khoảng 300 ca và Hàn Quốc là khoảng 60 ca.

Tình hình đã thay đổi thế nào kể từ tháng 3?

Theo Đại học Johns Hopkins của Mỹ, 188 quốc gia và vùng lãnh thổ đã ghi nhận có ca nhiễm. Vi-rút lây lan đến hầu hết mọi nơi trên thế giới.

Đại học này cho biết tính đến 9 giờ 30 phút sáng ngày 9/9, đã có hơn 27.454.000 người nhiễm vi-rút. Con số này gấp hơn 230 lần so với hồi tháng 3.

Các quốc gia có đông người nhiễm cũng đã thay đổi. Tính đến giữa tháng 9, Mỹ có khoảng 6.325.000 ca, Ấn Độ khoảng 4.280.000 ca, Brazil khoảng 4.147.000 ca và Nga là khoảng 1.032.000 ca. Rõ ràng là vi-rút đã lây lan tới nhiều khu vực trên toàn cầu.

Số ca tử vong đã tăng hơn 210 lần, lên hơn 894.000 ca.

Mỹ có khoảng 189.000 ca tử vong, Brazil khoảng 126.000 ca, Ấn Độ khoảng 72.000 ca, Mexico khoảng 67.000 ca và Anh khoảng 41.000 ca.

(Thông tin được cập nhật đến giữa tháng 9).

Câu hỏi 85: Nhật Bản đang chuẩn bị cho việc tiêm phòng cúm như thế nào?

Trả lời:
Vắc-xin cúm được cho là sẽ thiếu hụt trong bối cảnh mọi người đề cao cảnh giác với bệnh cúm khi vi-rút corona bùng phát. Bộ Y tế quyết định kêu gọi bắt đầu tiêm phòng cúm từ tháng 10, trong đó ưu tiên cho những người có nguy cơ cao mắc các triệu chứng nghiêm trọng, bao gồm người cao tuổi.

Bộ Y tế dự kiến bắt đầu từ tháng 10 sẽ cung cấp vắc-xin cúm đủ cho khoảng 63 triệu người trong mùa cúm sắp tới. Tuy nhiên, người dân đang thận trọng hơn với bệnh cúm trong bối cảnh bùng phát vi-rút corona. Giới chức dự kiến nhu cầu vắc-xin cúm sẽ tăng vọt.

Bộ Y tế đã triệu tập cuộc họp của hội đồng chuyên gia vào ngày 26/8. Những người tham gia trình bày kế hoạch kêu gọi tiêm phòng cúm sớm, để những người có nguy cơ cao mắc bệnh nặng, như người cao tuổi, vẫn được tiêm phòng ngay cả khi hết vắc-xin.

Kế hoạch kêu gọi những người từ 65 tuổi trở lên tiêm chủng ngừa cúm từ đầu tháng 10. Sau đó từ nửa cuối tháng 10, những đối tượng được khuyến khích tiêm chủng là nhân viên y tế, những người có vấn đề về hô hấp hoặc các bệnh lý khác, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ, từ trẻ sơ sinh 6 tháng tuổi đến học sinh lớp hai.

Rất khó để phân biệt triệu chứng nhiễm vi-rút corona và do cúm, vì chúng tương tự nhau. Hệ thống y tế có thể gặp khó khăn nếu như các cơ sở phải làm thêm lượng lớn xét nghiệm vi-rút. Bộ Y tế cho biết sẵn sàng giúp cải thiện quy trình xét nghiệm.

Câu hỏi 84: Nhật Bản dự kiến thực hiện những biện pháp nào để đối phó vi-rút corona khi đến mùa cúm?

Trả lời:
Để chuẩn bị cho mùa cúm vào mùa Thu và mùa Đông, Bộ Y tế đang thiết lập hệ thống mới, trong đó các phòng khám địa phương đóng vai trò trung tâm trong thực hiện xét nghiệm vi-rút corona.

Hiện tại, những người bị sốt hoặc có các triệu chứng khác liên quan đến vi-rút corona thường được xét nghiệm theo một trong hai cách. Một là liên hệ với bộ phận tư vấn trong các trung tâm y tế công cộng rồi được giới thiệu đến cơ sở y tế theo chỉ định để làm xét nghiệm. Thứ hai là đến phòng khám tại địa phương, sau đó được kiểm tra tại trung tâm xét nghiệm khu vực do hiệp hội y tế thành lập.

Tuy nhiên, có lo ngại rằng số người bị sốt hoặc có các triệu chứng giống như nhiễm vi-rút corona muốn được xét nghiệm sẽ tăng đột biến trong mùa cúm vào mùa Thu và mùa Đông.

Do đó, Bộ Y tế quyết định tăng cường hệ thống xét nghiệm vi-rút corona, giúp các phòng khám địa phương có thể vừa tiến hành khám bệnh vừa xét nghiệm vi-rút.

Các phòng khám đã đăng ký với chính quyền địa phương sẽ được làm xét nghiệm, chủ yếu sử dụng bộ xét nghiệm kháng nguyên vi-rút corona tiện dụng, cho kết quả trong khoảng thời gian ngắn hơn.

Nếu một người có kết quả dương tính, người đó sẽ được trung tâm y tế công cộng giới thiệu đến bệnh viện hoặc cơ sở lưu trú được chỉ định.

Trong trường hợp các phòng khám không thể tiến hành xét nghiệm, hoặc đóng cửa vào cuối tuần, chúng ta có thể liên hệ với bộ phận tư vấn tại các trung tâm y tế công cộng hoặc trung tâm xét nghiệm địa phương.

Kế hoạch của Bộ Y tế là đưa các phòng khám địa phương đóng vai trò chính trong xét nghiệm vi-rút corona trong mùa cúm. Bộ có kế hoạch tăng số lượng phòng khám có thể xét nghiệm vi-rút corona, và đảm bảo cung cấp đủ tổng số 200.000 bộ xét nghiệm kháng nguyên mỗi ngày.

Câu hỏi 83: Làm thế nào để phòng ngừa lây nhiễm trên tàu đông người?

Trả lời:
Chúng ta có thể bị nhiễm vi-rút corona qua các giọt bắn đường hô hấp và tiếp xúc gián tiếp.

Một số người cho rằng nếu đúng như vậy, ngay cả khi có người nhiễm bệnh đứng cạnh bạn trên tàu đông đúc, bạn cũng không bị nhiễm vi-rút nếu như người đó không nói chuyện hay chạm vào bạn.

Khi chúng ta nói chuyện sẽ làm phát tán giọt bắn. Nhưng khi thở cũng tạo ra giọt bắn, vì vậy giữ im lặng không đảm bảo không có giọt bắn.

Tuy nhiên, khi không mở miệng chúng ta có thể giảm đáng kể lượng giọt bắn phát tán. Đây là lý do tại sao chúng ta nên hạn chế nói chuyện hay tiếp xúc, kết hợp đeo khẩu trang, rửa hoặc khử trùng tay thường xuyên.

Câu hỏi 82: Chúng ta bắt đầu bị lây nhiễm như thế nào?

Trả lời:
Ngoài các giọt bắn qua đường hô hấp, vi-rút có thể lây truyền qua tiếp xúc gián tiếp.

Lây truyền qua tiếp xúc gián tiếp có thể xảy ra nếu chúng ta chạm vào thứ gì đó mà người nhiễm bệnh đã chạm vào. Trong cuộc sống thường ngày, mọi người hay chạm tay lên mặt, bao gồm cả mũi và miệng. Nếu làm như vậy khi bàn tay dính vi-rút, ta có thể bị lây nhiễm. Mắt cũng dễ bị lây nhiễm vi-rút, vì vậy ta có thể bị nhiễm khi dụi mắt.

Những giọt bắn siêu nhỏ cũng được cho là có thể truyền vi-rút. Chúng nhỏ hơn những giọt bắn thông thường và bay lơ lửng trong không khí ở những không gian thông khí kém. Để ngăn ngừa lây nhiễm từ các giọt bắn siêu nhỏ, chúng ta nên tránh những địa điểm hội tụ 3 yếu tố: thông khí kém, đông đúc và có tiếp xúc gần. Thông thường, các giọt bắn được cho là sẽ rơi xuống trước khi bay xa được khoảng 2m, vì vậy người ta cho rằng giữ khoảng cách ít nhất 2m với những người khác là an toàn.

Chúng ta chưa biết mọi điều liên quan đến cách thức lây lan của vi-rút corona chủng mới. Tuy nhiên, các biện pháp đang được áp dụng hiện nay dựa trên giả định rằng có thể kiềm chế lây lan bằng cách tránh tối đa các giọt bắn và tiếp xúc.

Để giảm nguy cơ lây nhiễm trên khắp Nhật Bản, chính quyền kêu gọi người dân đeo khẩu trang để ngăn giọt bắn lan ra và tránh xa những người khác ít nhất 2m để đề phòng có giọt bắn. Người dân cũng được khuyến cáo nên rửa tay, để đề phòng trường hợp tay có nhiễm vi-rút và vô thức chạm tay lên mắt, mũi, miệng.

Câu hỏi 81: Vi-rút corona bắt nguồn từ đâu?

Trả lời:
Hiện người ta vẫn đang tìm hiểu vi-rút corona chủng mới bắt nguồn từ đâu và từ bao giờ. Theo chính quyền thành phố Vũ Hán của Trung Quốc, trường hợp nhiễm COVID-19 đầu tiên được ghi nhận vào ngày 8/12/2019. Do Trung Quốc có tập quán buôn bán động vật sống, người ta cho rằng bùng phát bắt nguồn từ chợ dân sinh ở Vũ Hán, và vi-rút lây từ động vật hoang dã sang người.

Tuy nhiên đến nay vẫn chưa rõ về nguồn gốc của vi-rút này. Nguồn lây vi-rút có thể là từ khu chợ nói trên, cũng có thể đã phát tán quanh Vũ Hán vào thời điểm đó, thông qua những người bán hàng trong chợ.
Mặc dù các chuyên gia cho rằng loài dơi có thể là vật chủ đầu tiên của vi-rút corona chủng mới, tuy nhiên vẫn chưa rõ nơi cư trú của loài dơi này.

Loài dơi mang vi-rút corona chủng mới có thể sống sâu ở trong núi và lây vi-rút cho những người tình cờ đi qua khu vực này. Những người này khi quay về Vũ Hán có thể đã vô thức lây vi-rút cho những người khác. Hiện vẫn chưa rõ đường lây nhiễm.

Câu hỏi 80: Có bao nhiêu chủng vi-rút corona có thể lây cho người?

Trả lời:
Đến nay người ta phát hiện được hơn 50 chủng vi-rút corona, với 6 chủng có thể lây cho người. Trong số này có 4 chủng gây các triệu chứng như cảm cúm.

Hầu hết mọi người được cho là đã từng nhiễm ít nhất 1 trong số 4 chủng vi-rút corona nói trên khi còn bé.

Hai chủng còn lại là các chủng gây bệnh SARS và MERS có triệu chứng nghiêm trọng hơn so với 4 chủng kia. Vào thời điểm bùng phát các bệnh trên, các chuyên gia nói rằng đã xuất hiện vi-rút nguy hiểm.

Tháng 12 năm ngoái, nhà chức trách Trung Quốc điều tra về các trường hợp viêm phổi ở Vũ Hán. Khi đó họ phát hiện ra chủng vi-rút corona thứ 7 có thể lây cho con người và được gọi là vi-rút corona chủng mới.

Nhiều chuyên gia từng dự đoán sẽ xuất hiện 1 chủng vi-rút corona mới, tuy nhiên không phải chủng vi-rút quá nguy hiểm.

Như đã đề cập ở trên, 4 chủng gây cảm cúm thông thường. Vi-rút gây bệnh SARS đã được khống chế thành công do các triệu chứng tương đối dễ phát hiện, trong khi vi-rút gây bệnh MERS chưa làm bùng phát thành đại dịch.

Vì thế mọi người có phần lơ là cảnh giác và cho rằng ngay cả khi xuất hiện chủng vi-rút corona mới, vi-rút đó sẽ nhanh chóng bị kiểm soát hoặc không lây lan quá nhiều.

Có nhiều cuốn sách đã từng cảnh báo nguy cơ chủng vi-rút corona mới sẽ gây đại dịch. Nhưng không có nhiều chuyên gia trên thế giới nghĩ rằng cảnh báo này thực tế.

Câu hỏi 79: Tại sao vi-rút corona chủng mới lây lan nhanh và rộng như vậy?

Trả lời:
Hiện chưa có vắc-xin phòng ngừa vi-rút corona chủng mới. Mức độ lây nhiễm của một loại vi-rút được xác định dựa trên số người nhiễm mới trung bình lây từ 1 người. Ví dụ, nếu một người nhiễm truyền vi-rút cho trung bình 0,5 người, vi-rút đó không lây nhiễm nhiều và ít có khả năng lây lan rộng. Với vi-rút corona chủng mới, người ta cho rằng 1 người nhiễm vi-rút có thể lây cho khoảng 2,5 người.

Tuy nhiên, theo nhóm chuyên gia cố vấn cho chính phủ Nhật Bản về vi-rút corona chủng mới, tỷ lệ trên không có nghĩa là tất cả mỗi người nhiễm bệnh đều truyền vi-rút cho 2,5 người khác. Các chuyên gia nói rằng cứ trong 10 người nhiễm vi-rút này thì có 8 người dường như không lây sang người khác, 2 người còn lại mỗi người lây cho khoảng 10 người.

Một vấn đề khác là không dễ xác định người nhiễm vi-rút corona chủng mới. Khi một người bị nhiễm vi-rút gây bệnh SARS, cùng họ với vi-rút corona lần này, ngay lập tức người đó xuất hiện những triệu chứng và biết mình bị nhiễm bệnh. Người nhiễm có thể được cách ly để ngăn vi-rút lây sang người khác.

Tuy nhiên người nhiễm vi-rút corona chủng mới có thể truyền vi-rút ngay cả khi không có triệu chứng nào, và vì thế khó mà ngăn được vi-rút phát tán.

Câu hỏi 78: Thế nào là ho đúng cách?

Trả lời:
Cũng giống như vi-rút gây cúm mùa và cảm lạnh, vi-rút corona chủng mới phát tán qua giọt bắn khi người nhiễm ho hay hắt hơi.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) kêu gọi mọi người rửa tay thường xuyên và thực hiện “ho đúng cách” để ngăn vi-rút lây lan. Các biện pháp này cũng tương tự các biện pháp phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm khác.

Phải rửa tay với xà phòng và nước máy trong ít nhất 20 giây, rửa kỹ cả kẽ ngón tay và phần dưới móng tay. Trong trường hợp không có xà phòng và nước máy, dùng dung dịch sát trùng có cồn.

Nếu chạm tay có dính vi-rút lên mắt, mũi hay miệng, bạn có thể bị nhiễm vi-rút. Vì thế nên nhớ không chạm tay lên mặt nếu chưa rửa tay.

Khi có triệu chứng như ho hay hắt hơi, cần thực hiện ho đúng cách để không làm lây cho người xung quanh nếu lỡ như bạn nhiễm vi-rút.

Khi ho hay hắt hơi, che miệng bằng khăn giấy hoặc phần phía trong của cánh tay. Nếu dùng khăn giấy, phải vứt đi sau khi dùng và rửa tay sạch. Không che bàn tay lên miệng vì bàn tay có thể bị dính vi-rút.

Câu hỏi 77: Tại sao Nhật Bản ít xét nghiệm PCR?

Trả lời:
Xét nghiệm PCR phát hiện vật liệu gien của vi-rút và xác định tại thời điểm đó người được xét nghiệm có nhiễm vi-rút corona hay không. Xét nghiệm tương đối chính xác nhưng phải mất thời gian mới cho ra kết quả. Nhật Bản được cho là không thực hiện nhiều xét nghiệm PCR như các nước khác. Đó là vì Nhật Bản không có nhiều cơ hội làm xét nghiệm này trước khi vi-rút corona chủng mới bùng phát.

Một lý do là Nhật Bản không có ca nhiễm Hội chứng viêm đường hô hấp cấp tính nặng (SARS) hay Hội chứng hô hấp Trung Đông (MERS), những bệnh cần phải xét nghiệm PCR. Để xét nghiệm cúm, Nhật Bản sử dụng rộng rãi các bộ xét nghiệm đơn giản. Do đó, xét nghiệm PCR gần như chưa được thực hiện ở Nhật Bản.

Hiện tại hệ thống xét nghiệm dần được mở rộng, tuy nhiên chưa đến thời điểm có thể phổ biến rộng rãi và đây có thể là một thách thức.

Câu hỏi 76: Thông khí cho phòng thế nào cho đúng cách?

Trả lời:
Hãng sản xuất cửa và cửa sổ YKK AP giới thiệu trên trang web của mình một danh sách gợi ý về cách thông khí cho phòng bằng cửa sổ trong thời gian đại dịch.

Công ty gợi ý “mở 2 cửa sổ thay vì 1 cửa sổ”, và mở các cửa sổ nằm chéo nhau.

Nếu trong phòng chỉ có 1 cửa sổ, công ty gợi ý nên mở cửa trong phòng để tạo luồng khí và dùng quạt để không khí lưu thông.

Công ty cũng khuyên nên trượt cánh cửa sổ vào giữa, để mở hai bên.

Câu hỏi 75: Làm sao thông khí trong phòng khi sử dụng điều hòa nhiệt độ?

Trả lời:
Theo hãng sản xuất điều hòa nhiệt độ lớn là Daikin Industries, đa số máy điều hòa nhiệt độ chỉ tuần hoàn không khí trong phòng và không có chức năng thông khí. Hãng kêu gọi mọi người nên thỉnh thoảng mở cửa sổ và làm sạch không khí khi đang bật điều hòa.

Một số người có thể nghĩ rằng nếu làm như vậy sẽ tốn điện. Một nhân viên của Daikin hướng dẫn cách tiết kiệm điện khi thông khí cho phòng. Vì máy điều hòa nhiệt độ sẽ tiêu thụ nhiều điện năng khi bật lại, do đó không nên tắt đi khi mở cửa sổ.

Trong thời tiết nóng hơn, lượng điện tiêu thụ sẽ tăng nếu luồng không khí từ bên ngoài ập vào làm tăng nhiệt độ phòng. Vì thế, cần tăng nhẹ nhiệt độ của máy điều hòa trước khi mở cửa thông khí cho phòng.

Câu hỏi 74: Có phải đeo khẩu trang có thể làm tăng nguy cơ sốc nhiệt hay không?

Trả lời:
Chúng tôi đã làm 1 thí nghiệm, dùng nhiệt kế kiểm tra xem nhiệt độ trên mặt thay đổi ra sao khi đeo khẩu trang.

Kết quả thí nghiệm cho thấy khi một người không đeo khẩu trang, nhiệt độ vùng da quanh miệng là xấp xỉ 36 độ C. Đây là nhiệt độ đo được vào ngày đầu Hè ở khu vực Shibuya của Tokyo, nơi đài NHK tọa lạc.

Tuy nhiên, ngay khi người đó đeo khẩu trang, nhiệt độ quanh vùng miệng lập tức tăng 3 độ, lên thành 39 – 40 độ C. Năm phút sau, vùng da quanh miệng bắt đầu chảy mồ hôi do hơi nóng bị giữ lại phía trong khẩu trang. Người đeo cảm thấy nóng hơn tương đối so với trước khi đeo khẩu trang và dần thấy khó thở.

Giáo sư Yokobori Shoji của khoa Sau đại học thuộc Đại học Y Nippon cho biết không phải lúc nào đeo khẩu trang cũng khiến người ta dễ bị sốc nhiệt. Tuy nhiên, ông chỉ ra rằng có số liệu cho thấy đeo khẩu trang có thể gây khó thở, làm nhịp tim và nhịp hô hấp tăng khoảng 10%. Khi kết hợp với những yếu tố như tập thể dục, hay nhiệt độ không khí tăng cao, việc đeo khẩu trang có thể làm tăng nguy cơ sốc nhiệt.

Theo Giáo sư Yokobori, cần đeo khẩu trang để ngăn giọt bắn lây lan. Tuy nhiên, ông nói rằng một điều cũng quan trọng không kém là phải đảm bảo những người già, những người sống 1 mình có biện pháp thích hợp để phòng ngừa sốc nhiệt. Ông khuyên những người có nguy cơ sốc nhiệt cao nên tháo khẩu trang và nghỉ ngơi ở những nơi vắng người, ví dụ ngồi nghỉ 1 lát dưới bóng cây nếu đang ở ngoài đường. Ông cũng khuyên nên thường xuyên thay khẩu trang vì khẩu trang bị ẩm do mồ hôi sẽ không thoáng khí nữa.

Câu hỏi 73: Những điều các ngành nghề cần lưu ý – Phần 7: Công ty chế tạo có địa điểm sản xuất khó chuyển sang làm việc từ xa

Trả lời:
Xin giới thiệu hướng dẫn nội bộ của các công ty chế tạo có địa điểm sản xuất khó chuyển sang làm việc từ xa.

Hãng sản xuất xe tải Mitsubishi Fuso Truck and Bus Corporation đưa ra các hướng dẫn ngăn ngừa lây nhiễm cho nhân viên tại dây chuyền sản xuất.

Tại nhà máy của hãng ở thành phố Kawasaki gần Tokyo, các nhân viên được yêu cầu ngồi hoặc đứng cách nhau ít nhất 1,5 mét. Hãng thử nghiệm để các nhân viên đeo tấm che mặt ra ngoài khẩu trang trong trường hợp phải lại gần nhau, như khi cùng bê các linh kiện nặng.

Tất cả nhân viên thay găng tay làm việc 2 lần 1 ngày. Phòng thay đồ được khử trùng thường xuyên để ngăn ngừa lây nhiễm.

Ông Baba Takashi thuộc Mitsubishi Fuso cho biết việc thực hiện các biện pháp ngăn ngừa vi-rút là rất quan trọng tại các dây chuyền sản xuất xe tải vì ở đó khó tự động hóa, hầu hết công việc do con người thực hiện.

Ông cho biết cuộc chiến chống vi-rút có thể sẽ còn tiếp diễn trong một thời gian và ông muốn lắng nghe đề xuất của nhân viên và cải thiện môi trường lao động để tất cả có thể làm việc an toàn và thoải mái hơn.

Hãng sản xuất ô tô hàng đầu Nhật Bản Toyota Motor từ cuối tháng 3 đã điều chỉnh giờ bắt đầu ca làm việc buổi tối muộn hơn 30 phút so với trước đây tại 10 cơ sở sản xuất ở tỉnh Aichi. Nhờ đó, ca ngày và ca tối cách nhau khoảng 90 phút, giảm khả năng nhân viên các ca khác nhau cùng có mặt.

Công ty sản xuất máy móc hạng nặng IHI Corporation thì chia nhân viên tại nhà máy sản xuất động cơ máy bay phản lực ở Thị trấn Mizuho của Tokyo thành hai nhóm. Các nhóm sẽ thay phiên nhau đi làm theo tuần.

Một hãng sản xuất xe tải khác là Isuzu Motors đã tăng gấp 3 lần số chuyến xe đưa đón nhân viên trong giờ đi làm buổi sáng ở nhà máy tại Fujisawa, tỉnh Kanagawa, nhằm tránh tình trạng trên xe có đông người.

Câu hỏi 72: Những điều các ngành nghề cần lưu ý – Phần 6: Văn phòng và các cơ sở chế tạo

Trả lời:
Xin giới thiệu hướng dẫn do Liên đoàn Doanh nghiệp Nhật Bản (Keidanren) biên soạn cho các công ty nối lại hoàn toàn hoạt động. Hướng dẫn được chia thành hai nhóm, dành cho văn phòng và dành cho các cơ sở chế tạo.

Hướng dẫn đưa ra nhiều hình thức làm việc khác nhau, như làm việc từ xa, giảm giờ làm hoặc nghỉ 3 ngày một tuần, để giảm tần suất đi làm.

Nhân viên văn phòng được yêu cầu cân nhắc hoãn các chuyến công tác không khẩn cấp, tổ chức họp, trao đổi danh thiếp và phỏng vấn tuyển dụng trực tuyến.

Hướng dẫn dành cho các nhà máy có nêu các biện pháp xử lý nhiều tình huống giả định sẽ xảy ra. Ví dụ, các công ty nên tổ chức họp buổi sáng hoặc điểm danh theo số lượng nhỏ hoặc riêng lẻ, tại mỗi quy trình sản xuất.

Keidanren đã thông báo hướng dẫn trên cho các công ty thành viên. Liên đoàn cũng đăng tải lên trang web của mình và kêu gọi các doanh nghiệp tăng cường tuân thủ những hướng dẫn này.

Câu hỏi 71: Những điều các ngành nghề cần lưu ý – Phần 5: Ngành đường sắt và hàng không

Trả lời:
Xin giới thiệu các hướng dẫn đề phòng lây nhiễm do ngành đường sắt và hàng không công bố.

Theo hướng dẫn chung của các tập đoàn đường sắt, bao gồm JR và các công ty đường sắt tư nhân lớn, các công ty chủ quản nên yêu cầu hành khách đeo khẩu trang, làm việc từ xa để tránh tập trung đông người và tránh sử dụng các phương tiện giao thông công cộng vào giờ cao điểm.

Các công ty đường sắt cũng được yêu cầu làm vệ sinh cẩn thận và mở cửa sổ để thông gió.

Ngoài ra, các ghế đặt trước trên tàu tốc hành sẽ được bố trí sao cho hành khách có thể duy trì giãn cách xã hội nhất định.

Trong khi đó, hướng dẫn của Hiệp hội hàng không định kỳ Nhật Bản khuyến nghị các công ty hàng không yêu cầu hành khách đeo khẩu trang và nhân viên thường xuyên làm vệ sinh bên trong máy bay. Các công ty cũng được khuyến nghị phục vụ đồ uống đóng hộp trên máy bay.

Trong hướng dẫn đối với các công ty chủ quản nhà ga sân bay, những công ty này được yêu cầu phải đề nghị hành khách duy trì giãn cách xã hội tại quầy làm thủ tục và trong quá trình kiểm tra an ninh. Họ cũng phải làm vệ sinh cẩn thận những khu vực mà hành khách thường xuyên chạm tay vào.

Tại các quầy làm thủ tục có thể lắp đặt các tấm ngăn trong suốt khi cần thiết để ngăn phát tán giọt bắn. Bất cứ hành khách nào không khoẻ sẽ được kiểm tra thân nhiệt.

Tại 6 sân bay chính của Nhật Bản bao gồm sân bay Haneda, Narita và Kansai, hành khách sẽ tiếp tục được theo dõi thân nhiệt bằng máy đo nhiệt độ.

Câu hỏi 70: Những điều các ngành nghề cần lưu ý – Phần 4: Cơ sở lưu trú

Trả lời:
Xin giới thiệu hướng dẫn đối với các cơ sở lưu trú.

Các nhóm trong ngành khách sạn và nhà trọ ở Nhật Bản đã đưa ra hướng dẫn về các biện pháp ngăn ngừa vi-rút. Hướng dẫn do ba nhóm biên soạn là Hiệp hội Khách sạn Lữ quán toàn Nhật Bản, Hiệp hội Khách sạn và Lữ quán Nhật Bản và Hiệp hội Khách sạn Thành phố Nhật Bản. Hướng dẫn kêu gọi chủ các cơ sở lưu trú kiểm tra xem khách có bất kỳ triệu chứng nào như sốt khi đến nơi hay không và yêu cầu họ sát trùng tay.

Hướng dẫn cũng kêu gọi các cơ sở lưu trú dùng văn bản giải thích cho khách biết vị trí phòng, thay vì để nhân viên đưa họ đến tận phòng.

Theo hướng dẫn, tại các phòng tiệc và nhà hàng, khách nên được khuyến khích ngồi cùng phía với nhau, không rót đồ uống có cồn cho người khác để tránh nhiều người cùng chạm vào chai cũng như tránh chuyển cốc cho người khác lần lượt uống.

Hướng dẫn cũng khuyến nghị nên phục vụ riêng nhiều nhất có thể cho từng khách hàng các món lẩu và sashimi, thay vì để nhiều người dùng chung đồ ăn. Hướng dẫn kêu gọi các cơ sở xem xét ngừng cung cấp các bữa ăn theo dạng tự chọn. Nếu tiếp tục tổ chức tiệc tự chọn thì để nhân viên phục vụ khách thay vì để khách tự phục vụ và không dùng chung kẹp và đũa.

Cũng theo hướng dẫn, các cơ sở lưu trú nên hạn chế số lượng người vào nhà tắm để ở đó không đông đúc.

Các nhóm trong ngành khách sạn lưu trú dự kiến phổ biến rộng rãi hướng dẫn này cho các cơ sở thành viên, và thúc giục họ thực hiện các biện pháp thích hợp theo điều kiện của mình.

Câu hỏi 69: Những điều các ngành nghề cần lưu ý – Phần 3: Nhà hàng

Trả lời:
Xin giới thiệu hướng dẫn đối với những người đang vận hành nhà hàng.

Một nhóm ngành nhà hàng ở Nhật Bản đã biên soạn hướng dẫn để các doanh nghiệp nối lại hoàn toàn hoạt động. Họ kêu gọi chủ các nhà hàng đảm bảo giữ vệ sinh an toàn thực phẩm và thực hiện các biện pháp để duy trì giãn cách xã hội trong các cơ sở của mình.

Cụ thể, hướng dẫn nói rằng các nhà hàng nên chuẩn bị dung dịch sát trùng cho khách hàng và đặt biển báo đề nghị những người bị sốt, ho và các triệu chứng khác không ăn uống trong cơ sở của họ.

Hướng dẫn cũng khuyến cáo các nhà hàng hạn chế lượng khách khi quá đông, bố trí chỗ ngồi để khách hàng không ngồi đối diện và duy trì khoảng cách ít nhất 1m với nhau. Ngoài ra, khách hàng cũng nên tránh dùng chung bàn với các nhóm khách hàng khác.

Khi ngành dịch vụ ăn uống phụ thuộc nhiều hơn vào dịch vụ đặt hàng mang đi và giao hàng trong bối cảnh bùng phát vi-rút corona, hướng dẫn kêu gọi các nhà hàng khuyến khích khách hàng sớm dùng đồ ăn để tránh bị ngộ độc thực phẩm.

Chủ tịch Hiệp hội Dịch vụ Thực phẩm Nhật Bản Takaoka Shinichiro cho biết những hướng dẫn này nhằm khuyến khích các nhà hàng nỗ lực. Ông nói ông hy vọng họ sẽ tùy theo điều kiện của mình mà áp dụng các biện pháp thích hợp để khách hàng có thể an toàn dùng bữa.

Câu hỏi 68: Những điều các ngành nghề cần lưu ý – Phần 2: Quán karaoke

Trả lời:
Xin giới thiệu bộ hướng dẫn do các doanh nghiệp trong ngành karaoke tự đề ra.

Ba hiệp hội ngành karaoke ở Nhật Bản đã cùng nhau xây dựng bộ hướng dẫn về các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm.

Hướng dẫn kêu gọi các quán karaoke mở quạt thông gió từng phòng; giới hạn số lượng khách hàng ở mức một nửa so với thông thường; bố trí cho khách ngồi cùng phía với nhau, không ngồi đối diện, giữ khoảng cách ít nhất 1m, nếu có thể thì là 2m; thường xuyên khử trùng micrô và bộ điều khiển từ xa.

Họ cũng đề nghị khách hàng đeo khẩu trang trừ khi ăn uống và tránh xa những người đang hát ít nhất 2m.

Ông Kato Shinji, phó giám đốc Hiệp hội Karaoke Box Nhật Bản, cho biết văn hoá karaoke hiện đang đối mặt với cuộc khủng hoảng đe dọa đến sự tồn vong. Ông cho biết hiệp hội sẽ xem xét bổ sung các biện pháp chặt chẽ hơn nếu các hướng dẫn cho thấy là không đủ. Ông cho biết các hiệp hội đang nỗ lực đem lại môi trường karaoke an toàn, an tâm cho khách hàng.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 28/7).

Câu hỏi 67: Những điều các ngành nghề cần lưu ý – Phần 1: Câu lạc bộ, quán bar, địa điểm biểu diễn nhạc sống

Trả lời:
Xin giới thiệu hướng dẫn của chính phủ đối với 3 loại hình kinh doanh giải trí. Đó là các câu lạc bộ hoặc quán bar có nhân viên trực tiếp phục vụ khách hàng, các câu lạc bộ ban đêm và địa điểm có biểu diễn nhạc sống.

Vào tháng 6, Bộ trưởng Tái thiết Kinh tế Nhật Bản Nishimura Yasutoshi, cũng là quan chức phụ trách ứng phó vi-rút corona, đã công bố các biện pháp mà những doanh nghiệp này nên tuân thủ bao gồm: Duy trì khoảng cách giữa mọi người ít nhất 1m, hoặc nếu có thể là 2m; Lắp đặt các tấm chắn bằng nhựa trong trên bàn và quầy bar; Khuyến khích nhân viên và khách hàng đeo khẩu trang hoặc tấm che mặt; Đề nghị khách hàng cung cấp tên, số điện thoại liên lạc và lưu trữ dữ liệu này trong 1 thời gian.

Những người vận hành các địa điểm biểu diễn nhạc sống được yêu cầu cố gắng giữ khoảng cách giữa các nghệ sĩ biểu diễn và khán giả là 2m. Nếu không thể, họ phải thực hiện các biện pháp để đảm bảo rằng các giọt bắn không lan rộng. Chính phủ khuyến nghị nên bán vé trực tuyến hoặc thông qua hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt.

Các câu lạc bộ hoặc quán bar có nhân viên trực tiếp phục vụ khách hàng được yêu cầu hạn chế để mọi người cùng nhau hát karaoke hoặc khiêu vũ trong thời gian này. Các cơ sở này cũng được yêu cầu khuyên khách hàng không nên dùng chung cốc uống.

Các câu lạc bộ ban đêm được kêu gọi bật nhạc ở mức âm lượng tối thiểu và cấm mọi người nói to để hạn chế giọt bắn.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 27/7).

Câu hỏi 66: Cần lưu ý điều gì khi học sinh ăn trưa tại trường?

Trả lời:
Người trả lời câu hỏi này là Giáo sư Kunishima Hiroyuki thuộc Khoa Y, Đại học St.Marianna, chuyên gia về bệnh truyền nhiễm. Theo ông, điều quan trọng là tất cả học sinh, trong đó có các em trực nhật phát thức ăn, phải rửa tay đúng cách với xà phòng trước khi ăn.

Ông nói cần chú ý tới những vật dụng như đồ gắp thức ăn hay muôi múc. Đài NHK và Giáo sư Kunishima đã cùng thực hiện 1 thí nghiệm để xem vi-rút có thể lây lan như thế nào trong bữa ăn theo kiểu buffet. Người đóng vai bệnh nhân nhiễm vi-rút sẽ bôi thuốc nhuộm huỳnh quang lên tay, sau đó dùng bữa. Trong vòng 30 phút, thuốc nhuộm huỳnh quang dính sang đồ gắp, nắp vung và các vật dụng khác mà mọi người sử dụng chung, cũng như dính lên tay tất cả 10 người tham gia thí nghiệm.

Có thể giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm trong bữa ăn tại trường nếu mọi người rửa tay đúng cách, đeo khẩu trang, và chỉ những học sinh trực nhật phân phát đồ ăn được sử dụng đồ gắp và muôi múc.

Trong bữa ăn, nên mở cửa sổ lớp, học sinh không nên ngồi gần nhau. Cần tránh 3 yếu tố là không gian kín, đông người và có tiếp xúc gần.

Giáo sư Kunishima nói rằng trong giờ ăn, các em học sinh không thể đeo khẩu trang khi ăn và có thể đến gần nhau hơn so với khi ngồi học. Ông hi vọng quản lý các trường sẽ đặc biệt chú ý đảm bảo các biện pháp như thông khí và giám sát việc rửa tay.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 21/7).

Câu hỏi 65: Liệu vi-rút có thể lây lan trước khi người nhiễm xuất hiện triệu chứng hay không?

Trả lời:
Một nhóm nghiên cứu Singapore cho rằng trường hợp này đôi khi có thể xảy ra. Các nhà nghiên cứu lần theo đường lây nhiễm của một số ca bệnh ở Singapore và công bố phát hiện của mình trong báo cáo do Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC) phát hành. Sau khi phân tích chi tiết, các nhà nghiên cứu phát hiện được các ca bệnh trong 7 nhóm lây nhiễm. Những nhóm này được cho là có xảy ra lây nhiễm từ người sang người, với người truyền vi-rút không có triệu chứng nào.

Phải vài ngày sau khi tiếp xúc và làm lây vi-rút cho những người khác, những người không có triệu chứng mới bắt đầu sốt, ho hoặc sổ mũi. Các nhà nghiên cứu tin rằng những người không có triệu chứng làm vi-rút lây lan trong thời gian ủ bệnh qua giọt bắn và các đường khác.

Có một số trường hợp lây nhiễm theo nhóm xảy ra trong các lớp dạy hát. Theo các nhà nghiên cứu, ngay cả khi người nhiễm vi-rút không bị ho, vi-rút cũng có thể truyền sang người khác qua giọt bắn văng ra khi người đó hát to hay các hoạt động khác.

Theo các nhà nghiên cứu, điều này cho thấy vi-rút corona chủng mới có thể lây lan trong thời kỳ ủ bệnh. Vì thế, chỉ cách ly những người có triệu chứng thôi là chưa đủ, thay vào đó cần tránh tụ tập và những nơi đông người.

(Thông tin được câp nhật đến ngày 20/7).

Câu hỏi 64: Những điều cần lưu ý khi sơ tán lúc đại dịch – Phần 5: Nhân viên điều hành trung tâm sơ tán cần chú ý điều gì?

Trả lời:
Phần giải đáp này đặc biệt hướng tới người nước ngoài sống tại Nhật Bản.

Giáo sư Kanbara Sakiko thuộc Đại học Kochi khuyên nhân viên các trung tâm sơ tán trước tiên phải kiểm tra thân nhiệt mọi người trước khi vào trung tâm, kiểm tra xem mọi người có bất cứ triệu chứng nào như sốt, ho hay cảm thấy mệt mỏi hay không.

Theo giáo sư Kanbara, cần bố trí phòng riêng cho những người có nguy cơ cao nhiễm vi-rút. Ví dụ, nếu trung tâm sơ tán đặt trong phòng tập thể thao của trường tiểu học, có thể sử dụng lớp học làm nơi cách ly những người có triệu chứng.

Giáo sư nhấn mạnh nhân viên trung tâm sơ tán cũng cần có các biện pháp ngăn lây nhiễm từ giọt bắn khi ho hay hắt hơi. Theo bà, nếu khó duy trì được khoảng cách cần thiết giữa mọi người ở nơi sơ tán, cần dựng vách ngăn bằng thùng các-tông để ngăn giọt bắn. Tuy nhiên, cần tránh tối đa chạm tay vào vách ngăn để ngăn lây nhiễm qua tiếp xúc.

Giáo sư Kanbara cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thường xuyên rửa tay và sử dụng dung dịch sát trùng. Cần đặc biệt chú ý tới những chỗ thường có nhiều người sử dụng, vì những chỗ này dễ xảy ra lây nhiễm, ví dụ như tay nắm cửa, công tắc điện và tay vịn trong nhà vệ sinh.

Giáo sư Kanbara cũng nói cần sát trùng và rửa cả 2 tay trước và sau khi chạm vào những chỗ này. Bà nói mọi người cần ý thức được rằng bản thân mình có thể là người mang vi-rút và phải cẩn thận để không làm lây vi-rút cho người khác, bằng cách sát trùng tay trước khi chạm vào những khu vực trên.

Theo giáo sư, nên đặt các sản phẩm sát trùng có chứa cồn ở lối vào nơi sơ tán, gần lối vào nhà vệ sinh để mọi người có thể thường xuyên sát trùng tay. Bà nói thêm rằng mọi người cũng cần sát trùng tay khi chạm vào những đồ vật mà mọi người cùng dùng chung như đồ cứu trợ và đồ dự phòng.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 17/7).

Câu hỏi 63: Những điều cần lưu ý khi sơ tán lúc đại dịch – Phần 4: Giọt bắn có lưu lại trên sàn nhà hay không?

Trả lời:
Phần giải đáp này đặc biệt hướng tới người nước ngoài sống tại Nhật Bản.

Giáo sư Sekine Yoshika của Đại học Tokai là chuyên gia về môi trường trong nhà. Dưới sự giám sát của Giáo sư, đài NHK đã thực hiện 1 thí nghiệm liên quan đến giọt bắn, trong đó giả lập không gian giống các trung tâm sơ tán khẩn cấp, tức là không gian kín và không có thông khí, sau đó đánh giá hoạt động của giọt bắn văng ra khi ho hoặc hắt hơi trong môi trường hạn chế này.

Chúng tôi sử dụng thiết bị đặc biệt để tạo lượng giọt bắn tương đương với khi một người hắt hơi, sau đó dùng các máy quay độ phân giải cao để quan sát.

Hình ảnh quay được cho thấy phần lớn giọt bắn rơi xuống khu vực cụ thể trên sàn, cách thiết bị khoảng 1,5m.

Khi có người bước trên sàn, bụi dính giọt bắn cũng bay lên và trôi nổi trong không khí.

Khi ai đó ho hay hắt hơi gây khuấy động không khí, dù rất ít, bụi dính giọt bắn nằm dưới sàn cũng bay lên khoảng 20cm.

Theo Giáo sư Sekine, một số nhà khoa học nói rằng vi-rút corona có thể tồn tại thời gian dài, đặc biệt trên những bề mặt nhẵn có ít ma sát như sàn phòng tập, nơi thường được dùng làm cơ sở sơ tán tạm thời.

Giáo sư cho rằng cần giải quyết vấn đề giọt bắn khi sơ tán tại các cơ sở trên.

Chúng tôi cũng trao đổi với Giáo sư Kanbara Sakiko thuộc Đại học Kochi, chuyên gia về các biện pháp ngăn ngừa bệnh truyền nhiễm tại các trung tâm sơ tán khẩn cấp.

Giáo sư cảnh báo việc mọi người cùng nằm ngủ trên sàn nhà ở nơi sơ tán có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Theo bà, một biện pháp ngăn ngừa có thể có hiệu quả là ngủ trên giường ghép từ thùng các-tông, cao hơn so với sàn nhà.

Câu hỏi 62: Những điều cần lưu ý khi sơ tán lúc đại dịch – Phần 3: Cần làm gì khi ở nơi sơ tán?

Trả lời:
Phần giải đáp này đặc biệt hướng tới người nước ngoài sống tại Nhật Bản.

Khi ở trung tâm sơ tán, cần ưu tiên chú ý tránh nơi có đủ 3 yếu tố: không gian kín, đông người và có tiếp xúc gần.

Sau đây là những điều chúng ta có thể làm: giữ cho không gian luôn thông thoáng, duy trì khoảng cách với người khác khoảng 2m, tránh nói chuyện với người khác ở phạm vi gần. Cũng có thể chọn cách ngồi quay lưng vào nhau thay vì mặt đối mặt, dựng vách ngăn bằng bìa các-tông… Những biện pháp này sẽ giúp ngăn giọt bắn văng trúng người khác khi ho hay hắt hơi.

Một điều nữa có thể làm được là rửa và sát trùng 2 tay. Nhớ rửa tay hoặc sát trùng bằng dung dịch chứa cồn trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi chạm vào những nơi có nhiều người tiếp xúc như tay nắm cửa và thanh vịn.

Khi ở nơi sơ tán, thường xuyên kiểm tra thân nhiệt và tình hình sức khỏe. Thông báo ngay với bộ phận quản lý nếu phát hiện có vấn đề, từ đó 2 bên cùng thảo luận nên làm gì.

Lây nhiễm thường sẽ lan nhanh trong các trung tâm sơ tán khi xảy ra thảm họa. Sau trận động đất và sóng thần năm 2011, hàng chục người bị cúm tại một trung tâm sơ tán ở tỉnh Iwate. Sau trận động đất năm 2016 ở tỉnh Kumamoto, nhiều người ở trung tâm sơ tán ở Minami-Aso và khu vực xung quanh bị nhiễm cúm và tiêu chảy do vi-rút.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 15/7).

Câu hỏi 61: Những điều cần lưu ý khi sơ tán lúc đại dịch – Phần 2: Cần chuẩn bị những gì trước khi đi sơ tán?

Trả lời:
Phần giải đáp này đặc biệt hướng tới người nước ngoài sống tại Nhật Bản.

Các trung tâm sơ tán thường sẽ rất đông người khi xảy ra thảm họa. Điều này có nghĩa là nguy cơ lây nhiễm là rất cao. Vì thế, khi đi sơ tán, phải bảo đảm rằng bạn có mang theo khẩu trang, dung dịch sát trùng chứa cồn và cặp nhiệt độ.

Nếu không có khẩu trang, có thể sử dụng khăn tắm hoặc miếng vải đủ lớn để che kín miệng và mũi. Trong trường hợp không có dung dịch sát trùng chứa cồn, có thể dùng giấy ướt có chất diệt khuẩn. Một số chính quyền địa phương không có đủ khẩu trang dự trữ dành cho những người sơ tán. Vì thế tốt nhất là nếu có thể thì nên chuẩn bị khẩu trang cho mình.

Chú ý thường xuyên tự kiểm tra sức khỏe để ngăn ngừa lây nhiễm. Thường xuyên kiểm tra thân nhiệt. Bị sốt, ho, mệt mỏi là một số dấu hiệu cho thấy bạn có thể đã nhiễm vi-rút corona.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 14/7).

Câu hỏi 60: Những điều cần lưu ý khi sơ tán lúc đại dịch – Phần 1: Nên sơ tán như thế nào?

Trả lời:
Phần giải đáp này đặc biệt hướng tới người nước ngoài sống tại Nhật Bản.

Vi-rút corona chủng mới có thể phát tán nếu nhiều người cùng đến các trung tâm sơ tán khi xảy ra thảm họa.

Vì vậy, từ nay về sau, mọi người không nên chỉ sơ tán ở các trung tâm quy định trong cộng đồng, mà có thể đến những nơi khác như nhà họ hàng hoặc người quen, khách sạn. Bạn cũng có thể ở nguyên trong nhà hoặc trong ô tô của mình.

Nếu có người thân hay bạn bè sống ở những khu vực an toàn và bạn có thể nhờ cậy, nên cân nhắc việc tạm đến chỗ họ lánh nạn, để các trung tâm sơ tán không bị quá đông người.

Bạn cũng có thể nghĩ đến việc ở nguyên trong nhà, nếu nhà của bạn ở trên tầng cao, hoặc là công trình vững chãi, không nằm ở những khu vực nguy hiểm như gần sông, các khu vực thấp hay sườn núi.

Ngủ tạm trong ô tô cũng là 1 lựa chọn, nếu khu vực quanh bạn không có nguy cơ ngập lụt, không phải ở sườn núi hay gần các tòa nhà bị sập. Trong trường hợp này, nên nhớ phải thường xuyên tập thể dục và thông khí cho xe.

Trong trường hợp bạn không yên tâm về khu vực mình sống, đừng ngần ngại mà hãy đến ngay trung tâm sơ tán.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 13/7).

Câu hỏi 59: Liệu chúng ta có thể sử dụng chất khử trùng cho vải để khử trùng tay hay không?

Trả lời:
Chúng tôi đã hỏi hai công ty sản xuất hàng tiêu dùng hàng đầu có sản xuất và bán chất khử trùng cho vải là Kao Corporation và Proctor & Gamble Japan. Cả hai công ty cho biết người tiêu dùng nên hạn chế sử dụng chất khử trùng cho vải để khử trùng tay và ngón tay.

Kao cho biết các sản phẩm khử trùng được phát triển để sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau và không nên sử dụng trên da các chất khử trùng được phát triển cho vải.

Còn P&G Nhật Bản cho biết vì các sản phẩm khử trùng vải nhằm mục đích khử mùi và vệ sinh vải gia dụng nên người tiêu dùng nên hạn chế sử dụng trên tay, các bề mặt cứng như tay nắm cửa và bàn làm việc.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 10/7).

Câu hỏi 58: Liệu chúng ta có thể đeo tấm che mặt thay cho khẩu trang để ngăn ngừa lây nhiễm hay không?

Trả lời:
Tấm che mặt được sử dụng để che phần trên cũng như phần dưới của khuôn mặt. Mục đích chính là ngăn chặn vi-rút xâm nhập vào cơ thể qua niêm mạc mắt. Nhân viên tại các cơ sở y tế luôn đeo cả khẩu trang và tấm che mặt.

Giáo sư Sugawara Erisa thuộc Khoa sau đại học Trường đại học Y Tokyo cho biết tấm che mặt, giống như khẩu trang vải, rất hữu ích khi mọi người nói chuyện với nhau ở cự ly gần vì nó ngăn giọt bắn phát tán.

Tuy nhiên, bà nói rằng tấm che mặt không đủ bảo vệ người đeo khỏi bị nhiễm vi-rút. Bà cho biết tấm che có hiệu quả trong việc ngăn người đeo chạm tay vào mũi hoặc miệng không thể ngăn chặn vi-rút xâm nhập vào cơ thể qua đường mũi và miệng.

Giáo sư cho biết khi sử dụng tấm che mặt nên tránh chạm vào bề mặt bên ngoài của tấm che. Các bạn cũng nên lau tấm che bằng cồn hoặc rửa bằng xà phòng sau khi sử dụng.

Bà Sugawara nói thêm rằng cách hiệu quả nhất để ngăn ngừa lây nhiễm là giảm thiểu tiếp xúc cá nhân và rửa tay thường xuyên.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 9/7).

Câu hỏi 57: Chuyên gia suy nghĩ như thế nào về việc đeo khẩu trang mà không che phần mũi?

Trả lời:
Mục đích chính của việc đeo khẩu trang là để ngăn các giọt bắn phát ra từ người nhiễm bệnh. Nếu phần mũi của bạn bị hở, thì những giọt bắn do hắt hơi sẽ bị phân tán. Ngoài ra, khi con người hít thở, 90% lượng khí vào qua đường mũi, nên không che mũi sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm vi-rút.

Khi tháo khẩu trang, bạn phải đảm bảo có đủ khoảng cách với những người xung quanh. Các giọt bắn được cho là có thể phát tán xa tới khoảng 2m. Để ngăn ngừa sốc nhiệt, bộ y tế Nhật Bản khuyên bạn nên tháo khẩu trang nếu đảm bảo ở cách người khác ít nhất 2m.

Chuyên gia về bệnh truyền nhiễm Sakamoto Fumie thuộc Bệnh viện Quốc tế St. Lukes ở Nhật Bản cho biết mọi người không cần phải đeo khẩu trang mọi lúc, mà chỉ khi cần thiết. Bà Sakamoto nói rằng liên tục đeo khẩu trang sẽ làm gia tăng nguy cơ sốc nhiệt.

Chọn chất liệu khẩu trang cũng rất quan trọng, đặc biệt là trong những tháng nóng bức. Rất nhiều người đang tự làm khẩu trang bằng các chất liệu khác nhau. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cung cấp thông tin về hiệu quả của các loại chất liệu khẩu trang khác nhau, như khả năng thông khí và hiệu quả lọc các giọt bắn. Theo WHO, nylon có hiệu quả lọc cao nhưng độ thông khí lại thấp. Sợi bông cotton dùng cho vải gạc rất dễ thở nhưng hiệu quả lọc lại thấp. WHO cho biết nên kết hợp sợi bông với các chất liệu khác để tăng hiệu quả lọc.

Một nhóm bác sĩ chuyên khoa nhi nói rằng không nên sử dụng khẩu trang cho trẻ em dưới 2 tuổi, do nguy cơ ngạt thở.

Bà Sakamoto thuộc Bệnh viện Quốc tế St. Lukes cho biết ngoài đeo khẩu trang, điều quan trọng nhất là phải thực hiện các biện pháp phòng ngừa cơ bản khác như khử trùng tay và tránh không gian kín, nơi đông người và tiếp xúc gần.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 8/7).

Câu hỏi 56: Làm thế nào để giặt khẩu trang vải?

Trả lời:
Điểm quan trọng là không chà sát chúng. Theo bộ y tế Nhật Bản, trước tiên bạn nên ngâm khẩu trang vải trong chậu nước có pha chất tẩy khoảng 10 phút. Lượng chất tẩy phụ thuộc vào từng sản phẩm, nhưng nhìn chung, bạn cần 0,7 gram, hoặc khoảng một nửa thìa nhỏ cho 2 lít nước. Sau đó, giặt khẩu trang bằng cách ấn nhẹ nhàng bằng tay, sau đó xả sạch lại trong chậu nước.

Nếu bạn muốn sử dụng máy giặt, hãy cho khẩu trang vào trong túi lưới có kích thước tương đương.

Dùng khăn sạch lau nước còn đọng lại trên khẩu trang và phơi khô trong bóng râm.

Bộ y tế nói rằng tốt nhất nên giặt khẩu trang vải ngày một lần và khuyên không nên sử dụng nữa nếu khẩu trang không giữ được hình dạng ban đầu.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 6/7).

Câu hỏi 55: Khẩu trang có thực sự hiệu quả trong việc ngăn ngừa lây nhiễm hay không?

Trả lời:
Không rõ liệu khẩu trang có thể ngăn ngừa lây nhiễm hay không. Tuy nhiên, khẩu trang dùng một lần được sử dụng rộng rãi thì không hoàn toàn ngăn được vi-rút. Vì vậy, ngay cả khi có hiệu quả trong việc ngăn ngừa lây nhiễm, thì hiệu quả này cũng được cho là chỉ ở một mức độ nhất định mà thôi.

Tại các cơ sở y tế, nhân viên đeo khẩu trang kết hợp với nhiều biện pháp bảo hộ khác dựa trên kiến thức chuyên môn. Tuy nhiên, nếu chỉ có khẩu trang thì sẽ không bảo vệ được nhiều.

Khẩu trang N95 là khẩu trang y tế hiệu quả cao được nhiều nhân viên y tế sử dụng trong phòng chăm sóc tích cực. Loại khẩu trang này có thể lọc vi-rút, nhưng có thể khiến người đeo khó thở. Để sử dụng khẩu trang N95 một cách thích hợp, cần phải tìm hiểu trước cách đeo và dùng đúng cách. Cho dù bạn đeo loại khẩu trang nào, thì việc chạm vào mặt trước khi khử trùng tay sẽ làm tăng nguy cơ lây nhiễm.

Mặt khác, khi người bị nhiễm vi-rút đeo khẩu trang thì cũng được cho là giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm cho người khác.

Cho đến nay, vi-rút corona chủng mới được cho là chủ yếu truyền qua đường giọt bắn. Một người nhiễm bệnh được cho là phát tán ra một lượng lớn vi-rút trong khoảng thời gian từ 2 ngày trước khi xuất hiện triệu chứng đến ngay sau khi xuất hiện triệu chứng. Người ta cho rằng đeo khẩu trang làm giảm đáng kể sự phát tán của các giọt bắn khi ho và hắt hơi, cũng như các giọt siêu nhỏ phát ra khi nói chuyện.

Phát biểu với báo giới hồi tháng Năm, ông Omi Shigeru, phó chủ tịch hội đồng chuyên gia của Chính phủ Nhật Bản, cho biết ông mong muốn tất cả mọi người, bất kể có triệu chứng hay không, đeo khẩu trang để giảm nguy cơ lây lan vi-rút.

Ông nói rằng mặc dù có nhiều quan điểm khác nhau về việc sử dụng khẩu trang, nhưng ở các quốc gia khác và tại Tổ chức Y tế Thế giới đã đạt được sự đồng thuận về vấn đề này.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 3/7).

Câu hỏi 54: Liệu việc cơ thể có kháng thể và kết quả xét nghiệm PCR có liên quan với nhau hay không?

Trả lời:
Trước hết cùng tìm hiểu về cách xét nghiệm kháng thể. Xét nghiệm kháng thể nhằm kiểm tra xem trong cơ thể có loại protein gọi là kháng thể hay không. Kháng thể do các tế bào miễn dịch trong máu sản sinh ra khi chiến đấu với vi-rút xâm nhập vào cơ thể. Để xét nghiệm kháng thể, người ta sử dụng bộ xét nghiệm mẫu máu. Tuy nhiên cần lưu ý rằng cơ thể phải mất thời gian mới sản sinh ra kháng thể và không thể phát hiện ngay kháng thể khi cơ thể vừa nhiễm vi-rút.

Viện Quốc gia về bệnh truyền nhiễm của Nhật Bản sử dụng các bộ xét nghiệm kháng thể sẵn có trên thị trường để xét nghiệm mẫu máu của các bệnh nhân nhiễm vi-rút corona chủng mới. Họ phát hiện ra rằng phải đến 2 tuần sau khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng, mới phát hiện được kháng thể trong đa số các mẫu máu.

Tiếp theo cùng tìm hiểu về xét nghiệm PCR. Cách xét nghiệm này để phát hiện cơ thể có bị nhiễm vi-rút hay không và cho kết quả có độ chính xác cao. Nếu kết quả là dương tính, có nghĩa là có vi-rút bên trong cơ thể. Tuy nhiên, thường là các trường hợp này không phát hiện thấy kháng thể do cơ thể vẫn chưa kịp sản sinh kháng thể. Trong trường hợp kết quả âm tính, gần như chắc chắn là cơ thể không nhiễm vi-rút, hoặc cũng có thể là vi-rút đã bị đào thải khỏi cơ thể. Nếu là trường hợp thứ hai, có thể kết quả xét nghiệm kháng thể sẽ là dương tính.

Ngoài xét nghiệm kháng thể và xét nghiệm PCR, có 1 biện pháp xét nghiệm khác đang được phát triển. Cách xét nghiệm mới được cho là sẽ phát hiện một loại kháng thể khác có trong máu và xuất hiện ngay khi cơ thể nhiễm vi-rút. Người ta kỳ vọng rằng khi đưa vào sử dụng thực tế, biện pháp này có thể thay thế xét nghiệm PCR. Tuy nhiên, hiện vẫn còn một số vấn đề cần khắc phục về độ chính xác của xét nghiệm.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 2/7).

Câu hỏi 53: Hệ miễn dịch hoạt động ra sao và có vai trò quan trọng như thế nào?

Trả lời:
Hệ miễn dịch của con người và các sinh vật khác bảo vệ vật chủ bằng cách phát hiện, tấn công và loại bỏ vi-rút, vi khuẩn và các vi sinh vật từ bên ngoài xâm nhập vào.

Tế bào miễn dịch dạng bạch cầu trong máu đóng vai trò chính giúp chống lại vi-rút xâm nhập. Tế bào miễn dịch sản sinh ra lượng lớn protein gọi là kháng thể, ngăn không cho vi-rút nhân lên bên trong cơ thể vật chủ, từ đó giúp vật chủ không bị bệnh.

Trong trường hợp cơ thể không nhận biết được vi-rút, ví dụ như vi-rút corona chủng mới, tế bào miễn dịch không thể sản sinh kháng thể kịp thời để ngăn vi-rút lây lan, khi đó vật chủ sẽ bị bệnh.

Tuy nhiên, bên cạnh việc tạo ra kháng thể, hệ miễn dịch của con người còn có các cơ chế hoạt động khác. Trong máu có các loại tế bào miễn dịch khác mà khi kết hợp với nhau có thể giúp người nhiễm vi-rút không bị bệnh hoặc phục hồi nhanh hơn.

Giáo sư Motohashi Shinichiro, chuyên gia miễn dịch học khoa Cao học Y thuộc Đại học Chiba, cho biết cần ăn uống cân bằng và ngủ đủ để cơ thể nuôi dưỡng các tế bào miễn dịch. Ông nói cần ghi nhớ rằng đây là những yếu tố thiết yếu để tế bào miễn dịch hoạt động đúng chức năng.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 24/6).

Câu hỏi 52: Liệu muỗi có truyền được vi-rút corona hay không?

Trả lời:
Trên trang web của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) có viết rõ rằng “vi-rút corona chủng mới không thể lây lan qua vết muỗi đốt”. WHO giải thích rằng đến nay chưa có thông tin hay bằng chứng nào cho thấy vi-rút corona có thể lây lan qua đường muỗi đốt.

Theo WHO, “vi-rút corona chủng mới là vi-rút gây bệnh đường hô hấp chủ yếu lây lan qua giọt bắn khi người nhiễm vi-rút ho hay hắt hơi, hoặc qua nước bọt hay dịch mũi”.

WHO khuyến cáo: “Để bảo vệ bản thân, hãy rửa tay thường xuyên với dung dịch sát khuẩn có cồn hoặc với xà phòng và nước, tránh tiếp xúc gần với những người đang ho hay hắt hơi”.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 30/6).

Câu hỏi 51: Liệu đánh răng có giúp ngăn vi-rút lây lan hay không?

Trả lời:
Theo giảng viên Tonami Kenichi thuộc Đại học Y và Nha khoa Tokyo, trong trường hợp cảm cúm thông thường, nước bọt được cho là có tác dụng ngăn vi-rút lây lan bằng cách giữ cho vi-rút chỉ ở trong miệng, không xâm nhập vào các bộ phận khác.

Tuy nhiên, khi không đánh răng, vi khuẩn trong miệng sẽ gia tăng. Vi khuẩn tiết ra enzyme tạo điều kiện cho vi-rút dễ xâm nhập và gây bệnh.

Vì thế, có ý kiến cho rằng đánh răng để loại bỏ vi khuẩn trong miệng sẽ giúp ngăn lây nhiễm.

Theo giảng viên Tonami, hiện chưa rõ liệu đánh răng cũng có tác dụng ngăn lây nhiễm vi-rút corona hay không, tuy nhiên hi vọng rằng nhìn chung đây có thể là một biện pháp phòng ngừa lây nhiễm.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 29/6).

Câu hỏi 49: Tìm hiểu về 3 làn sóng bùng phát cúm Tây Ban Nha

Trả lời:
Dịch cúm năm 1918, hay còn gọi là dịch cúm Tây Ban Nha, do một vi-rút cúm chủng lạ gây ra. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), số người nhiễm bệnh là khoảng 500 triệu người, tương đương 1/4 dân số thế giới khi đó. Có 40 triệu người tử vong.

Cúm Tây Ban Nha lây lan toàn cầu từ mùa Xuân năm 1918 rồi lắng xuống vào mùa Hè. Tiếp đó làn sóng bùng phát thứ 2 xảy ra vào mùa Thu năm 1918, rồi đến làn sóng thứ 3 vào đầu năm 1919.

Làn sóng thứ 2 được cho là có tỷ lệ tử vong cao nhất, với ít nhất 20 triệu người chết trên toàn thế giới.

Tại Nhật Bản, cúm Tây Ban Nha cũng bùng phát thành 3 làn sóng từ giữa mùa Thu năm 1918 đến mùa Xuân năm 1921. Theo các tài liệu được bộ tổng vụ lưu trữ đến nay, Nhật Bản có khoảng 23,8 triệu người nhiễm cúm, trong đó 390.000 người tử vong.

Tại Nhật Bản, làn sóng thứ nhất bắt đầu từ mùa Thu năm 1918 là đợt bùng phát mạnh nhất với 21,2 triệu người nhiễm bệnh và 260.000 người tử vong. Trong làn sóng thứ 2 từ mùa Thu năm 1919, bùng phát nhẹ hơn với 2,4 triệu người nhiễm và 130.000 ca tử vong. Tuy nhiên, tỷ lệ tử vong trong làn sóng thứ 2 là cao nhất.

Các chuyên gia ngày nay cảnh báo rằng đại dịch vi-rút corona chủng mới cũng có thể có làn sóng thứ 2 và thứ 3 giống như dịch cúm Tây Ban Nha.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 24/6).

Câu hỏi 48: Vi-rút sinh sôi trong điều kiện nào?

Trả lời:
Giáo sư Kunishima Hiroyuki thuộc Khoa Y của Đại học St. Marianna, chuyên gia về bệnh truyền nhiễm, cho biết vi-rút và vi khuẩn thuộc nhóm vi sinh vật gây bệnh. Vi khuẩn là dạng sinh vật sơ khai nhất với một tế bào đơn lẻ, có thể tự sinh sôi.

Vi-rút nhỏ hơn nhiều so với vi khuẩn. Vi-rút có gien, tức chất mang thông tin di truyền axit nucleic, có màng bảo vệ nhưng không có cấu trúc tế bào. Vi-rút không thể tự sinh sôi mà chỉ có thể nhân lên khi có tương tác với tế bào sống của người hoặc động vật mang vi-rút.

Điều này có nghĩa là vi-rút corona chủng mới không thể sinh sôi trên tường hay các bề mặt khác. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng vi-rút trên các bề mặt này vẫn có khả năng lây nhiễm trong một thời gian nhất định.

Giáo sư Kunishima nói rằng bạn có thể chạm tay phải những bề mặt có dính vi-rút, ví dụ như nắm cửa hay tay vịn khi đi ra ngoài. Do đó, để ngăn ngừa lây nhiễm, bạn nên rửa tay hoặc sát khuẩn tay bằng dung dịch chứa cồn khi về đến nhà, khi đến văn phòng hoặc trước khi dùng bữa.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 24/6).

Câu hỏi 47: Liệu có thể nhiễm vi-rút khi trao đổi tiền mặt hay không?

Trả lời:
Giáo sư Mikamo Hiroshige thuộc Đại học Y Aichi, chuyên gia về kiểm soát lây nhiễm, nói rằng tùy theo lượng vi-rút mà lây nhiễm có xảy ra hay không. Theo ông, nếu tay 1 người có dính vi-rút và người đó đã chạm tay vào tiền (tiền giấy hay tiền đồng), nên giả định rằng vi-rút sẽ vẫn tồn tại trên tiền trong 1 khoảng thời gian. Để ngăn ngừa lây nhiễm, phải rửa tay với xà phòng, khử trùng tay bằng dung dịch có cồn hoặc dung dịch sát khuẩn trước khi chạm tay lên mũi, miệng. Giáo sư cũng khuyên nên thực hiện các biện pháp phòng ngừa như trên sau khi đã chạm tay vào hàng hóa mới mua.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 23/6).

Câu hỏi 46: Vi-rút có thể tồn tại bao lâu trên bề mặt đồ vật?

Trả lời:
Theo báo cáo của nhóm nghiên cứu thuộc Viện Y tế Quốc gia Mỹ và các tổ chức khác, vi-rút không còn lưu lại bề mặt đồ vật sau 1 khoảng thời gian nhất định. Ví dụ, không còn phát hiện được vi-rút trên đồng sau 4 tiếng, trên bìa các-tông là sau 24 tiếng. Tuy nhiên, vi-rút vẫn tồn tại trên nhựa trong vòng 72 tiếng, trên bề mặt thép không gỉ là 48 tiếng.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 22/6).

Câu hỏi 45: Vi-rút có bị tiêu diệt ở nhiệt độ đóng băng hay không?

Trả lời:
Giáo sư Sugawara Erisa của khoa Sau đại học thuộc Đại học Y tế Tokyo, chuyên gia về ngăn ngừa lây nhiễm, trả lời câu hỏi này. Theo giáo sư, hiện thế giới mới chỉ biết rất ít về đặc tính của vi-rút corona chủng mới, tuy nhiên đã có nhiều nghiên cứu quốc tế về vi-rút gây bệnh SARS, vốn là chủng vi-rút corona tương tự.

Theo nghiên cứu, vi-rút SARS bị tiêu diệt khi thử đặt trong môi trường có nhiệt độ tương đối cao là 56 độ C. Tuy nhiên, vi-rút có thể tồn tại trong khoảng 3 tuần ở nhiệt độ -80 độ C, tức ngưỡng đóng băng.

Nghiên cứu cho thấy vi-rút corona chủng mới có thể yếu đi ở môi trường nhiệt độ cao, nhưng lại tương đối mạnh ở nhiệt độ thấp.

Theo giáo sư Sugawara, trong trường hợp phát hiện được vi-rút corona chủng mới trên bề mặt hàng hóa hay thực phẩm, vi-rút được cho là có thể sống sót trong tủ lạnh hay tủ đông thêm 1 thời gian. Do đó, mọi người nên khử trùng phần bao bì bọc bên ngoài trước khi để vào tủ lạnh và tủ đông, cũng như rửa tay sạch sẽ trước và sau khi nấu ăn. Giáo sư nói rằng thực phẩm được đun nóng nhìn chung là an toàn.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 19/6).

Câu hỏi 44: Nếu một gói đồ ăn bị nhiễm vi-rút, chúng ta có thể loại bỏ vi-rút bằng cách quay gói đồ ăn đó trong lò vi sóng?

Trả lời:
Lò vi sóng sử dụng sóng điện từ để quay các phân tử nước trong thực phẩm và làm nóng.

Giáo sư Sugawara Erisa thuộc Khoa Sau đại học thuộc Đại học Y tế Tokyo, chuyên gia về phòng chống lây nhiễm, sẽ giải đáp câu hỏi này. Giáo sư cho biết bản thân thực phẩm an toàn nếu được hâm nóng đủ trong lò vi sóng.

Nhưng bà chỉ ra rằng không có bằng chứng nào cho thấy làm nóng bề mặt của gói đồ ăn là đủ để khiến vi-rút trên bao bì mất khả năng lây nhiễm.

Bà Sugawara nói rằng điều quan trọng là phải rửa tay thường xuyên trước cũng như sau khi nấu và ăn.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 17/6).

Câu hỏi 43: Các quốc gia sử dụng vắc-xin BCG phòng lao có tỷ lệ tử vong do vi-rút corona chủng mới thấp hơn?

Trả lời:
Vắc-xin BCG được điều chế từ một chủng vi khuẩn đã được làm yếu. Vi khuẩn này gây bệnh lao ở bò và tương tự như vi khuẩn gây bệnh ở người. Tại Nhật Bản, tất cả trẻ em trước khi tròn 1 tuổi đều được tiêm chủng BCG. Chính sách tiêm chủng BCG khác nhau tùy theo từng quốc gia và vùng lãnh thổ. Mỹ và Italy là một trong những quốc gia không có chương trình tiêm chủng BCG phổ cập.

Một số nhà nghiên cứu bên ngoài Nhật Bản chỉ ra rằng những nơi có chương trình tiêm chủng BCG thường quy có ít ca tử vong do vi-rút corona. Các thử nghiệm lâm sàng đang được tiến hành ở Australia và Hà Lan để nghiên cứu xem BCG có liên quan đến việc ngăn ngừa lây nhiễm vi-rút corona cũng như ngăn có các triệu chứng nghiêm trọng hay không.

Vào ngày 3/4, Hội vắc-xin Nhật Bản đã trình bày quan điểm của mình về vấn đề này.

Hội nói rằng vẫn chưa xác nhận về mặt khoa học hiệu quả của BCG trong phòng ngừa vi-rút và hiện nay vắc-xin này không được khuyến cáo tiêm phòng như một biện pháp phòng ngừa.

Hội cũng nói rằng một số người lớn tuổi không được tiêm vắc-xin BCG đang yêu cầu được tiêm phòng như một biện pháp bảo vệ trước vi-rút corona chủng mới. Nhưng hội cho biết BCG là một loại vắc-xin dành cho trẻ nhỏ và hiệu quả cũng như độ an toàn của nó đối với người cao tuổi chưa được xác nhận.

Cũng theo hội, cần phải tránh việc gia tăng sử dụng BCG ngoài mục đích chính, vì điều này có thể làm gián đoạn khả năng cung cấp vắc-xin ổn định cho trẻ nhỏ.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 17/6).

Câu hỏi 42: Vi-rút tồn tại như thế nào trên da người và có thể tồn tại trong cơ thể người mà không có triệu chứng?

Trả lời:
Giáo sư Kunishima Hiroyuki, chuyên gia về các bệnh truyền nhiễm thuộc Đại học Y khoa St. Marianna sẽ giải đáp câu hỏi này. Ông nói rằng vi-rút không thể nhân lên trừ khi nó xâm nhập và lây nhiễm vào tế bào của động vật sống.

Vi-rút corona chủng mới được cho là chủ yếu lây nhiễm thông qua niêm mạc mũi hoặc miệng của con người và nhân lên trong các tế bào ở họng, phổi và những nơi khác. Vi-rút không thể nhân lên nếu chỉ ở trên bề mặt của bàn tay hoặc bàn chân một người.

Tuy nhiên, nếu ai đó có vi-rút dính trên tay, sau đó chạm tay lên mắt, mũi hoặc miệng thì họ có thể bị nhiễm. Có thể rửa sạch vi-rút trên da bằng xà phòng, vì vậy mọi người nên giữ vệ sinh bằng cách rửa tay kỹ hoặc sử dụng các chất khử trùng như cồn trước khi chạm vào mặt.

Một số loại vi-rút như herpes gây bệnh thủy đậu vẫn trong cơ thể người ngay cả sau khi người đó hồi phục. Nhưng nhìn chung, vi-rút corona chủng mới lại khác, vì vậy nếu ai đó bị nhiễm và có triệu chứng thì cuối cùng hệ thống miễn dịch của người đó sẽ hoạt động và loại bỏ vi-rút khỏi cơ thể.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 15/6).

Câu hỏi 41: Vi-rút có bị tiêu diệt khi tiếp xúc với tia cực tím hoặc khí ozone?

Trả lời:
Giáo sư Ohge Hiroki thuộc Đại học Hiroshima, chuyên gia về các bệnh truyền nhiễm, sẽ trả lời câu hỏi này. Giáo sư Ohge cho biết có kỳ vọng rằng tia cực tím cường độ cao với bước sóng nhất định có thể làm giảm khả năng lây nhiễm của vi-rút và vi khuẩn, vốn là nguyên nhân của nhiều bệnh.

Nhiều ý kiến kỳ vọng rằng các thiết bị phát tia cực tím hiệu quả cao đã được sử dụng thực tế sẽ có tác dụng ngăn ngừa vi-rút corona chủng mới. Bệnh viện Đại học Hiroshima đang sử dụng thiết bị quét tia cực tím để khử trùng các phòng bệnh có bệnh nhân vi-rút corona chủng mới đã xuất viện.

Trong khi đó, so với thiết bị này, ánh sáng mặt trời được cho là không hiệu quả trong việc tiêu diệt các loại vi-rút tương tự. Mặt trời phát ra các tia cực tím có bước sóng dài ngắn khác nhau và không mạnh bằng tia phát từ thiết bị trên.

Về khí ozone, theo báo cáo do nhóm các nhà nghiên cứu thuộc các trường đại học ở Nhật Bản công bố hồi tháng 5, khả năng lây nhiễm của vi-rút corona chủng mới suy giảm sau khi vi-rút tiếp xúc với khí ozone nồng độ cao trong khoảng một tiếng đồng hồ. Giáo sư Ohge nói rằng khí ozone được sử dụng trong thí nghiệm có nồng độ từ 1ppm đến 6ppm được coi là có hại cho con người.

Các thiết bị sử dụng khí ozone để khử trùng và khử mùi được bán với mục đích sử dụng thông thường không sử dụng khí ozone có nồng độ cao như vậy. Tuy nhiên, vẫn chưa xác nhận được liệu khí ozone ở nồng độ thấp có hiệu quả trong ngăn ngừa vi-rút corona chủng mới hay không.

Cục Bảo vệ người tiêu dùng Nhật Bản đang kêu gọi người tiêu dùng xác nhận với các nhà sản xuất xem họ có cơ sở khoa học để tuyên bố rằng các sản phẩm của mình, bao gồm cả những sản phẩm sử dụng khí ozone, có hiệu quả phòng ngừa vi-rút corona hay không.

Câu hỏi 40: Nên có những biện pháp phòng ngừa nào khi đeo khẩu trang trong mùa Hè?

Trả lời:
Bắc bán cầu sắp hứng chịu cái nóng thực sự của mùa Hè. Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản cho biết trong năm nay cần phải lưu tâm hơn đến hiện tượng sốc nhiệt vì nhiều người đeo khẩu trang để ngăn ngừa vi-rút corona chủng mới.

Bộ khuyên mọi người nên tháo khẩu trang nếu duy trì đủ giãn cách xã hội (ít nhất 2 mét), tránh làm việc nặng hoặc tập thể dục khi đeo khẩu trang. Bộ cũng khuyến cáo mọi người nên uống nước thường xuyên, ngay cả khi không khát.

Giáo sư Yokobori Shoji thuộc Khoa sau đại học thuộc Đại học Y khoa Nippon, một người am hiểu về sốc nhiệt, cho biết không hẳn là đeo khẩu trang sẽ làm cho dễ bị sốc nhiệt. Nhưng ông nói đeo khẩu trang sẽ khiến khó thở hơn. Dữ liệu cho thấy nhịp tim và nhịp thở tăng khoảng 10% khi đeo khẩu trang. Giáo sư Yokobori chỉ ra rằng việc vận động nặng hoặc nhiệt độ không khí tăng làm gia tăng nguy cơ sốc nhiệt.

Giáo sư Yokobori nói rằng điều quan trọng là phải ngăn ngừa khả năng lây nhiễm qua giọt bắn, nhưng người già hoặc người sống một mình nên đặc biệt cẩn thận với sốc nhiệt. Khi ở bên ngoài, ông khuyên mọi người nên bỏ khẩu trang và nghỉ ngơi ở những nơi không có đông người, chẳng hạn như dưới gốc cây. Ông cũng khuyên nên thay khẩu trang sau khi ra mồ hôi vì khẩu trang ẩm sẽ có ít không khí đi qua hơn.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 11/6).

Câu hỏi 39: Chúng ta nên lưu ý điều gì khi sử dụng máy điều hòa nhiệt độ?

Trả lời:
Khi Bắc bán cầu bước vào mùa Hè, một số người có thể lo lắng về mức độ thoáng khí trong không gian sử dụng máy điều hòa nhiệt độ. Hầu hết máy điều hòa nhiệt độ sử dụng trong gia đình chỉ tuần hoàn không khí trong nhà và không có chức năng thông khí. Nhiều người có thể đóng cửa sổ khi sử dụng điều hòa.

Phó Giáo sư Yamamoto Yoshihide thuộc Đại học Bách khoa Tokyo, cũng là thành viên của Hội kiến trúc Nhật Bản, sẽ giải đáp câu hỏi này. Thông khí trong các tòa nhà là một trong những lĩnh vực nghiên cứu chính của ông. Phó Giáo sư đề xuất nên kết hợp giữa sử dụng máy điều hòa nhiệt độ và thông khí tự nhiên.

Ở những khu vực có bốn mùa, vào đầu mùa Hè, khi trời còn chưa quá nóng, ông Yamamoto khuyên khi sử dụng máy điều hoà nên mở cửa sổ một chút để lấy không khí bên ngoài. Khi phòng trở nên quá nóng, hãy làm mát không khí bên trong bằng cách đóng hoặc khép cửa sổ lại một lúc.

Vào giữa mùa Hè, khi nguy cơ sốc nhiệt gia tăng, Phó Giáo sư Yamamoto khuyên nên tích cực sử dụng các loại quạt thông gió trong nhà ở những nơi như nhà vệ sinh hoặc nhà bếp, thay vì mở cửa sổ, đồng thời sử dụng máy điều hòa. Phương pháp này cũng có thể áp dụng cho các vùng nhiệt đới.

Hầu hết các ngôi nhà đều được thiết kế dùng quạt thông gió để lấy không khí bên ngoài. Điều này sẽ tạo ra một luồng không khí lưu thông giữa bên trong và bên ngoài nhà, ngay cả khi đóng cửa sổ. Xin các bạn vui lòng tham khảo ý kiến chuyên gia để tìm hiểu cách thông khí cho nhà của mình.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 10/6).

Câu hỏi 38: Các kênh tư vấn, hỗ trợ người nước ngoài gặp khó khăn trong đại dịch

Trả lời:
Các thính giả người nước ngoài sống tại Nhật gửi tới câu hỏi như sau: “Tôi nên nhờ ai tư vấn nếu chứng kiến hoặc bị phân biệt đối xử liên quan đến COVID-19?”.

Trong trường hợp này, các bạn có thể liên hệ với trung tâm tư vấn đa ngôn ngữ Đường dây nóng Yorisoi qua trang web:
*Thoát khỏi trang NHK WORLD-JAPAN
https://www.since2011.net/yorisoi/n2/
 Tổng đài miễn cước: 0120-279-338.
(Đối với các tỉnh Iwate, Miyagi, Fukushima: 0120-279-226)
Trang Facebook của trung tâm:
https://www.facebook.com/yorisoi2foreign

Thông tin hỗ trợ cũng có trên trang web của NHK WORLD-JAPAN, trong bài “Theo dòng thời sự: Đường dây nóng đa ngôn ngữ liên quan đến vi-rút corona chủng mới tại Nhật Bản”. (Tiếng Anh)
https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/backstories/1019/

Câu hỏi tiếp theo là: “Tôi bị bạn đời bạo hành. Tôi có thể nhờ ai giúp đỡ?”.

Nạn nhân của bạo lực gia đình có thể nhờ trợ giúp từ nhiều nguồn, trong đó có xin tư vấn qua điện thoại và mạng xã hội. Bạn cũng có thể được hỗ trợ phiên dịch tại chỗ và được cung cấp thông tin về nơi lánh nạn.

■Đường dây nóng bạo lực gia đình Plus:
Điện thoại (chỉ có tiếng Nhật):0120-279-889.
Tư vấn qua mạng xã hội bằng 11 ngôn ngữ, hoạt động 24/24 giờ:
Truy cập: https://soudanplus.jp/language.html
*Thoát khỏi trang NHK WORLD-JAPAN

■Trung tâm hỗ trợ và tư vấn về bạo lực gia đình:
Điện thoại (chỉ có tiếng Nhật): 0570-0-55210.
(Trung tâm sẽ kết nối với cơ sở tư vấn gần nơi bạn nhất)

Câu hỏi thứ 3 là: “Tôi đang mang thai. Tôi cần lo lắng về điều gì?”

Mặc dù các bằng chứng cho thấy phụ nữ mang thai không có nguy cơ bệnh chuyển biến nặng hơn người khỏe mạnh bình thường, nếu thai phụ nhiễm vi-rút corona trong 3 tháng cuối của thai kỳ thì diễn biến và mức độ nặng nhẹ của bệnh có thể giống như phụ nữ không mang thai. Dữ liệu cho thấy phụ nữ mang thai không cần phải quá lo lắng về COVID-19, tuy nhiên nên tiếp tục các biện pháp phòng ngừa như tránh nơi đông người, rửa tay thường xuyên, giữ gìn sức khỏe thể chất và tinh thần.

Xem thêm thông tin chi tiết đa ngôn ngữ:
https://share.or.jp/english/news/for_pregnant_womencovid-19_countermeasures.html
*Thoát khỏi trang NHK WORLD-JAPAN

Truy cập đường dẫn dưới đây để xem chương trình trong nước của chúng tôi Heart Net TV phiên bản tiếng Nhật đơn giản: https://www.nhk.or.jp/heart-net/article/339
*Thoát khỏi trang NHK WORLD-JAPAN

Câu hỏi 37: Những vấn đề liên quan đến tư cách và thời hạn lưu trú của người nước ngoài tại Nhật – Phần 2

Trả lời:
Tại Nhật Bản, người nước ngoài có thêm 3 tháng để nộp đơn xin gia hạn visa thay đổi tư cách lưu trú và kéo dài thời gian lưu trú. Các thính giả người nước ngoài tại Nhật hỏi rằng: “Liệu tôi có thể tiếp tục làm việc trong thời gian 3 tháng gia hạn trong khi visa đã hết hạn hay không?”. 

Câu trả lời là “Có”. Bạn có thể tiếp tục làm việc trong một số điều kiện nhất định. Theo thông tin Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh cung cấp cho đài NHK WORLD-JAPAN ngày 2/6, trong giai đoạn gia hạn đặc biệt này, người nước ngoài được phép làm việc theo đúng điều kiện của tư cách lưu trú trước đó. Tuy nhiên, nếu thay đổi bất cứ điều kiện nào, ví dụ như tính chất công việc hay bên tuyển dụng, trước tiên người lao động phải xin tư vấn của Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh.

Câu hỏi tiếp theo là: “Trong trường hợp tôi không còn đi học và làm việc được, liệu có ảnh hưởng tới tư cách lưu trú hiện tại không?”.

Câu trả lời là “Không”. Tư cách của bạn không bị hủy nếu bạn không thể học hay làm việc do tác động của đại dịch vi-rút corona chủng mới. Tuy nhiên, bạn phải chứng minh được rằng bạn rơi vào 1 trong các trường hợp sau:

1.    Chủ lao động hay công ty riêng của bạn phải tạm thời ngừng hoạt động sản xuất kinh doanh.
2.    Bạn đã nghỉ việc và đang tìm việc trực tuyến, hoặc đã được bố trí công việc nhưng chưa thể đến công ty.
3.  Trường mà bạn theo học, hoặc dự kiến theo học, phải đóng cửa tạm thời.
4.  Trường bạn theo học đóng cửa và không thể hoàn thành các thủ tục cần thiết để bạn đăng ký vào trường khác.
5.  Bạn phải nhập viện, bao gồm cả mắc COVID-19, thời gian dài và phải xin nghỉ học hoặc nghỉ làm.

Tham khảo thông tin tại trang sau (chỉ có tiếng Nhật):
http://www.moj.go.jp/content/001319592.pdf
*Thoát khỏi trang NHK WORLD-JAPAN

Nếu có thắc mắc, xin liên hệ trực tiếp tới Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 5/6).

Câu hỏi 36: Những vấn đề liên quan đến tư cách và thời hạn lưu trú của người nước ngoài tại Nhật – Phần 1

Trả lời:
Các thính giả người nước ngoài sống tại Nhật hỏi rằng: “Chuyện gì sẽ xảy ra nếu tôi hết hạn tư cách lưu trú “khách du lịch” nhưng chưa thể về nước?”.

Trong trường hợp này, bạn sẽ được gia hạn lưu trú 90 ngày.

Xem chi tiết tại: *Thoát khỏi trang NHK WORLD-JAPAN
http://www.moj.go.jp/content/001316293.pdf

Câu hỏi tiếp theo là: “Visa của tôi hết hạn trong khoảng từ tháng 3 đến tháng 7, vậy có được tự động gia hạn 3 tháng hay không?”.

Câu trả lời là “Không”. Tuy nhiên, công dân nước ngoài có thêm 3 tháng để nộp đơn gia hạn visa thay đổi tư cách lưu trú và kéo dài thời gian lưu trú. Biện pháp này nhằm giảm tình trạng đông người tại các quầy quản lý nhập cảnh. Trong diện áp dụng biện pháp này là những người có visa hết hạn trong khoảng từ tháng 3 đến tháng 7/2020. Những người này có thể nộp đơn trong vòng 3 tháng kể từ khi visa hết hạn. Ví dụ, người có visa hết hạn ngày 11/5 có thể nộp đơn xin gia hạn muộn nhất là ngày 11/8.

Để xem thông tin bằng nhiều ngôn ngữ, các bạn có thể truy cập địa chỉ sau: *Thoát khỏi trang NHK WORLD-JAPAN
http://www.moj.go.jp/content/001316300.pdf

Thủ tục đăng ký visa có thể thay đổi, đặc biệt trong tình hình bùng phát vi-rút corona hiện nay. Do các trường hợp cụ thể không giống nhau, nếu có câu hỏi xin liên hệ trực tiếp tới văn phòng cơ quan quản lý xuất nhập cảnh.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 4/6).

Câu hỏi 35: Vi-rút có thể tồn tại ở nhiệt độ bao nhiêu?

Trả lời:
Theo các chuyên gia, vi-rút corona chủng mới có thể tồn tại 1 ngày ở nhiệt độ 37 độ C. Khi nhiệt độ lên tới 56 độ C, vi-rút chỉ tồn tại được 30 phút.

Các chuyên gia phát hiện ra rằng ở nhiệt độ 70 độ C, chỉ trong vòng 5 phút là không còn phát hiện được vi-rút.

Chuyên gia Sugawara Erisa thuộc Hiệp hội Ngăn ngừa và Kiểm soát Lây nhiễm của Nhật Bản cho biết, trong số các trường hợp được xác nhận nhiễm vi-rút, không có trường hợp nào liên quan đến thực phẩm bị nhiễm vi-rút, dù có được đun nóng hay không, và vi-rút sẽ chết khi thực phẩm được đun tới nhiệt độ đủ nóng.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 1/6).

Câu hỏi 34: Phải làm gì khi khó trả tiền thuê nhà do dịch?

Trả lời:
Những người mất việc làm hoặc bị giảm thu nhập do đại dịch có thể đăng ký nhận trợ cấp từ các quỹ hỗ trợ trả tiền thuê nhà.

Việc xét duyệt đơn sẽ căn cứ vào đánh giá về thu nhập và tiết kiệm của các hộ gia đình. Quỹ chỉ hỗ trợ tiền thuê nhà, không bao gồm các trường hợp vay tiền mua nhà.

Quỹ hỗ trợ 3 tháng tiền thuê nhà và tối đa là 9 tháng trong một số trường hợp. Khoản trợ cấp này không cần phải hoàn lại. Trước khi nộp đơn đăng ký phải gọi điện tới trung tâm tư vấn hỗ trợ của chính quyền địa phương. Dịch vụ tư vấn chỉ có tiếng Nhật.

Tổng đài tư vấn (chỉ có tiếng Nhật) hoạt động tất cả các ngày, từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối. Số điện thoại là 0120-23-5572.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 25/5).

Xem thêm thông tin chi tiết:
*Thoát khỏi trang NHK WORLD-JAPAN
・Tiếng Việt: https://www.mhlw.go.jp/content/000630861.pdf
・Tiếng Anh:
https://www.mhlw.go.jp/content/000630855.pdf
・Tiếng Hàn: https://www.mhlw.go.jp/content/000630856.pdf
・Tiếng Trung:
https://www.mhlw.go.jp/content/000630857.pdf
・Tiếng Bồ Đào Nha:
https://www.mhlw.go.jp/content/000630862.pdf
・Tiếng Tây Ban Nha:
https://www.mhlw.go.jp/content/000633665.pdf

Câu hỏi 33: Làm sao để đăng ký nhận hỗ trợ tài chính ở Nhật?

Trả lời:
Hội đồng Phúc lợi Xã hội tại từng tỉnh lập quỹ cho vay phúc lợi dành cho các hộ gia đình gặp khó khăn do nghỉ việc. Đây là khoản vay và phải trả lại.

“Quỹ vay khẩn cấp hạn mức thấp” chủ yếu dành cho các hộ gia đình có thu nhập sụt giảm do phải tạm nghỉ việc. Mức vay tối đa là 200.000 yên.

“Quỹ hỗ trợ tổng hợp” chủ yếu dành cho các hộ gia đình có người đang thất nghiệp hoặc sụt giảm thu nhập. Mức vay tối đa cho gia đình có từ 2 người trở lên là 200.000 yên/tháng. Các hộ gia đình có 1 thành viên có thể vay 150.000 yên/tháng. Về nguyên tắc, thời hạn vay là trong vòng 3 tháng.

Trung tâm tư vấn (chỉ có tiếng Nhật) hoạt động tất cả các ngày từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối. Số điện thoại là 0120-46-1999.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 22/5).

Xem thêm thông tin:
*Thoát khỏi trang NHK WORLD-JAPAN
・Tiếng Việt: https://www.mhlw.go.jp/content/000621224.pdf
・Tiếng Nhật đơn giản:
https://www.mhlw.go.jp/content/000621849.pdf
・Tiếng Anh:
https://www.mhlw.go.jp/content/000621221.pdf
・Tiếng Hàn:
https://www.mhlw.go.jp/content/000621222.pdf
・Tiếng Trung (giản thể):
https://www.mhlw.go.jp/content/000621223.pdf
・Tiếng Bồ Đào Nha:
https://www.mhlw.go.jp/content/000621225.pdf
・Tây Ban Nha:
https://www.mhlw.go.jp/content/000621226.pdf

Câu hỏi 32: Vi-rút corona có lây lan giữa vật nuôi hay không?

Trả lời:
Nhiều người đặt câu hỏi về vấn đề này sau khi có thông tin mèo nhà có thể lây lan vi-rút corona cho nhau.

Giáo sư Kawaoka Yoshihiro thuộc Viện Khoa học Y khoa của Đại học Tokyo cùng các chuyên gia của Đại học Wisconsin đã làm thí nghiệm, cấy vi-rút corona vào 3 con mèo và nuôi chung với các con mèo không nhiễm vi-rút.

Các chuyên gia cho biết, các con mèo mang vi-rút không có triệu chứng gì, dù kiểm tra bằng que xét nghiệm mũi vẫn thấy có vi-rút. Hai trong số 3 con mèo tiếp tục có kết quả dương tính với vi-rút trong 6 ngày tiếp theo.

Theo nhóm chuyên gia, 3 con mèo bình thường được nhốt chung với 3 con mèo mang vi-rút. Sau từ 3 đến 6 ngày, tất cả đều có kết quả dương tính với vi-rút, cho thấy vi-rút có lây lan.

Nhóm chuyên gia nhận định rằng kết quả cho thấy vi-rút có thể nhân lên nhanh chóng trong các cơ quan hô hấp và lây lan dễ dàng giữa các con mèo.

Theo các chuyên gia, mèo nhiễm vi-rút có thể không có triệu chứng nào và có thể làm vi-rút lây lan mà người chủ không biết. Vì thế, chuyên gia khuyến cáo những người nuôi mèo nên giữ chúng ở trong nhà.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 21/5).

Câu hỏi 31: Bệnh nhân nhiễm vi-rút đươc điều trị ở đâu?

Trả lời:
Đến nay, những người có kết quả xét nghiệm dương tính với vi-rút đều được nhập viện. Tuy nhiên, chính phủ Nhật Bản đã thay đổi chính sách. Ở những khu vực có số ca nhiễm tăng nhanh như Tokyo, các bệnh nhân có triệu chứng nhẹ hoặc không có triệu chứng phải tự điều trị tại nhà hoặc những nơi khác dựa trên chỉ định của bác sĩ. Việc này là để dành giường bệnh cho các bệnh nhân nặng.

Trong trường hợp bệnh nhân sống cùng người cao tuổi, vốn có nguy cơ lây nhiễm cao hơn so với các độ tuổi khác, bệnh nhân khó có thể điều trị tại nhà. Khi đó, bệnh nhân có thể chuyển tới các cơ sở lưu trú do chính quyền địa phương chuẩn bị, ví dụ như khách sạn. Tuy nhiên, để được lưu trú ở các cơ sở này, bệnh nhân phải đáp ứng 1 số tiêu chí do chính quyền từng địa phương đưa ra, ví dụ như các triệu chứng bệnh.

Câu hỏi 30: Làm gì khi bị rối loạn vị giác?

Trả lời:
Chuyên gia Sakamoto nói rằng có ít nhất 30% người nhiễm vi-rút corona chủng mới cho biết từng có triệu chứng như mất vị giác và khứu giác. Người xuất hiện các triệu chứng này có khả năng đã nhiễm vi-rút. Tuy nhiên, triệu chứng tương tự cũng có thể xuất hiện ở bệnh nhân mắc các bệnh truyền nhiễm khác. Việc cần làm là theo dõi các triệu chứng một thời gian và nên liên hệ với bác sĩ nếu bị sốt hoặc khó thở.

Câu hỏi 29: Trẻ em vui chơi ngoài trời cùng bạn có rủi ro hay không?

Trả lời:
Một số trường cấp 1 và cấp 2 cho phép học sinh được đến chơi ở sân trường trong lúc trường học trên cả nước đóng cửa thời gian dài. Nhiều vị phụ huynh có thể băn khoăn liệu có nguy cơ lây nhiễm hay không, dù rằng họ cũng muốn con em mình được ra ngoài chơi để giảm căng thẳng sau nhiều ngày phải ở nhà.

Theo chuyên gia về bệnh truyền nhiễm Sakamoto Fumie thuộc Đại học Quốc tế St.Lukes của Nhật Bản, có vẻ không có vấn đề gì lớn nếu phụ huynh chú ý đến những việc như hạn chế tối đa có thể số trẻ cùng chơi với nhau, chơi trong thời gian ngắn và trẻ phải rửa tay khi về đến nhà.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 13/5).

Câu hỏi 28: Đi bộ hay chạy bộ ở bên ngoài có nguy cơ nhiễm bệnh không?

Trả lời:
Chuyên gia về các bệnh truyền nhiễm Sakamoto Fumie thuộc Bệnh viện Quốc tế St.Lukes ở Nhật Bản cho biết, khi Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo tuyên bố tình trạng khẩn cấp trong một cuộc họp báo, ông đã đề nghị người dân hạn chế ra ngoài nếu không có việc thiết yếu, cấp bách. Ông Abe cũng nói rằng không có vấn đề gì khi đi bộ hay chạy bộ ở bên ngoài. Điều này nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng chuyên gia Sakamoto cho biết chúng ta không nên quên rằng mục đích chính của việc tuyên bố tình trạng khẩn cấp là để khuyến khích mọi người giữ khoảng cách nhất định với những người xung quanh. Nếu bạn vừa chạy bộ lại vừa nói chuyện với người khác thì các giọt bắn có thể lây truyền cho nhau. Đây là việc cần phải tránh. Tuy nhiên, chạy bộ một mình ở bên ngoài mà không có ai khác là lý tưởng vì như vậy không làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm.

Câu hỏi 27: Chúng ta cần lưu ý điều gì khi đi mua sắm ở siêu thị?

Trả lời:
Chuyên gia về các bệnh truyền nhiễm Sakamoto Fumie, thuộc Bệnh viện Quốc tế St.Lukes tại Nhật Bản cho biết, chúng ta phải sát trùng tay, bao gồm cả lòng bàn tay, đầu ngón tay và cả cổ tay, bằng dung dịch khử trùng đặt ở cửa trước khi vào siêu thị. Bà cũng nói thêm rằng tốt hơn hết là chúng ta nên đi siêu thị vào những thời điểm vắng khách.

Câu hỏi 25: Tại sân golf chúng ta cần lưu ý điều gì?

Trả lời:
Chuyên gia về các bệnh truyền nhiễm Sakamoto Fumie, thuộc Bệnh viện Quốc tế St.Lukes tại Nhật Bản cho biết, một số người có thể nghĩ rằng đánh golf không có nguy cơ lây nhiễm vì đây là môn thể thao ngoài trời. Bản thân sân golf ở ngoài trời và không nằm trong khu vực khép kín. Tuy nhiên, việc sử dụng phòng để đồ hay tập trung đông người ăn uống tại đây lại khiến gia tăng nguy cơ lây nhiễm. Ngoài ra, chúng ta cũng phải thận trọng về nguy cơ lây nhiễm khi chạm tay vào những nơi mà nhiều người và người lạ từng chạm vào rồi lại vô tình dùng tay đó để chạm lên mặt.

Câu hỏi 24: Làm thế nào khi trong nhà ở ghép có người nhiễm vi-rút?

Trả lời:
Chuyên gia về các bệnh truyền nhiễm Sakamoto Fumie, thuộc Bệnh viện Quốc tế St.Lukes tại Nhật Bản cho biết, mỗi người sống trong nhà ở ghép có phòng ngủ riêng nhưng lại dùng chung bếp và nhà vệ sinh. Bà Sakamoto nói rằng điều quan trọng là phải khử trùng những nơi mọi người thường xuyên chạm tay vào như khoá vòi nước hay công tắc điện bằng nước tẩy rửa pha loãng hoặc chất khử trùng có chứa cồn.

Câu hỏi 23: Chúng ta nên lưu ý điều gì khi đi thang máy?

Trả lời:
Chuyên gia về các bệnh truyền nhiễm Sakamoto Fumie, thuộc Bệnh viện Quốc tế St.Lukes tại Nhật Bản cho biết, khi chúng ta không thể leo thang bộ lên đến tầng 10 hay 20 của toà nhà thì chúng ta có thể ngăn ngừa lây nhiễm bằng cách tránh đi chung thang máy với nhiều người và tránh nói chuyện trong thang máy. Những biện pháp này có thể giúp giảm khả năng bị lây nhiễm. Bà Sakamoto nói thêm rằng điều quan trọng là không dùng tay trước đó đã bấm nút thang máy để chạm vào mặt. Sau khi bấm nút thang máy, việc rửa tay bằng xà phòng và nước càng sớm càng tốt cũng rất quan trọng.

Câu hỏi 22: Tác dụng của khẩu trang dùng 1 lần và khẩu trang vải có thể tái sử dụng?

Trả lời:
Chuyên gia về bệnh truyền nhiễm Sakamoto Fumie thuộc Bệnh viện Quốc tế St.Lukes của Nhật Bản nói rằng đã có nhiều thử nghiệm được tiến hành để kiểm tra khẩu trang có tác dụng như thế nào trong phòng ngừa vi-rút. Kết quả thử nghiệm cho thấy các loại khẩu trang có tác dụng nhất định trong việc ngăn giọt bắn phát tán khi người đeo khẩu trang ho hay hắt hơi.

Tuy nhiên, theo chuyên gia Sakamoto, cả 2 loại khẩu trang đều không có tác dụng tuyệt đối và một lượng nhỏ giọt bắn vẫn có thể phát tán ra ngoài. Vì thế, an toàn hơn cả là nên tránh ra ngoài khi bạn bị ho hay hắt hơi.

Câu hỏi 21: Bệnh nhân nhiễm vi-rút corona chủng mới mà không có triệu chứng?

Trả lời:
Chuyên gia về bệnh truyền nhiễm Sakamoto Fumie thuộc Bệnh viện Quốc tế St.Lukes của Nhật Bản cho biết một số bệnh nhân có thể tự hồi phục mà không có bất cứ triệu chứng nào. Theo báo cáo của một nhóm nghiên cứu Trung Quốc, một nửa trong số các bệnh nhân được khảo sát không có triệu chứng hoặc có triệu chứng rất nhẹ. Tuy nhiên, chuyên gia Sakamoto cho biết phải theo dõi các bệnh nhân trong khoảng 1 tuần bởi bệnh sẽ chuyển biến nặng ở một số người.

Câu hỏi 20: Có thể dùng đồ uống có cồn thay dung dịch sát khuẩn hay không?

Trả lời:
Bộ y tế Nhật Bản quyết định cho phép dùng đồ uống có cồn nồng độ cao thay cho dung dịch sát khuẩn để giải quyết vấn đề thiếu hụt nguồn cung trong đại dịch.

Quyết định trên thể theo lời kêu gọi của các cơ sở y tế và viện dưỡng lão, vốn đang gặp khó khăn trong việc mua dung dịch sát khuẩn có cồn.

Trong tháng 4, bộ y tế cho biết nếu không có dung dịch sát khuẩn phù hợp, các cơ sở y tế và viện dưỡng lão có thể sử dụng đồ uống có cồn nồng độ cao do các công ty đồ uống sản xuất để thay thế.

Cụ thể, có thể sử dụng đồ uống có nồng độ cồn từ 70% đến 83%, ví dụ như một số loại rượu vodka. Theo giới chức bộ y tế, đồ uống có nồng độ cồn vượt quá mức trên có tính sát khuẩn thấp hơn và phải pha loãng khi dùng.

Giới chức bộ nhấn mạnh rằng đây là biện pháp ngoại lệ nhằm giải quyết vấn đề thiếu dung dịch sát khuẩn chủ yếu ở các cơ sở y tế.

Giới chức kêu gọi người dân thường xuyên rửa tay cẩn thận khi ở nhà để ngăn vi-rút lây lan.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 27/4).

Câu hỏi 18: Tình trạng khẩn cấp ảnh hưởng tới cuộc sống như thế nào? – Phần 2

Trả lời:
Về khẩu trang: Theo luật về các biện pháp đặc biệt đối phó với vi-rút corona chủng mới, tỉnh trưởng có thể yêu cầu doanh nghiệp bán khẩu trang và các hàng hóa thiết yếu cho chính quyền địa phương. Nếu doanh nghiệp từ chối làm theo yêu cầu, tỉnh trưởng được phép sung công các sản phẩm này.

Chính phủ trung ương đã mua và phát khẩu trang cho người dân ở Hokkaido và các cơ sở y tế, căn cứ vào một quy định khác là Đạo luật năm 1973 về Các biện pháp khẩn cấp nhằm ổn định điều kiện sống của dân chúng. Đạo luật này được ban hành nhằm đối phó với cuộc khủng hoảng dầu mỏ toàn cầu.

Về các biện pháp cưỡng chế: Tình trạng khẩn cấp cho phép tỉnh trưởng thực thi các biện pháp cưỡng chế hợp pháp. Tỉnh trưởng có thể huy động đất đai và các tòa nhà để dung làm cơ sở y tế tạm thời mà không cần tới sự đồng thuận của chủ sở hữu. Tỉnh trưởng cũng được phép ra lệnh cho các doanh nghiệp tích trữ sản phẩm y tế, thực phẩm và các hàng hóa thiết yếu khác.

Nếu không tuân thủ lệnh mà có hành động như giấu diếm hoặc tiêu hủy các sản phẩm trên, doanh nghiệp có thể phải chịu án tù lên tới 6 tháng hoặc nộp phạt tới 300.000 yên, tương đương 2.800 đôla Mỹ. Hành vi ngăn cản điều tra việc tích trữ hàng hóa cũng bị phạt tiền 300.000 yên. Đây là 2 biện pháp xử phạt duy nhất hiện có.

Tuyên bố tình trạng khẩn cấp của Nhật không có nhiều biện pháp cưỡng chế và không dẫn đến việc phong tỏa như các nước khác đã làm. Thay vào đó, tuyên bố là nhằm khuyến khích người dân và doanh nghiệp hợp tác nhằm kiềm chế vi-rút lây lan.

Về tác động đến ngành y tế Nhật Bản: Các cơ sở y tế vẫn hoạt động bình thường do không nằm trong danh sách các cơ sở mà tỉnh trưởng có thể yêu cầu đóng cửa. Việc đi khám tại các cơ sở y tế cũng được coi là hoạt động thiếu yếu và không bị hạn chế.

Về ảnh hưởng đối với các cơ sở điều dưỡng: Tỉnh trưởng các tỉnh nằm trong diện tình trạng khẩn cấp có thể yêu cầu đóng cửa hoặc thu hẹp hoạt động của các cơ sở điều dưỡng có hoạt động chăm sóc ban ngày và trong thời gian ngắn. Các cơ sở đóng cửa sẽ được yêu cầu tiếp tục cung cấp các dịch vụ cần thiết nhưng theo cách khác, ví dụ như cử nhân viên điều dưỡng tới nhà khách hàng. Tỉnh trưởng không thể yêu cầu đóng cửa các viện dưỡng lão và cơ sở có dịch vụ chăm sóc tại nhà. Những cơ sở này được yêu cầu tiếp tục hoạt động, đồng thời thực hiện các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm.

Về ảnh hưởng đối với các cơ sở trông giữ trẻ: Tỉnh trưởng có thể hạn chế việc sử dụng và tiến tới đóng cửa tạm thời các cơ sở trông giữ trẻ ban ngày nếu đây là biện pháp cần thiết để ngăn vi-rút lây lan. Ngay cả khi không có yêu cầu của tỉnh trưởng, từng địa phương trong các khu vực được chỉ định có thể cân nhắc nhu cầu để giảm dần số trẻ được các cơ sở tiếp nhận trông giữ. Các phụ huynh có thể làm việc tại nhà hoặc xin nghỉ phép được khuyến khích không gửi con tới các cơ sở trông giữ trẻ. Các địa phương cũng có thể đóng cửa tạm thời các cơ sở trông giữ trẻ nếu có trẻ hoặc nhân viên chăm sóc bị nhiễm vi-rút, hoặc khi số ca nhiễm trong khu vực tăng cao bất thường. Tuy nhiên, các địa phương sẽ nghiên cứu các biện pháp khác để giúp trông giữ con cái của các nhân viên y tế và những người làm các công việc thiết yếu giúp xã hội vận hành bình thường, cũng như con cái của những cha mẹ đơn thân không thể nghỉ làm.

Về ảnh hưởng tới các văn phòng giám sát tiêu chuẩn lao động và các trung tâm giới thiệu việc làm: Về nguyên tắc, các cơ sở trong lĩnh vực việc làm vẫn hoạt động như bình thường. Tuy nhiên, các trung tâm giới thiệu việc làm có thể thu hẹp quy mô hoạt động tùy thuộc vào tình hình lây nhiễm ở từng khu vực.

Về ảnh hưởng tới dịch vụ giao thông công cộng: Ngày 7/4, trước khi Thủ tướng Abe Shinzo tuyên bố tình trạng khẩn cấp, bộ trưởng giao thông Akaba Kazuyoshi phát biểu với báo giới rằng ngay cả khi có tuyên bố khẩn cấp, hoạt động giao thông công cộng và vận tải được yêu cầu hoạt động bình thường.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 8/4).

Câu hỏi 17: Tình trạng khẩn cấp ảnh hưởng tới cuộc sống như thế nào? – Phần 1

Trả lời:
Về việc ra khỏi nhà: Tại các địa phương nằm trong diện áp dụng tình trạng khẩn cấp, tỉnh trưởng có thể yêu cầu cư dân ở các khu vực nhất định trong một thời gian phải hạn chế ra khỏi nhà khi không thật sự cần thiết, ngoại trừ đi khám bệnh, mua thực phẩm và đi làm. Yêu cầu này không phải bắt buộc, nhưng cư dân có nghĩa vụ hợp tác và cố gắng hết sức.

Về việc đóng cửa trường học: Tỉnh trưởng có thể yêu cầu hoặc ra lệnh đóng cửa trường học, căn cứ vào luật đặc biệt có hiệu lực từ tháng 3. Tỉnh trưởng có quyền đóng cửa các trường cấp 3 công lập, có thể yêu cầu đóng cửa các trường tư lập, các trường cấp 1 và cấp 2 công lập. Tỉnh trưởng có thể ra lệnh đóng cửa trường học, nhưng không xử phạt trường hợp vi phạm.

Về các cơ sở và cửa hàng: Luật cho phép tỉnh trưởng được yêu cầu hạn chế sử dụng các cơ sở nhằm ngăn vi-rút lây lan. Cụ thể, có thể yêu cầu hạn chế hoặc ngừng hoạt động của các cơ sở có quy mô lớn với diện tích sàn trên 1.000 mét vuông. Các cơ sở nhỏ hơn cũng có thể nhận được lệnh tương tự nếu cần thiết.

Các cơ sở nằm trong danh sách này: nhà hát, rạp chiếu phim, các địa điểm tổ chức sự kiện, cửa hàng bách hóa, siêu thị, khách sạn và nhà nghỉ, các phòng tập và bể bơi, bảo tàng, thư viện, câu lạc bộ đêm, trường dạy lái xe và trường học thêm.

Các siêu thị được phép duy trì các gian hàng thiết yếu như thực phẩm, thuốc và đồ dùng vệ sinh. Khi có cơ sở không chấp hành các yêu cầu này, tỉnh trưởng có thể ra lệnh, và danh sách các cơ sở nhận được lệnh đóng cửa sẽ được công khai.

Về các sự kiện, hội chợ: Theo luật mới, tỉnh trưởng có thể yêu cầu các đơn vị không tổ chức sự kiện, và có thể ra lệnh trong trường hợp đơn vị tổ chức không tuân thủ. Danh sách các đơn vị tổ chức nhận được lệnh cấm sẽ được công khai trên trang web của địa phương hoặc các phương tiện truyền thông khác.

Về các dịch vụ thiết yếu: Tuyên bố tình trạng khẩn cấp không ảnh hưởng đến các cơ sở thiết yếu. Các công ty điện, nước, ga được yêu cầu có biện pháp đảm bảo cung cấp dịch vụ ổn định.

Đơn vị điều hành phương tiện giao thông, điện thoại, internet và dịch vụ bưu chính cũng được yêu cầu hoạt động bình thường. Luật không yêu cầu hạn chế hoạt động của phương tiện công cộng. Thủ tướng và người đứng đầu chính quyền các địa phương có thể thực hiện các biện pháp để duy trì hệ thống giao thông đáp ứng nhu cầu tối thiểu.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 7/4).

Câu hỏi 16: Thuốc Avigan hiệu quả ra sao?

Trả lời:
Thuốc Avigan, còn được biết đến với tên là Favipiravir, là loại thuốc chữa cúm do một công ty dược phẩm của Nhật Bản phát triển cách đây 6 năm. Thử nghiệm trên động vật trong phòng thí nghiệm cho thấy có tác dụng phụ nên chính phủ Nhật không phê chuẩn sử dụng thuốc này đối với 1 số đối tượng, ví dụ như phụ nữ mang thai. Thuốc Avigan giờ sẽ được chỉ định dùng cho một số trường hợp bệnh nhân nhiễm vi-rút corona chủng mới, nhưng chỉ trong những trường hợp được chính phủ cho phép.

Tính đến nay, chưa có loại thuốc khác có hiệu quả trong điều trị bệnh nhân nhiễm vi-rút corona chủng mới, tuy nhiên thuốc Avigan được kỳ vọng là sẽ kháng được vi-rút corona chủng mới, vốn nhân bản tương tự vi-rút cúm. Nhiều nơi trên thế giới đang nghiên cứu về tác dụng của loại thuốc này.

Chính phủ Trung Quốc thông báo kết quả thử nghiệm lâm sàng được tiến hành tại 2 cơ sở y tế. Một cơ sở ở thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông có 80 bệnh nhân. Các bệnh nhân được chỉ định điều trị bằng thuốc Avigan mất trung bình 4 ngày để kết quả xét nghiệm từ dương tính trở thành âm tính với vi-rút. Thời gian này ở bệnh nhân không dùng thuốc Avigan là 11 ngày. Kết quả chụp X-quang cho thấy, tình trạng phổi của 91% bệnh nhân điều trị bằng Avigan có tiến triển, trong khi tỷ lệ này ở nhóm bệnh nhân còn lại là 62%.

Chính phủ Trung Quốc thông báo rằng dựa vào kết quả trên, họ quyết định chính thức đưa thuốc Avigan vào danh sách các loại thuốc điều trị cho bệnh nhân nhiễm vi-rút corona chủng mới.

Tại Nhật Bản, thử nghiệm lâm sàng đối với 80 bệnh nhân có triệu chứng nhẹ hoặc không có triệu chứng đang được tiến hành tại các cơ sở y tế như Bệnh viện Y tế Fujita ở tỉnh Aichi, từ tháng 3 vừa qua. Các nhà nghiên cứu đang so sánh tác động giảm lượng vi-rút của loại thuốc này.

Công ty Nhật Bản sản xuất thuốc Avigan thông báo đã bắt đầu các thử nghiệm lâm sàng để được chính phủ phê chuẩn. Nếu hiệu quả và độ an toàn của loại thuốc này được xác nhận, công ty dự kiến nộp đơn xin chính phủ thông qua.

(Thông tin được cập nhật đến ngày 6/4).

Câu hỏi 15: Vi-rút corona có đột biến hay không?

Trả lời:
Đầu tháng 3, một nhóm nghiên cứu Trung Quốc phân tích bộ gien của vi-rút corona chủng mới thu thập được từ hơn 100 bệnh nhân trên khắp thế giới. Từ những khác biệt về bộ gien, nhóm chia vi-rút corona chủng mới thành 2 loại: Loại L và Loại S.

Theo nhóm nghiên cứu, vi-rút loại S có cấu tạo gien gần giống với vi-rút corona phát hiện được ở dơi. Vi-rút loại L chủ yếu được phát hiện ở các bệnh nhân của các nước châu Âu và được cho là dạng mới hơn so với vi-rút corona loại S.

Giáo sư Ito Masahiro của khoa Khoa học Sự sống thuộc Đại học Ritsumeikan đang nghiên cứu đặc tính của vi-rút corona chủng mới. Ông cho biết vi-rút corona chủng mới dễ đột biến và được cho là đang biến đổi khi có thêm nhiều người nhiễm và có nhiều đợt bùng phát liên tiếp.

Về khả năng vi-rút đột biến dễ lây lan hơn, ông Ito cho rằng vi-rút hiện vẫn trong giai đoạn không có thay đổi đáng kể về cấu trúc gien. Ngay cả khi vi-rút loại L và vi-rút loại S có khác biệt về gien, hiện chưa có thông tin về việc loại nào sẽ gây những triệu chứng nghiêm trọng hơn.

Theo ông Ito, mức độ nghiêm trọng và tỷ lệ tử vong ở các nước không giống nhau và người ta cho rằng những khác biệt này có thể do chính con người, dựa trên những khác biệt về tỷ lệ người cao tuổi trong dân số, nền văn hóa và văn hóa ẩm thực của từng nước.

(Thông tin cập nhật đến ngày 3/4).

Câu hỏi 14: Thanh niên nhiễm vi-rút có gặp triệu chứng nặng hay không?

Trả lời:
Các chuyên gia từng nói người cao tuổi và người có bệnh nền nếu bị nhiễm vi-rút nhiều khả năng có những triệu chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, truyền thông tháng trước đưa tin một phụ nữ 21 tuổi ở Anh và một nữ sinh 16 tuổi, cả 2 không có tiền sử bệnh, tử vong do nhiễm vi-rút. Những ca nhiễm gần đây cũng cho thấy nhiều người trẻ có thể có triệu chứng nặng.

Tại Nhật Bản cũng có trường hợp bệnh nhân còn khá trẻ có những triệu chứng nghiêm trọng. Theo chuyên gia Kutsuna Satoshi thuộc Trung tâm Quốc gia về Y tế và Sức khỏe Toàn cầu, trong số hơn 30- bệnh nhân ông đã điều trị, một nam bệnh nhân ngoài 40 tuổi, không có tiền sử bệnh, đã có những triệu chứng nghiêm trọng.

Theo ông Kutsuna, bệnh nhân trên trong mấy ngày đầu chỉ bị sốt và ho, sau 1 tuần thì bị viêm phổi nặng và cần tới máy trợ thở do tình trạng khó thở nhanh chóng nặng lên. Ông cho biết bệnh nhân nay đã hồi phục.

Ông Kutsuna khuyến cáo những người trẻ không nên nghĩ rằng mình ổn vì nếu nhiễm vi-rút, họ cũng có thể có những triệu chứng nghiêm trọng.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo có nhiều bệnh nhân dưới 50 tuổi đang phải nằm viện. Trung tâm Ngăn ngừa và Kiểm soát Bệnh dịch của Mỹ cho biết 2-4% bệnh nhân từ 20 đến 44 tuổi đang được điều trị tích cực.

(Thông tin cập nhật đến ngày 2/4).

Câu hỏi 13: Có thể lây lan qua nước thải hay không?

Trả lời:
Vi-rút corona chủng mới và vi-rút SARS cùng thuộc một họ vi-rút corona. Vi-rút corona gây bệnh SARS được cho là nhân lên trong họng, phổi và trong ruột. Khi vi-rút gây bệnh SARS lây lan từ người sang người trên khắp thế giới trong năm 2003, người ta phát hiện lây nhiễm cộng đồng tại một khu chung cư ở Hong Kong. Người ta nghi ngờ xảy ra lây nhiễm cộng đồng là do những giọt bắn có chứa vi-rút thoát ra từ các đường ống cống cũ.

Giáo sư Kaku Mitsuo thuộc Đại học Y Dược Tohoku là chuyên gia về phòng ngừa bệnh truyền nhiễm. Theo ông, ở các nước có điều kiện vệ sinh tương đối tốt, nguy cơ vi-rút lây lan qua đường ống thoát nước không cao. Tuy nhiên, có khả năng vi-rút tiếp xúc với bề mặt toa-lét và khu vực xung quanh, nếu bạn chạm tay vào đó thì có thể nhiễm vi-rút. Ông khuyến cáo mọi người nên đóng nắp toa-lét trước khi giội nước và luôn nhớ phải rửa tay kỹ sau khi đi vệ sinh. Theo ông, mọi người nên cố gắng giữ vệ sinh trong cuộc sống hàng ngày bằng cách khử trùng vòi nước, bồn rửa và tay nắm cửa.

(Thông tin cập nhật đến ngày 1/4).

Câu hỏi 11: Rửa tay với xà phòng có hiệu quả như với cồn hay không?

Trả lời:
Chuyên gia về kiểm soát lây nhiễm Sakamoto Fumie thuộc Đại học Quốc tế St.Luke tại Tokyo cho biết xà phòng có hiệu quả ở mức độ nhất định.

Theo chuyên gia, xà phòng rửa tay thường chứa chất hoạt động bề mặt có thể phá hủy màng chất béo bao quanh vi-rút corona, có nghĩa là có thể tiêu diệt vi-rút ở mức độ nhất định.

Chuyên gia Sakamoto nói rằng cồn cũng có tác dụng, tuy nhiên nếu tay bị bẩn thì đôi lúc dung dịch rửa tay không thể lan tới bên trong khu vực bị nhiễm vi-rút.

Chuyên gia Sakamoto khuyến cáo mọi người nên thường xuyên rửa tay với xà phòng.

Câu hỏi 10: Khi nào có thể công bố hết dịch?

Trả lời:
Ông Omi Shigeru là phó chủ tịch nhóm chuyên gia chính phủ về vi-rút corona chủng mới và là chủ tịch Tổ chức Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng Nhật Bản. Ông từng đứng đầu nhóm công tác của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về các biện pháp đối phó bệnh truyền nhiễm. Theo ông, tình trạng hết dịch là khi chặn được chuỗi lây lan và không còn người nhiễm vi-rút.

Cơ quan y tế có thể công bố hết dịch khi không có ca nhiễm mới được xác nhận trong khoảng thời gian nhất định theo tiêu chuẩn của WHO.

Ví dụ, dịch SARS chủ yếu lây lan ở Trung Quốc và một số nước châu Á năm 2003. Thời điểm WHO công bố hết dịch là hơn 8 tháng kể từ khi xác nhận ca nhiễm đầu tiên.

Mặt khác, tình trạng lây nhiễm có thể đã được kiềm chế trong khoảng thời gian nhất định tại một vùng hoặc một nước cụ thể nhờ các biện pháp như yêu cầu mọi người hạn chế ra ngoài. Tuy nhiên, lây nhiễm có thể lan rộng trở lại khi vi-rút quay lại từ khu vực khác. Ví dụ, cúm mùa lây lan trong mùa Đông và tạm lắng xuống trong các mùa khác nhưng không chấm dứt.

Vắc-xin và thuốc có tác dụng giữ cho lây nhiễm không lan rộng và trở nên nghiêm trọng hơn. Nhưng theo ông Omi, việc có vắc-xin cùng thuốc điều trị và việc có thể công bố hết dịch hay không là 2 vấn đề khác nhau.

Ông cho biết giới chức y tế quyết tâm thúc đẩy nỗ lực kiềm chế lây lan để dịch hoàn toàn chấm dứt.

(Thông tin trong bài cập nhật đến ngày 27/3).

Câu hỏi 8: Đã tìm được phương cách hiệu quả để ngăn ngừa hay điều trị bệnh nhân chưa?

Trả lời:
Rất tiếc đến nay chưa có loại thuốc nào được chứng nhận có hiệu quả rõ ràng chống lại vi-rút corona chủng mới, tương tự như thuốc Tamiflu hay Xofluza trong điều trị cúm influenza. Giống như ở nhiều nước khác, các bác sĩ Nhật Bản hiện đang tập trung điều trị các triệu chứng, ví dụ như hỗ trợ thở oxy hay truyền dịch để tránh mất nước. Mặc dù hiện chưa phát triển được thuốc đặc trị hiệu quả vi-rút, các bác sĩ tại Nhật và trên thế giới đang dùng thuốc điều trị các bệnh khác bởi chúng có thể có hiệu quả đối với vi-rút corona.

Một trong những loại thuốc này là Avigan, thuốc điều trị cúm do 1 công ty dược của Nhật phát triển 6 năm trước. Giới chức Trung Quốc cho biết thuốc này có hiệu quả trong điều trị bệnh nhân nhiễm vi-rút corona chủng mới.

Trung tâm Quốc gia về Y tế và Sức khỏe Toàn cầu của Nhật Bản cho biết đã điều trị cho bệnh nhân nhiễm vi-rút corona chủng mới bằng thuốc chống vi-rút có tác dụng ngăn phát bệnh AIDS. Cơ quan này cho biết bệnh nhân hạ sốt, tình trạng mệt mỏi và khó thở được cải thiện sau khi dùng thuốc này.

Hiện các nước đều đang nỗ lực tìm phương thức điều trị hiệu quả.
Một nhóm nghiên cứu, trong đó có các thành viên thuộc Trung tâm Kiểm soát và Ngăn ngừa Bệnh dịch của Mỹ, thông báo đang điều trị cho 1 nam bệnh nhân viêm phổi vì nhiễm vi-rút bằng thuốc chống vi-rút đang được phát triển để điều trị Ebola. Nhóm nghiên cứu cho biết các triệu chứng của người này đã thuyên giảm sau khi dùng thuốc, theo đó bệnh nhân không cần phải thở máy và hạ sốt.

Trong khi đó, theo bộ y tế Thái Lan, bệnh tình 1 bệnh nhân dùng kết hợp thuốc chữa cúm và AIDS đã có chuyển biến tích cực. Người này sau đó đã âm tính với vi-rút.

Tuy nhiên, trong tất cả các trường hợp trên, các chuyên gia đều cho biết cần tiến hành thêm thử nghiệm lâm sàng để xác định độ an toàn và hiệu quả của các loại thuốc.

(Thông tin trong bài viết được cập nhật đến ngày 25/3).

Câu hỏi 7: Trẻ em bị nhiễm có nguy cơ chuyển nặng hay không?

Trả lời:
Ở Trung Quốc không có báo cáo nào cho thấy trẻ em bị nhiễm vi-rút corona chủng mới sẽ xuất hiện những triệu chứng nghiêm trọng.

Nhóm chuyên gia của Trung tâm Kiểm soát và Ngăn ngừa Dịch bệnh của Trung Quốc đã phân tích dữ liệu của 44.672 ca nhiễm tính đến ngày 11/2. Kết quả là không có ca tử vong nào là trẻ từ 9 tuổi trở xuống và chỉ có 1 ca tử vong trong độ tuổi thiếu niên.

Theo báo cáo của nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Vũ Hán và một số cơ quan khác, tính đến ngày 6/2, ở Trung Quốc đại lục có 9 trẻ nhỏ từ 1 đến 11 tháng tuổi dương tính với vi-rút. Báo cáo cho biết không em nào bị ốm nặng.

Giáo sư Morishima Tsuneo thuộc Đại học Y Aichi là chuyên gia về nhi truyền nhiễm. Giáo sư cho biết vi-rút corona chủng mới có nhiều điểm tương tự với các chủng vi-rút corona hiện nay và trẻ em vốn thường bị cảm thông thường nên có thể đề kháng ở mức nhất định.

Tuy nhiên giáo sư nói thêm rằng chúng ta nên thận trọng vì tình trạng lây nhiễm thường nhanh chóng lan rộng trong trường học và trường mầm non. Vì thế người bảo hộ nên đảm bảo rằng trẻ rửa tay thật kỹ cũng như giữ cho phòng trẻ luôn thoáng khí.

(Bài viết sử dụng số liệu tính đến ngày 24/3).

Câu hỏi 6: Những người nào có nguy cơ gặp triệu chứng nặng?

Trả lời:
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trong số các trường hợp tử vong vì vi-rút corona chủng mới, nhiều người mắc các bệnh khiến hệ miễn dịch suy yếu như huyết áp cao, tiểu đường và các bệnh tim mạch.

Để giữ gìn sức khỏe, những người có hệ miễn dịch yếu nên đặc biệt thận trọng không chỉ đối với vi-rút corona chủng mới mà cả các bệnh truyền nhiễm thông thường như cúm mùa.

Những trường hợp cần thận trọng bao gồm người mắc bệnh cao huyết áp, tiểu đường và các bệnh tim mạch, những người dùng các thuốc ức chế miễn dịch như thuốc chữa viêm khớp, người cao tuổi.

Các nhà nghiên cứu chưa tìm ra mối liên hệ giữa tình trạng các bệnh mãn tính và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng khi nhiễm vi-rút.

Đối với phụ nữ mang thai, không có dữ liệu cho thấy đây là đối tượng có nguy cơ cao nhiễm vi-rút corona chủng mới. Tuy nhiên nói chung, đây là đối tượng dễ bị lây nhiễm các loại vi-rút và nếu bị viêm phổi thì nhiều khả năng có triệu chứng nghiêm trọng.

Hiện cũng chưa có dữ liệu về triệu chứng mà vi-rút corona chủng mới gây ra ở trẻ sơ sinh. Tuy nhiên do trẻ chưa thể tự thực hiện các biện pháp phòng ngừa như rửa tay hay tránh nơi đông người, người bảo hộ được khuyến cáo nên làm tất cả những gì có thể để bảo vệ trẻ.

Câu hỏi 5: Người nhiễm vi-rút có triệu chứng gì?

Trả lời:
Một nhóm chuyên gia bao gồm các chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã công bố báo cáo về vấn đề này. Nhóm đã tiến hành phân tích chi tiết triệu chứng của 55.924 ca nhiễm ở Trung Quốc tính đến ngày 20/2.

Theo báo cáo, có 87,9% bệnh nhân có triệu chứng sốt, 67,7% có triệu chứng ho, 38,1% có triệu chứng mệt mỏi còn 33,4% có đờm. Các triệu chứng khác bao gồm khó thở, đau họng và đau đầu.

Tính trung bình, những người nhiễm vi-rút thường có triệu chứng trong khoảng 5 - 6 ngày.

Khoảng 80% những người nhiễm vi-rút có triệu chứng tương đối nhẹ. Một số người không chuyển biến thành viêm phổi. Trong số bệnh nhân nhiễm vi-rút, có 13,8% chuyển biến nặng và khó thở.

Khả năng xuất hiện triệu chứng nghiêm trọng hoặc gây tử vong là cao hơn ở những người trên 60 tuổi hoặc có bệnh nền như cao huyết áp, béo phì, các bệnh về tim mạch, đường hô hấp hay ung thư. Trẻ em là nhóm hầu như không ghi nhận có ca nhiễm hoặc chuyển biến nặng. Chỉ có 2,4% số ca nhiễm là người dưới 18 tuổi.

Bác sĩ Kutsuna Satoshi thuộc Trung tâm Quốc gia về Y tế và Sức khỏe Toàn cầu đã điều trị cho các bệnh nhân dương tính với vi-rút tại Nhật Bản. Ông cho biết các bệnh nhân có triệu chứng sổ mũi, đau họng và ho. Cũng theo bác sĩ thì các bệnh nhân này đều có triệu chứng mệt mỏi và sốt cao trên 37 độ trong khoảng 1 tuần.

Bác sĩ Kutsuna cho biết một số người sẽ sốt cao hơn sau 1 tuần. Theo ông thì triệu chứng này thường kéo dài hơn so với triệu chứng tương tự ở các ca nhiễm cúm mùa hoặc các bệnh truyền nhiễm do vi-rút khác.

(Các số liệu trong bài được thống kê tính tới ngày 19/3).

Câu hỏi 4: Nên khử trùng quần áo như thế nào?

Trả lời:
Theo bà Sugawara Erisa thuộc Hiệp hội Ngăn ngừa và Kiểm soát lây nhiễm Nhật Bản, không cần khử trùng quần áo bằng dung dịch có cồn. Bà giải thích rằng chỉ giặt bình thường cũng có thể loại bỏ phần lớn vi-rút, dù rằng điều này chưa được chứng minh với vi-rút corona chủng mới.

Với những đồ bạn cảm thấy có nguy cơ phơi nhiễm vi-rút, ví dụ như khăn tay dùng che miệng khi ho hay hắt hơi, bà Sugawara khuyến nghị nên ngâm với nước sôi trong khoảng 15 đến 20 phút.

Câu hỏi 3: Phụ nữ mang thai nên lưu ý gì?

Trả lời:
Khi vi-rút corona mới bùng phát, Hiệp hội các bệnh truyền nhiễm trong Sản khoa và Phụ khoa đã công bố tài liệu khuyến cáo dành cho phụ nữ mang thai hoặc những người mong muốn có thai.

Theo hiệp hội, đến nay chưa có thông tin cho thấy phụ nữ mang thai dễ có nguy cơ gặp các triệu chứng nghiêm trọng khi nhiễm vi-rút, cũng như không có báo cáo cho thấy vi-rút ảnh hưởng đến thai nhi.

Tuy nhiên, hiệp hội cảnh báo, nhìn chung phụ nữ mang thai nếu bị viêm phổi, bệnh có thể chuyển biến nặng.

Hiệp hội khuyến cáo phụ nữ mang thai nên có biện pháp phòng ngừa như rửa sạch tay với xà phòng và nước máy, đặc biệt sau khi ra ngoài và trước khi ăn cũng như sử dụng dung dịch khử trùng có chứa cồn.

Một khuyến cáo khác là nên tránh tiếp xúc với những người có triệu chứng ho hay sốt, đeo khẩu trang bảo vệ và tránh chạm tay lên mũi, miệng.

Giáo sư Hayakawa Satoshi thuộc Khoa Y, Đại học Nihon là người soạn tài liệu này. Ông bày tỏ hiểu được nỗi lo lắng của phụ nữ mang thai, tuy nhiên kêu gọi những người này nên căn cứ vào những thông tin đáng tin cậy và chính xác, vì trong đợt bùng phát hiện nay có rất nhiều thông tin sai lệch.

Câu hỏi 2: Cơ chế lây nhiễm và chúng ta có thể làm gì để ngăn lây nhiễm?

Trả lời:
Các chuyên gia tin rằng vi-rút corona chủng mới lây nhiễm qua giọt bắn hoặc qua tiếp xúc với bề mặt nhiễm vi-rút, giống cơ chế lây nhiễm của bệnh cúm mùa hay cảm cúm thông thường. Điều này có nghĩa là vi-rút lây lan qua giọt bắn từ người nhiễm vi-rút khi người này ho hay hắt hơi. Chúng ta có thể bị nhiễm vi-rút nếu chạm tay vào những bề mặt nhiễm vi-rút như nắm cửa hay tay cầm trên tàu xe, rồi đưa tay đã bị nhiễm vi-rút chạm lên mũi hoặc miệng. Vi-rút corona chủng mới được cho là có mức độ lây nhiễm tương đương cúm mùa.

Cũng giống như đối phó với các bệnh cúm mùa khác, biện pháp phòng ngừa cơ bản lây nhiễm vi-rút corona chủng mới là phải rửa tay và tập ho đúng cách.

Theo các chuyên gia, chúng ta nên rửa tay với xà phòng và nước máy trong ít nhất 20 giây. Lưu ý rửa kỹ mọi bộ phận từ bàn tay đến cổ tay. Hoặc chúng ta có thể dùng dung dịch sát trùng có cồn.

Ho đúng cách là biện pháp quan trọng để kiềm chế vi-rút lây lan. Các chuyên gia khuyên rằng khi ho, chúng ta nên dùng giấy ăn hoặc tay áo để che mũi và miệng, tránh để giọt bắn có mang vi-rút dính sang người khác. Các biện pháp hiệu quả khác là tránh nơi đông người, khi ở trong nhà thì phải thường xuyên mở cửa sổ cho thông thoáng.

Tại Nhật Bản, từng công ty đường sắt sẽ quyết định có mở cửa sổ khi tàu đông người hay không. Các chuyên gia cho rằng các toa tàu thường thoáng khí ở mức độ nhất định vì cửa toa mở mỗi khi tàu dừng cho khách lên xuống.

Câu hỏi 1: Vi-rút corona là gì?

Trả lời:
Vi-rút corona là loại vi-rút xâm nhiễm cho người và động vật. Nhìn chung, vi-rút corona lây lan từ người sang người và gây một số triệu chứng tương tự cảm cúm thông thường như ho, sốt, chảy nước mũi. Một số chủng vi-rút corona có thể gây viêm phổi hoặc các triệu chứng nghiêm trọng khác, ví dụ như chủng gây Hội chứng Hô hấp Trung Đông (MERS) với trường hợp nhiễm đầu tiên được xác nhận tại Ả-rập Xê-út năm 2012.

Vi-rút corona gây đại dịch toàn cầu hiện nay là một chủng mới. Người nhiễm vi-rút sẽ có những triệu chứng như sốt, ho, mệt mỏi, có đờm, khó thở, đau họng, đau đầu. Khoảng 80% bệnh nhân bình phục sau khi có triệu chứng nhẹ. Gần 20% người nhiễm có bệnh tình chuyển biến nghiêm trọng thành viêm phổi, thậm chí là suy chức năng nhiều cơ quan khác. Những người trên 60 tuổi hoặc có bệnh nền như huyết áp cao, tiểu đường, các bệnh tim mạch, các bệnh đường hô hấp hoặc ung thư có nguy cơ trở bệnh nặng hoặc tử vong. Đến nay có rất ít ca nhiễm là trẻ em, và các triệu chứng đều tương đối nhẹ.
TOP