ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်နဲ့ အမေးအဖြေများ

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သောတရှင်တွေရဲ့ မေးခွန်းတွေကို NHK ရဲ့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ဖြေကြားပေးပါမယ်။

185. ကိုယ့်မှာ COVID-19 ကူးစက်ခံ ထားဖူးပြီးသားဆိုရင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးဖို့ လိုအပ်ပါသလား။

အဖြေ- ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က အဲဒီလို လူနာတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အကြံပြုထားကြောင်း NHK ရဲ့ သတင်းတွေမှာ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးစင်တာ (CDC) က ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာတဲ့ လူနာတွေကိုလည်း ကာကွယ်ဆေး ထိုးဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။
CDC ရဲ့ အင်တာနက်ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ အမေရိကန်က Pfizer နဲ့ Moderna ကုမ္ပဏီက တီထွင်ထုတ်လုပ်တဲ့ mRNA အမျိုးအစား ကာကွယ်ဆေးတွေကို ရည်ညွှန်းဖော်ပြထားပါတယ်။ လက်တွေ့စမ်းသပ် ကုသခဲ့တဲ့ အချက် အလက်တွေမှာ ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ အရင်တုန်းက COVID-19 ကူးစက်ခံထားရတဲ့ သူတွေအတွက်လည်း ဘေးကင်းစိတ်ချရတယ်လို့ ဖော်ပြထားကြောင်း CDC က ရှင်းပြထားပါတယ်။
“ကိုယ့်မှာ COVID-19 ကူးစက်ခံထားရသည်ဖြစ်စေ ကူးစက်မခံထားရသည် ဖြစ်စေ ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားသင့်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ COVID-19 ကူးစက်ခံရပြီး ပြန်နေကောင်းလာပြီးတဲ့နောက် နောက်တစ်ခါ ထပ်ပြီး ရောဂါမဖြစ်အောင် ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ပဋိပစ္စည်းတွေက ဘယ်လောက် ကာကွယ်ပေးထားနိုင်မလဲ ဆိုတာ ကျွမ်းကျင်သူတွေလည်း မသိသေးဘူး” လို့ CDC က ပြောပါတယ်။ COVID-19 ကူးစက်မှု ကြောင့် ရရှိတဲ့ သဘာဝကိုယ်ခံစွမ်းအားအဆင့်က တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး ကွဲပြားတယ်လို့ CDC က ပြောပါတယ်။
ဒါ့အပြင် တစ်မျိုးတည်းသော ပဋိပစ္စည်းနဲ့ ဒါမှမဟုတ် ကိုဗစ်ကနေ ပြန်နေကောင်း သွားတဲ့သူတွေရဲ့ သွေးရည်ကြည်နဲ့ COVID-19 ကို ကုသခဲ့တယ်ဆိုရင် ကုသမှုခံယူပြီး ရက်ပေါင်း ၉၀ အကြာမှ ကာကွယ်ဆေးထိုးသင့်တယ်လို့ CDC က ဖြည့်စွက်ပြောကြားထားပါတယ်။ မိမိရဲ့ ဆရာဝန်နဲ့ ဆွေးနွေးသင့်တယ်လို့လည်း CDC က ဆိုပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

184. ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားဟာ ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေ ဖြစ်နိုင်သလား။

အဖြေ- ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ အစီအစဉ်တွေကို စောစော စတင်ခဲ့တဲ့ အမေရိကန်နဲ့ တခြားနေရာတွေမှာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးတဲ့နောက် ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုတွေ ဖြစ်တာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အစီရင်ခံစာ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးစင်တာ (CDC) က ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ အစီရင်ခံစာထဲမှာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နဲ့ ၂၃ ရက်နေ့အတွင်း လူပေါင်း ၁.၉ သန်းနီးပါးကို Pfizer နဲ့ BioNTech ကာကွယ်ဆေး ပထမအကြိမ် ထိုးပြီးတဲ့နောက် ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်သူ ၂၁ ဦးကို တွေ့ရှိခဲ့ တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်ကနေ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက် နေ့ အတွင်း Moderna ကာကွယ်ဆေး ပထမအကြိမ်ထိုးတဲ့ လူပေါင်း ၄ သန်းကျော်ကျော်လေးထဲမှာ ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်သူ ၁၀ ဦး တွေ့ရှိခဲ့တယ်လို့လည်း CDC ရဲ့ အစီရင်ခံစာထဲမှာ ဖော်ပြ ထားပါတယ်။
ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုအများစုက ခန္ဓာကိုယ် ဓာတ်မတည့်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုဖြစ်လေ့ရှိတဲ့ သူတွေမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပေမယ့် နောက်ထပ် သိရတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေအရ အားလုံး ပြန်နေကောင်းလာခဲ့တယ် လို့လည်း CDC က ပြောပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးနောက် ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေက အသက်အန္တရာယ် ရှိနိုင်တာကြောင့် ဓာတ်မတည့်တာ ဖြစ်ရင် ချက်ချင်း ကုသဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ CDC က ပြောပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာတွေမှာ လိုအပ်တဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကုသနိုင်တဲ့ ဆေးဝါးနဲ့ ဆေး ပစ္စည်းကိရိယာတွေအပြင် ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းတွေကို ထားသင့်တယ်လို့ CDC က ပြောပါတယ်။ ဥပမာ- ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှု ဖြစ်တယ်လို့ သံသယရှိသူတိုင်းကို epinephrine ဓာတ်ပါတဲ့ ဆေးတစ်မျိုးနဲ့ ချက်ချင်းကုသနိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေး ထိုးတဲ့ သူတွေအားလုံးအနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ နေရာကနေ ထွက်လာပြီးမှ ဓာတ်မတည့်တဲ့ တုံ့ပြန်မှု လက္ခဏာတွေ ပြသလာပြီဆိုရင် ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေကို ချက်ချင်း သွားရမယ်လို့ ညွှန်ကြားဖို့ လိုအပ်ကြောင်း CDC က ပြောပါတယ်။
ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်တဲ့ တုံ့ပြန်မှု ဖြစ်တဲ့အခါ epinephrine ဆေးထိုးပေးတာမျိုး အပါအဝင် ချက်ချင်း ကုသမှု ပေးနိုင်ခဲ့မယ်ဆိုရင် အသက်ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ နည်းပါး ပါတယ်လို့ ဆရာဝန်တွေက ပြောပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာတွေနဲ့ ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေမှာ လိုအပ်တဲ့ ဆေးဝါးတွေနဲ့ တခြား ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းကိရိယာတွေကို ကြိုတင် ပြင်ဆင်ထားကြောင်း ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက သူ့ဌာနရဲ့ အင်တာနက် ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ ရှင်းပြထားပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ဂျပန်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေ ဖြစ်ခဲ့ရင် ချက်ချင်း ကုသမှု ပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့ က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

183. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် ဘေးထွက် ဆိုးကျိုးတစ်ခုခုခံစားရရင် သက်သာအောင် လုပ်နိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတွေ ရှိလား။

အဖြေ- ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ဖြစ်လာတဲ့ သူတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာမှာတင် သက်သာအောင် လုပ်ပေးဖို့ စနစ်တစ်ခု ထားပြီး ဂျပန်အစိုးရက စီစဉ်ပေးထားပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဥပဒေအရ လူတိုင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုး ခွင့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ကာကွယ်ဆေးကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ရှိလာပြီဆိုရင် အဲဒီလူတွေအတွက် ကုန်ကျစရိတ်ကို ဂျပန်အစိုးရက ကျခံမှာ ဖြစ်ပြီး အခြေအနေအလိုက် မသန်းစွမ်းသူတွေကို ပေးတဲ့ ပင်စင်ငွေကြေး ထောက်ပံ့တာမျိုးကိုလည်း လုပ်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

182. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးမှာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ရှိလား၊ လူသေဆုံးမှုတွေရော ရှိလား။

အဖြေ- ဘယ်လိုကာကွယ်ဆေးပဲ ဖြစ်ဖြစ် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ရှိတဲ့အပြင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးတွေမှာလည်း ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။
အမေရိကန်ဆေးဝါးကုမ္ပဏီ Pfizer နဲ့ သူ့ရဲ့ မိတ်ဖက် ဂျာမနီကုမ္ပဏီ BioNTech နဲ့ အမေရိကန်ကုမ္ပဏီ Modern တို့က တီထွင်ထုတ်လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေကနေ အများဆုံး ဖြစ်လေ့ရှိတဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေကတော့ နာကျင်ကိုက်ခဲတာ၊ ခန္ဓာကိုယ် ရောင်ရမ်းတာ၊ အသားအရေ နီမြန်းလာတာ၊ အအေးမိသလို ဖြစ်တာ၊ မူးဝေမောပန်းတာနဲ့ ခေါင်းကိုက်တာတွေ ဖြစ်တယ်လို့ အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေး စင်တာရဲ့ ပြောကြားချက်အရ သိရပါတယ်။ အဲဒီလို တုံ့ပြန်မှုတွေဟာ ဆေးထိုးပြီးနောက် ၁ ရက် ဒါမှမဟုတ် ၂ ရက်အတွင်းမှာ ပုံမှန် ဖြစ်ပေါ်တတ်ပြီး ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ပျောက်သွားတတ်ပါတယ်။ နေ့စဉ် နေထိုင်မှုဘဝကို ထိခိုက်စေလောက်တဲ့အထိ ဝေဒနာမျိုးတွေ အပျော့စားကနေ အပြင်းစားအထိ ရှိတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းပေးပို့ချက် တချို့လည်း ရှိပါတယ်။
Pfizer နဲ့ BioNTech ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အစီရင်ခံစာတစ်ခု အပါအဝင် ကုမ္ပဏီရဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲနဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ် ကုသမှုတွေကနေ တစ်ဆင့် သိရတာကတော့ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်တယ်လို့ ခံစားရသူ ၃.၈ ရာခိုင်နှုန်း၊ ခေါင်းကိုက်တယ်လို့ ခံစားရသူ ၂ ရာခိုင်နှုန်းအပြင် ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေလည်း ရှိတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ လက်တွေ့စမ်းသပ်ကုသမှုတွေ ခံယူခဲ့တဲ့ လူနာပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ထဲမှာ ၂ ဦး သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တခြား ၄ ဦးကတော့ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ အသွင်တူပြီး အာနိသင်မရှိတဲ့ ဆေးကို ထိုးပေးပြီးတဲ့နောက်မှာ သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သေဆုံးသူတွေဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးနဲ့ မသက်ဆိုင်ဘဲ သေဆုံးခဲ့တာမျိုး ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတယ်လို့ အဲဒီအစီရင်ခံစာထဲမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

181. Pfizer နဲ့ BioNTech က တီထွင် ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးကနေ ဘယ်လို ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ရှိပါသလဲ။

အဖြေ- ကိုယ်ခံစွမ်းအားဆိုင်ရာ အမေရိကန်အကြံပေးကော်မတီက Pfizer နဲ့ BioNTech က တီထွင်ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စာရင်းပြုစုထားတဲ့ အချက် အလက်တွေ ရှိပါတယ်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူပေါင်း ၉၉၇,၀၀၀ ကို ပထမအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် လေ့လာတွေ့ရှိထားတဲ့ အချက်တွေမှာ ဆေးထိုးထားတဲ့နေရာက နာကျင်တာ ၆၇.၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်တယ်လို့ ခံစားရသူက ၂၈.၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ခေါင်းကိုက်တဲ့သူက ၂၅.၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကြွက်သားတွေ နာကျင်ကိုက်ခဲတာက ၁၇.၂ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဖျားနာတဲ့သူက ၇.၄ ရာခိုင်နှုန်း၊ အရိုးအဆစ်တွေ နာကျင်တဲ့သူက ၇.၁ ရာခိုင်နှုန်း၊ အအေးမိသလို ချမ်းစိမ့်စိမ့် ဖြစ်တာက ၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ မအီမသာ ဖြစ်ပြီး ပျို့အန်ချင်သလိုဖြစ်တာကလည်း ၇ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ရောင်ရမ်းတာက ၆.၈ ရာခိုင်နှုန်း ရှိတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် allergic လို့ခေါ်တဲ့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်တာတွေလည်း ရှိတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့က Pfizer နဲ့ BioNTech ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးထားတဲ့ လူပေါင်း ၉,၉၄၃,၂၄၇ ဦးကို လေ့လာ ကြည့်ရာမှာတော့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ရုတ်တရက် သွေးဖိအားကျတဲ့ လူနာ ၅၀ ရှိပါတယ်။ ဆေးထိုးထားသူ ၂ သိန်းမှာ သွေးဖိအားကျတဲ့ လူနာက ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ဆိုရင် ၁.၀၀၅၇ နှုန်း ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။ အဲဒီလို လက္ခဏာပြတဲ့ သူတွေက အသက် ၂၆ နှစ်ကနေ ၆၃ နှစ်အတွင်း ဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှအသက် ၃၈.၅ အရွယ်တွေမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလို ဖြစ်တဲ့ လူနာတွေထဲမှာ အမျိုးသမီးတွေက ၉၄ ရာခိုင်နှုန်းရှိပါတယ်။ အဲဒီလို သွေးဖိအားကျသွားတာဟာ ဆေးထိုးပြီး ၁၅ မိနစ်အတွင်းဖြစ်ပွားတဲ့ လူနာ ရာခိုင်နှုန်းက ၇၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပြီး မိနစ် ၃၀ အတွင်းဖြစ်ပွားတဲ့ လူနာက ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။ အဲဒီကာကွယ်ဆေးနဲ့ သောက်နေကျဆေးနဲ့ မတည့်တာ၊ စားနေကျ အစားအစာတွေနဲ့ မတည့်တာတွေ အပါအဝင် ဓာတ်မတည့်တဲ့ ရောဂါအခံရှိတဲ့သူ စုစုပေါင်း ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

180. ကာကွယ်ဆေး မထိုးခင်နဲ့ ထိုးပြီးတဲ့နောက် ကျန်းမာရေးအခြေအနေတွေကို ဘယ်လို စောင့်ကြည့်သင့်ပါသလဲ။

အဖြေ- နေမကောင်းတဲ့သူတွေကို ကာကွယ်ဆေး မထိုးဖို့ အကြံပြုလာတာမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတာကို သိထားရပါမယ်။ ကိုယ်အပူချိန် ၃၇.၅ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ်နဲ့ အထက် ဒါမှမဟုတ် နေမကောင်းတဲ့သူတွေကို ကာကွယ်ဆေး မထိုးကြဖို့ ဂျပန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက တိုက်တွန်း ထားပါတယ်။ အခုအချိန်အထိ နာတာရှည်ရောဂါရှိသူတွေ ဒါမှမဟုတ် ဆေးကုသမှု ခံယူနေရတဲ့ သူတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ကာကွယ်ဆေးမထိုးခင် ဆရာဝန်ဆီကနေ အကြံဉာဏ်ရယူဖို့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အကြံပြုထားပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးပြီးချင်း ခန္ဓာကိုယ်က ဓာတ်မတည့််တဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေ မရှိဘူးဆိုတာ သေချာတဲ့အထိ အနည်းဆုံး ၁၅ မိနစ်လောက် ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာမှာ ဆက်နေကြဖို့လည်း ဂျပန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက တောင်းဆိုထားပါတယ်။ တကယ်လို့ တစ်ခုခု ပုံမှန် မဟုတ်တာကို သတိပြုမိရင် ဆရာဝန်ကို ဆက်သွယ်သင့်တယ်လို့ အဲဒီဝန်ကြီးဌာနက ဆိုပါတယ်။ နောက်ပိုင်း ရေချိုးတဲ့အခါမှာ ဆေးထိုးထားတဲ့နေရာကို မပွတ်မိဖို့ ဂရုစိုက်သင့် ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားတဲ့ရက်မှာ လေ့ကျင့်ခန်းတွေ ပြင်းပြင်းထန်ထန် မလုပ်ဖို့ ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်တဲ့ Kitasato တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ Nakayama Tetsuo က ကာကွယ်ဆေးထိုးထားသူဟာ ရေချိုးလို့လည်းရတယ်၊ အရက်ကိုလည်း အလွန်အကျွံမဟုတ်ဘဲ တော်သင့်ရုံ သောက်လို့ ရပါတယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားတယ်ဆိုတဲ့ စိုးရိမ်စိတ်ကြောင့် မူးနောက်နောက် ဖြစ်လာနိုင်တာ ဒါမှမဟုတ် အသက်ရှူ မြန်လာတယ် လို့ ခံစားရတာမျိုး ရှိနိုင်တာကိုတော့ သိထားသင့်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ နေရာမှာ ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် တစ်ခုခု ဖြစ်တယ် ဆိုရင်တော့ တခြား ဆေးထိုးတဲ့သူတွေကို စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ Kawasaki မြို့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Okabe Nobuhiko ဟာ အစိုးရရဲ့ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ဆိုင်ရာ အကြံပေးအဖွဲ့က အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ သူက ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်ပူပန်နေသူတွေကို တိုင်ပင် ဆွေးနွေးပေးတဲ့ စနစ်တစ်ခု ထားရှိဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက် နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

179. ကာကွယ်ဆေးဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကနေ မိမိကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်ဖို့လား ဒါမှမဟုတ် ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရထားရတဲ့ သူတွေ အသည်းအသန် နေမကောင်း ဖြစ်မလာအောင် ကာကွယ်ဖို့လား။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်အတွက် ကာကွယ်ဆေး တွေဟာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှာကို ကာကွယ်တာထက် ကူးစက်ပြီးသား လူတွေ ရောဂါမဖြစ်အောင် ဒါမှမဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပြင်းထန် မလာအောင် ကြိုတင်ကာကွယ်ပေးတဲ့နေရာမှာ အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေမယ်လို့ မျှော်လင့်ထားပါတယ်။
ယေဘုယျအားဖြင့် ပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံရပြီး ရောဂါမဖြစ်အောင် ကာကွယ်ဖို့၊ လူနာတွေ ရောဂါလက္ခဏာတွေ မပြင်းထန်လာစေဖို့ ဒါမှမဟုတ် အသည်းအသန် နေမကောင်း မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ဖို့နဲ့ လူအများစုမှာ ပဋိပစ္စည်းတွေ ရှိလာစေဖို့ အထောက်အပံ့ပေးနိုင်မယ်လို့ မျှော်လင့်ရကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးမျိုးက ရောဂါမကူးစက်အောင် ထိထိ ရောက်ရောက် ကာကွယ်ပေးနိုင်မလားဆိုတာ တိတိကျကျ သိနိုင်ဖို့ ခက်ခဲပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ရောဂါကူးစက်ခံရတဲ့ လူအများစုက ရောဂါလက္ခဏာ မပြတဲ့အတွက်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေ ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ဝင်ရောက်လာတာကို တွေ့ရှိနိုင်ဖို့အတွက် ကာကွယ်ဆေးက ခန္ဓာကိုယ်တွင်းက ဆဲလ်တွေကို အသေးစိတ် လေ့လာမှုတွေ လုပ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာတော့ ဆေးဝါးနဲ့ ဆေးပစ္စည်း ကိရိယာများဆိုင်ရာ အေဂျင်စီ (PMDA) ဆိုတဲ့ အဖွဲ့အစည်းက ဆေးဝါးတွေကို အကဲဖြတ် စစ်ဆေးပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်အတွက် ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးရာမှာ လက်တွေ့ စမ်းသပ်ထိုးနှံတာမျိုး လုပ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဘာြဖစ်လို့လဲဆိုတော့ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့သူတွေ ရောဂါလက္ခဏာပြင်းထန်မလာအောင် ကြိုတင်ကာကွယ်ရာမှာ ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှု ရှိ မရှိ အကဲဖြတ်ဖို့အတွက် လက်တွေ့ စမ်းသပ်ပြီး ထိုးရတာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
အမေရိကန်နဲ့ ဥရောပက လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေမှာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရပြီး ရောဂါမဖြစ်အောင်နဲ့ ရောဂါလက္ခဏာ ပို ဆိုးမလာအောင် ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့အခါ ကာကွယ်ဆေးက ဘယ်လောက်အထိ ထိရောက်မှုရှိသလဲဆိုတဲ့ အချက်ကို တွေ့ရှိခဲ့ ပါတယ်။ PMDA ရဲ့ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ ထိရောက်မှုကို အကဲဖြတ်သတ်မှတ်တဲ့ စံနှုန်းထဲမှာ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ပြီး ရောဂါဖြစ်နေတဲ့သူ ရောဂါပိုဆိုးမလာအောင် ကြိုတင်ကာကွယ်ရာမှာ ဘယ်လောက်ထိရောက်မှုရှိသလဲဆိုတဲ့ အချက် ပါ ပါတယ်။
လူအများစုမှာ ပဋိပစ္စည်းတွေ ရှိလာအောင် လုပ်တာဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းရဲ့ ထိရောက်မှုတွေထဲက မျှော်လင့်ချက် တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာမှာ လူအများစုမှာ ပဋိပစ္စည်းတွေ ရှိလာဖို့အတွက် ကမ္ဘာ့ လူဦးရေရဲ့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ (WHO) က ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ်ကုန်မတိုင်ခင် အဲဒီအခြေအနေကို ရောက်ရှိဖို့တော့ ခက်ခဲမယ်လို့ ရှုမြင်ရကြောင်း WHO က ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

178. mRNA ကာကွယ်ဆေးဆိုတာ ဘာလဲ။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်ရဲ့ မျိုးဗီဇထဲက ပရိုတိန်းကို ထုတ်ယူပြီး ဖော်စပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးက ဈေးကွက်ထဲမှာ ရောက်ရှိနေပါပြီ။
ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့က စတင်ခဲ့တဲ့ COVID-19 ကာကွယ်ဆေးထိုး အစီအစဉ်မှာ အမေရိကန် ဆေးဝါးကုမ္ပဏီ Pfizer နဲ့ ဂျာမနီ ကုမ္ပဏီ BioNTech တို့ ပူးပေါင်းတီထွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့တဲ့ ကာကွယ်ဆေးကို အသုံးပြုထားပါတယ်။ အဲဒီကာကွယ်ဆေးနဲ့ အမေရိကန် Moderna ကုမ္ပဏီက တီထွင်ထုတ်လုပ်တဲ့ တခြားကာကွယ်ဆေးတွေဟာ "mRNA ကာကွယ်ဆေး" တွေ ဖြစ်ပြီး ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်ရဲ့ မျိုးဗီဇ ထဲက ပရိုတိန်းနဲ့ ထုတ်လုပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးရဲ့ မျက်နှာပြင်မှာရှိတဲ့ "spike protein" ဆီက ပရိုတိန်းအသစ်တွေ တည်ဆောက်ဖို့ ညွှန်ကြားချက်တွေပါတဲ့ mRNA ကာကွယ်ဆေးကို လူခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ထိုးခြင်းအားဖြင့် ရောဂါကနေ ကာကွယ်ပေးပါတယ်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းက ဆဲလ်တွေက "spike protein" တွေ ထုတ်လုပ်ဖို့ အဲဒီ mRNA ကာကွယ်ဆေးက ခန္ဓာကိုယ်တွင်းမှာ အလုပ်လုပ်နိုင်ဖို့ ညွှန်ကြားချက်ပေးပါတယ်။
အဲဒီအခါ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ကိုယ်ခံအားစနစ်ဟာ အဲဒီ "spike protein" တွေကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် ပဋိပစ္စည်းအများကြီးကို ထုတ်လုပ်ပေးပါတယ်။ အဲဒီပဋိပစ္စည်းတွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဗိုင်းရပ်စ်တွေ တကယ် ဝင်လာတဲ့အခါမှာ ချက်ချင်း ထွက်လာပြီးတော့ တိုက်ထုတ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ mRNA ရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံက တည်ငြိမ်မှု မရှိတာကြောင့် ကာကွယ်ဆေးအဖြစ် ထိုးတဲ့အခါမှာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ချက်ချင်း ပျော်ဝင်ပြီး ပျောက်သွားတတ်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် mRNA ကာကွယ်ဆေးဟာ ဘေးကင်းစိတ်ချရမှု မြင့်မားပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ လူတွေရဲ့ မျိုးဗီဇတွေထဲမှာ ပါဝင်တဲ့ ဆဲလ်ရဲ့ ဗဟိုချက်ထဲကို မဝင်နိုင်တာကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

177. ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ COVID-19 ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံရေး အစီအစဉ်မှာ ရောဂါအခံရှိသူတွေရဲ့ ကျန်းမာရေး အခြေအနေတွေကို ဦးစားပေး ထိုးပေးမယ် အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောပြပါမယ်။

အဖြေ- ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဆေးကုသမှုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အခြေအနေတွေကို စာရင်းပြုစုထားပါတယ်။ အဲဒီစာရင်းထဲမှာ နာတာရှည်နဲ့ ကျောက်ကပ်ရောဂါတွေ၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါတွေ၊ ကင်ဆာလိုမျိုး ကိုယ်ခံစွမ်းအားကို ထိခိုက်စေတဲ့ ရောဂါတွေနဲ့ အိပ်ပျော်နေချိန် အသက်ရှူကျပ်တဲ့ ရောဂါတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဆေးရုံတက်နေရတဲ့ သူတွေ ဒါမှမဟုတ် ရောဂါအခံရှိလို့ ဆရာဝန်နဲ့ ပုံမှန်ပြနေရတဲ့သူတွေကို ဦးစားပေး ထိုးပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လူနာတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ မှတ်တမ်းကို တာဝန်ရှိသူတွေကို တင်ပြစရာ မလိုပါဘူး။
လူနာတွေအနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ဖောင်ဖြည့်ရာမှာ ပါတဲ့ မေးခွန်းတွေကို ဖြည့်ပေးဖို့ပဲ လိုအပ်ပါတယ်။
လူတွေရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် အလေးချိန် အညွှန်းကိန်း BMI ၃၀ ဒါမှမဟုတ် ၃၀ ကျော် ရှိတဲ့သူကို ဦးစားပေး ထိုးပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ရှိတဲ့ အဝလွန်သူတွေနဲ့ ရောဂါအခံရှိသူတွေထဲမှာ အရွယ်ရောက်ပြီးသူက ၈.၂ သန်းလောက် ရှိတယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

176. ကာကွယ်ဆေးကို ဘယ်သူတွေက အရင်ဆုံး ထိုးရမှာပါလဲ။

အဖြေ- ကာကွယ်ဆေးတွေကို ဦးစားပေး အစီအစဉ်အတိုင်း ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေကို အရင်ဆုံး ထိုးပေးမယ်လို့ ဂျပန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့ အထက် အရွယ်ရှိသူတွေနဲ့ သက်ကြီးရွယ်အို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာမှာ အလုပ်လုပ်တဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကို ထိုးပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ နာတာရှည်ရောဂါရှိသူတွေကို ဆက်ပြီး ထိုးပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
သက်ကြီးရွယ်အို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးဂေဟာမှာ အဖိုး အဖွားတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးဖို့ ဆရာဝန်တွေလာတဲ့အခါ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ဂေဟာမှာအလုပ်လုပ်တဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကိုပါ အဆင်ပြေမယ့် အခြေအနေ ပေါ်မူတည်ပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးနိုင်ဖို့ ဂျပန်ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက စီစဉ်နေပါတယ်။ ဒီလို စီစဉ်တာဟာ ဘိုးဘွား ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာတွေမှာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရောဂါကူးစက်မှု ဖြစ်ပွားမှာကို ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ဖို့ ဖြစ်တယ်လို့ အဲဒီဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။
အဆင်ပြေမယ့် အခြေအနေထဲမှာ ဘိုးဘွားပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာမှာ နေ့စဉ် ဘိုးဘွားတွေကို ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ဆောင်ရွက် ပေးတဲ့ ဆရာဝန်တစ်ဦး ရှိဖို့ဆိုတဲ့ အချက်လည်း ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီလို လုပ်ဆောင်တာဟာ အဖိုး အဖွားတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးရင် အခြေအနေ စောင့်ကြည့်ဖို့ တစ်ယောက်ယောက် အသေအချာရှိနေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အဖိုး အဖွားတွေနဲ့ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ဝန်ထမ်းတွေကလည်း ကာကွယ်ဆေးထိုးထားတာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးချင်တဲ့ ဆန္ဒရှိတဲ့သူတွေကိုပဲ ထိုးပေးသွားမှာ ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ တချို့ အဖိုး အဖွားတွေရဲ့ အခြေအနေက သူတို့ တကယ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးချင်လား မထိုးချင်ဘူးလားဆိုတာ အတည်ပြုဖို့ အခက်အခဲရှိပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီလို ကိစ္စတွေ ဖြစ်လာပြီဆိုရင် သူတို့ ဆေးထိုး မထိုး ဆိုတာကို မိသားစုဝင်တွေနဲ့ဖြစ်စေ ဆရာဝန်တွေနဲ့ ဖြစ်စေ တိုင်ပင်ကြဖို့ ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက မေတ္တာရပ်ခံထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

175. ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးမယ့်နေရာတွေမှာ ကာကွယ်ဆေး တွေကို ဘယ်လို စီမံခန့်ခွဲနေပါသလဲ။

အဖြေ- လူအစုလိုက်အပြုံလိုက် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ဆေးထိုးခံမယ့်သူဟာ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးရုံးကနေ အိမ်တွေကို ပို့ပေးထားတဲ့ ကူပွန်လက်မှတ်ကို မှတ်ပုံတင်ကတ်ပြားနဲ့အတူ အရင်ဆုံး ပြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မှတ်ပုံတင် မပါရင် သူတို့ရဲ့ ကားမောင်းလိုင်စင်၊ ကျန်းမာရေး အာမခံကတ် ဒါမှမဟုတ် တခြားအထောက်အထားတွေကို ပြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို ပြနိုင်ပြီဆိုရင် ကာကွယ်ဆေးထိုးခံမယ့် သူဟာ ကိုယ့်ရဲ့ လက်ရှိကျန်းမာရေးအခြေအနေနဲ့ အရင်က ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးထားတဲ့ ရလဒ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးခွန်းတွေကို ဖောင်မှာ မဖြစ်မနေ ဖြည့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာဝန်က အဲဒီအချက်တွေကိုကြည့်ပြီး ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးလို့ ရ မရ ဆိုတာ ဆုံးဖြတ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘာပြဿနာမှ မရှိဘူးဆိုရင်တော့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးလို့ ရနိုင်ပါတယ်။ ဆေးထိုးချိန်ဟာ လူတစ်ဦးကို အများဆုံး ၂ မိနစ်ကြာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် ကိုယ်ထိုးခဲ့တဲ့ ကာကွယ်ဆေးနာမည်နဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ ရက်စွဲ ဖော်ပြထားတဲ့ အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒုတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့အချိန်မှာ အဲဒီလက်မှတ်ဟာ မဖြစ်မနေ လိုအပ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အရေးကြီးတဲ့အချက်က ကာကွယ်ဆေးထိုးသူတွေဟာ ဆေးထိုး ပြီးပြီးချင်း အိမ်ကို ချက်ချင်း မပြန်ရပါဘူး။ ဂျပန်ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ဆေးထိုးခံထားရတဲ့သူတွေအနေနဲ့ အခြေအနေကို လေ့လာစောင့်ကြည့်ဖို့အတွက် ဆေးထိုးတဲ့နေရာက သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေရာမှာ ၁၅ မိနစ်ကျော် နေပြီးမှ ပြန်ကြဖို့ မေတ္တာရပ်ခံ ထားပါတယ်။
နိုင်ငံခြားမှာ ပြုလုပ်တဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေအရ ဂျပန်ကို ထောက်ပံ့တဲ့ ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးတဲ့သူတချို့ဟာ အဲဒီကာကွယ်ဆေး ကို ထိုးပြီးနောက် ခေါင်းကိုက်တာ ဒါမှမဟုတ် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်တာတွေ စတဲ့ လက္ခဏာတွေ ပြတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးကြောင့် အရေပြား ယားယံတာ၊ ရောင်ရမ်းတာ စတဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုတွေ အပါအဝင် ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ မတည့်လို့ ဖြစ်တဲ့ ပြင်းထန်ပြီး အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ တုံ့ပြန်တာမျိုးတွေ နည်းနည်းပါးပါးရှိတယ်ဆိုတာ အမေရိကန်နဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက တခြားနိုင်ငံတွေမှာ တွေ့ရတယ်လို့ သတင်းတွေမှာ ဖော်ပြထား ကြောင်း သိရပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် နေမကောင်းဖြစ်လာတဲ့ ဘယ်သူမဆို ကုသဖို့ ဆေးထိုးတဲ့နေရာတိုင်းမှာ အကူအညီပေးတဲ့နေရာတွေ အဆင်သင့် လုပ်ထားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့က ရရှိ ထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

174. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ COVID-19 ကာကွယ်ဆေးတွေကို ဘယ်လို ရနိုင်ပြီး ဘယ်နေရာမှာ ထိုးပေးနေပါသလဲ။

အဖြေ- မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေဟာ ဗဟိုအစိုးရရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်အောက်မှာ ကာကွယ်ဆေးတွေကို စီမံခန့်ခွဲပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအတွက်ကြောင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးချင်သူတွေဟာ မိမိနေထိုင်ခွင့် မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ မြို့နယ်မှာ ထိုးရလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ရပါတယ်။ ခြွင်းချက်အနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ အလုပ်ကြောင့် ဒါမှမဟုတ် ဆေးရုံတက်နေရတဲ့အတွက်ကြောင့် အဝေးမှာရောက်နေတဲ့ သူတွေကိုတော့ သူတို့ရောက်နေတဲ့ ဒေသက မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေး ရုံးတွေမှာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးဖို့ ခွင့်ပြုပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးဖိုးဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ ကူပွန်တွေကို မြို့နယ် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်တွေက စာတိုက်ကနေ မိမိတို့ရဲ့ အိမ်လိပ်စာ အတိုင်း ပို့ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာကို ကိုယ်က ကူပွန်တစ်ခု ယူသွားမယ်ဆိုရင် အခမဲ့ ဆေးထိုးခွင့် ရရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကြိုတင်ပြီးတော့ ဖုန်းနဲ့ ဒါမှမဟုတ် တခြားနည်းလမ်းကနေ တစ်ဆင့် ရက်ချိန်းယူထားဖို့တော့ လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။ ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေ၊ ရပ်ကွက်ထဲက မြို့နယ်ခန်းမတွေနဲ့ အားကစားရုံတွေမှာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့က ရရှိ ထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

173. COVID-19 ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှု ကြာမြင့်ချိန်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးထားပါတယ်။

အဖြေ- COVID-19 ကာကွယ်ဆေးမျိုးစုံကို ဂျပန်နဲ့ ပြည်ပ နိုင်ငံတွေမှာ တီထွင်ထုတ်လုပ်နေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့အားဖြင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးထားပြီး ဘယ်လောက်ကြာကြာ ထိရောက်မှုရှိမလဲ ဆိုတာတော့ မသိရသေးပါဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ နိုင်ငံခြား တိုင်းပြည်တွေမှာ ကာကွယ်ဆေးကို လက်တွေ့စမ်းသပ်ထိုးပြီးတဲ့နောက် တရားဝင်လူအများကို ထိုးပေးနေတာတွေက အခုမှ စတင်ခါစပဲ ရှိသေးတဲ့အတွက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားသား ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၃ သန်းလောက်ကို ဘာအခက်အခဲမှ မရှိဘဲ ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးနိုင်အောင် ဂျပန်အစိုးရက စီစဉ်ထားပါတယ်။
ဒီကာကွယ်ဆေးတွေဟာ မျိုးဗီဇပြောင်း နိုဘယ်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ထိထိရောက်ရောက် ကုသနိုင်ပုံရတယ်လို့ ဂျပန်ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဗိုင်းရပ်စ်တွေရဲ့ သန္ဓေအဆက်မပြတ်ပြောင်းလဲလေ့ရှိပြီး သန္ဓေပြာင်းလဲမှု အသေးအဖွဲ လေးတွေရှိပေမဲ့ အခုလက်ရှိ ကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ ထိရောက်မှု အပေါ်ကိုတော့ အကျိုးသက်ရောက်မှု မရှိပါဘူးလို့ ဂျပန် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက တာဝန်ရှိသူတွေက ပြောပါတယ်။
Pfizer ကာကွယ်ဆေးနဲ့ လက်ရှိ တခြားကာကွယ်ဆေးတွေ ထိုးထားတဲ့ သူတွေမှာ ပဋိပစ္စည်းတွေ ထွက်လာပြီး မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကိုလည်းပဲ တိုက်ဖျက်နိုင်ဆိုတဲ့ စမ်းသပ်မှု ရလဒ်တွေ ရှိပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုး စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ် နေစဉ်အတွင်း ဒီကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ အစွမ်းထက်မှုနဲ့ ဘေးကင်း စိတ်ချရမှုအပြင် မျိုးဗီဇ ပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်တွေ အတွက် ထိရောက်မှုရှိ မရှိ အတည်ပြုသွားမယ်လို့ တာဝန်ရှိသူတွေက ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

172. ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ ဘာကြောင့် လိုအပ်တာပါလဲ။

အဖြေ- ကာကွယ်ဆေးထိုးတာဟာ လူတွေရဲ့ ကိုယ်ခံစွမ်းအား ရှိလာစေဖို့ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ခံစွမ်းအားစနစ်ကို မြင့်တက်လာစေဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးဆိုတာ လူ တစ်ဦးချင်းစီကို ရောဂါပိုးကူးစက်လာရင် ရောဂါဖြစ်မလာအောင် ဒါမှမဟုတ် ရောဂါဖြစ်လာရင်လည်း ပိုပြီး မဆိုးရွားအောင် ကာကွယ်ပေးဖို့ ရည်ရွယ်ထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်းမှာ ရောဂါပြန့်ပွားမှုကို တားဆီးနိုင်မယ်လို့လည်း မျှော်လင့်ပြီး ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားသား ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၃ သန်းလောက်ကို ဘာအခက်အခဲမှ မရှိဘဲ ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးနိုင်အောင် ဂျပန်အစိုးရက စီစဉ်ထားပါတယ်။
နိုင်ငံခြားက လက်တွေ့ စမ်းသပ်ပြီး ကာကွယ်ဆေး ထိုးတဲ့ ရလဒ်တွေအရ နိုဘယ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ ရောဂါပြင်းထန်တဲ့ အခြေအနေတွေကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပြီး ဖျားနာတာ စတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ အတွက်လည်း ထိရောက်မှု ရှိတယ်လို့ ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။
လူအများအပြားကို ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ်ဆိုရင် အသည်းအသန် နေမကောင်းဖြစ်နေတဲ့ လူနာတွေနဲ့ ရောဂါကြောင့် သေဆုံးသူ အရေအတွက်တွေကို လျှော့ချနိုင်ရေးမှာ အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ပြီး ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစနစ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး လျော့ကျသွားပါလိမ့်မယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

171. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တင်ဆက် ပေးပါမယ်။

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်နေတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက် ကာကွယ်ဆေးထိုးတာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးထားပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေဟာ နေထိုင်ခွင့်ရသူအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးရုံးမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးနိုင်ပါတယ်။
ဂျပန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးတွေကို အတည်ပြုပြီး ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့အစီအစဉ်ကို ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်နေ့မှာ စတင် ခဲ့ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးကို ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းတွေကို စတင်ထိုး ပေးတာဖြစ်ပြီး အဲဒီနောက် အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေကို ထိုးပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ နာတာရှည် ရောဂါရှိသူတွေနဲ့ တခြားသူတွေကို နောက်ပိုင်းမှာ ဆက်ပြီး ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့ အစီအစဉ်က ဧပြီလလောက်မှပဲ စတင်မယ်လို့ မျှော်လင့်ရပါတယ်။
ဘယ်နေရာမှာ ကာကွယ်ဆေးရနိုင်လဲဆိုတာနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးရမယ့် နေရာတွေကို ယေဘုယျအားဖြင့် မိမိနေထိုင်တဲ့ မြို့နယ်အလိုက် နေထိုင်ခွင့် မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးရုံးမှာ စီစဉ်ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ ကူပွန်တွေကို ဂျပန်အစိုးရက ပြည်သူတွေရဲ့ အိမ်အရောက် ပို့ပေးဖို့ စီစဉ်ထားပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးတွေကို အခမဲ့ ထိုးပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

170. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါကြောင့် အလုပ်ကနေ အနားပေးခံရတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေအတွက် ဂျပန်အစိုးရရဲ့ အလုပ်သမား ထောက်ပံ့ကြေး (Kyu Gyo Shi En Kin) ပေးမယ့်အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တင်ဆက်ပေးပါမယ်။ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- ဂျပန်အစိုးရရဲ့ အလုပ်သမားထောက်ပံ့ကြေး(Kyu Gyo Shi En Kin) လျှောက်ထားတင်နည်းနဲ့ လျှောက်လွှာတင်ရမယ့်နေရာတွေအကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောပြပါမယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေကြောင့် အလုပ်ကနေ အနားပေးခံရတဲ့ သူတွေနဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ခံစားခွင့်တွေကို အလုပ်ရှင်တွေဆီကနေ ဘာမှမရတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေဟာ ဂျပန်အစိုးရရဲ့ အလုပ်သမားထောက်ပံ့ကြေးကို ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်အထိ လျှောက်ထားရယူနိုင်တယ်လို့ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။
အစိုးရထောက်ပံ့ကြေးအစီအစဉ်ကို အသေးစားနဲ့ အလတ်စား ကုမ္ပဏီတွေမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ အလုပ်သင်လုပ်သား (Ginou Jisshuuse ) တွေ လျှောက်ထားနိုင်ပါတယ်။ ၂၀၂၀ ဧပြီလကတည်းက အချိန်ကာလ တစ်ခုအထိ အလုပ်ကနေ အနားယူနေရပြီး တစ်နေ့လုပ်ခ ဂျပန်ယန်း ၁၁,၀၀၀ ရခဲ့တဲ့သူတွေအထိ အဲဒီဝင်ငွေရဲ့ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ပေးဖို့အတွက် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့အထိ လျှောက်လွှာပေါင်း ၈၀၇,၃၀၄ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဂျပန်အစိုးရက အလုပ်သမားထောက်ပံ့ကြေးငွေပေးဖို့ ဂျပန်ယန်း ၆၃.၆ ဘီလီယံ လျာထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။
အလုပ်ကနေ အနားယူနေရတဲ့ ဝန်ထမ်းကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်အလုပ်လုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီကနေ ဖြစ်စေ ဂျပန်အစိုးရရဲ့ ထောက်ပံ့ကြေးအစီအစဉ်အတွက် လျှောက်လွှာကို စာတိုက်ကနေ ဒါမှမဟုတ် အွန်လိုင်းကနေ လျှောက်လို့ရပါတယ်။ ဂျပန်အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အင်တာနက် စာမျက်နှာမှာ လျှောက်လွှာတင်တဲ့ ပုံစံ အသေးစိတ်ကို ဂျပန်၊ အင်္ဂလိပ်၊ တရုတ်၊ စပိန်၊ ပေါ်တူဂီ ဘာသာနဲ့ ဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်ပါတယ်။
နိုင်ငံခြာသား အလုပ်သင် လုပ်သားတွေအတွက် ဂျပန်အစိုးရ ထောက်ပံ့ကြေးငွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီးလည်း အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အင်တာနက်စာမျက်နှာမှာ မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ်၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ တရုတ်၊ တက်ဂလော့ဂ် ဘာသာနဲ့ ဖတ်ရှုလို့ရပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနကိုလည်း တယ်လီဖုန်းနဲ့ ဆက်သွယ်စုံစမ်း နိုင်ပါတယ်။ တနင်္လာနေ့ကနေ သောကြာနေ့အထိ မနက် ၈ နာရီခွဲကနေ ည ၈ နာရီအထိ၊ စနေ၊ တနင်္ဂနွေနဲ့ အစိုးရ ရုံးပိတ်ရက်တွေမှာတော့ မနက် ၈ နာရီခွဲကနေ ညနေ ၅ နာရီ ၁၅ မိနစ်အထိ ဂျပန်ဘာသာစကားနဲ့ ဆက်သွယ်မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ တယ်လီဖုန်း နံပါတ်က ၀၁၂၀- ၂၂၁-၂၇၆ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

169. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါကြောင့် အလုပ်ကနေ အနားပေးခံရတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေအတွက် ဂျပန်အစိုးရရဲ့ အလုပ်သမား ထောက်ပံ့ကြေး(Kyu Gyo Shi En Kin) ပေးမယ့်အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တင်ဆက်ပေးပါမယ်။ (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေကြောင့် အလုပ်ကနေ အနားပေးခံရတဲ့သူတွေနဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ခံစားခွင့်တွေကို အလုပ်ရှင်တွေဆီကနေ ဘာမှမရတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေဟာ ဂျပန်အစိုးရရဲ့ အလုပ်သမားထောက်ပံ့ကြေးကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက် နေ့အထိ လျှောက်ထားရယူနိုင်တယ်လို့ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ အလုပ်သမား ဥပဒေအရ အခြေခံအားဖြင့် ကုမ္ပဏီဘက်က တစ်ဖက်သတ်အကြောင်းပြချက်ကြောင့် အလုပ်ကနေ အနားယူဖို့ ဝန်ထမ်းတွေကို ပြောတဲ့အခါမှာ ဝန်ထမ်းအခြေခံလစာရဲ့ အနည်းဆုံး ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကို အလုပ်အနားယူတဲ့ ထောက်ပံ့ကြေးအဖြစ် ကုမ္ပဏီဘက်က ပေးရမယ်လို့ ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။ တချို့ကုမ္ပဏီတွေက စီးပွားရေး မကောင်းဘူးဆိုတာနဲ့ တခြား အကြောင်းပြချက်တွေနဲ့ အလုပ်အနားယူတဲ့ ထောက်ပံ့ကြေး မပေးတာမျိုး ရှိပါတယ်။ ဒီလိုအဖြစ်အပျက်တွေ ရှိလာတဲ့အခါ အဲဒီထောက်ပံ့ရေးအစီအစဉ်ကို လျှောက်ထားကြဖို့ ဝန်ထမ်းတွေကို အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနက ပြောနေပါတယ်။
အစိုးရရဲ့ အလုပ်သမား ထောက်ပံ့ကြေးအစီအစဉ်ဟာ အသေးစားနဲ့ အလတ်စားကုမ္ပဏီတွေမှာ အလုပ်လုပ်တဲ့ ဝန်ထမ်းတွေအတွက် ၂၀၂၀ ဧပြီလကတည်းက အချိန်ကာလတစ်ခုအထိ အလုပ်ကနေ အနားယူဖို့ အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံခဲ့ရရင် ဒီဝန်ထမ်းတွေအနေနဲ့ တစ်နေ့လုပ်ခ ဂျပန်ယန်း ၁၁,၀၀၀ ရခဲ့တယ်ဆိုရင် အဲဒီဝင်ငွေရဲ့ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို အစိုးရကနေ ကူညီပေးမှာဖြစ်ပါတယ်။
အလုပ်သမားတွေကိုယ်တိုင် ဒါမှမဟုတ် အလုပ်ကနေ အနားယူခိုင်းထားတဲ့ အလုပ်သမားတွေရှိတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေဟာ ဒီထောက်ပံ့ကြေး အစီအစဉ်ကို လျှောက်ထားနိုင်ပါတယ်။ အလုပ်ရှင်က အလုပ်သမားတွေ ထောက်ပံ့ကြေး လျှောက်ဖို့ မကူညီဘူးဆိုရင်လည်း ကိုယ်တိုင် လာရောက် လျှောက်ထား ကြဖို့ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနက တိုက်တွန်း နေပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

168. အသက် ၁၅ နှစ်နဲ့အောက် ငယ်ရွယ်တဲ့ ကလေးတွေအတွက် Pfizer ရဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးထားပါတယ်။

အဖြေ- ဒီအကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကိုယ်ခံအား၊ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာဌာနက WHO ညွှန်ကြားရေးမှူး Kate O'Brien က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့က အွန်လိုင်းကနေ ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲမှာ အခုလို ဖြေကြားခဲ့ပါတယ်။
WHO မှာ အခုမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကိုးကား ဖြေဆိုနိုင်တဲ့ အချက်အလက် မရှိသေးပါဘူးတဲ့။ ယေဘုယျအားဖြင့် အသက် ၁၆ နှစ်နဲ့ အောက် ကလေးတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးရမယ်လို့ အကြံပြုထားတာမျိုး မရှိသေးဘူးလို့လည်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေမှာ အခုအချိန်အထိ အသက် ၁၆ နှစ်အောက် ကလေးတွေကို မလုပ်သေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သုတေသန လုပ်ငန်းတွေထဲမှာတော့ အသက် ၁၂ နှစ်နဲ့ ၁၆ နှစ်ကြား ကလေးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှု ဘယ်လောက်ရှိသလဲဆိုတာကို ဆက်လက် လေ့လာနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အနာဂတ်မှာတော့ ဒီမေးခွန်းကို ဖြေပေးနိုင်မယ့် အချက်အလက်တွေ ရရှိလာမှာ ဖြစ်တယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေအနေနဲ့ ကလေးတွေရဲ့ မိသားစုတွေနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပြီးနောက် ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါအခံရှိသူတွေ ဒါမှမဟုတ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုကနေ ပြန်ကောင်းလာပြီး ပြန်ကူးစက်နိုင်တဲ့အန္တရာယ်ရှိတဲ့ ကလေးတွေကို ဆေးထိုးပေးဖို့ ရွေးချယ်နိုင်တယ်လို့လည်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း သူတို့အနေနဲ့ အသက် ၁၆ နှစ်အောက် ကလေးတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အကြံမပြုဘူးလို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က အလေးထား ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

167. ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှုက ဘယ်လောက် ကြာကြာ ခံနိုင်ပါသလဲ။

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကိုယ်ခံအား၊ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာဌာနက WHO ရဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး ကိတ် အိုဘရိုင်ယန်က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့က အွန်လိုင်းကနေ ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ အခုလို ဖြေကြားပေးခဲ့ပါတယ်။
သူပြောတာက ကာကွယ်ဆေး လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေကို နွေဦးရာသီမှာ စတင်ခဲ့ပြီး အဲဒီကာကွယ်ဆေးတွေကို အသုံးပြုတဲ့ သက်တမ်းက သိပ်မရှိသေးပါဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးကြောင့် ကိုယ်ခံစွမ်းအား ကောင်းနေတာ ဘယ်လောက် ကြာရှည်ခံသလဲဆိုတာ လက်တွေ့ စမ်းသပ်ပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးတားတဲ့ သူတွေကို စောင့်ကြည့် လေ့လာပြီး သိရှိနိုင်မှာ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒါကြောင့် WHO က တိကျတဲ့အဖြေတော့ မသိရသေးဘူးလို့ ပြောရမှာပါ။ တာရှည်ခံတဲ့ ကိုယ်ခံစွမ်းအားရလိမ့်မယ်လို့ WHO က မျှော်လင့်နေကြောင်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ COVID-19 သဘာဝအတိုင်း ကူးစက်ခံထားရသူတွေကို WHO က စောင့်ကြည့်လေ့လာနေတယ် လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။ အဲဒီလို စောင့်ကြည့်လေ့လာတဲ့နည်းနဲ့ သဘာဝအတိုင်း ကူးစက်ခံရပြီး ထွက်လာတဲ့ ကိုယ်ခံစွမ်းအားဟာ ဘယ်လောက်ကြာကြာခံသလဲ ဆိုတာကို သိရှိနိုင်မှာ ဖြစ်ပြီး အဲဒီရလဒ် ကနေတစ်ဆင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးလို့ ကိုယ်ခံစွမ်းအား ရရှိနေတာဟာ ဘယ်လောက်ကြာမလဲဆိုတဲ့ အချက်ကိုလည်း ဆက်စပ်ပြီး သိလာ နိုင်မယ်လို့ ထင်ကြောင်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ ကိုယ်ခံစွမ်းအား ဘယ်လောက်ကြာကြာခံနိုင်သလဲဆိုတဲ့ အချက်ကို ပြောဖို့က အချိန်စောနေသေးတယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ဖြည့်စွက် ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

166. ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့အခါမှာ ပထမအကြိမ်ထိုးတဲ့ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဒုတိယအကြိမ်ထိုးတဲ့ ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစား မတူရင် ပြဿနာရှိနိုင်ပါသလား။

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကိုယ်ခံအား၊ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာဌာနက WHO ရဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး ကိတ် အိုဘရိုင်ယန်က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့က အွန်လိုင်းကနေ ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ အခုလို ဖြေကြားပေးခဲ့ပါတယ်။
တချို့နိုင်ငံတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးထက်ပိုပြီး အသုံးပြုနေပြီ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ မတူတဲ့ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစားတွေကို တွဲသုံးလို့ရနိုင်လား ဒါမှမဟုတ် ရောပြီး သုံးလို့ရနိုင်သလားဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အချက်အလက် data WHO မှာ မရှိဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပထမတစ်ကြိမ်မှာ Pfizer ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားတယ်ဆိုရင် ဒုတိယအကြိမ်မှာလည်း အမျိုးအစား တူတဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးသင့်တယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ တချို့နိုင်ငံတွေမှာ ပထမအကြိမ်နဲ့ ဒုတိယအကြိမ်မှာ ထိုးတဲ့ ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစား မတူညီတာ ထိုးနေတယ်ဆိုတာ WHO က သတိထား မိတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒီကိစ္စဟာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ သုတေသန နယ်ပယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး WHO အနေနဲ့ အကြံပြုချက်တွေ ပြုလုပ်ဖို့ ဒီသုတေသနအမျိုးအစားကို ဦးစားပေးလုပ်လိမ့်မယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

165. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါကြောင့် အသေးစားနဲ့ အလတ်စား လုပ်ငန်းတွေကို သူတို့ရဲ့ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရေရှည်ထိန်း ထားဖို့နဲ့ အခန်းငှားရမ်းခ စတာတွေအတွက် ဂျပန်အစိုးရရဲ့ ထောက်ပံ့ရေး အစီအစဉ်တွေအကြောင်း ဆွေးနွေးထားတာကို ပြောပါမယ်။

အဖြေ- စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေအနေနဲ့ အစိုးရထောက်ပံ့ကြေး အတွက် လျှောက်လွှာတင်ချင်တာကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလကုန် နောက်ဆုံးထားပြီး အကြောင်းကြားမယ်ဆိုရင် ထောက်ပံ့ရေးအတွက် တောင်းဆိုတဲ့လျှောက်လွှာတွေကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက် နေ့အထိ လက်ခံပေးသွားမယ်လို့ စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာနက ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့က ပြောကြား ခဲ့ပါတယ်။ အစက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ လျှောက်လွှာတင်ဖို့ နောက်ဆုံး ရက်က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန် အစိုးရရဲ့ “စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ ရေရှည်တည်တံ့ရေး အတွက် ထောက်ပံ့ကြေးအစီအစဉ်” မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဝင်ငွေ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့တဲ့ အသေးစားနဲ့ အလတ်စား စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေကို ယန်း ၂ သန်းအထိ အများဆုံး ထောက်ပံ့ပေးဖို့ စီစဉ်ထားပါတယ်။ “လုပ်ငန်းအတွက် ငှားရမ်းခ ထောက်ပံ့ကြေး အစီအစဉ်” ကတော့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ ငှားရမ်းခတွေကို ပေး နိုင်အောင် ရန်ပုံငွေ ထားပေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဝန်ကြီးဌာနက ဒီထောက်ပံ့ရေးအစီအစဉ်တွေကို ထပ်တိုးလိုက်တာ မဟုတ်ပါဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ ဒုတိယအကြိမ် အရေးပေါ်ကြေညာချက် ထွက်လိုက်တာကြောင့် လိုအပ်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေ ပြင်ဆင်ဖို့ အခက်အခဲတွေ ရှိနိုင်တဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေအတွက် ထည့်သွင်း စဉ်းစားပြီး လျှောက်လွှာတင်တဲ့ကာလကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့အထိ တိုးဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေအနေနဲ့ သက်တမ်းတိုးထားတဲ့ ကာလအတွင်းမှာ လျှောက်လွှာ တင်ဖို့ စာရွက်စာတမ်း ကြန့်ကြာနေရတဲ့ အကြောင်းရင်း အကျဉ်းချုပ်ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထားပြီး အရင်ဆုံး အကြောင်းကြား ထားရပါမယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

164. ရောဂါကူးစက်ခံရပြီးနောက် ပြန်ကောင်းလာတဲ့သူတွေက ကာကွယ်ဆေး ထိုးသင့်ပါသလား။

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကိုယ်ခံအားဆိုင်ရာ WHO ရဲ့ မဟာဗျူဟာ အကြံပေးအဖွဲ့က လုပ်ငန်းအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ အလီဂျန်ဒရို ခရာဗီအိုတို (Alejandro Cravioto) က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့က အွန်လိုင်းကနေ ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ဖြေကြားခဲ့ပါတယ်။ သူပြောတာက PCR ဒါမှမဟုတ် antigen စမ်းသပ်မှုကနေ COVID ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိထားသူတွေကို ကာကွယ်ဆေး မထိုးသင့်ဘူးလို့ WHO က ထုတ်ထားတဲ့ အကြံပေးချက်တွေထဲမှာ ပါတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ လူတစ်ဦးဟာ တစ်ကြိမ် ရောဂါကူးစက်ခံထားရပြီးနောက် နောက်တစ်ကြိမ် မကူးစက်အောင် ခန္ဓာကိုယ်က သဘာဝအတိုင်း ကာကွယ်ဖို့ ဘယ်လောက်ကြာအောင် ထိန်းထားနိုင်မလဲဆိုတာ မသိဘူးလို့ မစ္စတာ ခရာဗီအိုတိုက မှတ်ချက်ပြုပြောခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက် နေ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ စာတမ်းတစ်စောင်မှာ ၈ လအထိ နောက်ထပ် မကူးစက်အောာင် ကာကွယ်ပေးနိုင်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပေမဲ့ တစ်ခါကူးစက်ဖူးသူတွေကို ကာကွယ်ဆေး မထိုးဘဲ ချန်လှပ်ထားဖို့ လုံလောက်တဲ့ အချက်အလက်တွေ မရှိဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။
တခြားတစ်ဖက်က ကြည့်မယ်ဆိုရင် တစ်ကြိမ် ကူးစက်ခံရတဲ့သူ တစ်ဦးက ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အချိန်အနည်းငယ် စောင့်ဆိုင်းသင့်ပြီး အန္တရာယ်ရှိတဲ့ တခြားသူတွေကို အရင်ဆုံး ကာကွယ်ဆေး ထိုးမယ်ဆိုတဲ့နည်းနဲ့ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အခြေအနေပေါ် မူတည်ပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချရမှာ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ဖြည့်စွက်ပြောခဲ့ပါတယ်။
ကိုယ်ခံအား၊ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာဌာနက WHO ရဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး ကိတ် အိုဘရိုင်ယန် (Kate O'Brien) က အဲဒီအွန်လိုင်းအစည်းအဝေးမှာပဲ အခုလို မှတ်ချက်ပြု ပြောခဲ့ပါတယ်။
သူပြောတာက ကမ္ဘာကြီးမှာ ကာကွယ်ဆေး စတင် ရရှိနေပြီဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတိုင်းက အမြင့်ဆုံး ဦးစားပေးထိုးရမယ့် အဖွဲ့အစည်းကို ဖြန့်ဝေဖို့ ကြိုးစားနေကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရောဂါကူးစက်ခံထားပြီးသူ တစ်ဦးဦးဟာ ၆ လအတွင်းမှာ ဒီရောဂါပဲ ပြန်ကူးစက်ခံရဖို့ဆိုတာ ဖြစ်နိုင်ခြေ အလွန်နည်းပါး ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ့် အစီအစဉ်ဟာ အဲဒီလို လူတွေကို ကာကွယ်ဆေး ထိုးဖို့ ချန်လှပ်ထားတာ ဒါမှမဟုတ် ရွှေ့ဆိုင်းထားတာမျိုး အကြံပြုထားခြင်း မရှိဘူးလို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

163. ကိုယ့်ရဲ့ လက်ရှိကျန်းမာရေး အခြေအနေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးသင့်ပါ သလား။

အဖြေ- ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ရဲ့ မဟာဗျူဟာ အကြံပေး အဖွဲ့ရဲ့ ကိုယ်ခံအားဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများအဖွဲ့က လုပ်ငန်းအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ အလီဂျန်ဒရို ခရာဗီအိုတို (Alejandro Cravioto) က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့က အွန်လိုင်းကနေ ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ အခုလို ပြောခဲ့ ပါတယ်။
မစ္စတာ ခရာဗီအိုတို က ကာကွယ်ဆေး ထိုးသင့်သလားဆိုတာ လက်ရှိ ကိုယ့်ရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေအရ ဖြစ်နေတဲ့ ရောဂါအမျိုးအစားပေါ် မူတည်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်တာမျိုး တုံ့ပြန်မှုရှိတဲ့ ဘယ်သူမဆို ဘယ်လို ကာကွယ်ဆေးပဲဖြစ်ဖြစ် မထိုးသင့်ဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။ အစားအစာ တစ်မျိုးမျိုး ဒါမှမဟုတ် ပစ္စည်း တစ်မျိုးမျိုးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဓာတ်မတည့်တာမျိုး ရှိဖူးတယ်ဆိုရင် အဲဒီ ကာကွယ်ဆေးကို အသုံးပြုလို့ အန္တရာယ် ရှိ မရှိဆိုတာ ကြည့်ဖို့ လိုတယ်လို့ မစ္စတာ ခရာဗီအိုတို က ပြောပါတယ်။ ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုကို ထိထိရောက်ရောက်နဲ့ ချက်ချင်း ကုသပေးနိုင်မယ့် နေရာမှာပဲ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အကြံပြု ထားကြောင်း သူက ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ကိုယ်ခံအား၊ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ဌာနက ဒေါက်တာ၊ WHO ရဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး ကိတ် အိုဘရိုင်ယန် (Kate O'Brien) ကလည်း အွန်လိုင်းကနေ ပြုလုပ်တဲ့ အဲဒီသတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ အခုလို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ရောဂါအခံရှိတဲ့သူတွေ၊ နှလုံးရောဂါရှိသူတွေ၊ အဆုတ်ရောဂါရှိသူတွေ၊ ဆီးချိုရောဂါရှိသူတွေ ဒါမှမဟုတ် အဝလွန်သူတွေဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုကနေ ဆိုးရွားတဲ့ ရလဒ်ထွက်လာနိုင်တဲ့ တကယ့်ကို အန္တရာယ်များသူတွေ ဖြစ်တယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောခဲ့ပါတယ်။ အမှန်တကယ်က အဲဒီလို ရောဂါအခံရှိသူတွေဟာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးချင်သူတွေ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေအတွက် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းဟာ စိုးရိမ်ရသလား မစိုးရိမ်ရဘူးလား ဆိုတဲ့ အချက်အလက် ကောက်ယူထားတာ မရှိသေးဘူးလို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီကာကွယ်ဆေးတွေဟာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင် ဒါမှမဟုတ် ဗိုက်ထဲက ကလေးကို အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ယုံကြည်ရတဲ့ အကြောင်းပြ ချက်တော့ မရှိသေးဘူးလို့ သူက အလေးထားပြောကြား ခဲ့ပါတယ်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေဟာ ကာကွယ်ဆေးထိုးရမယ့် အရေးကြီးတဲ့ အုပ်စုရဲ့ ထိပ်ဆုံးမှာ ပါ ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေး ပေးမယ့်သူနဲ့လည်း ကိုယ်ဝန်ဆောင်တွေအနေနဲ့ ဘယ်လိုမျိုး ကိုဗစ်ကူးနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိလဲ ဆိုတာကို စကားပြောကြည့်ပြီး တကယ်လို့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အနေအထားမှာ ဆိုရင် ကာကွယ်ဆေး ထိုးရမယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ HIV ကူးစက်ခံထားရတဲ့ သူတွေအနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ လုပ်သင့်ကြောင်းနဲ့ ကိုဗစ်ရောဂါ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကူးစက်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိသူ ဘယ်သူပဲ ဖြစ်ဖြစ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးသင့်တယ်လို့လည်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

162. ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းက မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်တွေ မကူးစက်အောင် ကာကွယ်နိုင်သလား။

အဖြေ- ကမ္ဘာမှာ မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်တွေ အလျင်အမြန် ကူးစက်ပျံ့နှံ့နေတာကို တွေ့နေရပါတယ်။ ကိုယ်ခံအား၊ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာဌာနက ဒေါက်တာ၊ WHO ရဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး ကိတ် အိုဘရိုင်ယန် (Kate O'Brien) က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့က အွန်လိုင်းကနေ ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲမှာ အဲဒီလို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးတွေကို တီထွင်ထုတ်လုပ်ပြီး စမ်းသပ်တဲ့အခါမှာ အဲဒီ ကာကွယ်ဆေးတွေက ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးမျိုး ကူးစက်မှုကနေ ကာကွယ် ပေးနိုင်သလားဆိုတာကို အကဲဖြတ်ရပါတယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်တွေဆိုတာက အချိန်တိုင်း ပြောင်းလဲနေတာက သူတို့ရဲ့ သဘာဝ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်က ဗီဇတစ်မျိုးမျိုးပြောင်းသွားရင် ပြောင်းလဲမှုက ရောဂါကို ပိုပြီးထိခိုက်မှုရှိမှာလား၊ ကုသမှုမှာရော ဘယ်လောက် သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်မလဲ၊ အခုလက်ရှိ မေးခွန်းအရဆိုရင် ဒီဗိုင်းရပ်စ်က ဒီကာကွယ်ဆေး အပေါ် မှာ ဘယ်လို သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်မလဲဆိုတာ သိထားရပါမယ်။
မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ ထွက်ပေါ်လာနေတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် မျိုးဗီဇကွဲ ၂ မျိုးနဲ့ ပတ်သက်လို့ သတင်းတွေ ထွက်နေတာ ကြားနေရပြီး ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုအပေါ် စိုးရိမ်နေရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ လက်ရှိကာကွယ်ဆေးတွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးအားလုံးကို ထိရောက်မှု ရှိသလားဆိုတဲ့အပေါ် အကဲဖြတ်ဖို့တော့ ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ သူတို့အနေနဲ့ ယုံကြည့်မှုအပြည့်နဲ့ ပြောနိုင်တာကတော့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာတွေကို တတ်နိုင်သမျှ အမြန်ဆုံး လုပ်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ ဒီလို မျိုးဗီဇကွဲ ဗိုင်းရပ်စ်တွေမှာ တွေ့ရတဲ့ အပြောင်းအလဲတွေ အားလုံးက ကာကွယ်ဆေး တွေရဲ့ ထိရောက်မှုကိုတော့ ပြောင်းလဲသွားနိုင်ခြေ မရှိပါဘူး လို့လည်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

161. ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ ကာကွယ်ဆေး စတင်ထိုးနေ ပြီဖြစ်တာကြောင့် လက်ရှိအခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံတကာက ဘယ်လို သုံးသပ်ထားပါသလဲ။

အဖြေ- ကိုယ်ခံအား၊ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ဌာနက ဒေါက်တာ၊ WHO ရဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး Kate O'Brien ဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့က အွန်လိုင်းကနေ ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲမှာ အခုလို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ “နေ့စဉ် အခြေအနေတွေက ပြောင်းလဲနေပါတယ်။ အခုလက်ရှိအခြေအနေကတော့ ကာကွယ်ဆေး အမျိုးမျိုး ထွက်နေပြီဖြစ်ပြီး ဒီကာကွယ်ဆေးတွေက ထိရောက်မှု ရှိတယ်ဆိုတာကို လက်တွေ့ပြသနေတယ်လို့” သူက ပြောပါတယ်။
အဲဒီကာကွယ်ဆေးတွေထဲက တချို့ဟာ နိုင်ငံအသီးသီးမှာ အာဏာပိုင် တွေရဲ့ ခွင့်ပြုချက် ရထားပြီး ဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ အခုဆိုရင် ဝင်ငွေမြင့်မားတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ ထိုးနှံနေပြီဖြစ်ပြီး မကြာခင်မှာ ဝင်ငွေနည်းတဲ့ ဒါမှမဟုတ် အလယ်အလတ်ဝင်ငွေရှိတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ ထိုးတော့မှာကို တွေ့ရတော့ မယ်လို့ မျှော်လင့်ကြောင်းလည်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးအချက်အလက်တွေကို အမြင့်ဆုံး စံသတ်မှတ်ချက်တွေနဲ့ သုံးသပ်ပြီးသားဖြစ်တဲ့ ကြီးကြပ်ရေး အာဏာပိုင်အဖွဲ့တွေက အကဲဖြတ် ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေး အနည်းဆုံး ၃ မျိုး ရှိတယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ အဲဒီအဖွဲ့တွေဟာ ဘေးကင်းစိတ်ချရမှု၊ ထိရောက်မှုနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်မှုအရည်အသွေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အချက်အလက် တွေကို ကြည့်ပြီး အကဲဖြတ်တာလို့ သူက ပြောပါတယ်။ AstraZeneca ၊ Moderna နဲ့ Pfizer က တီထွင်ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေး ၃ မျိုးဟာ အရည်အချင်းရှိတဲ့ အာဏာပိုင်အဖွဲ့ အနည်းဆုံးတစ်ဖွဲ့က ခွင့်ပြုထားပြီးဖြစ်တယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ ထိရောက်မှု ရလဒ်ကို လူအများသိရှိအောင် အသိပေး ထုတ်ပြန်ထားပြီး ကာကွယ်ဆေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေရဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ဆက်ပြီး စစ်ဆေးနေဆဲ ဖြစ်တယ်လို့လည်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
တရုတ်နိုင်ငံက ထုတ်တဲ့ Sinopharm နဲ့ Sinovac ကာကွယ်ဆေး တွေလည်း ရှိပြီး Gamaleya အဖွဲ့အစည်း က တီထွင်ထုတ်လုပ်တဲ့ ရုရှားကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးလည်း ရှိတယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောခဲ့ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးတွေကို လူသားတွေမှာ လက်တွေ့စမ်းသပ်ကုသမှုတွေ အများကြီးရှိပြီး လာမယ့် သီတင်းပတ်တွေနဲ့ လတွေမှာ အပြောင်းအလဲ ကြီးကြီးမားမား ဆက်ပြီး မြင်တွေ့ရမှာက အရေးအကြီးဆုံးအရာလို့ သူထင်ကြောင်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
ကြီးကြပ်ရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့တွေက လူအများစုမှာ အသုံးပြုဖို့အတွက် ဒီကာကွယ်ဆေးတွေကို ခွင့်ပြုပေးဖို့ အချက်အလက်တွေ လုံလောက်မှု ရှိ မရှိ ဆိုတာကို စိစစ် အတည်ပြုသွားလိမ့်လို့လည်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

160. အရေးပေါ် အခြေအနေကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့အထိ ထားမယ်လို့ ဂျပန်အစိုးရက ပြောနေပါတယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်း ဘာတွေ ဖြစ်ပျက် လာနိုင်ပါသလဲ။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ အစိုးရရဲ့ အကြံပေးအဖွဲ့အကြီးအကဲ မစ္စတာ အိုးမိ ရှီဂဲရု (Omi Shigeru) က အဲဒီကိစ္စကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့က အထက် လွှတ်တော်အစိုးရ အဖွဲ့ကော်မတီ အစည်းအဝေးမှာ ဆွေးနွေးခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာကို ရည်ညွှန်းပြီး အခုလို ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့အထိအတွင်း ကူးစက်မှုအရေအတွက်ဟာ မျှော်လင့်ထားသလို လျော့ကျသွားမယ်ဆိုရင် အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာပြီး ဆောင်ရွက်နေတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို တဖြည်းဖြည်း လျှော့ချသွားမယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကူးစက်မှုတွေဟာ ဒီအတိုင်းပဲ ဆက်ရှိနေဦးမယ် ဒါမှမဟုတ် တိုးလာမယ် ဒါမှမဟုတ် အတန်အသင့်ပဲ လျော့တယ်ဆိုရင်တော့ လက်ရှိ အရေးပေါ်အခြေအနေ ဆောင်ရွက်မှုတွေက မလုံလောက်သေးဘူးဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်ပြီး ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို ပိုမို ကြိုးစားလုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့လည်း မစ္စတာ အိုးမိ ရှီဂဲရု က ပြောပါတယ်။
ကျွမ်းကျင်သူတွေအနေနဲ့ လက်ရှိဆောင်ရွက်ချက်တွေ ဘယ်လောက် ထိရောက်မှု ရှိသလဲဆိုတာကို အကဲဖြတ်ဖို့ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှု အခြေအနေကို စောင့်ကြည့်ရ လိမ့်မယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။ အဲဒီလိုအကဲဖြတ်ချက်တွေကို စောင့်ကြည့်ခြင်းဟာ ဘယ်လောက်အထိ တိကျခိုင်မာတဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို လုပ်သင့်သလဲဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ဖို့အတွက် အသုံးဝင်နိုင်တယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေကို ယာယီရပ်ဆိုင်းထားဖို့ တောင်းဆိုတာကလည်း ရွေးချယ်စရာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ မစ္စတာ အိုးမိ ရှီဂဲရုက ပြောပါတယ်။ အရေးပေါ် အခြေအနေနောက်ပိုင်းမှာ ရောဂါကူးစက် ပြန့်ပွားမှုအခြေအနေ ဘယ်လို ဖြစ်မလဲဆိုတာကို သုံးသပ်ရင်း အစိုးရရဲ့ အကြံပေးအဖွဲ့က လက်ရှိ အရေးပေါ် အခြေအနေ ဆောင်ရွက်ချက်တွေ ဟာ မျှော်လင့်ထားတဲ့အတိုင်း ရလဒ်ကောင်းထွက်မလား ဆိုတာကို ပုံဖော်စဉ်းစားကြည့်ပြီး အဲဒီရလဒ်အပေါ်မှာ မူတည်ပြီးတော့ ဒီထက်ပိုတဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေ လိုအပ်မယ်ဆိုရင် နောက်ထပ် ဆွေးနွေးရင်း လုပ်ဆောင်သွားရမယ်လို့ မစ္စတာ အိုးမိ ရှီဂဲရုက အရိပ်အမြွက် ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

159. အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားတဲ့ အတောအတွင်း ပုံမှန် ကာကွယ်ဆေးထိုးတာ၊ ကျန်းမာရေး ဆေးစစ်တာတွေကို ဘယ်လို လုပ်ရင် ကောင်းပါသလဲ။

အဖြေ- ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက လူတွေဟာ ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေ သွားတာကို အလွန်အမင်း ရှောင်ကြဉ်ရင်လည်း ကျန်းမာရေးအန္တရာယ် တိုးလာနိုင်တယ်လို့ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အင်တာနက် ဝက်ဘ်ဆိုက်နဲ့ တခြားနေရာတွေမှာ သတိပေးထားပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မွေးကင်းစကလေးတွေနဲ့ ကလေးငယ်တွေကို ဥပဒေအရ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အသက်အရွယ်မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ ပျက်ကွက် သွားရင် ကလေးတွေမှာ ပြင်းထန်တဲ့ ကူးစက်ရောဂါ အန္တရာယ်ကို မြင့်မားစေနိုင်ပါတယ်။ ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုး တာဟာ ကလေးတွေရဲ့ ကြီးထွားမှုအတွက် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေ ဆီက အကြံဉာဏ်တွေ ရရှိဖို့ အခွင့်အလမ်းတွေ ဖြစ်တာကြောင့် မိဘတွေအနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ ကလေးတွေကို ပုံမှန် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုတွေ ပြုလုပ်ကြဖို့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက တိုက်တွန်း နေပါတယ်။ ကင်ဆာရောဂါဟာ စဖြစ်ချိန်မှာ လက္ခဏာ မပေါ်တဲ့ အတွက် စောစောသိပြီး ကုသနိုင်ဖို့ ကင်ဆာရောဂါ ရှိ မရှိ စစ်ဆေးခြင်းကို ပုံမှန်လုပ်သင့်ကြောင်းလည်း အဲဒီဝန်ကြီးဌာနက အကြံပြုထားပါတယ်။ ဆေးရုံဆေးခန်းတွေနဲ့ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးတဲ့ နေရာတွေမှာ ရောဂါကူးစက်မှု မရှိအောင် ပိုးသတ်ထားပြီး လေဝင်/လေထွက် ကောင်းအောင်လည်း အပြည့်အဝ ဆောင်ရွက်ထား တယ်လို့ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနေပေမယ့်လည်း မိသားစုဆရာဝန်တွေ၊ ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေး ဆေးကုသမှုခံယူပြီး မိမိ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ ဒီဝန်ဆောင်မှုကို အသုံးမပြုဘဲ နေတာမျိုး မလုပ်ဖို့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အကြံပြုထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဇန်နဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

158. ပထမဆုံးအကြိမ် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာတုန်း ကလို အပြင်ထွက်တဲ့သူ အရေအတွက် လျော့ကျမသွားဘူးလို့ သတင်းတွေမှာ တွေ့ရပါတယ်။ ဘာကြောင့်ပါလဲ။

အဖြေ- ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့ဟာ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် ပထမဆုံး တနင်္ဂနွေနေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ ဆိုင်တွေ အများကြီးရှိတဲ့ တိုကျိုမြို့ထဲက ရပ်ကွက်တွေကို လာတဲ့ လူအရေအတွက်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ လနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် ကျသွားခဲ့တယ်လို့ အချက်အလက်တွေမှာ ပြနေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်က အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့တဲ့ အချိန်က အပြင်ထွက်တဲ့ လူအရေအတွက်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင်တော့ သိသိသာသာ ပိုများပါတယ်။ နိုင်ငံတကာ ကျန်းမာရေးနဲ့ လူမှုဖူလုံရေး တက္ကသိုလ်က တစ်ကိုယ်ရေ သန့်ရှင်းရေးဆိုင်ရာ ပါမောက္ခ ဝါဒါ့ ခိုးဂျိ (Wada Koji) က ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့ လူအချင်းချင်း တွေ့ဆုံပြီး ပြောဆို ဆက်ဆံရတဲ့ အခြေအနေတွေကို လျှော့ချရမယ်လို့ ပြောပါတယ်။ လက်ရှိ အရေးပေါ်အခြေအနေက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ည ၈ နာရီ နောက်ပိုင်း အပြင်မထွက်ရ ဆိုတဲ့ တောင်းဆိုချက်ကို ပြည်သူတွေက ည ၈ နာရီ နောက်ပိုင်းပဲ မထွက်ရဘူးလို့ အဓိပ္ပာယ် ကောက်ယူနေပုံ ရပါတယ်။ တကယ်လို့ လူတွေရဲ့ အပြင်ထွက်သွားလာမှုတွေ ဒါမှမဟုတ် အပြင်မှာ တွေ့ဆုံပြီး ပြောဆိုဆက်ဆံမှုတွေ မလျော့ဘူးဆိုရင် အရေးပေါ်အခြေအနေက ကြာရှည်သွားနိုင်ခြေ ရှိတယ်လို့ ပါမောက္ခ ဝါဒါက မှတ်ချက်ပြု ပြောပါတယ်။
ဒါ့အပြင် လူတွေအချင်းချင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုတွေကို ဘယ်လောက် အထိ လျှော့ချသင့်တယ်ဆိုတဲ့ ရှင်းလင်းတဲ့ ဦးတည်ချက်တွေ ချမှတ်ဖို့ အရေးကြီးတယ်လို့ ပါမောက္ခ ဝါဒါက ပြောပါတယ်။ ဗဟိုအစိုးရနဲ့ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေအနေနဲ့ သီတင်း ၂ ပတ်ကနေ ၃ ပတ် လောက်အထိ အခြေအနေ စောင့်ကြည့်သင့်ပြီး အကဲဖြတ်သင့် တယ်လို့ ပါမောက္ခ ဝါဒါက ပြောပါတယ်။ တကယ်လို့ ကူးစက်မှုတွေကို မထိန်းချုပ်နိုင်ဘူးဆိုရင် လူတွေ အချင်းချင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုကို လျှော့ချဖို့ လိုအပ်တယ်ဆိုတာကို ပြည်သူတွေ လက်ခံယုံကြည် လာအောင် ရှင်းပြပေးသင့်ပါတယ်။ လူတော်တော်များများက ကူးစက်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို လုပ်နေပြီလို့ သူယုံကြည်နေကြောင်း ပါမောက္ခ ဝါဒါက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူတစ်ဦးချင်းစီက ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်က ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကာလမှာ မိမိတို့ ဘယ်လို နေထိုင်ခဲ့သလဲဆိုတာကို စဉ်းစားပြီး အခုလည်းအဲဒီလို ဆောင်ရွက်မှသာလျှင် အခုတစ်ကြိမ် ထုတ်ပြန် ထားတဲ့ အရေးပေါ် အခြေအနေက ထိထိရောက်ရောက် အကျိုးရှိမှာ ဖြစ်တယ်လို့ ပါမောက္ခ ဝါဒါက ပြောပါတယ်။

157. ဂျပန်မှာ COVID-19 ကူးစက်မှု အသစ်အရေအတွက် လတ်တလောမှာ တစ်ဟုန်ထိုးများပြားလာတာရဲ့ နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်းက ဘာပါလဲ။

အဖြေ- တိုးဟိုးကု တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ အိုးရှိတာနိ ဟီတိုးရှိ (Oshitani Hitoshi) က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့က ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ရောဂါကူးစက်သူအသစ် အရေအတွက် ထပ်ပြီးတော့ မြင့်တက်လာတာဟာ သဘာဝ မကျကြောင်းနဲ့ ကျွမ်းကျင်သူတွေအနေနဲ့ ဒီလို ကူးစက်မှုအရှိန်အဟုန်နဲ့ များလာတာ ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတာကို အသေးစိတ် အချက်အလက်တွေ ရှာဖွေဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ သူက ဂျပန်အစိုးရရဲ့ အကြံပေး ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များအဖွဲ့က အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။
တိုကျိုမှာ ကူးစက်သူ အရေအတွက် ၂၀၀၀ ကျော်အထိ ရှိတဲ့ နေ့တွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့က တိုကျိုမှာ ရောဂါကူးစက်မှု အသစ်အရေအတွက် ရုတ်တရက် မြင်တက်လာတာဟာ ကူးစက် ရောဂါပြန့်ပွားခြင်းနဲ့ ကာကွယ်ခြင်းဆိုင်ရာ ပညာရပ် ရှုထောင့်က ကြည့်ရင် ပုံမှန်အခြေအနေ မဟုတ်ဘူးလို့ ပါမောက္ခ အိုးရှိတာနီက ပြောပါတယ်။ တိုကျိုမှာ တစ်နေ့တာ ကူးစက်မှုအရေအတွက်ဟာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းမှာ ၁၀၀၀ အောက် လျော့နည်းခဲ့ပြီး ၁၀ ရက် လောက်အတွင်းမှာ ရုတ်တရက် ၂၀၀၀ ကျော် ထိုးတက်လာခဲ့ တာဟာ သဘာဝ မကျဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။
အသက် ၁၈ နှစ်နဲ့ ၃၉ နှစ်အတွင်း လူငယ်တွေပါဝင်တဲ့ ကူးစက်မှု အသစ်တွေဟာ တိုကျိုမှာတင်မက အိုစာကာမှာလည်း ဖြစ်ပွားနေ ပါတယ်။ ဒီလိုကူးစက်မှုများပြားလာခြင်းရဲ့ တစ်စိတ် တစ်ပိုင်းက လူတော်တော်များများဟာ နှစ်သစ်ကူး အားလပ်ရက်အတွင်း အပြင်ထွက် သွားလာတာတွေ လုပ်ခဲ့တာကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ ပါမောက္ခ အိုးရှိတာနီက ပြောပါတယ်။ နှစ်သစ်ကူးအားလပ်ရက်အတွင်းမှာ စစ်ဆေးထားတဲ့ ရလဒ်တွေကို ရုံးတွေ ပြန်ဖွင့်တဲ့အခါ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထုတ်ခဲ့တာကြောင့်လည်း အခုလို ရုတ်တရက် များလာတာဖြစ်နိုင်တယ်လို့ သူက ဖြည့်စွက်ပြောကြား ခဲ့ပါတယ်။ ပါမောက္ခ အိုးရှိတာနီက နောက်ထပ် အကြောင်းပြချက်တစ်ခုကို အရိပ်အမြွက် ပြောခဲ့ပါသေးတယ်။ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုလုပ်ဖို့ ဝန်လေးနေခဲ့ကြတဲ့ လူငယ်တွေဟာ နှစ်ကုန်ပိုင်းတုန်းက လွှတ်တော် အမတ်တစ်ဦး သေဆုံးတဲ့သတင်းနဲ့ အိမ်မှာ သီးခြားခွဲနေထိုင်ခဲ့ကြတဲ့ လူတော်တော်တော်များများ သေဆုံးတဲ့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်လာပြီး နောက်မှာတော့ စစ်ဆေးမှုတွေ လုပ်ခဲ့တဲ့အတွက် ကူးစက်မှုအသစ် အရေအတွက် တိုးလာတာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ပါမောက္ခ အိုးရှိတာနီက ပြောပါတယ်။
ကျွမ်းကျင်သူတွေအနေနဲ့ ကူးစက်မှု တစ်ဟုန်ထိုး မြင့်တက်လာတဲ့ နောက်ခံအကြောင်းရင်းကို လေ့လာဖို့နဲ့ အဲဒီနောက်ကွယ်က အကြောင်း အရာတွေကို လေ့လာဆန်းစစ်ဖို့ လိုကြောင်း ပါမောက္ခ အိုးရှိတာနီက သုံးသပ်ခဲ့ပါတယ်။

156. စားသောက်ဆိုင်တွေနဲ့ ဘားဆိုင်တွေရဲ့ ဆိုင်ဖွင့်ချိန်တွေ လျှော့ချဖို့ အလေးပေးတောင်းဆိုထားတဲ့ အခု အရေးပေါ်အခြေအနေ ထုတ်ပြန်ချက်ဟာ ဘယ်လောက်ထိရောက်မှု ရှိပါသလဲ။

အဖြေ- အငြင်းပွားစရာ ဖြစ်နေတဲ့ အချက်တွေထဲက တစ်ချက် ကတော့ ညဘက်ဖွင့်တဲ့ စားသောက်ဆိုင်တွေအတွက် သက်ဆိုင်ရာ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ တောင်းဆိုချက် တွေဟာ ဘယ်လောက်အထိ ထိရောက်မှု ရှိသလဲ ဆိုတာပဲဖြစ်ပါတယ်။
အစိုးရကတော့ သူတို့တောင်းဆိုထားတာတွေကို လိုက်နာဖို့ ပျက်ကွက်တဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေရဲ့ အမည်တွေကို လူသိရှင်ကြား ထုတ်ပြန်မှာ ဖြစ်ပြီး တောင်းဆိုချက်တွေအတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေကိုတော့ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုတွေ တိုးပေးဖို့ စီစဉ်နေ ပါတယ်။
အထူးဆောင်ရွက်ချက် ဥပဒေမှာ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဖို့ စီစဉ်ထားတာ တွေကတော့ အစိုးရရဲ့ တောင်းဆိုမှုတွေကို လိုက်နာတဲ့ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေကို ငွေကြေး ထောက်ပံ့မှုတွေပေးပြီး တောင်းဆိုမှုကို လိုက်နာဖို့ ငြင်းဆန်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေကို ဒဏ်ကြေးချမှတ်ဖို့တွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ပြန်လည် ပြင်ဆင်ထားတဲ့ အထူးဥပဒေကို အခုလနှောင်းပိုင်းမှာ ကျင်းပမယ့် လွှတ်တော် အစည်းအဝေးမှာ အမြန်ဆုံး အတည်ပြုနိုင်ဖို့ တာဝန်ရှိ သူတွေက မျှော်လင့်နေပါတယ်။
အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ သတင်းအချက် အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

155. ဂျပန်အစိုးရရဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင် ပညာရှင်များအဖွဲ့ရဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့က ရေးဆွဲပြင်ဆင်ခဲ့တဲ့ အရေးပေါ် အဆိုပြုချက်တွေထဲမှာ ဘားဆိုင်တွေနဲ့ စားသောက်ဆိုင် တွေမှာ ရောဂါကူးစက်မှုအန္တရာယ်တွေ လျော့ပါးစေဖို့ လိုအပ်ကြောင်း ကို အလေးထား ဖော်ပြထားပါတယ်။

အဖြေ- ဒီအဆိုပြုချက်တွေကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလက Stanford University က သိပ္ပံပညာရှင်တွေနဲ့ သိပ္ပံဆိုင်ရာ ဂျာနယ် Nature က တခြား သိပ္ပံပညာရှင်တွေအဖွဲ့က ထုတ်ဝေထားတဲ့ အစီရင်ခံစာပေါ်မှာ အခြေခံပြီးတော့ ဂျပန်အစိုးရ ပညာရှင်များအဖွဲ့က ရေးဆွဲထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
သင်္ချာနည်းပညာကို အသုံးပြုပြီး အဲဒီအဖွဲ့ဟာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မတ်လကနေ မေလအထိ အမေရိကန်က မြို့ကြီးတွေမှာ လူပေါင်း ၉၈ သန်းလောက်ကို တယ်လီဖုန်းနဲ့ ကောက်ယူထားတဲ့ အချက်အလက် တွေကို အခြေခံပြီး အကဲဖြတ်ရေးဆွဲခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အချက်လက်တွေ စုဆောင်းတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများတဲ့ နေရာတွေကို စစ်ဆေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုင်တွေကို ခေတ္တ ပိတ်ခဲ့ရပြီးတဲ့နောက် ပြန်ဖွင့်ခွင့် ရတဲ့အချိန်မှာ ဘယ်စတိုးဆိုင်တွေက ကူးစက်မှုအန္တရာယ် ပိုများသလဲ ဆိုတာကို အဲဒီအဖွဲ့က စစ်ဆေးခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီအခါမှာ အချိန်ပြည့် ဖွင့်တဲ့ စားသောက်ဆိုင်တွေမှာ ကူးစက်မှု အန္တရာယ်အများဆုံး ဖြစ်နေတာကို အဲဒီအဖွဲ့က တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ ကူးစက်မှုများတာမှာ ဒုတိယလိုက်တဲ့နေရာကတော့ Gym အားကစားခန်းမတွေ၊ ကော်ဖီဆိုင်တွေနဲ့ ဟိုတယ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ တခြားနေရာတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် စားသောက်ဆိုင်တွေက ဧည့်သည်များပြီး ဧည့်သည်တွေက အချိန်အကြာကြီး ထိုင်တာကြောင့် ကူးစက်မှု အန္တရာယ် ပိုများတယ်လို့ အဲဒီအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။
အဲဒီအစီရင်ခံစာထဲမှာ စားသောက်ဆိုင်တွေ ပြန်ဖွင့်တဲ့အခါမှာ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ဖို့ စားသောက်ဆိုင် အတွင်းမှာ အခြေအနေ ဘယ်လို တိုးတက်လာအောင် လုပ်နိုင်မလဲ ဆိုတာကိုလည်း သုတေသီတွေက အကြံပြုခဲ့ပါတယ်။
စားသောက်ဆိုင်တွေနဲ့ တခြားစတိုးဆိုင်တွေမှာ ဧည့်သည် အရေအတွက်ကို တစ်ချိန်တစ်ခုမှာ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကန့်သတ် လိုက်မယ်ဆိုရင် ရောဂါကူးစက်မှု အရေအတွက်ကို ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျှော့ချနိုင်မယ်လို့ အဲဒီအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။
စတိုးဆိုင်တွေထဲမှာ လူတွေရဲ့ လှုပ်ရှားသွားလာမှုပုံစံကို ကန့်သတ်တာထက် ဆိုင်ထဲဝင်တဲ့ လူအရေအတွက်ကို ကန့်သတ်တာက ပိုပြီး ထိရောက်မှုရှိတယ်လို့ အဲဒီအဖွဲ့က အကြံပြု ထားပါတယ်။
အဲဒီအစီရင်ခံစာအပြင် ဂျပန်မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ကူးစက်မှုတွေရဲ့ တခြားသုတေသနပြု လေ့လာထားတာတွေအပေါ် အခြေခံပြီး အစိုးရရဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေက အခုလို ပြောထားပါတယ်။ အစိုးရအနေနဲ့ ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို အဓိက အာရုံစိုက်လုပ်ဆောင်သင့်တဲ့ နေရာတွေက ဘားဆိုင်တွေနဲ့ စားသောက်ဆိုင်တွေ ဖြစ်တယ်လို့ သုံးသပ်ထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီဆောင်ရွက်ချက်တွေလုပ်ရုံနဲ့ တခြားနေရာတွေမှာ ရောဂါမကူးစက်နိုင်ဘူးလို့ဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ လူတွေ စုဝေးပြီး ညစာစားကြတဲ့ ဘယ်နေရာမှာပဲဖြစ်ဖြစ် ရောဂါကူးစက်မှုအန္တရာယ်က မြင့်မားစေတယ်လို့ စဉ်းစားကြပါတယ်။ စားသောက်နေချိန်မှာ လူတွေက နှာခေါင်းစည်းတွေကို ချွတ်ပြီး စကားပြောလေ့ရှိကြပါတယ်။ အရက်သောက်တဲ့အချိန်မှာဆိုရင် စကားပြောတဲ့အသံ ပိုကျယ်လာတတ်ပြီး ဗိုင်းရပ်စ် ကြိုတင် ကာကွယ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကိုလည်း လိုက်နာဖို့ ဂရုမစိုက်တော့ တာမျိုးလည်း ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် COVID-19 ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု အန္တရာယ်ကို လျှော့ချဖို့ အရေးပါဆုံး နေရာတွေက ဘားဆိုင်တွေ၊ စားသောက်ဆိုင်တွေနဲ့ လူတွေ ညစာစားတဲ့ နေရာတွေလို့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေက ဆိုပါတယ်။

154. အရေးပေါ်အခြေအနေကြောင့် ကျောင်းတွေနဲ့ ကျောင်းက စာမေးပွဲတွေ အပေါ် ဘယ်လို သက်ရောက်မှု ရှိပါသလဲ။

အဖြေ- ဂျပန်ပညာရေးဝန်ကြီး ဟာဂီအူဒါ ခိုးအိချိ (Hagiuda Koichi) က လုပ်ဆောင်သွားမယ့်ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို ရှင်းပြဖို့ အတွက် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့က သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲ တစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။
ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနအနေနဲ့ မူလတန်းကျောင်း၊ အလယ်တန်း ကျောင်းနဲ့ အထက်တန်းကျောင်းတွေအားလုံးကို ပိတ်ခိုင်းဖို့အတွက် လတ်တလောမှာ စဉ်းစားမနေဘူးလို့ သူက ဆိုပါတယ်။ ကျောင်းတက်တဲ့ ကလေးတွေထဲမှာ ရောဂါပြင်းထန်တဲ့သူနဲ့ ရောဂါကူးစက်မှုနှုန်း အခုအချိန်အထိ နည်းနည်းပဲ ရှိသေးတာ ဖြစ်ပြီး ဒါဟာ ကျောင်းတွေကနေ ပြင်ပကို ရောဂါပိုး ကူးစက်ပြန့်ပွားနိုင်တဲ့ အခြေအနေမရှိဘူးလို့ မစ္စတာ ဟာဂီအူဒါ ခိုးအိချိက ပြောပါတယ်။
ကလေးတွေရဲ့ သင်ကြားရေးနဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအပေါ် ထိခိုက်မယ့် ရှုထောင့်ကနေ ကြည့်မယ်ဆိုရင် ကျောင်းတွေကို မပိတ်သင့်ဘူးလို့ သူက ဆိုပါတယ်။ တက္ကသိုလ် ကျောင်းတွေကိုတော့ ကျောင်းမှာ ကိုယ်တိုင်သွား တက်တာရော အွန်လိုင်း အတန်းတွေ တက်တာရော လုပ်နိုင်အောင် တွဲ ဖွင့်ပေးဖို့ သူက တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကျောင်းတွင်း လှုပ်ရှားမှုလုပ်တဲ့ ကျောင်းသား အဖွဲ့အစည်း အတွင်းမှာ ရောဂါကူးစက် ပြန့်ပွားမှုတွေ မရှိအောင် တားဆီးတဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေ တိုးမြှင့် လုပ်ဆောင်ဖို့ သူက တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။
အခြေခံပညာအဆင့် ကျောင်းတွေနဲ့ အထူးသဖြင့် အထက်တန်းကျောင်း တွေမှာတော့ ရောဂါကူးစက်မှုအန္တရာယ်များတဲ့ အတွက် ကျောင်းသား အသင်းအဖွဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို ယာယီ ကန့်သတ်ထားထားဖို့ကိုလည်း သူက တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
ရောဂါ ကူးစက်မှု ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို သေသေချာချာ လုပ်ဆောင်ပြီး အဆင့်မြင့် တက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့် စာမေးပွဲ တွေကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့ကနေ စတင်လိုက်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဂျပန်တစ်ဝန်းက ကျောင်းသူ ကျောင်းသားပေါင်း ၅၃၀,၀၀၀ ကျော် စာမေးပွဲ ဖြေဆိုကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ မူလတန်း၊ အလယ်တန်းနဲ့ အထက်တန်းကျောင်းတွေ အတွက် ဝင်ခွင့်စာမေးပွဲ တွေကို စီစဉ်ထားတဲ့အတိုင်း ဆက်လုပ်သွားဖို့ ဒေသန္တရပညာရေး ဘုတ်အဖွဲ့တွေကို ပညာရေး ဝန်ကြီး ဟာဂီအူဒါ ခိုးအိချိ က တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေဖြစ်ပါတယ်။

153. ပထမအကြိမ် အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာခဲ့တုန်းက ဘယ်လို အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိခဲ့ပါသလဲ။

အဖြေ- ဂျပန်အစိုးရဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ဖို့ အတွက် ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ အထူးဥပဒေတစ်ရပ်ပေါ် အခြေခံပြီး တိုကျို၊ ခါနာဂါဝါ၊ စိုက်တမာ့၊ ချိဘ၊ အိုစာကာ၊ ဟယောဂိုးနဲ့ ဖူကုအိုက ခရိုင်တွေမှာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့က ပထမအကြိမ် အရေးပေါ် အခြေအနေကြညာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့မှာတော့ အရေးပေါ် အခြေအနေကို တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာအထိ တိုးချဲ့ကြေညာခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီကာလအတွင်းမှာ အစိုးရရဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များအဖွဲ့ရဲ့ အကြံပေးချက်အတိုင်း တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး အနီးကပ် ထိတွေ့ ဆက်ဆံမှုကို အနည်းဆုံး ၇၀ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဖြစ်နိုင်ရင် ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျှော့ချဖို့ အစိုးရက ပြည်သူတွေကို တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။
အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာထားတဲ့ ဧရိယာတွေက ခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေဟာ ပြည်သူတွေအနေနဲ့ မလိုအပ်ဘဲ အပြင်ထွက်တာမျိုးကို ရှောင်ကြဉ်ကြဖို့နဲ့ ရောဂါကူးစက် ပြန့်ပွားမှု တွေကို ကြိုတင်ကာကွယ်ဖို့အတွက် အစိုးရနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေဟာ လူအများအပြား စုဝေးတဲ့ အဆောက်အအုံတွေ အသုံးပြုမှုကို ကန့်သတ်ဖို့လည်း တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ဖြစ်နေတဲ့ ဧရိယာတွေမှာ ပြည်သူတွေဟာ ဖြစ်နိုင်ရင် အိမ်ကနေပဲ အလုပ်လုပ်ဖို့နဲ့ ကုန်စုံဆိုင်မှာ ဈေးဝယ်တာ ဒါမှမဟုတ် ဆရာဝန်တွေဆီ ရောဂါကုသဖို့ သွားတာ မျိုးကလွဲရင် အိမ်အပြင်ထွက်တာတွေကို ရှောင်ကြဉ်ကြဖို့ ပြင်းပြင်း ထန်းထန် တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။
အရေးပေါ် ကြေညာချက်ထုတ်ပြီးတဲ့နောက် ဘားဆိုင်တွေ၊ စားသောက်ဆိုင်တွေ၊ ပြဇာတ်ရုံတွေ၊ ရုပ်ရှင်ရုံတွေ၊ စတိုးဆိုင်တွေ၊ ဟိုတယ်တွေ၊ ပြတိုက်တွေနဲ့ စာကြည့်တိုက်တွေကို ယာယီပိတ်ထားတာ အပြင် ပွဲအမျိုးမျိုးကို ဖျက်သိမ်းတာနဲ့ ရွှေ့ဆိုင်းတာမျိုးတွေကို လုပ်ခဲ့ပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းက ကျောင်းတွေကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ကတည်းက ပိတ်ထားခဲ့ပြီး အရေးပေါ် ကြေညာချက် ထုတ်ပြီး နောက်ပိုင်းမှာလည်း ကျောင်းအများစုကို ပိတ်ထားဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလိုဆောင်ရွက်ချက်ခဲ့တာကြောင့် တွေရဲ့ ရလဒ်ကတော့ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် တိုကျိုကိုလာတဲ့ အရေအတွက်ဟာ ရုံးဖွင့်ရက်တွေမှာ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်နဲ့ ရုံးပိတ်ရက် စနေ တနင်္ဂနွေနေ့ တွေမှာ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက် သိသိသာသာ လျှော့ချနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ရောဂါကူးစက်ခံရသူ အသစ် အရေအတွက်ဟာ ဧပြီလ အလယ်ပိုင်းမှာ ၇၀၀ လောက်အထိ မြင့်တက်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက် ပြန်ပြီးတော့ ကျလာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် အရေးပေါ်ကြေညာချက်နဲ့ အကျုံးဝင်တဲ့ ဧရိယာတွေကို တဖြည်းဖြည်း လျှော့ချခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၅ ရက်နေ့က ဟော့ကိုင်းဒိုး၊ တိုကျိုနဲ့ အိမ်နီးချင်း ခရိုင် ၃ ခုကို နောက်ဆုံးထားပြီး အဲဒီကြေညာချက်ကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနေ့က ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရသူ အသစ် အရေအတွက် ၂၁ ဦးပဲ ရှိခဲ့ပါတယ်။

152. ဂျပန်မှာ နိုင်ငံ့ အရေးပေါ်အခြေအနေ ဖြစ်တယ်ဆိုတာ ဘာကို ဆိုလိုတာပါလဲ။

အဖြေ- နိုင်ငံ့အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာချက်ဆိုတာ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကို တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ဖို့အတွက် ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ အထူးဥပဒေတစ်ရပ်အပေါ် အခြေခံထားတဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုးက နိုင်ငံတစ်ဝန်းမှာ လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့နေပြီး ပြည်သူတွေရဲ့ လူနေမှုဘဝတွေ ဒါမှမဟုတ် စီးပွားရေးကို အကြီးအကျယ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မယ်ဆိုရင် ဝန်ကြီးချုပ်ဟာ အဲဒီကြေညာချက်ကို ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလို အရေးပေါ် ကြေညာလိုက်ပြီဆိုရင် အရေးပေါ်အခြေအနေ ထားရှိမယ့် ကာလနဲ့ ဒေသတွေကို သတ်မှတ်ပါလိမ့်မယ်။
သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဧရိယာတွေက ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေဟာ ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို တားဆီးဖို့အတွက် ပြည်သူတွေကို အပြင် မထွက်ကြဖို့နဲ့ အစိုးရနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြဖို့ တောင်းဆိုခွင့်ရှိ ပါတယ်။ ပြည်သူတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ လည်ပတ်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ ကိစ္စတွေကို ကန့်သတ်ချက်ထဲမှာ မထည့်ဘဲ ချန်လှပ်ထားပါတယ်။
ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေဟာ ကျောင်းတွေပိတ်ထားဖို့ တောင်းဆိုတာ ဒါမှမဟုတ် လူအများစုဝေးတဲ့ ဈေးဝယ်ကုန်တိုက်တွေလိုမျိုး စတဲ့ အဆောက်အအုံတွေ အသုံးပြုမှု ကန့်သတ်တာတွေကို ညွှန်ကြားတာမျိုး လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီလို လုပ်ဆောင်ချက်တွေ အထူးလိုအပ်တဲ့နေရာ တွေမှာဆိုရင် ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေအနေနဲ့ အဆောက်အအုံနဲ့ လုပ်ငန်းပိုင်ရှင်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်ယူစရာမလိုဘဲ ဆေးကုသရေးအတွက် ယာယီ အဆောက်အအုံဖြစ် မြေနေရာနဲ့ အဆောက်အအုံတွေကို အသုံးပြုခွင့်လည်း ရှိပါတယ်။
အခြေအနေတွေက အရမ်းအရေးကြီးလာပြီဆိုရင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းတွေ၊ ဆေးကိရိယာတွေကို ဖြန့်ဝေဖို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကုမ္ပဏီတွေကို ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေက မေတ္တာ ရပ်ခံနိုင်ပါတယ်။ လိုအပ်လာပြီဆိုရင် ဆေးဝါးပစ္စည်းတွေကို အများပြည်သူတွေ သုံးစွဲဖို့အတွက် အာဏာပိုင်တွေက သိမ်းယူခွင့် ရှိပါတယ်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလတုန်းက ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း အာဘဲ ရှင်းဇိုးက ခရိုင် ၇ ခုမှာ အရေးပေါ် အခြေအနေကြေညာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီခရိုင်တွေ ကတော့ တိုကျို၊ ခါနာဂါဝါ၊ စိုက်တမာ့၊ ချိဘ၊ အိုစာကာ၊ ဟယောဂိုး နဲ့ ဖူကုအိုက ဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းမှာ အရေးပေါ်အခြေအနေကို တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာအထိ တိုးချဲ့ကြေညာခဲ့ပါတယ်။

151. ကလေးတွေဟာ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ အပြင်ထွက်တာ ဒါမှမဟုတ် သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ အတူတူ ကစားတာမျိုးကို ရှောင်ရှားသင့် ပါသလား။ (အပိုင်း-၁၂)

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူတွေကတော့ အခုလို ဖြေကြားထားပါတယ်။ ရောဂါကူးစက်မှု ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေ လုပ်ထားသမျှ ကလေးတွေ အပြင်ထွက်တာ၊ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ကစားတာမျိုးကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့ မလိုအပ်ဘူးလို့ ပြောထားပါတယ်။ ကစားခြင်းဟာ ကလေးတွေရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် အလွန်အရေးပါ ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကူးစက်မှုတွေ မရှိစေဖို့ လုပ်ဆောင်ရမယ့် အချက်တွေကို စနစ်တကျ လိုက်နာ ဆောင်ရွက်မယ်ဆိုရင် ကလေးတွေ အပြင်ထွက်တာ ဒါမှမဟုတ် သူငယ်ချင်းတွေနဲ့အတူ ကစားဖို့အတွက် အဆင်ပြေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကျောင်းပိတ်ရက်တွေအတွင်း ခရီးထွက်ဖို့ စီစဉ်တဲ့အခါမှာ ကိုယ်နေတဲ့ မြို့နယ်နဲ့ ကိုယ်သွားချင်တဲ့ နေရာမှာ ရောဂါကူးစက်မှု အခြေအနေကို ဘယ်လိုရှိသလဲဆိုတာ စစ်ဆေးဖို့ မမေ့ပါနဲ့လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကိုယ်သွားရောက်လည်ပတ်မယ့် နေရာတွေကို အုပ်ချုပ်တဲ့ အဖွဲ့အစည်းက တခြားမြို့က ရောက်ရှိလာသူတွေ အနေနဲ့ သီးခြားခွဲပြီး နေထိုင်ဖို့ သတ်မှတ်ထားတာ ရှိ မရှိဆိုတာလည်း သေချာသိအောင် လုပ်ထားဖို့ လိုပါတယ်။ လေဟာပြင်မှာ ထွက်ပြီး ကစားတာဟာ အဆောက်အအုံထဲမှာ ကစားတာထက် ကူးစက်မှု အန္တရာယ် နည်းပါးတယ်လို့ ယုံကြည်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဂရုတစ်စိုက်နဲ့ မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမယ့် အချက်တွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီအချက်တွေ ကတော့ ကလေးတွေမှာ လည်ချောင်းနာတာ၊ ချောင်းဆိုးတာ ဒါမှမဟုတ် အဖျားရှိနေတာ စတဲ့ အအေးမိတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပြနေရင် အပြင်ထွက်ပြီး ကစားတာမျိုးကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါတယ်။
ကလေးတွေဟာ လူတွေ အများကြီးက မကြာခဏ ထိတွေ့ထားတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ထိမိ ကိုင်မိ ပြီးနောက်မှာ သူတို့ရဲ့ လက်တွေကို သန့်စင်အောင် ဆေးကြောသင့်ပါတယ်။
ကလေးတွေ အစားမစားခင် ဒါမှမဟုတ် ရေ မသောက်ခင်မှာလည်း လက်တွေကို သန့်ရှင်းအောင် ဆေးကြောသင့်ပါတယ်။
ကလေးတွေ အစားစားတဲ့ အချိန်မှာ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုင်တာမျိုးလည်း ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါတယ်။
အဆောက်အအုံထဲမှာ ကစားမယ်ဆိုရင် ကူးစက်နှုန်း မြင့်မားနိုင်တဲ့အတွက် လိုက်နာရမယ့် အချက်တွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီအချက်တွေကတော့ အနီးနားမှာ ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရတဲ့သူ ရှိ မရှိ သေချာ စစ်ဆေးပါ။
အနီးနားမှာ အသက်အရွယ်ကြီးသူ ဒါမှမဟုတ် နာတာရှည်ရောဂါ ရှိသူတွေ ရှိမနေအောင် ဂရုစိုက်နေထိုင်ပါ။
ကလေးရော သူ့မိသားစုထဲမှာရော အအေးမိရောဂါလက္ခဏာတွေ ရှိ မရှိ သတိထားစစ်ဆေးပါ။
လူနည်းနည်းနဲ့ပဲ ကစားပါ။
မိဘတွေရဲ့ ခွင့်ပြုချက်နဲ့ ကစားတာမျိုး ဖြစ်ပါစေ။
ကလေးတွေဟာ လူတွေ အများကြီးက မကြာခဏ ထိတွေ့ထားတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ထိမိ ကိုင်မိ ပြီးနောက်မှာ သူတို့ရဲ့ လက်တွေကို ဆေးကြောသင့်ပါတယ်။
ကလေးတွေ အစားမစားခင် ဒါမှမဟုတ် ရေ မသောက်ခင်မှာလည်း လက်တွေကို ဆေးကြောသင့်ပါတယ်။
ကလေးတွေ အစားစားတဲ့ အချိန်မှာ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုင်တာမျိုးလည်း ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါတယ်။
အဆောက်အအုံထဲမှာ ရှိနေရင် အနည်းဆုံး တစ်နာရီ တစ်ကြိမ်လောက် လေဝင်/လေထွက် ကောင်းအောင် လုပ်ပါ။
တကယ်လို့ ကိုယ်က လူတွေ အပြင်ထွက်တာကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေရာမှာ နေထိုင်တာဆိုရင် ကလေးတွေ လိုက်နာသင့်တဲ့ အချက်တွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒါတွေကတော့
ကလေးတွေဟာ တစ်အိမ်ထဲ အတူနေတဲ့ မောင်နှမတွေ မိသားစုဝင် တွေနဲ့သာ ကစားပါ။
အပြင်ထွက်တဲ့အချိန်မှာ လူတွေနဲ့ ထိတွေ့မှုကို ရှောင်ကြဉ်ပါလို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

150. မိဘတွေအနေနဲ့ ကလေးတွေကို စာသင်ကျောင်း၊ မူကြိုကျောင်းနဲ့ နေ့ကလေးထိန်း ကျောင်းတွေကို မသွားစေဘဲ အိမ်မှာပဲ ထားသင့်ပါသလား။ (အပိုင်း-၁၁)

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူတွေ ပြောတာကတော့ ကလေးတွေဟာ နေမကောင်းဖြစ်နေတာ ဒါမှမဟုတ် မိသားစုအတွင်းမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရသူ ရှိနေတာမျိုး မဟုတ်ဘူး၊ အဲဒီလူနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့ဆက်ဆံထားတာမျိုး မရှိခဲ့ဘူးဆိုရင် မိဘတွေအနေနဲ့ ကလေးတွေကို စာသင်ကျောင်းတွေ၊ မူကြိုကျောင်းတွေနဲ့ နေ့ကလေးထိန်းဌာနတွေကို သွားခိုင်းလို့ ရပါတယ်။
ရောဂါကူးစက်မှု မမြင့်မားတဲ့ ဒေသတွေမှာဆိုရင် ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့ကလေးအများစုဟာ တစ်အိမ်ထဲမှာ အတူနေတဲ့ မိဘတွေ၊ လူကြီးတွေဆီကနေ ကူးစက်ခံရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကလေးတွေအချင်းချင်း အချိန်အကြာကြီး အတူတူ ရှိနေရာကနေ ကူးစက်ခံရတာမျိုးလည်း ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရတဲ့ ကလေးတစ်ဦးရှိနေတဲ့ စာသင်ကျောင်း တွေ၊ မူကြိုကျောင်းတွေနဲ့ နေ့ကလေးထိန်းဌာနတွေကို အချိန်ကာလ တစ်ခု အထိ ပိတ်ထား နိုင်ပါတယ်။
ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှု အခြေအနေအလိုက် ကိုင်တွယ်တုံ့ပြန်ပုံ နည်းလမ်းအမျိုးမျိုး လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့် ကိုယ်နေထိုင်တဲ့ မြို့နယ်က အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရဲ့ ညွှန်ကြားချက်တွေကို လိုက်နာပါ။ တကယ်လို့ အိမ်ထောင်စု တစ်စုမှာ တစ်ယောက်ယောက် ရောဂါကူးစက်ခံရပြီဆိုရင် အဲဒီအိမ်မှာရှိတဲ့ ကလေးတွေ ကလည်းပဲ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးရှိနေတဲ့သူနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့ထားပြီလို့ မှတ်ယူပြီး ကလေးတွေကိုလည်း အိမ်မှာပဲ မဖြစ်မနေ နေခိုင်းရပါမယ်။
ကလေးတွေမှာ အဖျားနည်းနည်းရှိတာ ဒါမှမဟုတ် အအေးမိတဲ့ လက္ခဏာ ရှိတယ်ဆိုရင် စာသင်ကျောင်းတွေ၊ မူကြိုကျောင်းတွေနဲ့ နေ့ကလေးထိန်းဌာနတွေကို မသွားခိုင်းဖို့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက အကြံပြုထားပါတယ်။ လူတိုင်း ဒီအကြံပြုချက်ကို လိုက်နာဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ အသက် ၅ နှစ်အောက်အရွယ် ရောဂါကူးစက်ခံရတဲ့ ကလေးတွေမှာရှိတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ပမာဏဟာ လူကြီးတွေထက် ပိုများတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ရောဂါကူးစက်ခံ ထားရပြီး ရောဂါလက္ခဏာ မပြတဲ့ ကလေးတွေရဲ့ မစင်တွေထဲမှာ ဗိုင်းရပ်စ်တွေ ဆက်ရှိနေတယ်ဆိုတာကို တွေ့ရပါတယ်။ လူကြီးတွေဟာ ကလေးတွေနဲ့ အတူတူနေတဲ့ အချိန်မှာ မကြာခဏ လက်တွေကို သေသေချာချာဆေးကြောတာ၊ နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်တာလိုမျိုး ရောဂါပိုး မကူးအောင် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို လုပ်ဆောင်ကြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

149. နှာခေါင်းစည်း မတပ်ချင်တဲ့ ကလေးတွေကို မိဘတွေ အနေနဲ့ ဘယ်လို လုပ်ပေးသင့်ပါသလဲ။ (အပိုင်း-၁၀)

အဖြေ- ကျွမ်းကျင်သူတွေ ဖြေကြားထားတာကတော့ နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ဆင်ထားတာက ရောဂါကူးစက်ခံထားရတဲ့ လူနာတွေရဲ့ နှာချေတာ ဒါမှမဟုတ် ချောင်းဆိုးတာတွေကနေ ထွက်လာတဲ့ အရည်အစက်တွေကို တိုက်ရိုက် ထိတွေ့မှု မရှိအောင် ကာကွယ်ဖို့ ထိရောက်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂ နှစ်အောက် ကလေးငယ်တွေကိုတော့ နှာခေါင်းစည်းတပ်ဆင်ပေးတာက လက်တွေ့ မှာ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ပြောပါတယ်။
အသက် ၄ နှစ်ကနေ ၅ နှစ်အတွင်း အရွယ်ကလေးတွေ ဆိုရင်တော့ ကလေးတစ်ဦးချင်းရဲ့ အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး တပ်ပေးလို့ ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအသက်အရွယ်အတွင်း နှာခေါင်းစည်းတပ်ဆင်ဖို့ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် မိဘတွေအနေနဲ့ ကလေးတွေကို နှာခေါင်းစည်း ဘယ်လို တပ်ဆင်ရမယ် ဆိုတာနဲ့ ဘယ်လို ချွတ်ပြီး ပစ်ရမလဲဆိုတာကို မှန်မှန်ကန်ကန် သိထားအောင် သင်ကြားပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကလေးအများစုဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို သူတို့အိမ်က မိဘတွေဆီကနေ ကူးစက်ခံရတာ ဖြစ်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။
ကလေးတွေကို ရောဂါပိုး ကူးစက်မှုကနေ ကာကွယ်ဖို့အတွက် မိဘတွေကိုယ်တိုင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မခံရအောင် ကြိုတင် ကာကွယ်ဖို့အတွက် လုပ်ဆောင်ရမယ့်နည်းလမ်းတွေကို သေသေချာချာ ဆောင်ရွက်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမှာက တကယ်လို့ မိသားစုဝင်တစ်ဦး ကူးစက်ခံရပြီဆိုရင် တခြားမိသားစုဝင်တွေက ကူးစက်ခံထားရသူနဲ့ ၂ မီတာကျော် အကွာမှာ နေဖို့ လိုပါတယ်။
ကလေးတွေရဲ့အရုပ်တွေ၊ ကလေးတွေရဲ့စာအုပ်တွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရှိနေတတ်တာကြောင့် ကလေးတွေက အရုပ်တွေ စာအုပ်တွေကို ကိုင်ပြီး သူတို့ရဲ့ ပါးစပ်၊ နှာခေါင်း ဒါမှမဟုတ် မျက်စိတွေကို ထိတွေ့တာကနေ ရောဂါ ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီအတွက် ကလေးတွေရဲ့ ကစားစရာတွေနဲ့ စာအုပ်တွေကို ပိုးသတ်ပေးဖို့ လိုသလို၊ လက်တွေကို ဆပ်ပြာနဲ့ သေသေချာချာ ဆေးကြောပေးဖို့ကလည်း အရေးကြီးတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက အလေးထား ပြောကြားထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

148.  မိခင်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရတယ်ဆိုရင် ကလေးတွေကို နို့မတိုက်ဘဲ ထားသင့်ပါသလား။ (အပိုင်း-၉)

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူတွေ ဖြေကြားတာ ကတော့ မိခင်မှာ ရောဂါကူးစက်ခံရတယ်လို့ တွေ့ရှိခဲ့ရင်တောင်မှ ကလေး နို့တိုက်တာကို ဆက်ပြီး လုပ်ပါလို့ ပြောပါတယ်။ မိခင်ရဲ့ ကျန်းမာရေး အခြေအနေပေါ် မူတည်ပြီး ကလေးကို ဆက်ပြီးတော့ နို့ တိုက်သင့် မတိုက်သင့်ဆိုတာ မိခင်ကိုယ်တိုင် ရွေးချယ်နိုင်ပါတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။
မိခင်ဖြစ်သူ ကူးစက်ခံရတဲ့အချိန်မှာ ကလေးကို ထိတွေ့ဆက်ဆံတာ ဒါမှမဟုတ် ချောင်းဆိုးတာကနေတစ်ဆင့် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးက ကလေးကို ကူးစက်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ မျိုးဗီဇကို မိခင်တွေရဲ့ နို့ရည်ထဲမှာ တွေ့ရှိခဲ့တယ်လို့ သတင်းတွေမှာ ဖော်ပြထား ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီမိခင်နို့ရည်ထဲမှာ ကူးစက်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ရှိနေသလားဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပါဘူး။ မိခင်တွေရဲ့ နို့ရည်ထဲမှာ ကလေးဖွံ့ဖြိုးဖို့အတွက် ကောင်းကျိုးတွေ အများကြီး ဖြစ်ပြီး ရောဂါကူးစက်မှုကို ကြောက်ရွံ့လို့ ကလေးကို နို့မတိုက်တာ မျိုးတော့ မလုပ်သင့်ပါဘူးလို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။
ရောဂါကူးစက်ခံထားရတဲ့ မိခင်တွေအတွက် ကလေးကို ဆက်ပြီး နို့တိုက်ဖို့ နည်းလမ်း ၂ ခုရှိပါတယ်။ တစ်နည်းကတော့ ကလေးကို တိုက်ရိုက် နို့တိုက်တာပါ။ နောက်တစ်နည်းကတော့ မိခင်ရဲ့ နို့ရည်ကို ပုလင်းထဲ ထည့်ပြီးမှ တိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကလေးကို တိုက်ရိုက်နို့မတိုက်ခင်မှာ မိခင်က ကိုယ့်ရဲ့ လက်တွေကို စနစ်တကျ သေချာဆေးကြောသန့်စင်ပြီး ပိုးသတ်သင့်ပါတယ်။ ပြီးတော့ နှာခေါင်းစည်း တပ်သင့်ပါတယ်။
မိခင်တွေအနေနဲ့ မဖြစ်မနေ သေချာလုပ်သင့်တာတွေကတော့ လက်တွေကို သေချာဆေးကြောပြီး ပိုးသတ်ရပါမယ်။ နို့မတိုက်ခင်နဲ့ မိမိရဲ့ နို့ရည်ကို ညှစ်ပြီး မယူခင်မှာ ရင်သားကို သေချာ သန့်စင်ပြီး ပိုးသတ်ထားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မိခင်က ရောဂါကူးစက်ခံထားရ ရင် နို့ရည်ကို ပုလင်းထဲထည့်ပြီး ကလေးကို တိုက်တဲ့အခါ မိခင်ကိုယ်တိုင် မတိုက်ဘဲ ရောဂါကူးစက်မှု မရှိတဲ့သူကသာ ကလေးကို တိုက်သင့် ပါတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

147. နိုဘယ်ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်မဟုတ်ဘဲ တခြား နေမကောင်း ဖြစ်တဲ့ရောဂါတွေအတွက် စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေ ဒါမှမဟုတ် ခွဲစိတ်မှုတွေ လုပ်ဖို့အတွက် ကလေးတွေကို ဆေးရုံတင်တာ ရွှေ့ဆိုင်း ထားသင့်ပါသလား။ (အပိုင်း-၈)

အဖြေ- ကျွမ်းကျင်သူတွေကတော့ ကလေးတွေ နေမကောင်း ဖြစ်ရင် စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေနဲ့ ကုသမှုကို ဦးစားပေး လုပ်သင့်ပါတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ပြီးတော့ ဆေးရုံမတက်ခင်မှာ ကလေးရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို သတိထားသင့်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံက ဆေးရုံတွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့ လူနာတွေနဲ့ တခြားရောဂါကြောင့်နေမကောင်းဖြစ်တဲ့ သူတွေကို သီးခြားစီ ခွဲပြီး ကုသပေးနေပါတယ်။ ကိုယ့်ကလေးတက်မယ့်ဆေရုံမှာ အဲဒီလို သီးခြားစီခွဲပြီး ကုသနေသလားဆိုတာကို မေးပါ။ နေရာ ခွဲပြီး ကုသပေးတယ်ဆိုရင် အခြေခံအားဖြင့် ကိုယ့်ကလေးကို စိတ်ချထားနိုင် ပါတယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုတွေက ဆက်ဖြစ်နေနိုင်တာကြောင့် ကိုယ့်ကလေး နေမကောင်းဖြစ်တယ်ဆိုရင် ကုသမှုနဲ့ စမ်းသပ် စစ်ဆေးမှုတွေကို ဦးစားပေး လုပ်သင့်ပါတယ်။
ရောဂါတစ်ခုခုကြောင့် ကလေး ဆေးရုံတက်မယ့်ရက်ကို သတ်မှတ် လိုက်ပြီဆိုရင် ဆေးရုံမတက်ခင် သီတင်း ၂ ပတ်အတွင်း ကလေးရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို အထူးဂရုစိုက်သင့်ပြီး ကူးစက်မှုအန္တရာယ် မြင့်တက်လာနိုင်တဲ့ အပြုအမူတွေကို ရှောင်ရှားသင့်ပါတယ်။
တကယ်လို့ ကလေးတွေက နေမကောင်းတာ ဒါမှမဟုတ် အအေးမိတဲ့ လက္ခဏာရှိတဲ့ သူနဲ့ ထိတွေ့ ဆက်ဆံထားတာမျိုးရှိခဲ့ရင် ကလေးတွေကို ဆေးရုံတက်ခွင့် ကန့်သတ်ထားဖွယ် ရှိပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

146. ကလေးတွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရရင် သူတို့ကို ဆေးရုံတင်သင့်ပါသလားနဲ့ ဂျပန်မှာ ကလေးတွေကို ဆေးရုံတင်ထားတဲ့ အချိန်မှာ မိဘတွေကိုပါ အတူနေခွင့်ပြုပါသလား။ (အပိုင်း-၇)

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူတွေက ဂျပန်နိုင်ငံက အခြေအနေနဲ့ လိုက်လျောညီထွေတဲ့ အချက်အပေါ် အခြေခံပြီး ပြန်လည်ဖြေကြားပေးထားပါတယ်။ ကလေးတွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့အခါမှာ ကလေးအများစုက ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ မပြတဲ့အတွက်ကြောင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ရှုထောင့်က ကြည့်ရင် ဆေးရုံတက်ဖို့ မလိုအပ်ဘူးလို့ ကျွမ်းကျင်သူ တွေက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဂျပန်မှာ ကလေးတွေရဲ့ ရောဂါ ဘယ်အခြေအနေမှာ ဆေးရုံတက်ရမယ်လို့ ဥပဒေသတ်မှတ်ထားတာ ရှိပါတယ်။ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဥပဒေအရ ကလေးတွေကို ဆေးရုံတင်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ အခြေအနေတွေလည်း ရှိပါတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ကလေးတွေက အိမ်မှာ သူတို့မိဘဆီကနေ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတယ် ဆိုရင်တော့ မိဘတွေရော ကလေးတွေပါ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဆေးရုံတက်ရနိုင်ခြေ ရှိပါတယ်။ တကယ်လို့ မိဘမှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခြင်း မရှိဘူးဆိုရင် ကလေးတွေကို သီးသန့်ခွဲခြားထားဖို့အတွက် ကလေးကို တစ်ဦးတည်း ဆေးရုံ တင်ထားရနိုင်ပါတယ်။
ကလေးတွေကို ဆေးရုံတင်ထားတဲ့ အတောအတွင်း မိဘတွေ လာတွေ့ ခွင့်ပြုဖို့နဲ့ ပတ်သက်လို့တော့ ကလေးရဲ့ အသက်အရွယ်နဲ့ ဆေးရုံရဲ့ အခြေအနေ အပါအဝင် စတဲ့အချက်တွေအပေါ် အခြေခံပြီး ကူးစက်ခံရတဲ့ကလေး တစ်ဦးချင်းအလိုက် ဆုံးဖြတ်ပါလိမ့်မယ်။ တကယ်လို့ ကလေးက ရောဂါကနေ ပြန်ပြီးတော့ ထူထူ ထောင်ထောင်ဖြစ်လာတဲ့အချိန်မှာ အိမ် ဒါမှမဟုတ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဆေးရုံဆေးခန်းမှာ နေဖို့ အကြံပြုထားတယ်ဆိုရင် မိဘတွေအနေနဲ့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစင်တာနဲ့ တိုင်ပင်ပြီး ကလေးပြန်ကောင်းမွန်လာတဲ့ နောက်ပိုင်းမှာတောင်မှ တယ်လီဖုန်းနဲ့ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုတွေကို ဆက်လက်ပြုလုပ်ရပါမယ်။
ကလေးမှာ ရောဂါလက္ခဏာပြင်းထန်သလား မပြင်းထန်ဘူးလား ဆိုတာကို ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်တဲ့ ဆရာဝန်က ဆုံးဖြတ်ရပါမယ်။ ရောဂါ မပြင်းထန်တော့ဘူးဆိုတဲ့ အချက်တွေထဲမှာ အားပြည့်နေတာ၊ ရေများများ သောက်တာနဲ့ အခက်အခဲမရှိ အသက်ရှူနိုင်တာ စတဲ့အချက်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။
တကယ်လို့ ကလေးတစ်ယောက်က နေမကောင်းဖြစ်ပြီး ဆေးရုံတက်ဖို့ လိုအပ်တယ်ဆိုရင် ကလေးရဲ့ မိဘတွေက ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံ ထားရတာ ဖြစ်နိုင်ခြေများသလို ကူးစက်ခံရမယ့် အနေအထားမျိုးမှာ ရှိသူတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီလို အခြေအနေမှာဆိုရင်တော့ မိဘတွေ အနေနဲ့ ဆေးရုံတင်ထားတဲ့ ကလေးဆီကို သွားတာ ဒါမှမဟုတ် သူတို့ကလေးနဲ့ တွေ့ဆုံဖို့ ခွင့်ပြုချက် မရနိုင်ပါဘူး။
အမျိုးမျိုးသော အခြေအနေတွေအပေါ် မူတည်ပြီး ကွဲပြားမှုတွေ ရှိနိုင်တာကြောင့် မိဘတွေအနေနဲ့ လိုက်လျောညီထွေအောင် ဘယ်လို နေထိုင်ရမလဲဆိုတာ ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးသင့်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက အကြံပေးပါတယ်။ အမျိုးမျိုးသော အခြေအနေတွေ ဆိုတာကတော့ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတာကနေ ပြန်နာလန်ထူလာတဲ့ မိဘရဲ့ အသေးစိတ် အခြေအနေ၊ ဆေးရုံက အခြေအနေနဲ့ ဒေသတွင်း ရောဂါကူးစက်မှုအခြေအနေတွေ ဖြစ်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

145. နို့စို့အရွယ် ကလေးတွေအတွက် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးတာတွေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာတွေကို နောက်ကျပြီးမှ လုပ်သင့်ပါသလား။ (အပိုင်း-၆)

အဖြေ- အသက်အရွယ်တစ်ခုမှာ ဖြစ်တတ်တဲ့ ရောဂါနဲ့ တခြားပြဿနာတွေကို စောစောစီးစီး ရှာဖွေတွေ့ရှိအောင် ရည်ရွယ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံမှာရှိတဲ့ နို့စို့ကလေးအရွယ်တွေကို ပုံမှန် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးတာလို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။ ဒါဟာ ကလေးတွေအတွက် လိုအပ်တဲ့ ကုသမှုတွေကို တတ်နိုင်သမျှ အစောဆုံး ကုသနိုင်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ကူးစက်တတ်တဲ့ရောဂါတွေ ကလေးတွေမှာ မဖြစ်ခင် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ကလည်း အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို လုပ်ဆောင်ရေး ကလည်း အရေးကြီး ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကလေးတွေကို ဆေးရုံခေါ်သွားပြီး ကာကွယ်ဆေး မထိုးပေးဘူးဆိုရင် တခြား ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါတွေ ကူးစက်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။ လအနည်းငယ်အတွင်း ကူးစက်မှု အသစ်တွေ တစ်ဟုန်ထိုး ဆက်လက်များပြား နေဦးမယ်လို့လည်း ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။ တကယ်လို့ မိဘတွေက ကိုယ့်ရဲ့ ကလေးတွေကို ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးဖို့တွေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးရမယ့် အချိန်တိုင်းမှာ ဆေးရုံတွေကို ခေါ်သွားပြီး မလုပ်ဘူးဆိုရင် ရောဂါကုသဖို့ အလွန်ခက်ခဲနိုင်ပါတယ်။
ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက တချို့မြို့နယ်တွေဟာ မြို့နယ်တွင်းက ကူးစက်မှုအခြေအနေအရ နို့စို့ကလေးတွေကို ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးပေးတဲ့ နည်းလမ်းတွေကို ပြောင်းလဲထားတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးရမယ့် ကလေးတွေဟာ မူလ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချိန်အတွင်း ဆေးမထိုးလိုက်ရဘဲ အချိန်လွန်သွားတယ်ဆိုရင် နောက်ပိုင်းမှာလည်း ကာကွယ်ဆေး ထိုးနိုင်ပါတယ်။ မိဘတွေအနေနဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ရရှိရေး ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဌာနကို ဆက်သွယ်ကြဖို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက တိုက်တွန်းနေပါတယ်။
အဖွဲ့လိုက်ပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ တစ်ဦးချင်းပဲ ဖြစ်ဖြစ် ကလေးတွေရော သူတို့ရဲ့ အုပ်ထိန်းသူတွေပါ ဆေးစစ်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေကို သွားတဲ့အခါမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို လုပ်ထားသင့်ပါတယ်။ ကလေးတွေကို အိမ်က မထွက်ခင်မှာ ကလေးတွေမှာ အဖျားရှိ မရှိ ချောင်းဆိုးလား မဆိုးလား စတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေကို သေချာ စစ်ဆေးသင့်ပါတယ်။ ကလေးနဲ့ အတူသွားမယ့် လူကြီးတွေက လက်ဆေးတာ၊ နှာခေါင်းစည်းတပ်တာတွေကို မဖြစ်မနေ လုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေကို ကလေးတွေရဲ့ မောင်နှမတွေနဲ့ အဖိုးအဖွားတွေကို ခေါ်သွားတာမျိုးလည်း အတတ်နိုင်ဆုံး ရှောင်ကြဉ်ရမယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။ သုတသီတွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်ဟာ မစင်တွေထဲမှာလည်း ရှိနိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဆေးစစ်တာတွေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာအပြင် ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေ သွားတဲ့အခါကျရင် ကလေးတွေဝတ်ထားတဲ့ diaper တွေကို ချွတ်ပြီး အသစ်လဲတာမျိုး မလုပ်ပါနဲ့လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက အကြံပြုထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

144. ဆေးရုံတွေကို လူနာသွားကြည့်တဲ့အခါ ကလေးတွေကို ခေါ်သွားသင့်ပါသလား။ (အပိုင်း-၅)

အဖြေ- ဆေးရုံကို လာတဲ့ဧည့်သည်တွေအတွက် ဆေးရုံအလိုက် သတ်မှတ်ချက်တွေရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် မလာခင်မှာ ကြိုတင် လေ့လာထားသင့်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။ လာဖို့ ခွင့်ပြုတယ်ဆိုရင် ကလေးတွေကို အိမ်မှာ ကိုယ်အပူချိန် တိုင်းတာမျိုး လုပ်သင့်ပါတယ်။ ချောင်းဆိုးတာ၊ နှာရည်ယိုတာ၊ ဝမ်းလျှောတာနဲ့ အန်တာစတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ မပြတာ သေချာမှ ခေါ်သွားသင့်ပါတယ်။
ဆေးရုံက လူနာဆီကို မသွားခင်မှာ လက်ကို သေသေချာချာ ဆေးကြောသန့်စင်တာနဲ့ နှာခေါင်းစည်းတပ်ဆင်တာလိုမျိုး ရောဂါ မကူးစက်အောင် ကာကွယ်တဲ့ အခြေခံ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကိုလည်း မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်သင့်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

143. ကလေးတွေမှာ နိုဘယ်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရပြီး ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပြလာတယ်လို့ သံသယရှိတဲ့အခါ ကလေးကို ဆရာဝန် ချက်ချင်း ပြဖို့ လိုအပ်ပါသလား။ (အပိုင်း-၄)

အဖြေ- ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့အထိ အချက်အလက်တွေကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရတဲ့ ကလေး အရေအတွက် တိုးလာနေတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူ တွေက ပြောပါတယ်။ ကူးစက်ခံရတဲ့ ကလေးအများစုဟာ အိမ်မှာ သူတို့ကို စောင့်ရှောက်သူတွေဆီကနေ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတာ ဒါမှမဟုတ် အပြင်မှာ အဖွဲ့လိုက် လှုပ်ရှားမှုတွေမှာ ပါဝင်ခဲ့လို့ ကူးစက်ခံရတာလို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ဆိုပါတယ်။
ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ပြောကြားချက်အရ ရောဂါကူးစက်ခံ ထားရတယ်လို့ စမ်းသပ်တွေ့ရှိထားတဲ့သူနဲ့ အလွန်နီးနီးကပ်ကပ်နေတာ ဒါမှမဟုတ်လည်း အချိန်အကြာကြီး အတူတူနေတာ ဒါတွေက ရောဂါကူးစက်ခံရဖို့ အလားအလာ အများကြီး ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ကျွမ်းကျင်သူတွေက ဒါကို အနီးကပ် ထိတွေ့ဆက်ဆံခြင်းလို့ ပြောပါတယ်။ ဒေသန္တရ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအရာရှိတွေက ကူးစက်ခံရသူ တစ်ဦးချင်းကို စစ်ဆေးပြီဆိုရင် ဘယ်သူနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့ဆက်ဆံထားသလဲဆိုတာကို စုံစမ်းစစ်ဆေးပါတယ်။
ကလေးတွေမှာ ကူးစက်ခံရတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာပြတဲ့အချိန် ဒါမှမဟုတ် ကူးစက်ခံထားရတဲ့ သူတစ်ဦးဦးနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့ထားတာမျိုး ရှိခဲ့မယ်ဆိုရင် အရင်ဆုံး ဒေသန္တရပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစင်တာကို ဆက်သွယ်ကြဖို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက အုပ်ထိန်းသူတွေကို အကြံပြု တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
ကူးစက်ခံရတယ်လို့ သံသယရှိတဲ့ ကလေးတွေကို ဆေးခန်းတွေ ဒါမှမဟုတ် အရေးပေါ် စောင့်ရှောက်မှုပေးတဲ့စင်တာတွေကို ချက်ချင်း ခေါ်မသွားဖို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက အကြံပြုထားပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲ ဆိုတော့ အဲဒီလို နေရာတွေမှာ ကလေးကို ရောဂါကူးစက်ခံရတယ်လို့ အတည်ပြုစမ်းသပ်ပေးနိုင်တယ်ဆိုတာ မသေချာတဲ့အတွက်ကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။
PCR စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေက ဘယ်နေရာမှာရှိတယ် ဘယ်လိုလက်ခံ စစ်ဆေးပေးတယ်ဆိုတာက ကိုယ်နေထိုင်တဲ့ မြို့နယ်အလိုက် မတူကြပါဘူး။ ဒါကြောင့်မို့ ပြည်သူတွေအနေနဲ့ ဒေသန္တရ ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေးစင်တာတွေက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ သတင်းအချက် အလက်တွေကို သတိထားစောင့်ကြည့်ကြဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
တချို့ဆေးရုံတွေက ရောဂါကူးစက်ခံထားရတယ်လို့ သံသယရှိသူ ရောဂါလက္ခဏာပြတဲ့ လူနာတွေအတွက် လူနာကြည့်ပေးဖို့ အချိန်နဲ့ သံသယလူနာဝင်ရမယ့် ဝင်ပေါက်ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ဒါက တခြားလူနာတွေကို ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်မှုကနေ ကာကွယ်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆေးရုံ ဆေးခန်းလာမယ့်သူတွေအနေနဲ့ မလာခင်မှာ အဲဒီအချက်တွေ သိရှိအောင် လုပ်ထားဖို့လည်း အကြံပြုထားပါတယ်။
ကလေးတွေဟာ မည်မည်ရရ အကြောင်းမရှိဘဲ ဖျားနာတာ၊ အသက်ရှူရ ခက်ခဲတာ၊ အစားအသောက် မဝင်တာ၊ ထိုင်းမှိုင်းနေတာမျိုး ဖြစ်တဲ့အခါ ဒါက COVID-19 မဟုတ်ဘူးဆိုရင် တချို့ရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေလည်း ရှိပါတယ်။ အဲဒီလို ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်လာပြီဆိုရင် အုပ်ထိန်းသူတွေအနေနဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အထူးကု ဆရာဝန်တွေနဲ့ ချက်ချင်း ဆက်သွယ်ဖို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက တိုက်တွန်း ထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

142. ကလေးတွေမှာ ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ ဒါမှမဟုတ် တခြားရောဂါတွေ ရှိနေတဲ့အခါမှာ ဘာကို အထူး ဂရုစိုက်ပြီး လုပ်သင့်ပါသလဲ။ (အပိုင်း-၃)

အဖြေ- ယေဘုယျအားဖြင့်တော့ ရောဂါအခံရှိတဲ့ ကလေးတွေမှာ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုကြောင့် အသည်းအသန် နေမကောင်းတာမျိုး ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရတဲ့ လူနာရဲ့ ရာခိုင်နှုန်း နည်းနည်းလောက်ပဲ ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ရောဂါအခံရှိတဲ့အတွက် ဘယ်လိုအသက်အန္တရာယ်ရှိသလဲ၊ နေမကောင်းဖြစ်တဲ့ အခြေအနေ အပေါ်မူတည်ပြီး ဘယ်လို တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက် ရမလဲဆိုတာနဲ့
ပတ်သက်ပြီး ပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ ကိုယ့်ရဲ့ ဆရာဝန်တွေနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးကြဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။ မိသားစုဝင်တွေနဲ့ ကျန်းမာရေးပြဿနာရှိတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကသူတွေအနေနဲ့ ရောဂါပိုး ကူးစက် မခံရအောင် သတိထားဖို့ကလည်း အရေးကြီးတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်ရှင်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

141. ရာသီဥတုအေးလာတဲ့အချိန်မှာ COVID-19 ကူးစက်မှု ကနေ ကလေးတွေကို ဘယ်လို ကြိုတင်ကာကွယ် တားဆီးနိုင်မလဲ။ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- ကလေးတွေမှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရပြီးနောက်ပိုင်း အသည်းအသန် နေမကြောင်းဖြစ်လာတာမျိုး ရှိ မရှိ ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးမြန်းထားတာကို ဂျပန်ကလေး အထူးကုအဖွဲ့နဲ့ ကလေးကျန်းမာရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ အမျိုးသား စင်တာက ကျွမ်းကျင်သူတွေက ဖြေကြားပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကလေးငယ်တွေကို လူကြီးတွေနဲ့ နှိုင်းယှည်ကြည့်မယ်ဆိုရင် အသည်းအသန် နေမကောင်းဖြစ်တာမျိုး နည်းပါတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူကြီးတွေလိုပဲ ကလေးငယ်တွေဟာ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာ တွေတော့ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အသက် ၂ နှစ်အောက် ကလေးတွေမှာ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပြီး ဂရုတစ်စိုက် သေချာ စောင့်ကြည့်ရပါမယ်။
ဥရောပနဲ့ အမေရိကန်မှာ အသက် ၁၀ နှစ်အောက် ကလေးတွေဟာ ဖျားပြီး ရက်အနည်းငယ်လောက်အကြာမှာ ဗိုက်နာတာ၊ ဝမ်းလျှောတာနဲ့ အရေပြားပေါ်မှာ အဖုအပိန့်တွေ ထတာမျိုး ဖြစ်ပြီး နှလုံးနဲ့ဆိုင်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ခံစားရတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဂျပန်မှာတော့ အခုအချိန်အထိ အဲဒီလို ဖြစ်တဲ့ ကလေးလူနာ အနည်းငယ်ပဲ ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။
အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

140. ရာသီဥတု အေးလာပြီ ဖြစ်တာကြောင့် COVID-19 ကူးစက်မှုကနေ ကလေးတွေကို ဘယ်လို ကြိုတင်ကာကွယ် တားဆီး နိုင်မလဲ။ (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့အခါ ကလေးတွေမှာ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂျပန်ကလေး အထူးကုအဖွဲ့နဲ့ ကလေးကျန်းမာရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ အမျိုးသား စင်တာက ကျွမ်းကျင်သူတွေကို မေးမြန်းထားပါတယ်။
ကျွမ်းကျင်သူတွေက ကလေးတွေဟာ လူကြီးတွေလို ဒီဗိုင်းရပ်စ်က ကူးစက်လွယ်ပေမယ့် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့အထိ လေ့လာထားချက်အရ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့ ကလေးအရေအတွက်က လူကြီးတွေထက် နည်းပါးကြောင်းတွေ့ရှိခဲ့လို့ ပြောပါတယ်။
ဂျပန်က ကလေးတော်တော်များများဟာ သူတို့အိမ်တွေမှာပဲ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကလေးတွေဟာ အဖျားတက်လာပြီး ချောင်းခြောက်တွေဆိုးတဲ့ လက္ခဏာတွေ ပြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နှာရည်ယိုတာနဲ့ နှာခေါင်းပိတ်တာ စတဲ့ ပိုဆိုးတဲ့ အသက်ရှူ လမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါလက္ခဏာတွေက ကလေး အနည်းငယ် လောက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ကလေးတွေက လူကြီးတွေလိုပဲ အဖျားတာရှည် ခံစားရပါတယ်။ တချို့ကလေးတွေမှာ အဆုတ်ရောင် ရောဂါရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။
တချို့ကလေးတွေက အန်တာ၊ ဗိုက်အောင့်တာ၊ ဝမ်းလျှောတာနဲ့ အစာခြေစနစ်နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ တခြားရောဂါလက္ခဏာတွေလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
အရွယ်ရောက်သူ လူကြီးတွေမှာ ဖြစ်လေ့ရှိတဲ့ အနံ့ ပျောက်တာ ဒါမှမဟုတ် အရသာ မသိတော့တဲ့ လက္ခဏာတွေကို ခံစားရတဲ့ ကလေးတွေက အနည်းငယ်လောက်ပဲ ရှိပါတယ်။
မိဘတွေအနေနဲ့ ကိုယ့်ကလေးမှာ ဒီလိုမျိုး ကူးစက်တဲ့ လက္ခဏာတွေ ဖြစ်နေသလားဆိုတာကို သိအောင် သတိထားကြဖို့ လိုတယ်လို့ အကြံပြုထားပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ ရောဂါ အခြေအနေကို ပြောပြနိုင်စွမ်းရှိတဲ့ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် တချို့ကလေးလူနာတွေမှာ အဲဒီလို ကူးစက်တဲ့ လက္ခဏာတွေ ပြတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရောဂါကူးစက်ခံရတဲ့ တချို့ ကလေးတွေမှာတော့ လက္ခဏာ မပြတာမျိုး ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ထောက်ပြခဲ့ကြပါတယ်။ ကလေးတွေဟာ သူတို့ခံစားရတဲ့ ရောဂါအခြေအနေကို တိတိကျကျ မရှင်းပြနိုင်တဲ့အတွက် မိဘတွေအနေနဲ့ ကလေးတွေကို သေသေချာချာ ဂရုစိုက် စောင့်ကြည့်ရတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက အကြံပြု ထားပါတယ်။
အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

139. နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ဆင်ထားတာက ကလေးတွေရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ထိခိုက်စေတယ်ဆိုတာ မှန်ပါသလား။ (အပိုင်း-၃)

အဖြေ- နှာခေါင်းစည်းတပ်ဆင်ထားတာက မျက်နှာကို မမြင်ရတဲ့ အတွက်ကြောင့် စိတ်မသက်မသာ ဖြစ်စေရုံသာမက ကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက်ဖွံ့ဖြိုးမှုကိုပါ သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်ပါတယ်။
ဒါနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျိုတိုတက္ကသိုလ်က ပညာရေးဆိုင်ရာ ဘွဲ့လွန်သင်တန်းနဲ့ ပညာရေးဌာနက ပါမောက္ခ Myowa Masako က ဖြေကြားပေးထားပါတယ်။ သူက ဒီပြဿနာကို ကျော်လွှားနိုင်ဖို့ ထိရောက်တဲ့နည်းလမ်းက လူမှုဆက်ဆံရေးမှာ လက်ဟန်ခြေဟန်ကို အသုံးပြုတာဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ မျက်နှာ အမူအရာကို မမြင်နိုင်တဲ့အတွက် ပျော်ရွှင်တာပဲဖြစ်ဖြစ် ဝမ်းနည်းတာပဲ ဖြစ်ဖြစ် လက်ဟန် ခြေဟန်နဲ့ ဖော်ပြဖို့ ပါမောက္ခ Myowa Masako အကြံပြုထားပါတယ်။
ကလေးတွေရဲ့ ကြီးထွားလာမှုကို ရပ်တန့်ထားလို့ မရပါဘူး။ မိသားစုဝင်တွေဟာ ကိုယ့်ရဲ့ ခံစားချက်တွေကို ကလေးတွေ သိအောင် တက်တက်ကြွကြွနဲ့ လက်ဟန်ခြေဟန်သုံးပြီး စကားပြောဆို ဆက်ဆံသင့်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ကလေးရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကိုရော အထောက်အပံ့ဖြစ်အောင် လုပ်ပေးသင့်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

138. နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ဆင်ထားတာက ကလေးတွေရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ထိခိုက်စေတယ်ဆိုတာ မှန်ပါသလား။ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံက မူလတန်းကျောင်းတွေမှာ နှာခေါင်းစည်း တွေကို အချိန်ပြည့်တပ်ဆင်ထားတဲ့ ကလေးတွေမှာ ဆိုးကျိုး တချို့ ရှိတာကို တွေ့မြင်နေရပါတယ်။
ကျောင်းတစ်ကျာင်းမှာ ကျောင်းလွှတ်ချိန်အတွင်း ပထမတန်းအရွယ် ကလေး ၂ ဦး စာသင်ခန်းထဲမှာ တိုက်မိခဲ့ပါတယ်။ ကလေးတစ်ဦးက တခြားကလေးတစ်ဦးရဲ့ လက်ကို မတော်တဆ တိုက်မိသွားတဲ့အတွက် တောင်းပန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကလေးရဲ့ အသံက နှာခေါင်းစည်း တပ်ထားတော့ သဲသဲကွဲကွဲ မရှိတဲ့အတွက် တခြားကလေးက မကြားရဘဲ ရန် စ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အခုတစ်လောမှာ ကလေးတွေ အချင်းချင်း ဆက်ဆံပြောဆိုကြတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြဿနာတွေ ပိုဖြစ်လာတာကို တွေ့ရတယ်လို့ ဆရာ/ဆရာမတွေက ပြောပါတယ်။
ကျိုတိုတက္ကသိုလ်က ပညာရေးဆိုင်ရာဘွဲ့လွန်သင်တန်းနဲ့ ပညာရေး ဌာနက ပါမောက္ခ Myowa Masako ဟာ လူ့ဦးနှောက်နဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှုမှာ အထူးကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်ပါတယ်။ ပါမောက္ခ Myowa Masako က ၄ နှစ်ကနေ ၁၀ နှစ်အတွင်း ကလေးတွေဟာ ဦးနှောက် ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး တခြားသူတွေရဲ့ ခံစားချက်ကို ကိုယ်ချင်းစာတတ် လာတယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ကလေးတွေဟာ တခြားသူတွေ ဘယ်လိုစဉ်းစားတယ်၊ သူတို့က တခြားသူတွေကို ဘယ်လို ပြုမူဆက်ဆံသင့်တယ်ဆိုတာကို စိတ်ကူးပုံဖော်ပြီး ကိုယ့်ဘာသာ လုပ်နိုင်လာအောင် လေ့ကျင့် ပျိုးထောင်တတ်တယ်လို့ ပါမောက္ခ Myowa Masako က ပြောပါတယ်။
ပုံမှန်အားဖြင့်တော့ ကလေးတွေဟာ တခြားသူတွေကို ကိုယ်ချင်းစာ တတ်ဖို့ ကျောင်းမှာ လုံလောက်တဲ့ အတွေ့အကြုံတွေ ရနိုင်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ လက်ရှိ အခြေအနေအရ စာသင်ခန်းထဲမှာ ကလေးတွေ ဒီလို အတွေ့အကြုံတွေ ရရှိဖို့ ဘယ်လို ခွင့်ပြုပေးနိုင်မလဲဆိုတာကို ကျောင်းက ဆရာ/ဆရာမတွေနဲ့ ဆွေးနွေးချင်တယ်လို့ ပါမောက္ခ Myowa Masako က ပြောပါတယ်။

137. နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်တာဟာ ကလေးတွေရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ထိခိုက်စေတယ်ဆိုတာ မှန်ပါသလား။ (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- နှာခေါင်းစည်းတွေက အခုဆိုရင် လူနေမှုဘဝပုံစံသစ်မှာ အကျွမ်းတဝင် ဖြစ်နေပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ လူတော်တော်များများက နှာခေါင်းစည်းတပ်ထားတာဟာ မျက်နှာအမူအရာကို ခန့်မှန်းဖို့ ခက်ခဲတာအပြင် စိတ်မသက်မသာ ခံစားရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မျက်နှာကို ဖုံးအုပ်ထားတာက စိတ် အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေရုံသာမက ကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက်ဖွံ့ဖြိုးမှုကိုလည်း ထိခိုက်စေတယ်လို့ လူသိများလာပါတယ်။
ကလေးတွေကို ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်ကြသူအများစုဟာ သူတို့ရဲ့ လုပ်ငန်းခွင်မှာ နှာခေါင်းစည်းတွေတပ်ဆင်ထားတဲ့အတွက် ပါးစပ်ကို မပြနိုင်တာကြောင့် ကလေးတွေနဲ့ ဆက်ဆံရေးမှာ ယုံကြည်မှု တည်ဆောက်ဖို့ ခက်ခဲတယ်လို့ ပြောကြပါတယ်။ ဥပမာ-ဆရာ/ဆရာမတွေက ကလေးတွေကို ချီးမွမ်းပြီး “တော်တယ်” ဒါမှမဟုတ်လည်း “ကောင်းကောင်းလုပ်နိုင်တယ်” လို့ ပြောရင်တောင် သူတို့ပြောချင်တာကို ကလေးတွေက နားမလည်ကြဘူးလို့ ဆိုကြပါတယ်။
ဘွဲ့လွန်ပညာရေးကျောင်းနဲ့ ပညာရေးဌာန ကျိုတိုတက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ Myowa Masako ဟာ လူ့ဦးနှောက်နဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှုမှာ အထူးကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်ပါတယ်။
အရွယ်ရောက်သူ လူကြီးတွေအနေနဲ့ ကလေးတွေကို စတင်မွေးဖွားချိန် နို့စို့ကလေးအရွယ်ကနေ ၁ နှစ်သားအရွယ်လောက်ရောက်တဲ့အထိ ကလေးတွေနဲ့ အပြန်အလှန် ဘယ်လို ဆက်ဆံရမလဲဆိုတာကို အထူးဂရုစိုက်ရမယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
အဲဒီလို နို့စို့ကလေးအရွယ်မှာ ကလေးတွေက လူအမျိုးမျိုးရဲ့ မျက်နှာတွေ၊ လူကြီးတွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို ကြည့်ပြီး မျက်နှာ အမူအရာတွေကို မှတ်သားကြပါတယ်။ ကလေးတွေ အဲဒီလို မှတ်တဲ့အချိန်မှာ မျက်လုံး၊ နှာခေါင်းနဲ့ ပါးစပ်က အရေးပါ ပါတယ်။ မျက်နှာရဲ့ ဒီအစိတ်အပိုင်း ၃ ခုက ထင်ထင်ရှားရှားရှိတဲ့အခါ ကလေးတွေက တခြားသူတွေရဲ့ မျက်နှာကို မှတ်တဲ့နည်း တတ်နိုင်လာကြတယ်။ အဲဒီနောက် လတော်တော်ကြာလာတဲ့အခါ နို့စို့အရွယ်ကလေးတွေက တခြားသူ ပျော်နေတာလား၊ ဒေါသထွက်နေတာလား စသဖြင့် စိတ်ခံစားချက်တွေကို ဖော်ပြတဲ့ မျက်နှာတွေကို ခွဲခြားတတ်ဖို့ သင်ယူလေ့လာကြပါတယ်။
မျက်နှာတွေနဲ့ အမူအရာတွေကို ခွဲခွားသိနိုင်စွမ်းဟာ တခြားသူတွေရဲ့ ခံစားချက်ကို နားလည်နိုင်စွမ်းရှိလာဖို့ လုပ်တဲ့ အခြေခံ လေ့ကျင့်မှု ဖြစ်ပါတယ်။
ပါမောက္ခ Myowa က အရွယ်ရောက်သူတွေက သူတို့ရဲ့ မျက်လုံး ကိုပဲ သုံးပြီး တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် ဆက်သွယ်နိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ကလေးတွေကျတော့ လူတစ်ဦးရဲ့ မျက်နှာအမူအရာ ကနေ သူဘာဖြစ်နေသလဲဆိုတဲ့ အချက်အလက်အမျိုးမျိုးကို စုဆောင်းပြီးတော့ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ လူတွေရဲ့ ခံစားချက်နဲ့ အမူအရာ ကို နားလည်လာနိုင်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး လေ့လာသင်ယူမှုတွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေနဲ့အတူ တစ်ခါတည်း အားလုံး ဆုံးရှုံးသွားနိုင်ခြေ ရှိတယ်လို့ ပါမောက္ခ Myowa က ပြောပါတယ်။
လူတွေအနေနဲ့ နှာခေါင်းစည်းတွေ ဆက်ပြီး တပ်ဆင်ထားပေမယ့်လို့ နို့စို့ကလေးတွေက လူတွေရဲ့ မျက်နှာကို တွေ့မြင်ရဖို့ အခွင့်အလမ်း ပိုပြီး ဖန်တီး ပေးသင့်တယ်လို့လည်း ပါမောက္ခ Myowa က ပြောပါတယ်။ မိသားစုဝင်တွေဟာ အိမ်မှာရှိတဲ့ နို့စို့ကလေးတွေကို အရင်ကထက် ပိုပြီး သူတို့ရဲ့ မျက်နှာတွေကို ပြဖို့ ကြိုးစားသင့်တယ့်လို့ ပါမောက္ခ Myowa က အကြံပြုတိုက်တွန်းထားပါတယ်။

136. မိမိတို့အိမ်မှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် မကူးစက်အောင် ဘယ်လို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်ပါသလဲ။ (အပိုင်း-၅)

အဖြေ- ကိုယ့်အိမ်ထဲကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပါလာရင် ဘယ်လို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်မလဲဆိုတာကို ဂျပန် ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းက ဒေါက်တာ တဲရာ့ရှီးမား တာခဲရှိ (Terashima Takeshi) ကို မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။
မစ္စတာ တဲရုရှီးမား ပြောပြတာကတော့ အဓိကအချက်က အိမ်ကို အန္တရာယ်ရှိတဲ့အဆင့်အလိုက် နေရာတွေကို ခွဲခြားထားဖို့ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူက အိမ်ကို နေရာ ၃ နေရာခွဲထားဖို့ အကြံပေးပါတယ်။ အန္တရာယ်အများဆုံး ရှိတဲ့ “သတိထားရမယ့်နေရာ” က အိမ်ထဲကို လူတွေ အဝင်များတဲ့ ဝင်ပေါက် ပါပါတယ်။ “အတူတူ အသုံးပြုတဲ့နေရာ” က မိသားစုဝင်တွေက ပရိဘောဂတွေ ဒါမှမဟုတ် အရာဝတ္တုတွေကို အတူတူ မျှဝေ အသုံးပြုတဲ့ နေရာ ဖြစ်ပါတယ်။ “ကိုယ်ပိုင် နေရာ”ကတော့ အိပ်ခန်းတွေနဲ့ သီးသန့်အခန်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေ့တော့ ကိုယ့်ရဲ့ အားလပ်ချိန်တွေမှာ သက်သောင့်သက်သာနဲ့ အနားယူကြတဲ့ “တစ်ဦးတည်းအသုံးပြုတဲ့နေရာ” နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အဓိက ပြောပြပေးပါမယ်။
မစ္စတာ တဲရာ့ရှီးမားက ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ ဒီနေရာကို ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေ ပါမလာအောင် မဖြစ် ဖြစ်တဲ့နည်းနဲ့ ကာကွယ် တားဆီးရမယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ယေဘုယျအားဖြင့် သတိမထားမိတဲ့ အရာတစ်ခုကတော့ စမတ်ဖုန်းတွေ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ အပြင်သွားကြတဲ့အခါ စမတ်ဖုန်းကို ထိကိုင်ထားတဲ့အတွက် ဖုန်းမျက်နှာပြင်ကနေ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်နိုင်တယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ အိပ်ခန်းထဲကို ဖုန်းယူလာကြတာကြောင့်မို့ ဖုန်းမျက်နှာပြင်တွေကို ပုံမှန်သန့်ရှင်းရေးလုပ်ပြီး ပိုးသတ်ထားဖို့က အရေးကြီးပါတယ်။

135. မိမိတို့ အိမ်မှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် မကူးစက်အောင် ဘယ်လို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်ပါသလဲ။ (အပိုင်း ၄)

အဖြေ- ကိုယ့်အိမ်ထဲကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပါလာရင် ဘယ်လို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်မလဲဆိုတာကို ဂျပန် ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းက ဒေါက်တာ တဲရာ့ရှီးမား တာခဲရှိ (Terashima Takeshi) ကို မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။ သတိထားရမယ့်နေရာ၊ ဘုံအသုံးပြုတဲ့နေရာ၊ တစ်ဦးတည်း အသုံးပြုတဲ့ နေရာ ဆိုပြီး ၃ နေရာ ခွဲထားရပါမယ်။
ဒီနေ့တော့ မိသားစုဝင်တွေအားလုံး ဘုံအသုံးပြုတဲ့နေရာ ပရိဘောဂတွေ ရှိတဲ့ နေရာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အသေးစိတ် ရှင်းပြပေးပါမယ်။ ဒါမှမဟုတ် အရာဝတ္တုတွေကို အတူတူ မျှဝေ အသုံးပြုတဲ့ နေရာ အကြောင်းကို အဓိကထား ပြောပြပါမယ်။ ဥပမာပြောရမယ်ဆိုရင် အဲဒီလို မိသားစုတွေ အတူတူ မျှသုံးတဲ့ အခန်းတွေက သန့်စင်ခန်းနဲ့ ဧည့်ခန်း ဖြစ်ပါတယ်။ မစ္စတာ တဲရာ့ရှီးမားက မျက်နှာသုတ်ပဝါတွေလိုမျိုး ပစ္စည်းတွေကို အတူတူ မသုံးသင့်ဘူးလို့ အကြံပေးထားပါတယ်။ မီးခလုတ်တွေနဲ့ TV remote လိုမျိုး လူတိုင်းထိတွေ့ကိုင်တွယ်တဲ့ အရာတွေကို မကြာခဏ ပိုးသတ် သန့်စင်သင့်တယ်လို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
မစ္စတာ တဲရာ့ရှီးမားက နေထိုင်ပုံနဲ့ အစားအသောက် စားတဲ့ ပုံစံတွေကို ပြောင်းလဲလိုက်လို့ရှိရင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်နိုင်တယ်လို့လည်း အလေးထား ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ထမင်းစားပွဲတွေမှာ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုင်ပြီး မစားသင့်ဘူးလို့ သူက ဆိုပါတယ်။ ဖြစ်နိုင်ရင် တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် နီးနီးကပ်ကပ် မဖြစ်အောင် စားပွဲမှာ ထောင့်ဖြတ် ဓားလွယ်ခုတ်အနေအထားနဲ့ ထိုင်သင့်တယ်လို့ မစ္စတာ တဲရာ့ရှီးမားက ပြောပါတယ်။ ပန်းကန်ပြား အကြီးကြီးထဲကနေ အစားအသောက် တွေကို အတူတူ ယူစားတဲ့ ဓလေ့ထုံးစံနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့လည်း သတိထားကြဖို့ မစ္စတာ တဲရာ့ရှီးမား က တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ စားသောက်တဲ့ တူတွေလိုမျိုး ပစ္စည်းတွေကို အတူတူ မျှဝေ သုံးစွဲတာကြောင့် ရောဂါကူးစက်မှုအန္တရာယ် ပိုများနိုင်တဲ့အတွက် ကြိုတင်ကာကွယ်သင့်တယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။ မိသားစုဝင်တိုင်းက အစားအသောက်တွေကို တစ်ဦးချင်းစီ သီးသန့်ခွဲယူပြီး ကိုယ့် ပန်းကန်နဲ့ ကိုယ် စားသောက်ကြဖို့လည်း မစ္စတာ တဲရာ့ရှီးမားက အကြံပြုတိုက်တွန်းထားပါတယ်။

134. မိမိတို့အိမ်မှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် မကူးစက်အောင် ဘယ်လို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်ပါသလဲ။ (အပိုင်း ၃)

အဖြေ- ကိုယ့်အိမ်ထဲကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပါလာရင် ဘယ်လို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်မလဲဆိုတာကို ဂျပန် ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းက ဒေါက်တာ တဲရာ့ရှီးမား တာခဲရှိ (Terashima Takeshi) ကို မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။
မစ္စတာ တဲရာ့ရှီးမား ပြောပြတာကတော့ အဓိကအချက်က အိမ်ထဲမှာ အန္တရာယ်ရှိတဲ့နေရာကို အဆင့်အလိုက် ခွဲခြားထားဖို့ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူက အိမ်ကို နေရာ ၃ နေရာခွဲထားဖို့ အကြံပေးပါတယ်။ ကူးစက်မှုကို သတိထားရမယ့်နေရာ၊ ဘုံအသုံးပြုတဲ့နေရာ၊ တစ်ဦးတည်း အသုံးပြုတဲ့ နေရာ ဆိုပြီး ၃ နေရာ ခွဲထားရပါမယ်။
အန္တရာယ်အများဆုံး ရှိတဲ့ “သတိထားရမယ့်နေရာ” က အိမ်ထဲကို လူတွေ အဝင်များတဲ့ ဝင်ပေါက် ဖြစ်ပါတယ်။ “အတူတူ အသုံးပြုတဲ့နေရာ” က ပရိဘောဂတွေ ဒါမှမဟုတ် အရာဝတ္တုတွေကို မိသားစုဝင်တွေ အတူတူ မျှဝေ အသုံးပြုတဲ့ နေရာ ဖြစ်ပါတယ်။ “ကိုယ်ပိုင် နေရာ”ကတော့ အိပ်ခန်းတွေနဲ့ သီးသန့်အသုံးပြုတဲ့အခန်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
လူတစ်ယောက် အိမ်ကို လာတဲ့အချိန်မှာ အမျိုးသား ဒါမှမဟုတ် အမျိုးသမီးဟာ “သတိထားရမယ့်နေရာ” က ဝင်ပေါက်မှာ ရပ်ပြီး သူတို့ရဲ့ ကုတ်အင်္ကျီကို နံရံမှာ ချိတ်-- ပြီးတော့ တစ်ခါသုံး နှာခေါင်းစည်းကို အဖုံးပါတဲ့ အမှိုက်ပုံးထဲကို တစ်ခါတည်း စွန့်ပစ်သင့်ပါတယ်။
လူတွေအနေနဲ့ ရောဂါပိုးတွေ ကပ်နေနိုင်တဲ့ ကုတ်အင်္ကျီတွေနဲ့ နှာခေါင်းစည်းတွေကို အိမ်ထဲကို ယူတာတာမျိုး မလုပ်ဘဲ အိမ်ပေါက်ဝ တံခါးမှာပဲ ထားခဲ့သင့်တယ်လို့ မစ္စတာ တဲရာ့ရှီးမားက သတိပေးထား ပါတယ်။

133. မိသားစုဝင် တစ်ဦးမှာ ရောဂါကူးစက် ခံရပြီးနောက် မိမိတို့ရဲ့ အိမ်မှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် မပြန့်ပွားအောင် ဘယ်လို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်ပါသလဲ။ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- မိမိတို့ရဲ့ မိသားစုထဲမှာ တစ်ယောက်ယောက်က ရောဂါကူးစက်ခံရပြီဆိုရင် သတိထားရမယ့် အချက်တွေကို ပြောပြထာပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူဟာ အခန်း သီးခြားခွဲနေဖို့လည်း ပါဝင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ တစ်ခါတရံ တိုက်ခန်းကျဉ်းတစ်ခန်းမှာ နေထိုင်သူတွေဆိုရင် ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူတစ်ဦးကို အခန်းတစ်ခန်း ခွဲပေးဖို့ဆိုတာ အခက်အခဲ ရှိပါတယ်။ ဒါနဲ့ ပတ်သက်လို့ တိုကျိုက စုမိဒါ မြို့နယ်မှာ ရှိတဲ့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစင်တာတွေရဲ့ အကြီးအကဲဖြစ်သူ မစ္စတာ နီရှိဇုကာ့ အီတာ့ရု (Nishizuka Itaru) ကို မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။ သူပြောတာက မိသားစုဝင်တွေဟာ ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူနဲ့ ၁ မီတာ အကွာမှာ နေသင့်ပါတယ်၊ ပြီးတော့ နီးနီးကပ်ကပ်နေတာနဲ့ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် စကားပြောဆိုတာတွေက ပါးစပ်ကနေ အရည်အစက်တွေ စင်လာမှာကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့ မျက်နှာချင်းဆိုင် စကားပြောတာကို မလုပ်ကြဖို့ သတိပေးထားပါတယ်။
ဒါ့အပြင် အခန်းတွေကို လေဝင်/လေထွက်ကောင်းအောင်လုပ်ဖို့နဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်တဲ့ အိမ် ဖြစ်ဖို့အတွက် လိုအပ်ရင် စိုထိုင်းဆထိန်းစက်ကို အသုံးပြုဖို့လည်း သူက အကြံပေးခဲ့ပါတယ်။
တစ်ယောက်ယောက်မှာ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရပြီဆိုရင် ဘယ်လို ဆောင်ရွက်ချက်တွေ လုပ်မလဲဆိုတာကို မိသားစုအတွင်း ကြိုတင်တိုင်ပင်ထားတာ အကောင်းဆုံးပဲလို့ မစ္စတာ နီရှိဇုကာ့က ဖြည့်စွက် ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ တိုင်ပင်ရမယ့် အကြောင်းအရာ တွေထဲမှာ မိဘတွေ ကူးစက်ခံရရင် ကလေးတွေကို ဘယ်သူ စောင့်ရှောက်မလဲဆိုတာနဲ့ ပြုစုစောင့်ရှောက်သူတွေ ကူးစက်ခံရ ပြီဆိုရင် မိသားစုထဲမှာရှိတဲ့ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေကို ဘယ်သူက စောင့်ရှောက်မလဲ ဆိုတာတွေ ပါဝင် ပါတယ်။

132. မိသားစုဝင် တစ်ဦးမှာ ရောဂါကူးစက် ခံရပြီးနောက် မိမိတို့ရဲ့ အိမ်မှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် မပြန့်ပွားအောင် ဘယ်လို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်ပါသလဲ။ (အပိုင်း-၁)

အဖြေ-နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့က တိုကျိုမှာ တစ်နေ့တာ ကူးစက်သူအသစ် အရေအတွက်ဟာ ပထမဆုံးအကြိမ် ၅၀၀ ကျော် ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ တိုကျိုမြို့အုပ်ချုပ်ရေးမှူး Koike Yuriko က နေအိမ်တွေမှာ ရောဂါကာကွယ်ရေးဆောင်ရွက်ချက်တွေကို သေသေချာချာ လုပ်ထားကြဖို့ လူတွေကို တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
ဩဂုတ်လနောက်ပိုင်း ကူးစက်မှု အဓိက ရင်းမြစ်က အိမ်တွေမှာ ဖြစ်ပြီး အိမ်ထဲကို ဒီဗိုင်းရပ်စ် တစ်ကြိမ် ရောက်လာတာနဲ့ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု မဖြစ်အောင် ကာကွယ်တားဆီးဖို့ဆိုတာ အလွန်ခက်ခဲတယ်လို့ မီးစ် ခိုအိခဲ က ပြောပါတယ်။
ကူးစက်မှုအများစုက အပြင်ကို မကြာခဏသွားလေ့ရှိတဲ့ အရွယ်ရောက်သူတွေက ဗိုင်းရပ်စ်ကို အိမ်သယ်လာပြီး အဲဒီနောက် သူတို့ကတစ်ဆင့် ကလေးတွေ ဒါမှမဟုတ် သက်ကြီးရွယ်အိုတွေကို ကူးစက်တာ ဖြစ်တယ်လို့ တိုကျိုက ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစင်တာက အကြီးအကဲက ပြောပါတယ်။
မိသားစုဝင်တစ်ဦးမှာ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပြလာပြီဆိုရင် ဘယ်လို လုပ်ရမလဲဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ရောဂါကာကွယ်တားဆီးရေး ဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူတွေက အကြံပေးခဲ့ပါတယ်။
သူတို့ရဲ့ အကြံပေးချက်က ဖြစ်နိုင်လို့ရှိရင် နေမကောင်းဖြစ်နေတဲ့သူဟာ သီးခြားအခန်းခွဲ နေထိုင်သင့်ပါတယ်တဲ့။ ပြီးတော့ ကူးစက်ခံရသူရော သူ့ကို စောင့်ရှောက်သူရော နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်ထားသင့်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ဒါ့အပြင် လူတိုင်း လက်တွေကို မကြာခဏ ဆေးကြောသန့်စင်ဖို့နဲ့ စားသောက်တဲ့ ပန်းကန်တွေကို သီးခြားစီ ခွဲပြီး ကိုယ့်ပန်းကန်နဲ့ ကိုယ် စားကြဖို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက အကြံပြုထားပါတယ်။
မကြာခဏ ထိတွေ့ကိုင်တွယ်တဲ့ နေရာတွေကို ပိုးသတ်သန့်စင်ဖို့နဲ့ အခန်းတွေမှာ လေဝင်/လေထွက်ကောင်းအောင် တံခါးတွေကို မကြာခဏ ဖွင့်ထားဖို့ကလည်း အရေးကြီးကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူတွေက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

131. ဆောင်းရာသီအလယ်မှာတောင်မှ အခန်းတွေကို နာရီဝက်ခြား တစ်ခါ လေဝင်/လေထွက်ကောင်းအောင် တကယ် လုပ်ရမှာလား။ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက လေဝင်/လေထွက် ကောင်းအောင် ပြတင်းပေါက်အားလုံးကို တစ်နာရီကို ၂ ကြိမ် ဖွင့်ထားဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆောင်းရာသီမှာ အေးပြီး နှင်းကျတဲ့ နေ့တွေမှာ ဆိုရင် အဲဒီလို လုပ်တာက ကောင်းတဲ့ အလားအလာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဟော့ကိုင်းဒိုး တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ ဟာယာ့ရှိ မိုတိုယာ (Hayashi Motoya) က နွေးတဲ့အခန်းတွင်းနေတဲ့ ချိန်မှာ အခန်းထဲကို လေဝင်/လေထွက်ကောင်းအောင် ဘယ်လို လုပ်မရမလဲဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့ အချက်တွေကို ပြောပြပါတယ်။
အဲဒါတွေကတော့ လေနွေးပေးစက်ဖွင့်ထားတဲ့အချိန်မှာ ပြတင်းပေါက် တွေကို အနည်းငယ် ဖွင့်ထားပါတဲ့။ ဒီနည်းလမ်းက အခန်းတွင်း အပူချိန်ကျဆင်းသွားတာမျိုး မရှိဘဲ ကိုယ့်ရဲ့ အခန်းတွေကို လေဝင်/လေထွက်ကောင်းနေစေမှာ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ တချို့ အဆောက်အအုံတွေက အလိုအလျောက် လေဝင်/လေထွက် ကောင်းတဲ့ လေသန့်စက်ကို အချိန်ပြည့် တပ်ဆင်ထားကြပါတယ်။ လေသန့်စက်တပ်ဆင်ထားတဲ့ အဆောက်အအုံတွေကတော့ ပြတင်းပေါက်တွေ ဖွင့်ဖို့ မလိုဘဲ အခန်းတွင်းမှာ လေဝင်/လေထွက် ကောင်းစေပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ပြတင်းပေါက်တွေ ဖွင့်ထားရင် အခန်းထဲမှာ စိုထိုင်းဆ ကျတတ်တာကို သတိထားရပါမယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်တွေက စိုထိုင်းဆ လျော့နည်းရင် အလွယ်တကူ ကူးစက်ပြန့်ပွားနိုင်တဲ့အတွက်ကြောင့် စိုထိုင်းဆအဆင့်ကို ထိန်းထားဖို့ကလည်း အရေးကြီးတယ်လို့ ပါမောက္ခ ဟာယာ့ရှိ မိုတိုယာက ပြောပါတယ်။ စိုထိုင်းဆဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်ရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုကို ဘယ်လို သက်ရောက်မှု ရှိတယ်ဆိုတာကိုတော့ မသိသေးဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ယေဘုယျအားဖြင့် ပြောရမယ်ဆိုရင် စိုထိုင်းဆ လျော့နည်းသွားရင် လည်ချောင်းရဲ့ ချွဲ သလိပ်ထွက်တဲ့ အမြှေးပါးတွေရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုကို အားနည်းစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် သင့်လျော်တဲ့ စိုထိုင်းဆအဆင့်ကို ထိန်းသိမ်းဖို့ စိုထိုင်းဆထိန်းတဲ့ စက်တွေကို အသုံးပြုတာကလည်း အရေးကြီးတယ်လို့ ပါမောက္ခ ဟာယာ့ရှိ မိုတိုယာ က အကြံပြု တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

130. ဆောင်းတွင်းမှာ အိမ်အတွင်းထဲကို လေအေးတွေ မဝင်စေဘဲနဲ့ လေဝင်/လေထွက်ကောင်းအောင် ဘယ်လို လုပ်နိုင်မလဲ။ (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာ လေဝင်/လေထွက်ကောင်းအောင်လုပ်တဲ့ နည်းစနစ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အဆိုပြုချက်တွေ စုစည်း တင်ပြခဲ့သူဖြစ်တဲ့ ဟော့ကိုင်းဒိုး တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ ဟာယာ့ရှိ မိုတိုယာ (Hayashi Motoya) ကို မေးထားပါတယ်။ သူက ကျောင်းတွေမှာရှိတဲ့ စာသင်ခန်းတွေ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အိမ်တွေက အိပ်ခန်းတွေမှာလိုမျိုး နေရာတွေကို အပြင်ဘက်က အေးတဲ့လေတွေ ဝင်အောင် လုပ်လိုက်ရင် အိမ်ထဲမှာ အရမ်း အေးပါမယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလို အိမ်ထဲမှာ နေရတာ အဆင်မပြေတဲ့ အခြေအနေကနေ ရှောင်ရှားဖို့အတွက် ရိုးရှင်းပြီး လေဝင်/လေထွက် ကောင်းတဲ့စနစ် အဆင့် ၂ ခု ရှိပါတယ်။ ပထမ တစ်ချက်က အဆောက်အအုံတစ်ခုလုံးကို နွေးနေစေတဲ့ လေပူတွေရှိတဲ့ စင်္ကြံနဲ့ လူမနေတဲ့ အခန်းလွတ်တွေထဲကို အပြင်ဘက်က အေးပြီး လတ်ဆတ်တဲ့လေတွေကို အရင်ထည့်လိုက်ပါ။ ပြီးတော့မှ လူနေတဲ့ အခန်းထဲကို စင်္ကြံနဲ့ လူမနေတဲ့ အခန်းထဲက လေကောင်းလေသန့်ကို သွင်းပါ။ အဲဒီလိုနည်းနဲ့ အိမ်ထဲက အခန်းတိုင်းမှာ အေးမနေဘဲ လေဝင်/လေထွက် ကောင်းအောင် လုပ်နိုင်ပါတယ်လို့ ပါမောက္ခ ဟာယာ့ရှိ မိုတိုယာ က ပြောပါတယ်။

129. ဂျပန်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းက ဟော့ကိုင်းဒိုး ကျွန်းမှာ ရောဂါကူးစက်မှုတွေ အလျင်အမြန် ပြန့်ပွားနေတာ ဘာကြောင့်ပါလဲ။

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံ ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာအဖွဲ့က အကြီးအကဲ လည်းဖြစ် တိုးဟိုးတက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခတစ်ဦးလည်း ဖြစ်တဲ့ တာတဲဒါ့ ခါဇုဟီရို (Tateda Kazuhiro) က ကူးစက်မှုတွေ မြင့်တက်လာတဲ့ အကြောင်းရင်းတချို့ ရှိတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ အဲဒီအချက်တွေထဲက တစ်ချက်ကတော့ လူတွေက ရာသီဥတုအေးတဲ့ အတွက်ကြောင့် အိမ်ထဲမှာပဲ နေနေကြတာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုလိုချင်တာကတော့ အိမ်ထဲမှာ “အ” သုံးလုံး လို့ခေါ်တဲ့ အလုံပိတ်နေရာတွေ၊ အုပ်စုလိုက် လူစုဝေးတဲ့နေရာတွေနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့ဆက်ဆံတာတွေကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေက အချိန်အကြာကြီး ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေတာကြောင့် သူတို့ရဲ့ သတိထားနေထိုင်မှုတွေလည်း လျော့လာနေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ရာသီဥတု အပူချိန်ကျတဲ့အချိန်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်တင်မကဘဲ သာမန် အအေးမိရောဂါနဲ့ တုပ်ကွေး ရောဂါတွေ ဖြစ်တာလည်း တိုးလာနေပါတယ်။ တချို့သုတေသန ပြုချက်တွေမှာ အကြံပြုထားတဲ့အတိုင်း ကိုဗစ် -၁၉ ရောဂါ ဖြစ်ပွားတာကလည်း အလားတူပဲလို့ ဆိုပါတယ်။ အဓိပ္ပာယ်ကတော့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုဟာ ဆောင်းရာသီမှာ ပိုပြီး ပျံ့နှံ့နိုင်ခြေရှိပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို လုပ်ဆောင်ထား ရမယ်ဆိုတာ သတိထားသင့်တယ်လို့ ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ပါမောက္ခ တာတဲဒါ့ ခါဇုဟီရိုက ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေဟာ ဟော့ကိုင်းဒိုးတင် မကဘဲ တခြား ဧရိယာတွေမှာလည်း ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိတယ်ဆိုတာကို စဉ်းစားသင့်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးမှာ လက်ရှိအခြေအနေက တည်ငြိမ်သွားပြီလို့ ထင်ရပေမယ့် အအေးဒဏ် ပိုလာတဲ့အတွက်ကြောင့် ကူးစက်မှုတွေ တစ်ကြိမ် ပြန်ဖြစ်လာ နိုင်တယ်လို့လည်း ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ပြည်သူတွေအနေနဲ့ “အ” သုံးလုံး လို့ခေါ်တဲ့ အလုံပိတ်နေရာတွေ၊ အုပ်စုလိုက် လူစုဝေးတဲ့နေရာတွေနဲ့ အနီးကပ်ထိတွေ့ဆက်ဆံတာတွေကို ရှောင်ရှားဖို့၊ လက်တွေကို စေ့စေ့စပ်စပ် သေသေချာချာ ဆေးကြောသန့်စင်ဖို့နဲ့ နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ဆင်ကြဖို့ သတိထားရမယ်လို့ ပြောပါတယ်။ အခန်းတွေမှာ ပုံမှန် လေဝင်/လေထွက်ကောင်းအောင် လုပ်ထားဖို့ကတည်း အရေးကြီး ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရာသီဥတု အရမ်းအေးတဲ့ ဒေသတွေမှာ အခန်းတွေကို လေဝင်/လေထွက်ကောင်းအောင် လုပ်ဖို့ ခက်ခဲမယ်ဆိုတာ နားလည်ပြီး အဲဒီလို ဒေသတွေမှာ လူတွေက ပုံစံမတူတဲ့ ရောဂါကူးစက်မှု ကာကွယ်တားဆီးရေးတွေကို ပေါင်းစပ်ပြီး ဒေသနဲ့ လျော်ညီတဲ့ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုတွေကို လုပ်ကြဖို့ မျှော်လင့်တယ်လို့ ပါမောက္ခ တာတဲဒါ့ ခါဇုဟီရိုက ပြောပါတယ်။

128. ဂျပန်မှာ လူအများစုက နှစ်သစ်ကူးမှာ နတ်ကွန်းတွေနဲ့ ဘုရားကျောင်းတွေကို သွားပြီး ဝတ်ပြုကြတဲ့အတွက် ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ဘယ်လို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်မလဲ။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆိုင်ရာ အစိုးရရဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် အဖွဲ့ဟာ နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့က ပြုလုပ်တဲ့ အစည်းအဝေးတစ်ခုမှာ နှစ်သစ်ကူးချိန် နတ်ကွန်းနဲ့ ဘုရားကျောင်းတွေကို လူတွေ လာရောက်လည်ပတ်ကြမယ့်ကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီအစည်းအဝေးမှာ အစိုးရအဖွဲ့ အတွင်းဝန်ချုပ်က ကျွမ်းကျင်သူ တွေရဲ့ အကြံပြုချက်တွေအပေါ် အခြေခံပြီး ရေးဆွဲထားတဲ့ အချက်အလက်တွေကို တင်ပြခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီအချက်တွေထဲမှာ နတ်ကွန်းတွေ ဘုရားကျောင်းတွေကို လာကြတဲ့သူတွေအနေနဲ့ နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်တာနဲ့ လက်တွေကို ပိုးသတ် သန့်စင်တာလိုမျိုး ရောဂါကူးစက်မှု ကာကွယ်တားဆီးရေး အခြေခံဆောင်ရွက်ချက်တွေကို သေသေချာချာ ပြုလုပ်ကြဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။
နတ်ကွန်းတွေနဲ့ ဘုရားကျောင်းတွေမှာ လူတွေပြည့်ကျပ်နေမှာကို လာမယ့်သူတွေ သိရှိအောင် အသိပေးဖို့နဲ့ လာရောက် ဝတ်ပြုကြတဲ့ အခါ လူစု လူဝေးမဖြစ်အောင် လာကြတဲ့သူတွေ အချိန်မတိုက်အောင် အချိန်ဇယားဆွဲပြီး လုပ်သင့်တယ်လို့လည်း ကျွမ်းကျင်သူတွေက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ဧည့်သည်တွေတစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး အကွာအဝေးခြားပြီး ခပ်ခွာခွာ ဘုရား ဝတ်ပြုနိုင်ဖို့ ဘုရားကျောင်းတွေနဲ့ နတ်ကွန်းတွေမှာ တာဝန်ရှိသူတွေက နေရာချထားပေးသင့်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ ဧည့်သည်တွေကို ဘုရားကျောင်းတွေ နတ်ကွန်းတွေရဲ့ ပရဝုဏ်အတွင်းမှာ စားတာ သောက်တာတွေ ရှောင်ကြဉ်ကြဖို့အပြင် အစားအစာတွေကို အိမ်ကို ယူသွားဖို့၊ စကားတွေ အကျယ်ကြီး မပြောကြဖို့ တိုက်တွန်းသင့်တယ်လို့လည်း ပြောပါတယ်။
ပြီးတော့ လူစုဝေးတဲ့ နေရာတွေ မဖြစ်စေဖို့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို ပြုလုပ်ရမယ့်အပြင် တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် အနီးကပ် ထိတွေ့ဆက်ဆံတာတွေ မရှိအောင်နဲ့ နတ်ကွန်းတွေနဲ့ ဘုရားကျောင်းတွေ တစ်ဝိုက်မှာ ကန့်သတ်ထားတဲ့ နေရာတွေကို သတ်မှတ်ထားသင့်ကြောင်းလည်း တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ အခုလို လုပ်ဆောင်မှုတွေထဲမှာတော့ ဘုရားဖူးလာမယ့် ဧည့်သည်တွေကို ဘူတာအမျိုးမျိုးကနေ ခွဲပြီး လာကြဖို့ အသိပေးတာနဲ့ နတ်ကွန်းတွေနဲ့ ဘုရားကျောင်းတွေမှာ လူပြည့်ကျပ်နေတဲ့အခါ အဲဒီအနေအထားကို ဘူတာတွေမှာ ကြေညာပေးဖို့လည်း ပါဝင်ပါတယ်။
သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတစ်ခုမှာ အစိုးရရဲ့ အကြံပေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် အိုးမိ ရှီဂဲရု (Omi Shigeru) က နတ်ကွန်းတွေနဲ့ ဘုရားကျောင်းတွေရဲ့ ကျောင်းဝင်းထဲမှာ ဘုရားကျောင်းရှေ့မှာ ရပ်ပြီး တိတ်ဆိတ်စွာ ဝတ်ပြုဆုတောင်းတာက ကြီးမားတဲ့ ကူးစက်မှုအန္တရာယ်မရှိဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘုရားကျောင်းနဲ့ နတ်ကွန်းတွေကို မလာခင် ဒါမှမဟုတ် လာပြီးတော့မှ သူငယ်ချင်းတွေ၊ ဆွေမျိုးတွေနဲ့ အတူတွေ့ဆုံပြီး အစားစားတာ၊ အရက်သေစာသောက်တာ၊ စကားပြောဆိုတာတွေ လုပ်ရင်တော့ ကူးစက်မှု အန္တရာယ်ကြီး နိုင်တဲ့အတွက် လူတွေအနေနဲ့ သတိပြုသင့်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
လူစုလူဝေးဖြစ်မှုကို တားဆီးနိုင်ဖို့အတွက် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် ဒါမှမဟုတ် နောက်ပိုင်းမှာမှ နှစ်သစ်ကူး ပထမဦးဆုံး နတ်ကွန်းတွေနဲ့ ဘုရားကျောင်းတွေမှာ ဝတ်ပြုကြဖို့ မစ္စတာ အိုးမိ ရှီဂဲရုက တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။

127. သတင်းတွေမှာ မကြာခဏ တွေ့နေရတဲ့ ရောဂါကူးစက်မှု အန္တရာယ်များတဲ့ အခြေအနေ ၅ ချက်ထဲက ၂ ချက် ကို ပြောပြပါမယ်။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂျပန်အစိုးရရဲ့ အကြံပေးအဖွဲ့က အစုလိုက်အပြုံလိုက် ကူးစက်မှုတွေကို ဦးတည်စေနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်များတဲ့ အခြေအနေ ၅ နဲ့ ပတ်သက်ပြီး မကြာသေးခင်က သတိပေးခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအခြေအနေ ၅ ခုကတော့---လူစုဝေးပြီးတော့ အရက်သေစာ သောက်စားတာ၊ လူအရေအတွက် အများကြီးနဲ့ နာရီပေါင်းများစွာ စားသောက်ကြတာ၊ နှာခေါင်းစည်းတပ်ဆင်ခြင်း မရှိဘဲ တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး စကား ပြောဆိုတာ၊ နေရာကျဉ်းတဲ့ အဆောက်အအုံတွေမှာ လူပေါင်းစုံ စုဝေးနေထိုင်တာ၊ လုပ်ငန်းခွင်မှာ အားလပ်ချိန်အတွင်း တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး ရောရောနှောနှောနေတာနဲ့ အတူတူ ဆေးလိပ်သောက်တာ တွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီတစ်ကြိမ်မှာ ပြောပြမယ့် အချက် ၂ ချက်ကတော့
ပထမတစ်ချက်ဖြစ်တဲ့ နေရာကျဉ်းတဲ့ အဆောက်အအုံတွေမှာ လူပေါင်းစုံ စုဝေးနေထိုင်တဲ့ အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။
အခုအချိန်အထိ အဆောင်အခန်းတွေနဲ့ သန့်စင်ခန်းတွေ၊ ရေချိုးခန်းတွေမှာ ရောဂါကူးစက်ခံရတဲ့ လူနာတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ အခန်းကျဉ်းထဲမှာ လူတွေအများကြီးက အချိန်အကြာကြီး အတူတူ နေကြတဲ့အတွက် ရောဂါကူးစက်မှု အန္တရာယ်ကို ပိုမြင့်မားစေတဲ့ အခြေအနေကို ဖန်တီးပေးနေတယ်ဆိုတာကို ပြနေပါတယ်။
နောက်ဆုံးအချက်ဖြစ်တဲ့ လုပ်ငန်းခွင်မှာ အားလပ်ချိန်အတွင်း တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး ရောရောနှောနှောနေတာနဲ့ အတူတူ ဆေးလိပ်သောက်တာ တွေ အကြောင်း ပြောပါမယ်။ အနားယူတဲ့နေရာတွေ၊ ဆေးလိပ်သောက်တဲ့ အခန်းတွေနဲ့ အဝတ်လဲခန်းတွေမှာ ရောဂါကူးစက်မှု ဖြစ်ပွားတာတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ လူတွေက အလုပ်ချိန်အတွင်း ခဏအနားယူတဲ့ အခါမှာ စိတ်လွတ် ကိုယ်လွတ်နဲ့ နှာခေါင်းစည်းတွေ မတပ်တာ၊ နီးနီးကပ်ကပ် နေပြီး စကားပြောတာတွေ စတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို မလုပ်ကြတဲ့အတွက် ရောဂါကူးစက်မှု အန္တရာယ် မြင့်မားစေတာကို တွေ့မြင်ရပါတယ်။
ဂျပန်အစိုးရရဲ့ အကြံပေးအဖွဲ့က လူစုလူဝေးနဲ့ လုပ်တဲ့ ပွဲတွေအတွင်းမှာ ရောဂါကာကွယ်ရေးဆောင်ရွက်ချက်တွေ ပြုလုပ်ကြဖို့ လူတွေကို တိုက်တွန်းနေပါတယ်။ အရက်သေစာ သောက်စားမှုတွေ ပါတဲ့ ပွဲတွေမှာဆိုရင် ပုံမှန်လုပ်နေကျအချိန်ထက် လျှော့ပြီးတော့ အချိန်တိုတိုနဲ့ လုပ်ပြီး လူအနည်းငယ်ပဲ စုဝေးဖို့၊ နောက်ပြီးတော့ ညဉ့်နက်တဲ့အထိ မလုပ်ဖို့နဲ့ အလွန်အကျွံ မသောက်ကြဖို့ အဲဒီအဖွဲ့က တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
ဒါ့အပြင် အဲဒီလို လူစုလူဝေးတွေ ပြုလုပ်တဲ့အတွက် နေရာထိုင်ခင်း စီစဉ်တဲ့အခါမှာ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် ထောင့်ဖြတ်အနေအထား ဓားလွယ်ခုတ် ထိုင်ဖို့နဲ့ မျက်နှာချင်းဆိုင် မထိုင်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ဘေးချင်းယှဉ် ထိုင်ကြဖို့လည်း အဲဒီအဖွဲ့က အကြံပြုထားပါတယ်။ လူတွေ စကားပြောဆိုတဲ့အခါမှာ နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ဆင်ထားဖို့နဲ့ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်ရာမှာ အနည်းငယ် ထိရောက်မှုရှိတယ်လို့ ပြောကြတဲ့ ပလတ်စတစ် မျက်နှာဖုံးအကြည် face shields တွေ၊ ပါးစပ်ကို ကာထားတဲ့ ပလတ်စတစ်အကြည် mouth shields ကို သတိထားပြီး တပ်ဆင်ကြဖို့လည်း အကြံပေးထားပါတယ်။
အခုအထိ ကောက်ယူထားတဲ့ အချက်အလက်တွေက ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်တားဆီးတဲ့ နေရာမှာ သတိထားပြီး ပြောင်းလဲလာတဲ့ အပြုအမူတွေက အလွန် အရေးကြီးတယ်လို့ ဂျပန်အစိုးရ အကြံပေးအဖွဲ့ရဲ့ ခေါင်းဆောင် မစ္စတာ အိုးမိ ရှီဂဲရု (Omi Shigeru) က ပြောပါတယ်။ အကြံပေးအဖွဲ့ရဲ့ သတိပေးချက်တွေကို လူတွေ နားလည်လွယ်တဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့ လူတွေ အများကြီးသိအောင် တတ်နိုင်သမျှ ဖြန့်ဝေပေးဖို့ အစိုးရကို မစ္စတာ အိုးမိက အကြံပြုခဲ့ပါတယ်။

126. သတင်းတွေမှာ မကြာခဏ တွေ့နေရတဲ့ ကူးစက်မှု အန္တရာယ်များတဲ့ အခြေအနေ ၅ ချက်ထဲက ၃ ချက်ကို ပြောပြပါမယ်။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂျပန်အစိုးရရဲ့ အကြံပေးအဖွဲ့က အစုလိုက်အပြုံလိုက် ကူးစက်မှုတွေကို ဦးတည်စေနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်များတဲ့ အခြေအနေ ၅ နဲ့ ပတ်သက်ပြီး မကြာသေးခင်က သတိပေးပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအခြေအနေ ၅ ခုကတော့---လူစုဝေးပြီးတော့ အရက်သေစာ သောက်စားတာ၊ လူအရေအတွက် အများကြီးနဲ့ နာရီပေါင်းများစွာ စားသောက်ကြတာ၊ နှာခေါင်းစည်းတပ်ဆင်ခြင်း မရှိဘဲ တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး စကား ပြောဆိုတာ၊ နေရာကျဉ်းတဲ့ အဆောက်အအုံတွေမှာ လူပေါင်းစုံ စုဝေးနေထိုင်တာ၊ လုပ်ငန်းခွင်မှာ အားလပ်ချိန်အတွင်း တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး ရောရောနှောနှောနေတာနဲ့ အတူတူ ဆေးလိပ်သောက်တာ တွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီတစ်ကြိမ်မှာ ပထမဆုံး ဖော်ပြခဲ့တဲ့ အချက် ၃ ချက်ကို ပြောပြပေးပါမယ်။
ပထမဆုံးပြောပြမှာက လူစုဝေးပြီးတော့ အရက်သေစာ သောက်စားတာ အကြောင်းပါ။ အရက်သောက်တဲ့အခါမှာ စိတ် လှုပ်ရှားမှု များတတ်ပြီး စကားတွေ အကျယ်ကြီး ပြောလေ့ ရှိကြပါတယ်။ ပြီးတော့ လူအရေအတွက် အများကြီးက အခုလို လူစုဝေးတဲ့အချိန်မှာ ကန့်သတ်ထားတဲ့ နေရာ အခန်းကျဉ်းထဲမှာ တစ်ခါတစ်ရံ နေတတ်ကြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပွဲကို လာကြတဲ့ သူတွေက အခြေအနေအရ သောက်စရာခွက်တွေနဲ့ တူတွေကို အတူတူ သုံးလေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒီလို အခြေအနေတွေက ကူးစက်မှုအန္တရာယ်ကို မြင့်မားစေနိုင်ပါတယ်။
နောက်တစ်ချက်ကတော့ လူအရေအတွက် အများကြီးနဲ့ နာရီပေါင်းများစွာ စားသောက်တဲ့ အကြောင်းပါ။ ကူးစက်မှု အန္တရာယ်ဆိုတာ ဘားဆိုင်တွေနဲ့ နိုက်ကလပ်တွေ ဒါမှမဟုတ် ညဘက် ညဉ့်နက်တဲ့အထိ ဘားတွေမှာ နေပြီး စားသောက်ကြတာက ပုံမှန် မြန်မြန်ဆန်ဆန်စားသောက်ပြီး ပြန်တဲ့သူတွေထက် ကူးစက်နိုင်ခြေ ပိုများပါတယ်။ စားပွဲ တစ်ဝိုင်းမှာ လူ ၅ ဦး ဒါမှမဟုတ် ၅ ဦးထက် ပိုရင် စကားကျယ်ကျယ်ပြောတတ်ကြပြီး အဲဒီအခါမှာ အရည်အစက်တွေက ပိုပြီး စင်ထွက်တတ်တာကိုလည်း သိထားသင့်ပါတယ်။
တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး အနီးကပ် ရှိနေတဲ့အချိန်မှာ နှာခေါင်းစည်း တပ်မထားဘဲ စကားပြောဆိုတာဟာ တံတွေးစတဲ့ အရည်တွေနဲ့ သေးငယ်တဲ့ အရည်အစက်လေးတွေက တခြားသူတွေကို ပက်ဖျန်းသလို ဖြစ်ပြီး ကူးစက်မှု အန္တရာယ်ကို မြင့်မားစေပါတယ်။ ခရီးသွားတဲ့အခါ ကားတွေ ဒါမှမဟုတ် ဘတ်စ်ကားအတွင်းမှာ စကားပြောဆိုတာတွေကို သတိထားကြဖို့ လူတွေကို တောင်းဆို ထားပါတယ်။

123. ဩစတြေးလျနိုင်ငံရဲ့ အခုနှစ် ဆောင်းရာသီအတွင်း တုပ်ကွေးရောဂါနဲ့ နိုဘယ်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ ကူးစက်မှုက တစ်ပြိုင်နက်တည်း အကြီးအကျယ် မဖြစ်ခဲ့တာ ဘာ့ကြောင့်ပါလဲ။

အဖြေ- ကမ္ဘာ့တောင်ဘက်ခြမ်းမှာရှိတဲ့ ဩစတြေးလျနိုင်ငံက ဆောင်းရာသီဟာ ဇွန်လကနေ ဩဂုတ်လအထိ ဖြစ်ပါတယ်။ မေလကုန်အထိ ဩစတြေးလျအစိုးရက တုပ်ကွေးရောဂါကာကွယ်တဲ့ ထိုးဆေး ၁၈ သန်း အဆင်သင့် ပြင်ဆင်ထားခဲ့ပြီး ဒီပမာဏဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်ကထက် အရေအတွက် ၅ သန်း ပိုမို များပြားပါတယ်။ ကူးစက်ရောဂါ ၂ မျိုး တစ်ပြိုင်နက်တည်း မဖြစ်အောင် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းတွေမှာ အခက်အခဲ မဖြစ်အောင် လူတွေအနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားကြဖို့ တာဝန်ရှိသူတွေက တိုက်တွန်းနှိုးဆော် နေပါတယ်။
New South Wales ပြည်နယ်က အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်တဲ့ Sydney မှာရှိတဲ့ သက်ကြီးရွယ်အို စောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာတွေမှာ တုပ်ကွေးရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားဖြစ်နိုင်ခြေရှိတာကြောင့် သတိပေးချက်ကို အမြင့်ဆုံး ချမှတ်ပြီး ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ ဘိုးဘွားရိပ်သာတွေမှာဆိုရင် ဘိုးဘွားတွေဆီကို အလည်အပတ်လာတဲ့ မိသားစုဝင်အားလုံး ကာကွယ်ဆေးထိုးထားဖို့ လိုသလို အဲဒီမှာ အလုပ်လုပ်တဲ့ ဝန်ထမ်းတွေ အားလုံးလည်း ကာကွယ်ဆေးထိုးထားဖို့ သတ်မှတ်ထားခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီလို ဆောင်ရွက်ချက်တွေကြောင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံမှာ မေလကနေ စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့အထိ တုပ်ကွေးရောဂါကြောင့် သေဆုံးမှု မရှိခဲ့ပါဘူး။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နှစ်စကနေ စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့အထိ တုပ်ကွေးရောဂါကြောင့် သေဆုံးသူ ၃၆ ဦးပဲ ရှိပါတယ်။ ဒီပမာဏဟာ မနှစ်က အလားတူ ကာလက ကူးစက်ခဲ့တဲ့ ကိန်းဂဏန်းရဲ့ ၅.၁ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပါတယ်။
New South Wales ကျန်းမာရေးဌာနက ဒေါက်တာ Jeremy McAnulty က ကူးစက်ရောဂါ ၂ မျိုး တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်လာမှာကို စိုးရိမ်တဲ့အတွက်ကြောင့် အခုနှစ် ဆောင်းရာသီမှာ တုပ်ကွေး ကာကွယ်ဆေးထိုးနှုန်းက အလွန်မြင့်မားခဲ့တယ်လို့ ပြောပြီး အခုလို ကာကွယ်ဆေးထိုး ထားတာဟာ အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍမှာ ပါဝင်ခဲ့တယ်လို့ သူယုံကြည် နေပါတယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေကို ကာကွယ်ဖို့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေဖြစ်တဲ့ တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး ခပ်ခွာခွာနေတာ၊ ပွဲလမ်းသဘင်တွေကို ကန့်သတ်ချက်တွေ ချမှတ်ပြီး ဆောင်ရွက်တာ၊ လက်ကို သေသေချာချာ သတိထားပြီး ဆေးကြောတာ ပိုလုပ်ဖို့နဲ့ ပိုးသတ်ပြီးသန့်စင်တာ တွေဟာ တုပ်ကွေးကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေကို ထိန်းချုပ်ရာမှာ အင်မတန် ထိရောက်တဲ့ နည်းလမ်းတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ဒေါက်တာ Jeremy က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

122. ဂျပန်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေအနေနဲ့ တစ်ပြိုင်တည်း ဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ တုပ်ကွေးရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ဘယ်လို ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်နေပါသလဲ။

အဖြေ- COVID-19 နဲ့ ရာသီတုပ်ကွေးရောဂါဟာ ဖျားတာ၊ ချောင်းဆိုးတာလိုမျိုး ရောဂါရဲ့ အခြေခံ လက္ခဏာတွေက အတူတူပါပဲ။ အဲဒါကြောင့် ဒေသန္တရ ဆေးခန်းတွေက ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေ တစ်ပြိုင်တည်းဖြစ်လာခဲ့ရင် လူနာတွေကို ကုသဖို့ အခက်အခဲရှိ လာမှာကို စိုးရိမ်နေပါတယ်။
ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ တစ်ပြိုင်တည်းဖြစ်ပွားမှုအတွက် ဆေးခန်းတွေ ပြင်ဆင်ထားမှုကို ကူညီပေးဖို့ ဂျပန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ ကူးစက်ရောဂါအဖွဲ့က ကူးစက်ရောဂါတွေကို ပျောက်ကင်းအောင် ကုသခဲ့တဲ့ ဆေးမှတ်တမ်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လမ်းညွှန်ချက် ရေးဆွဲနေပါတယ်။
အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်ထဲမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားတဲ့ နေရာတွေမှာ လူနာတွေအနေနဲ့ တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်ပိုးရော ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးပါ ၂ မျိုးစလုံး စစ်ဆေးသင့်တယ်လို့ အကြံပြု ထားပါတယ်။ ဒါမှ COVID-19 ရောဂါပိုး ကူးစက်နေတယ်ဆိုရင် သိရှိနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်ထဲမှာ ဒေသတွင်း ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှု အခြေအနေကို အချက် ၄ ချက်အပေါ် အခြေခံပြီး စဉ်းစားလုပ်ကိုင်ကြဖို့ အကြံပေးထားပါတယ်။ ပထမ တစ်ချက်က ကိုယ်နေထိုင်တဲ့ ခရိုင်ထဲမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်ပွားမှုတော့ မရှိဘူး။ ဒါပေမဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့ သီတင်း ၂ ပတ်အတွင်းမှာ ကူးစက်မှုတွေ ရှိတဲ့ ဒေသတွေကို သွားခဲ့သူရှိရင်တော့ အဲဒီလူက ဗိုင်းရပ်စ် ပိုး ရှိ မရှိ စမ်းသပ်စစ်ဆေးရမယ်လို့ အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်ထဲမှာ ပါရှိပါတယ်။
အဆင့် ၄ ကတော့ သီတင်း ၂ ပတ်အတွင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားပြီး အဲဒီကူးစက်မှုရဲ့ နောက်ကြောင်းကို ခြေရာခံလိုက်လို့ မရတော့တဲ့အခါမှာ အဖျားရှိတဲ့ လူနာတွေအားလုံးကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေ လုပ်ဖို့ အကြံပေးထားပါတယ်။
ကလေးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ လမ်းညွှန်ချက်ထဲမှာ ဖော်ပြထားတာက ကလေးတွေဟာ ရောဂါကူးစက်လွယ်၊ ပြန့်ပွားလွယ်တဲ့ အတွက်ကြောင့် လာမယ့် ဆောင်းရာသီမှာ တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေး ထိုးထားကြဖို့ အထူး သတိပေးထားပါတယ်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ တုပ်ကွေးရော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပါ ၂ မျိုးစလုံးအတွက် စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေ လုပ်ကြဖို့က ကလေးတွေအတွက် အရေးကြီးတယ်လို့လည်း လမ်းညွှန်ချက်ထဲမှာ ပါပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် စစ်ဆေးမှုကို ချက်ချင်း မလုပ်နိုင်ဘူးဆိုရင် လူနာတွေအနေနဲ့ အရင်ဆုံး တုပ်ကွေးရောဂါ အတွက် စစ်ဆေးမှုနဲ့ ကုသမှုခံယူပြီး သူတို့ရဲ့ အခြေအနေက တိုးတက် ကောင်းမွန်မလာဘူးဆိုရင် နောက် ၂ ရက်အကြာမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရှိ မရှိ စစ်ဆေးရမယ် လို့ အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်ထဲမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းက ဆရာဝန်တွေအနေနဲ့ လာမယ့် ဆောင်းရာသီတစ်လျှောက်လုံး ဒီလမ်းညွှန်ချက်ကို အသုံးပြုစေ ချင်တယ်လို့ အဲဒီ အဖွဲ့က ပြောပါတယ်။ သတင်းအချက်အလက်အသစ် ရရှိတဲ့အခါမှာ ဒီလမ်းညွှန်ချက်ကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ အသစ် ဖြည့်စွက်ဖော်ပြပေးမယ်လို့လည်း ဂျပန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ ကူးစက်ရောဂါ အဖွဲ့က ပြောပါတယ်။

121. Pfizer ဆေးကုမ္ပဏီ နဲ့ တခြား ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေက တီထွင်ထုတ်လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ တုပ်ကွေးရောဂါအတွက် ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေနဲ့ ဘယ်လို ကွာခြားချက်ရှိပါသလဲ။

အဖြေ- အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ စနစ်မှာ ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားစေတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေအတွက် ကာကွယ်ဆေး တီထွင်ထုတ်လုပ်ဖို့ က ခက်ခဲတယ်လို့ အဲဒီ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေက ပြောပါတယ်။ တုပ်ကွေးရောဂါ ကာကွယ်ဆေးတွေကို ဆေးရုံတွေမှာ လက်တွေ့ သုံးစွဲနေတာ ဖြစ်မယ်လို့ ယုံကြည်ရပါတယ်။ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန အပါအဝင် သတင်းအရင်းအမြစ်တွေက တုပ်ကွေး ကာကွယ်ဆေးဆိုတာ ရောဂါကူးစက်တာကို ကာကွယ်ပေးနိုင်တဲ့ ဆေး မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပြင်းထန်မလာအောင် လျှော့ချပေးနိုင်မယ်လို့ မျှော်လင့်လို့ရပါတယ်။ တကယ်လို့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပြသလာတယ်ရင်တောင်မှ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားရင် ရောဂါ ပိုပြီး ဆိုးရွား မလာဘူးလို့ ယုံကြည်ကြပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံက လေ့လာချက်တွေအရ အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့ အထက်ရှိတဲ့ သူတွေမှာ တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေးတွေထိုးထားရင် ရောဂါလက္ခဏာ တွေကို ၃၄ ရာခိုင်နှုန်း ကနေ ၅၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကာကွယ်ပေးနိုင်ပြီး သေဆုံးမှုကို ၈၂ ရာခိုင်နှုန်း ကာကွယ်ပေးနိုင်တယ်လို့ တွေ့ရှိရပါတယ်။ ဒါ့အပြင် တချို့ လေ့လာချက်တွေမှာ အသက် ၆ နှစ်အောက် ငယ်ရွယ်တဲ့ ကလေးတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးတွေက ရောဂါလက္ခဏာပြင်းထန် လာတဲ့အန္တရာယ်ကို ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက် တားဆီးပေးနိုင်ကြောင်း လည်း တွေ့ရှိခဲ့ကြတယ်လို့ သတင်းတွေမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
တခြားတစ်ဖက်ကနေ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်နေပုံကို ကြည့်ရအောင်။ များသောအားဖြင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးကို ထုတ်လုပ်တဲ့အခါ ပုံမှန် တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေးတွေမှာ အသုံးပြုတဲ့ နည်းပညာနဲ့ လုံးဝမတူတဲ့ နည်းလမ်းကို အသုံးပြုနေတာ တွေ့ရပါတယ်။ ဒီလို ကာကွယ်ဆေး အသစ်တွေကနေ ဘယ်လောက် မျှော်လင့်လို့ရမလဲဆိုတာတော့ မသိရသေးပါဘူး။
တုပ်ကွေး ကာကွယ်ဆေးတွေကို သဘာဝအတိုင်းရှိနေတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး တွေကနေ ထုတ်လုပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်တွေကို မွေးမြူတယ် ပြီးတော့ အဲဒီဗိုင်းရပ်စ်တွေကို ဓာတုပစ္စည်းတွေ အသုံးပြုပြီး သူတို့ရဲ့ ကူးစက်နိုင်စွမ်းကို အားပျော့သွားအောင် လုပ်ခြင်းအားဖြင့် ဆက်ပြီး မကူးစက်နိုင်တော့ပါဘူး။ Pfizer ကုမ္ပဏီက တီထွင်နေတဲ့ ကာကွယ်ဆေးမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အချက်အလက်တွေ ပါဝင်တဲ့ mRNA လို့ခေါ်တဲ့ မျိုးဗီဇကို အသုံးပြုထားပါတယ်။
အဲဒီကာကွယ်ဆေးက ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ရောက်တာနဲ့ ချက်ချင်း သုညကနေစပြီးတော့ ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို ကောင်းလာစေတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုး ထုတ်လုပ်ရာမှာ လုပ်ဆောင်ပေးပါတယ်။
Kitasato တက္ကသိုလ်က စီမံကိန်း ပါမောက္ခ နာကာယာမာ့ တဲဆုအို (Nakayama Tetsuo) က ကာကွယ်ဆေး တီထွင်ထုတ်လုပ်ရာမှာ ကျွမ်းကျင်သူ တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ Pfizer ကုမ္ပဏီက တီထွင်ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးမှာ ပါတဲ့ mRNA မျိုးဗီဇ ကို မော်လီကျူးလေးတွေထဲမှာ ထည့်ထားပြီး ဆေးတောင့်တွေထဲကို ဆေးမှုန်လေးတွေ ထည့်ထားတဲ့ ပုံစံလိုမျိုး လုပ်ထားတာပါ။ အဲဒီလို ပုံစံမျိုးနဲ့ ကာကွယ်ဆေးကို ထုတ်လုပ်ထားတာကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ပဋိပစ္စည်းတွေရဲ့ ထုတ်လုပ်မှုကို အားကောင်းစေနိုင်တယ်လို့လည်း ပါမောက္ခ နာကာယာမာ့ တဲဆုအို က ပြောပါတယ်။

120. ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရမယ်ဆိုရင် ဘယ်လို အန္တရာယ်တွေ ရှိလာနိုင်ပါသလဲ။

အဖြေ- ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်က ဆရာဝန်တွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံ သွားဖွားနဲ့ မီးယပ်အထူးကုဆရာဝန်များ အသင်းက ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လကုန်အထိ လေ့လာမှု ပြုထားတဲ့ စစ်တမ်းတစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီစစ်တမ်းအရ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရတဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ဝန်သက်တမ်း ရင့်လာတဲ့အချိန်မှာ အပြင်းအထန် ဖျားတာလိုမျိုး နေမကောင်းဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများလာတယ်ဆိုတာကို တွေ့ရှိခဲ့ကြပါတယ်။
ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မှာ ရောဂါကူးခံရရင် အန္တရာယ်ရှိပေမယ့် ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရတဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေမှာ သိသိ သာသာကြီး ဆိုးရွားလာတဲ့ အနေအထား မတွေ့ရဘူးလို့ ဆရာဝန်တွေက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုယ်ဝန်-- လရင့်လာတာနဲ့ အမျှ သေသေချာချာ ဂရုစိုက်သင့်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
အဖျား ရှိတာလိုမျိုး ရောဂါလက္ခဏာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အမျိုးသမီး ၅၈ ဦးကို အဲဒီအဖွဲ့က အနီးကပ် လေ့လာစောင့်ကြည့်ခဲ့ကြပါတယ်။
သူတို့တွေကို CT scans ရိုက် ကြည့်တဲ့အခါ တချို့က အဆုတ်ရောင်ရောဂါ ဖြစ်နေတာကို တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ ကိုယ်ဝန် ၂၉ ပတ် မပြည့်သေးတဲ့ အမျိုးသမီး ၃၉ ဦးမှာ ၄ ဦးက အဆုတ်ရောင် ရောဂါ တွေ့ရတဲ့အတွက် စုစုပေါင်းရဲ့ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်က အဆုတ်ရောင် ရောဂါ ဖြစ်ပွားနေတယ်လို့ ဆရာဝန်တွေ တွေ့ရှိခဲ့ကြပါတယ်။
ကိုယ်ဝန် ၂၉ ပတ် ကျော်တဲ့ အမျိုးသမီး ၁၉ ဦးနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရာမှာ ၁၀ ဦးက အဆုတ်ရောင် ရောဂါဖြစ်နေတဲ့အတွက် စုစုပေါင်းရဲ့ ၅၃ ရာခိုင်နှုန်း ရှိတာကို တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ကိုယ်ဝန် ၂၉ ပတ် မပြည့်သေးတဲ့ အမျိုးသမီး ၃ ဦးကို အောက်ဆီဂျင်နဲ့ ကုသထားခဲ့ရပြီး ဒါဟာ စုစုပေါင်းရဲ့ ၈ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်ဝန်လရင့်တဲ့ အမျိုးသမီး ၇ ဦးနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရာမှာ သူတို့ကိုလည်း အလားတူအောက်ဆီဂျင်နဲ့ ကုသထားခဲ့ရပြီး ဒါဟာ စုစုပေါင်းရဲ့ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေအရ ကိုယ်ဝန်လရင့်လာတဲ့နောက်ပိုင်း ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက် ရောဂါ အခြေအနေ ပိုဆိုးလာဖို့ ရှိတယ်ဆိုတာကို ပြသနေပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီး အများစုဟာ ရောဂါလက္ခဏာ သိပ်မခံစားရဘဲ သက်သာ လာခဲ့ကြတာ တွေ့ရပါတယ်။
နိုင်ငံခြားသားခရီးသွား ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ဂျပန်ကို ရောက်ပြီး မကြာခင်မှာပဲ ကိုဗစ် ရောဂါရောဂါလက္ခဏာ ပြပြီးနောက် သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ အဲဒီအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။ မွေးကင်းစ ကလေးတွေမှာ ကူးစက်ခံရတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းမျိုးတော့ မတွေ့ရဘူးလို့ အဲဒီအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။
အဲဒီ စစ်တမ်းကို ကောက်ယူတဲ့ တာဝန်ခံ Showa တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ စဲခိဇာဝါ အာကီဟီကို (Sekizawa Akihiko) က ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံထားရတဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတချို့ဟာ ကြိုတင်ကာကွယ်မှု လုပ်ထားတဲ့အတွက် အများစုက ကူးစက်မခံဘဲ အနည်းငယ်ပဲ ကူးစက်ခံရတာတွေ ရှိခဲ့တယ်လို့ အဲဒီစစ်တမ်းမှာတွေ့ရကြောင်း ပြောပါတယ်။ စစ်တမ်းရလဒ်အရ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေ အနေနဲ့ ကိုဗစ်ကူးစက်ခံရလည်း အသည်းအသန် နေမကောင်းဖြစ်တဲ့အန္တရာယ် မကြုံတွေ့ နိုင်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မွေးဖွားခါနီးကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေ အနေနဲ့တော့ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အတွက် အထူးသတိထားသင့်တယ်လို့ ပါမောက္ခ စဲခိဇာဝါ အာကီဟီကို (Sekizawa Akihiko) က ပြောပါတယ်။
ဂျပန် သွားဖွားနဲ့ မီးယပ် ကူးစက်ရောဂါများဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းက ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေနဲ့ ကလေးလိုချင်တဲ့ အမျိုးသမီးတွေ အတွက် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှုကနေ ဘယ်လို ကာကွယ်ရမလဲဆိုတဲ့ အချက်အလက်တွေကို သူတို့ရဲ့ အင်တာနက် ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ တင်ပေးထားပါတယ်။
ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ ဖော်ပြထားချက်အရ ရောဂါပိုးကူးစက်ပြီးနောက် နေမကောင်းဖြစ်တဲ့ အခြေအနေဟာ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးနဲ့ သာမန်အမျိုးသမီးကြားမှာ ကွာခြားမှု မရှိဘူးဆိုတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေမှာ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာပြပြီး အဆုတ်ရောင် ရောဂါ ဖြစ်ပွားတဲ့ သူတွေလည်း ရှိတယ်လို့ အဲဒီအဖွဲ့က မှတ်ချက်ပြုထားပါတယ်။
Nihon တက္ကသိုလ် ဆေးပညာဌာနက ပါမောက္ခ စာတိုးရှိ ဟာယာခါဝါ (Satoshi Hayakawa) က စစ်တမ်းရဲ့ အဓိက အချက်တွေကို အတူလေ့လာခဲ့ရာမှာ သန္ဓသား ကြီးထွားလာတာနဲ့အမျှ ကိုယ်ဝန် ရင့်လာတဲ့အမျိုးသမီးတွေရဲ့ အဆုတ်ဟာ အလုပ်ပိုလုပ်ရတဲ့အတွက် အဆုတ်က ပင်ပန်းလာပြီး တကယ်လို့ အဆုတ်ရောင်ရောဂါ ဖြစ် လာမယ်ဆိုရင် ကိုဗစ် ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပြင်းထန်လာနိုင်ပါတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ပါမောက္ခ ဟာယာခါဝါက စစ်တမ်း ရလဒ်တွေဟာ သူတို့ မျှော်လင့်ထားတဲ့ အတိုင်း ဖြစ်လာခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေမှာ အသည်းအသန် နေမကောင်း ဖြစ်တာက အနည်းငယ်ပဲ ရှိတဲ့အတွက် အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ကြောက်ရွံ့စရာ မလိုပါဘူးလို့ ပါမောက္ခ ဟာယာခါဝါက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး မကူးစက်အောင် ကာကွယ်ဖို့တော့ ဂရုစိုက်သင့်တယ်လို့ ဖြည့်စွက် ပြောကြားထားပါတယ်။

119. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရပြီးနောက် ပြန်နာလန်ထူ လာတဲ့ နောက်ပိုင်း ဘယ်လို အကျိုးဆက်တွေ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသလဲ။

အဖြေ- ရောဂါပိုးမရှိတော့ဘူးလို့ စမ်းသပ်တွေ့ရှိတဲ့ လူနာတွေကို ဆေးရုံကနေ ဆင်းခွင့်ပြုလိုက်ပြီးနောက်ပိုင်း အဲဒီလူနာတွေဟာ လနဲ့ချီပြီး ကာလရှည်ကြာ ရောဂါရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ဝေဒနာတွေ ခံစားနေရတယ်လို့ ဂျပန်နဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ တွေ့ရှိရပါတယ်။ ရောဂါပိုး မရှိတော့လို့ ဆေးရုံက ဆင်းသွားတဲ့ လူတော်တော်များများက အဖျားကြီးတာ၊ မောပန်းတယ်လို့ ခံစားရတာ ဒါမှမဟုတ် အသက်ရှူရခက်ခဲတာ ဒါမှမဟုတ် သူတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ လှုပ်ရှားလုပ်ကိုင်ရာမှာ ထိခိုက်မှုတွေ ရှိတယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ကူးစက်ရောဂါတွေကို ကုသတဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ တိုကျိုက တက္ကသိုလ်ဆေးရုံတွေမှာ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေရဲ့ ပြည့်စုံလုံလောက်တဲ့ ကုသမှုတွေ ပေးပြီးနောက်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် လူနာတွေရဲ့ အခြေအနေတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး NHK က စစ်တမ်း ကောက်ယူခဲ့ပါတယ်။ ဆေးရုံ ၄၆ ခုထဲမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်လူနာတွေကို ကုသတဲ့ ဆေးရုံ ၁၈ ခုက တုံ့ပြန်ဖြေကြားခဲ့ပါတယ်။
ကူစက်ခံရတဲ့ လူနာတွေရဲ့ ရောဂါလက္ခဏာ တိုးတက်ကောင်းမွန် လာပြီးနောက် လူနာကို ရောဂါပိုး မရှိတော့ဘူးလို့ စစ်ဆေးတွေ့ရှိ ခဲ့တဲ့ အတွက် ဆေးရုံက ဆင်းခွင့်ပေးတာ ဒါမှမဟုတ် တခြားဆေးရုံကို ပြောင်းရွှေ့လိုက်တဲ့ လူနာတွေဟာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မေလကုန်အထိ စုစုပေါင်း ၁၃၇၀ ရှိတယ်လို့ သူတို့က ပြောပါတယ်။ အနည်းဆုံး ၉၈ ဦးလောက်ကတော့ သူတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ဒီရောဂါကြောင့် အခက်အခဲနဲ့ ကြုံတွေ့နေရပါတယ်။ သူတို့တွေက ဆေးရုံကနေ ဆင်းခွင့်ပြုလိုက်တဲ့ အထဲက ၇ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပါတယ်။
နာတာရှည်အဆုတ်ရောင်ရောဂါနဲ့ ဒီ ဗိုင်းရပ်စ်ကနေ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ တခြားရောဂါတွေကြောင့် ၄၇ ဦးက အသက်ရှူရခက်ခဲတဲ့ ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရပါတယ်။ ၆ ဦးကတော့ အိမ်မှာ အောက်ဆီဂျင် ပေးထားခဲ့ရတဲ့ အခြေအနေရှိပါတယ်။

၄၆ ဦးကတော့ ဆေးရုံမှာ အကြာကြီးနေခဲ့ရတာကြောင့် ကြွက်သားတွေ မသန်မာတော့တာ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်လက် လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း အားနည်းနေတာမျိုးတွေ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၇ ဦးက အသက်အရွယ်ကြီး သူဖြစ်တာနဲ့ တခြားအချက်တွေကြောင့် မှတ်ဉာဏ်စွမ်းအားတွေ ချို့ယွင်းလာပါတယ်။
တချို့က အနံ့ခံအာရုံ ပုံမှန်မဟုတ်တော့တာနဲ့ ဦးနှောက် အလုပ်လုပ်ပုံ ချို့ယွင်းသွားတာမျိုးတွေ ဖြစ်တယ်လို့ တုံ့ပြန်ဖြေကြားသူတွေက ပြောပါတယ်။
နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးတွေ ခံစားနေရတဲ့ လူတော်တော်များများဟာ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာနဲ့ နှလုံးရဲ့ လုပ်ဆောင်ပုံ အားကောင်း အောင် ပံ့ပိုးပေးဖို့ အသက်ရှူစက်တွေ၊ အသက်ကယ် အထောက်အကူပြု ECMO စက်တွေနဲ့ ကုသနေရပါတယ်။
တုံ့ပြန်ဖြေကြားသူ တစ်ဦးက တချို့လူနာတွေဟာ ရောဂါပိုး မတွေ့ရှိတော့တဲ့ နောက်ပိုင်းမှာတောင်မှ တတ်ကျွမ်းနားလည်တဲ့ သူနာပြုထားပြီး ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးဖို့ လိုပါတယ်။ သူနာပြုနဲ့ စောင့်ရှောက်ဖို့ လိုတယ်ဆိုပြီး ဆေးရုံမှာ အကြာကြီး ဆက်-တက်နေတာဟာ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုတစ်ခုလုံးကို မနိုင်မနင်းတွေ ဖြစ်စေနိုင်တယ်လို့ ထောက်ပြ ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေနဲ့ဆိုင်တဲ့ ရောဂါနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ကိစ္စ တွေကိုပါ ထည့်စဉ်းစားဖို့ မဟာဗျူဟာ လိုအပ်ကြောင်းလည်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုက ပြောပါတယ်။
ဖြေကြားသူနောက်တစ်ဦးက လူနာတွေဟာ ဆေးရုံကဆင်းပြီး လူမှုအဖွဲ့အစည်းထဲကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပြန်ဝင်လာတဲ့နောက်ပိုင်းမှာ ပြဿနာ အမျိုးမျိုး ဖြစ်လာနိုင်တာကြောင့် သတိထားနေထိုင်ကြဖို့ လိုအပ်ကြောင်း ပြောပါတယ်။

118. COVID-19 ကူးစက်ခံရပြီးနောက် ပြန်နာလန်ထူလာပြီး နာတာရှည်ဖြစ်နေတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ သုတေသန ပြုလုပ်နေတဲ့ အကြောင်း ပြောပြပါမယ်။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရပြီး ပြန်ကောင်းလာတဲ့ လူနာတွေဟာ လအတော်ကြာအောင် ဖျားနာတာတွေ၊ မောပန်း နွမ်းနယ်တာတွေ ဖြစ်ကြတာ ဂျပန်နိုင်ငံမှာရော ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာပါ တော်တော်များများ ရှိနေပါတယ်။ အဲဒါအပြင် ရောဂါပိုး မရှိတော့ဘူးဆိုပြီး ဆေးရုံကနေ ဆင်းခွင့်ရပြီးတဲ့ နောက်ပိုင်းမှာတောင် အသက်ရှူရခက်ခဲတာတွေနဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အလုပ် လုပ်နိုင်စွမ်း ကျဆင်းသွားတာတွေ နေ့စဉ်ဖြစ်လေ့ ရှိကြတယ်လို့ ပြောပါတယ်။
Japanese Respiratory Society အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ သုတေသန အဖွဲ့ ဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရတဲ့ လူနာတွေရဲ့ အဆုတ်ရဲ့လုပ်ဆောင်ပုံတွေ ယိုယွင်းလာပုံကို စက်တင်ဘာလ ကတည်းကစပြီး သုတေသန ပြုလုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီအဖွဲ့အစည်းက ဂျပန်နိုင်ငံ တစ်ဝန်းက ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ ဆရာဝန်တွေကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်ပွားမှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အချက် အလက်တွေ ပေးပို့ဖို့ တောင်းဆိုနေပါတယ်။
အဲဒီအဖွဲ့ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်တဲ့ ယိုကိုယာမာ့ အာကိဟီတို (Yokoyama Akihito) က တခြားနိုင်ငံတွေမှာ ဖြစ်ပွားတဲ့ လူနာတွေရဲ့ အဆုတ်လုပ်ဆောင်ပုံတွေက ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရပြီး ကုသလိုက်လို့ ရောဂါပိုး မရှိတော့ဘူးလို့ စစ်ဆေးပြီးနောက်မှာတောင်မှ အဆုတ်က အပြည့်အဝ ပုံမှန် ပြန်ဖြစ်မလာတဲ့ လူနာတွေ အများအပြား တွေ့ရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ဂျပန်မှာလည်း အလားတူ လူနာမျိုးတွေ တော်တော်များများ ရှိတယ် လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက် ခံထားရတဲ့သူတွေရဲ့ ရာခိုင်နှုန်း ဘယ်လောက်က ကုသမှုခံယူပြီးနောက်ပိုင်း---တွေ့ရတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ရှိသလဲဆိုတာကို အပြည့်အဝ မှန်းဆလို့ မရနိုင်သေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အခုအချိန်မှာ အဲဒီလူနာတွေကို လေ့လာဖို့ အချက်အလက် စုဆောင်းနေပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ လေ့လာ သိရှိထားတာတွေကို အသုံးချပြီး လူနာတွေကို ကုသသွားမယ်လို့ သိရပါတယ်။

117. COVID-19 ရောဂါပိုးကနေ အစပိုင်းမှာ ပြန်ကောင်းလာပြီးတဲ့နောက်မှာတောင်မှ တချို့လူတွေက နာတာရှည် ရောဂါ လက္ခဏာတွေခံစားနေရတယ်ဆိုတာ ဟုတ်ပါသလား။

အဖြေ- ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးနဲ့ ဆေးဝါးဆိုင်ရာ အမျိုးသားစင်တာ (National Center for Global Health and Medicine) က သုတေသီတွေ ပါဝင်တဲ့ အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဟာ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာပြီး ဆေးရုံကနေ ဆင်းခွင့်ပြုလိုက်တဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်လူနာတွေကို သူတို့ရဲ့ အခြေအနေကို ဆက်ပြီး စောင့်ကြည့်လေ့လာတဲ့ စစ်တမ်း ကောက်ယူမှုတွေ လုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။
စစ်တမ်းအရ တချို့လူတွေက ဆံပင်တွေ ကျွတ်ကုန်တယ်ဆိုတာကို အဲဒီသုတေသီတွေ တွေ့ရှိခဲ့ကြပါတယ်။ တချို့လူတွေကတော့ ၄ လ ကြာပြီးနောက်မှာတောင်မှ အသက်ရှူ မဝတာ၊ အနံ့ အရသာ မရတော့တာတွေ ရှိတယ်လို့ ပြောနေကြပါတယ်။
နာတာရှည်ခံစားနေရတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေအတွက် အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ အချက်အလက်တွေကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိစေဖို့ သူတို့ရဲ့ သုတေသန ကြိုးပမ်းမှုကို ဆက်လုပ်သွားမယ်လို့ အဲဒီ သုတေသီအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။
ဆံပင်ကျွတ်တယ်ဆိုတာကတော့ အီဘိုလာနဲ့ သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ ကူးစက်ခံရသူတွေအကြားမှာလည်း ဖြစ်နေကျ အခြေအနေတစ်ခုပါ။
သုတေသီအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဒေါက်တာ Morioka Shinichiro က ကာလရှည်ကြာ ဆေးကုသမှုခံယူရတဲ့အတွက် စိတ်ဖိစီးမှုတွေကြောင့် ဆံပင်ကျွတ် တာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

116. လူတွေဟာ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားခဲ့ရင်တောင်မှပဲ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရနိုင်ပြီး တစ်ဖန်ပြန်ကူးစက်ခံရမှုကို အပြည့်အဝ ကာကွယ်ဖို့ မလွယ်ဘူးလို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေဆီကနေ ကြားသိရ ပါတယ်။ ဟုတ်ပါသလား။

အဖြေ- မကြာခင် ကာလမှာ ကာကွယ်ဆေးတွေ ရရှိနိုင်ဖို့ တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာရှိတဲ့ နယ်ပယ်အသီးသီးက ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူတွေအနေနဲ့ ကြိုတင်ကာကွယ်မှုတွေကို သတိထားပြီး လုပ်ဆောင်ဖို့ကိုတော့ မပေါ့သင့်ဘူးလို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက သတိပေးနေပါတယ်။
လက်ကို သေသေချာချာ ဆေးကြောတာနဲ့ “အ” သုံးလုံးလို့ခေါ်တဲ့ အလုံပိတ်နေရာတွေ၊ အဖွဲ့လိုက် လူစုဝေးတဲ့ နေရာတွေနဲ့ အနီးကပ်ထိတွေ့ဆက်ဆံတာတွေကို ရှောင်ကြဉ်ကြဖို့နဲ့ တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦးအကြား ခပ်ခွာခွာနေကြဖို့ အပါအဝင် အခြေခံ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို လူမှုအဖွဲ့အစည်းမှာ ဆက်ပြီး လုပ်ဆောင်ကြဖို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက တိုက်တွန်း နေပါတယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သတင်းယူနေတဲ့ NHK က သတင်းထောက်တွေက ဒီဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး မသိသေးတဲ့အချက်တွေ အများကြီး ရှိသေးတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ သုတေသနအမျိုးမျိုးမှာ တိုးတက်လာမှုတွေကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်သင့်တယ်လို့လည်း သူတို့က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အားလုံး အတူတူ အခြေခံ ကာကွယ်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို သေသေချာချာ ဆက်လုပ်သွားကြဖို့က ပိုပြီး အရေးကြီးတယ်လို့ အလေးအနက် ပြောကြားထားပါတယ်။

115. ဒီကမ္ဘာကြီးကနေ ပျောက်သွားမယ့်ပုံ မရှိတဲ့ ကုသရ ခက်တဲ့ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကို ဘယ်လိုကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းသင့်ပါသလဲ။

အဖြေ- ဒီအကြောင်းအရာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အိုစာကာတက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခလည်းဖြစ် ရောဂါပိုးမွှားဗေဒဆိုင်ရာ ဂျပန်အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သူ Matsuura Yoshiharu က ပြောပြထားပါတယ်။ အအေးမိခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ အရင်ကတည်းက ရှိနေတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်တွေဟာ အကြိမ်ကြိမ် ပြန်ကူးစက်နိုင်သလို နိုဘယ် ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကလည်း တစ်ဖန်ပြန်ကူးစက်နိုင်ခြေ ရှိတယ်လို့ ယူဆထားပြီး ကြိုတင်ပြင်ဆင်သင့်ကြောင်း သူက ပြောပါတယ်။
တစ်ဖန်ပြန်ကူးစက်မှု မဖြစ်ဘူးဆိုတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်က အလွန်ရှားပါးတယ်လို့ ပါမောက္ခ Matsuura က ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။ ပြီးတော့ ပင်မဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို နှိမ်နင်းနိုင်မယ်ဆိုရင် ဒီဗိုင်းရပ်စ်တွေက အသက်မရှင်နိုင်ဘူးလို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။ လူသားနဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ကြားမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ရောဂါကူးစက်တဲ့ ပုံစံကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဗိုင်းရပ်စ် ထပ်ခါတလဲလဲ ကူးစက်မှုတွေဟာ ရောဂါလက္ခဏာတွေကို လျော့ပါး သက်သာလာစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကို အကြောက်မလွန်ကြဖို့ ပါမောက္ခ Matsuura က ပြောပါတယ်။

113. တခြားထိရောက်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေရှိပါသလား။

အဖြေ- ကာကွယ်ဆေး တော်တော်များများကို ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း လှည့်ပတ်နေတဲ့ သွေးထဲမှာ ပဋိပစ္စည်းတွေ ထွက်လာအောင် လုပ်ဖို့ ထုတ်လုပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ရောဂါမကူးစက်အောင် ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့ ဆေးတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ သုတေသနနဲ့ တီထွင်ထုတ်လုပ်မှုတွေက စမ်းသပ် လုပ်ဆောင်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
Kitasato တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ Katayama Kazuhiko ဟာ နှာခေါင်းထဒကို ဖျန်းတဲ့ ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစားသစ်တစ်မျိုးကို စမ်းသပ်လုပ်ဆောင်နေသူ ဖြစ်ပါတယ်။ နှာခေါင်းအတွင်းထဲကို အဲဒီကာကွယ်ဆေး အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်း အထက်ပိုင်းမှာ ပဋိပစ္စည်းတွေကို ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဒီဗိုင်းရပ်စ် မဝင်နိုင်အောင် တားဆီးပေးနိုင်တယ်လို့ သူက ယုံကြည်နေပါတယ်။ နောက်ထပ်နှစ်တော်တော်များများ သုတေသန ဆက်လုပ်သွားဖို့ ရည်ရွယ်ထားတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
IgA ခုခံစွမ်းအား ပဋိပစ္စည်းတွေကို နှာခေါင်း အတွင်းပိုင်းမှာ ရှိတဲ့ ချွဲအမြှေးပါးတွေထဲမှာ ထုတ်လုပ်နိုင်ပါတယ်။ နှာခေါင်းအတွင်း ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးမျိုးဝင်ပြီး အရေအတွက် မများလာခင်မှာ အဲဒီပဋိပစ္စည်းက ရောဂါကူးစက်မလာအောင် ဟန့်တားနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီနည်းနဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်တွေက အဆုတ်ထဲကို မရောက်အောင် ကာကွယ်တားဆီးပေးနိုင်မယ်လို့ ပါမောက္ခ Katayama က ပြောပါတယ်။

112. နောက်တစ်ကြိမ် တစ်ဖန်ပြန်ကူးစက်ခံရတဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေနဲ့ အခုလက်ရှိ ထုတ်လုပ်နေတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ ထိရောက်မှု အကြားက ဆက်နွှယ်မှုကို ဘယ်လိုနားလည်ထား သင့်ပါသလဲ။

အဖြေ- ထုတ်လုပ်တဲ့ကာကွယ်ဆေးတွေ ထိရောက်မှုရှိဖို့အတွက် တစ်ဖန်ပြန်ကူးစက်ခံရမှုတွေကို သေချာလေ့လာစစ်ဆေးဖို့ အလွန် အရေးကြီးပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးဆိုတာ ဗိုင်းရပ်စ်တွေကို အားနည်းသွားအောင် လုပ်ဆောင်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်က ပဋိပစ္စည်းတွေ ထွက်လာအောင် လှုံ့ဆော်တဲ့နည်းနဲ့ ကူးစက်ရောဂါတွေကို ခုခံနိုင်အောင် ပံ့ပိုးပေးဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က ပဋိပစ္စည်းတွေကို ထုတ်ထားပြီးဖြစ်နေလျက်နဲ့ တစ်ဖန် ပြန် ကူးစက်ခံရ မယ်ဆိုရင်တော့ ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးခွန်းထုတ်စရာတွေ ဖြစ်နေပါတယ်။
Kitasato တက္ကသိုလ်က ရောဂါပိုးမွှားဗေဒပညာရှင် ပါမောက္ခ Nakayama Tetsuo က လူတွေက နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်ကူးစက်ခံထားရတဲ့အတွက်ကြောင့် ကာကွယ်ဆေးက အလုပ် မလုပ်ဘူးဆိုပြီး အလျင်စလို ကောက်ချက် မချသင့်ဘူးလို့ လူတွေကို သတိပေးထားပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်အသုံးပြုပြီး နောက်ပိုင်းမှာတောင်မှ တစ်ဖန်ပြန် ကူးစက်ခံရနိုင်ခြေရှိ နေပေမယ့်လည်း ကာကွယ်ဆေးထိုးလို့ ရရှိလာမယ့် ကောင်းကျိုး တွေလည်း ရှိပါတယ်လို့ ပါမောက္ခ Nakayama က ပြောပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးတာဟာ ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို သေချာပေါက် ကာကွယ်ဖို့ ရည်ရွယ်ရုံ တစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ကာကွယ်ဆေး ဆိုတာ လူနာတွေကို ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ မဖြစ်အောင် ကာကွယ်တာတွေ အပါအဝင် တခြား အကျိုး ကျေးဇူးတွေ ရှိတယ်လို့ မျှော်လင့်ထားကြောင်းလည်း ပါမောက္ခ Nakayama က အလေးထား ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

111. ရောဂါပိုး နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံကူးစက်ခံရမှုတွေကို ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ခြင်း ရှိ မရှိ ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးထားပါတယ်။

အဖြေ- Kitasato တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ Katayama Kazuhiko က ရောဂါပိုး နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံ မကူးစက်အောင် ကြိုတင်ကာကွယ်ဖို့ ခက်ခဲတယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းအထက်ပိုင်းမှာရှိတဲ့ နှာခေါင်း၊ လည်ချောင်းစတဲ့ ချွဲ၊ သလိပ်ထွက်တဲ့ အမြှေးပါးလေးတွေ ကနေ တစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဝင်ရောက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးတော့ IgA လို့ခေါ်တဲ့ ကိုယ်ခံအားစနစ် ပဋိပစ္စည်းတွေက ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဝင်လာတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ကို တိုက်ထုတ်ဖို့အတွက် အဲဒီ တံတွေးထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ လူတစ်ဦးက ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရပြီး အဲဒီရောဂါပိုးကို ပြန်တိုက်ခိုက်တဲ့ ပဋိပစ္စည်း ထွက်ပြီးတဲ့နောက်ပိုင်း အချိန်တိုအတွင်းမှာ IgA ကိုယ်ခံအားစနစ်ရဲ့ အဆင့်က ပုံမှန်ရှိတဲ့ အဆင့်ထက် ကျဆင်းသွားတာကို တွေ့ရတယ်လို့ ပါမောက္ခ Katayama က ပြောပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် IgA ကိုယ်ခံအားစနစ်ရဲ့အဆင့်က ကျဆင်းသွားတဲ့အတွက်ကြောင့် ဒုတိယအကြိမ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို တားဆီးဖို့ ခက်ခဲသွားနိုင်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ကူးစက်ခံရတဲ့ လူနာတစ်ဦးရဲ့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းအထက်မှာ IgA ကိုယ်ခံအားစနစ် ဘယ်လောက် ထုတ်လုပ်နိုင်တယ်-- သူတို့တွေဟာ ဘယ်လောက် ကြာကြာ နေနိုင်တယ်ဆိုတာကို ရှာဖွေဖို့ သုတေသန စီမံကိန်းတစ်ခုကို စတင်ဖို့ ပါမောက္ခ Katayama က စီစဉ်နေပါတယ်။ နောက်ထပ် အကြိမ်ကြိမ် ဘယ်လိုမျိုး ကူးစက်ခံရတာလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို ဒီသုတေသနက အဖြေကို ထုတ်ပေးနိုင်ပါလိမ့်မယ်။

110. တစ်ဖန်ပြန် ကူးစက်ခံရရင် ရောဂါလက္ခဏာတွေက ပြင်းထန်မှာလား။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် မဟုတ်တဲ့ တခြားဗိုင်းရပ်စ်ပိုး အများစုဟာ နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံ ကူးစက်ခံရတဲ့အချိန်မှာ ရောဂါလက္ခဏာတွေက အရင်ကူးစက်ခံရတာလောက် မဆိုးတာ ဒါမှမဟုတ်လည်း ဘာရောဂါလက္ခဏာမှ မပြတာမျိုးလည်း ရှိတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ အအေးမိတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေကို ဖြစ်စေတတ်တဲ့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ကူးစက်ရောဂါပိုး (RSV) ကူးစက်တဲ့အကြောင်းကို ကြည့်ရအောင်။ အဲဒီရောဂါပိုးက ငယ်ရွယ်တဲ့ ကလေးတွေမှာ ကူးစက်ရင် ပိုပြီး ရောဂါ လက္ခဏာ ဆိုးရွားနိုင်ပြီး တချို့လူနာတွေဆိုရင် အဆုတ်ရောင် ရောဂါနဲ့ အသည်းအသန် ဖျားတာမျိုးတွေအထိ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
Kitasato တက္ကသိုလ်က ရောဂါပိုးမွှားဗေဒ ပညာရှင် ပါမောက္ခ Nakayama Tetsuo ဟာ RSV ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့ ကလေးငယ် ၉၁ ဦးရဲ့ ပဋိပစ္စည်းတွေကို လေ့လာခဲ့ပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရတဲ့ အခါမှာ တခြားရောဂါ ပိုးမွှားကို တိုက်ထုတ်ဖို့အတွက်ကြိုးပမ်းတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က ပဋိပစ္စည်းတွေကို ဖန်တီးပေးတယ်။ ပဋိပစ္စည်းတွေ လုံလုံလောက်လောက် ထုတ်လုပ်နိုင်ရင် ကူးစက်ခံရမှုကို တားဆီးနိုင်မယ်လို့ ယုံကြည်ထား ပါတယ်။
အဲဒီလေ့လာမှုကနေ တွေ့ရှိချက်အရ ၁ နှစ် အရွယ်ကလေး ကူးစက် ခံရတဲ့အခါ ပဋိပစ္စည်း ပမာဏကို အနည်းငယ်သာ ထုတ်လုပ် နိုင်တာ တွေ့ရပါတယ်။ အကြိမ်ကြိမ် ကူးစက်ခံရပြီးတဲ့နောက်မှာတော့ ပဋိပစ္စည်း ပမာဏ တိုးပွားလာတာကို တွေ့ရှိခဲ့ကြပါတယ်။
ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ပဋိပစ္စည်းပမာဏ တိုးပွားလာတာနဲ့အမျှ ရောဂါ လက္ခဏာတွေက ပိုပြီး အားပျော့သွားတာကို တွေ့ရှိရတယ်လို့ အဲဒီလေ့လာချက်မှာ တွေ့ရပါတယ်။ ကူးစက်သူ အများစုမှာ နှာရည်ယိုတာလောက်ပဲ ဖြစ်တာ တွေ့ရပါတယ်။
သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါကို ကြည့်ရအောင်။ ဒီရောဂါကတော့ ဒုတိယတစ်ကြိမ် ကူးစက်ခံရတဲ့အခါ ရောဂါလက္ခဏာ ပိုပြီး ပြင်းထန်နိုင်ပါတယ်။ သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါဟာ ခြင်ကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ရောဂါဖြစ်ပြီး အဖျားကြီးခြင်းနဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ ခေါင်းကိုက်ခြင်းတွေကို ဖြစ်စေနိုင် ပါတယ်။
ဒါဆို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကရော ဘယ်လိုနေမလဲ ကြည့်ရအောင်။ ပါမောက္ခ Nakayama ကတော့ တချို့လူတွေမှာ ရောဂါလက္ခဏာ မပြတာမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။ တချို့ကတော့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် နောက်တစ်ကြိမ် ကူးစက်ခံထားရတယ် ဆိုတာကိုတောင် သတိမထားမိတာမျိုး ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်ပြီးတော့ ကူးစက်ခံရတဲ့ လက္ခဏာတွေက ဘယ်လိုမျိုးလဲဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးတဲ့အတွက် ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် အခြေအနေကို မဖြစ်မနေ သတိထား စောင့်ကြည့်ဖို့ လိုအပ်တယ် လို့လည်း ပါမောက္ခ Nakayama က ပြောပါတယ်။

109. ရောဂါကူးစက်ခံခဲ့ရတဲ့သူတွေ ပြန်နာလန်ထူ လာပြီး နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်ကူးစက်ခံရတဲ့ သူတွေအကြောင်း မေးထားပါတယ်။

အဖြေ- ရောဂါကူးစက်ခံရပြီး ပျောက်သွားပြီးမှတစ်ဖန်ပြန် ကူးစက်ခံရတဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေက ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ ရှိနေတယ်လို့ သတင်းတွေမှာ တွေ့နေရပါတယ်။ ဒါဟာ တကယ်ပဲ ဖြစ်ပျက် နေတာလား၊ ကာကွယ်ဆေးကရော ထိရောက်နိုင်သလား ဆိုတဲ့ အခြေအနေတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောပြပေးသွားပါမယ်။
ဟောင်ကောင် တက္ကသိုလ်က သုတေသီတွေက ဩဂုတ်လမှာ ပြန်လည်ကူးစက်မှုတွေ တစ်ကျော့ပြန်ဖြစ်လာခဲ့တယ်လို့ သတင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ အသက် ၃၃ နှစ်အရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦးဟာ မတ်လကုန်မှာ ပထမတစ်ကြိမ် ကူးစက်ခံခဲ့ပြီးနောက် ပြန်နာလန်ထူ လာခဲ့တယ်လို့ သူတို့တွေ အတည်ပြုခဲ့ကြပေမယ့် နောက်ပိုင်း ၄ လကျော်အကြာမှာ အဲဒီအမျိုးသားဆီမှာ ဒုတိယအကြိမ် ဒီဗိုင်းရပ်စ် ပြန်ပြီး ကူးစက်ခံခဲ့ရတယ်လို့ သုသေသီတွေက ပြောပါတယ်။
ကူးစက်မှု ၂ ခုမှာ တွေ့ရတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေရဲ့ မျိုးဗီဇတွေက ကွဲပြားခြားနားတာကြောင့် ဒါဟာ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး သိပ္ပံနည်းကျ သက်သေပြနိုင်တဲ့ ရောဂါပိုး တစ်ဖန် ပြန်ကူးစက်မှု ဖြစ်တယ်လို့ သုတေသီတွေက ပြောပါတယ်။
ဟောင်ကောင်တက္ကသိုလ်က သုတေသီတွေက အဲဒီလို သတင်း ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် အမေရိကန်၊ အိန္ဒိယနဲ့ တခြားနိုင်ငံတွေက သုတေသီအဖွဲ့တွေကလည်း အလားတူ ကြေညာချက်မျိုးတွေ ထုတ်ခဲ့ကြပါတယ်။
"Nature" သိပ္ပံဂျာနယ်မှာ ရောဂါပြန်လည်ကူးစက်ခံရတာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဆောင်းပါးကို ဖော်ပြခဲ့ပြီး ဒီအကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်လို့ စိတ်ဝင်စားမှုတွေ တိုးလာပါတယ်။
လူတွေမှာ တကယ်ပဲ နိုဘယ်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ထပ်မံကူးစက်ခံ ရနိုင်သလားဆိုတဲ့ အကြောင်းကို ရောဂါပိုးမွှားဗေဒပညာရှင်ဖြစ်သူ ခီတစာ့တို (Kitasato) တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ နာကာယာမာ့ တဲဆုအို (Nakayama Tetsuo) ကို မေးခဲ့ပါတယ်။
ရောဂါပိုး ထပ်မံကူးစက်ခြင်းဆိုတာ တခြားဗိုင်းရပ်စ်ပိုး အမျိုးမျိုး ကလည်း ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူတွေအနေနဲ့ နိုဘယ်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် တစ်ဖန် ပြန်ကူးစက်ခံရ နိုင်တယ်လို့ ပါမောက္ခ နာကာယာမာ့ တဲဆုအို က ပြောပါတယ်။

108. စားသောက်ဆိုင်တွေမှာ ဈေးလျှော့ပေးတာကြောင့် အပြင်ထွက်စားရတာ ပျော်ဖို့ ကောင်းပေမယ့် ရောဂါကူးစက်မှာကို စိုးရိမ်သင့်ပါသလား။

အဖြေ- Go To Eat အစီအစဉ်ထဲမှာ ပါဝင်တဲ့ စားသောက်ဆိုင်တွေနဲ့ တခြား အစားအသောက်တွေ ရောင်းတဲ့ နေရာတွေမှာ ရောဂါမကူးစက်အောင် ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို သေသေချာချာ လုပ်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
ဥပမာ-ဆိုင်ဝင်ပေါက်တွေနဲ့ သန့်စင်ခန်းတွေရဲ့ ဝင်ပေါက်တွေမှာ လက်သန့်ဆေးရည်တွေ ချထားပေးတဲ့ ကြိုတင်ကာကွယ်နည်းမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။
ဆိုင်အတွင်းထဲမှာလည်း လေသန့်စင်အောင် လုပ်တဲ့ လေသန့်စက်လို၊ လေစုပ်ပန်ကာလို ပစ္စည်းမျိုးတွေ ထားရှိဖို့လိုပြီး လေဝင်/ လေထွက်ကောင်းအောင် အမြဲ ဖွင့်ထားရပါမယ်။ ပိတ်ထားတဲ့ တံခါးတွေနဲ့ ပြတင်းပေါက်တွေကို မကြာ မကြာ ဖွင့်ပေး ရပါမယ်။
ဆိုင်တွေမှာ စားပွဲတွေနဲ့ ထိုင်ခုံတွေကို တစ်ခုံနဲ့ တစ်ခုံကြား ၁ မီတာအကွာအဝေးမှာ ထားသင့်ပါတယ်။ လာစားတဲ့ ဧည့်သည် တစ်ဖွဲ့တစ်ဖွဲ့စီကိုလည်း တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် အနည်းဆုံး ၁ မီတာ ဖြစ်နိုင်ရင် ၂ မီတာလောက် အကွာအဝေးခြားပြီး နေရာချ ပေးသင့်ပါတယ်။ တစ်နည်းအားဖြင့် စားပွဲပေါ်မှာ ပလတ်စတစ်အကာနဲ့ ကန့်ထားတာ ဒါမှမဟုတ် စားပွဲ တစ်ခုနဲ့ တစ်ခုကြား ပလတ်စတစ် ကန့်လန့်ကာ ကာထားတာမျိုး လုပ်ထားသင့်ပါတယ်။ ကောင်တာမှာ ထိုင်ပြီးစားရင်လည်း တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦးကြားမှာ သင့်တော်တဲ့ အကွာအဝေးထားပြီး နေရာချထားပေးသင့်ပါတယ်။
ဆိုင်မှာ အတူတူလာစားတဲ့ သူ မတူတဲ့အဖွဲ့တွေ စားပွဲတစ်လုံးကို မျှသုံးမယ်ဆိုရင် သူတို့အနေနဲ့ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် မျက်နှာချင်းဆိုင် မထိုင်သင့်ပါဘူး။ မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုင်မယ်ဆိုရင် တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက်အကြား စားပွဲပေါ်မှာ ပလတ်စတစ် အကြည်နဲ့ ခြားပြီး ကာထားဖို့ လိုပါတယ်။
ဂျပန် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးဝန်ကြီးဌာနက အရာရှိတွေက ဒီလိုအစီအမံတွေကို ဆိုင်တွေမှာ ဆောင်ရွက်ထားခြင်း ရှိ မရှိ သိရအောင် ကြိုတင်အကြောင်းမကြားဘဲ ရုတ်တရက် ဝင် စစ်ဆေးတာမျိုးတွေ လုပ်နေပါတယ်။ မလိုက်နာတဲ့ ဆိုင်တွေကို ဒီ Go To Eat အစီအစဉ်ထဲနေ ထုတ်ပယ်သွားမယ်လို့ အဲဒီအရာရှိတွေက ပြောပါတယ်။ ခရိုင်တစ်ခုမှာ ရောဂါကူးစက်မှုတွေ ပြန့်ပွားခဲ့ရင် အဲဒီခရိုင်ကို Go To Eat အစီအစဉ်ထဲနေ ထုတ်ပယ်လိုက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

107. Go To Eat အစီအစဉ် အပိုင်း ၃။

Go To Eat အစီအစဉ်မှာ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့က စပြီး အင်တာနက် ဝက်ဘ်ဆိုက်ကနေ ကြိုတင်ဘွတ်ကင်ယူပြီး စာရင်းသွင်း ထားတဲ့အခါ ညစာစားသုံးသူတွေက အမှတ်တွေ ရနိုင်ပါတယ်။ “ဒီကူပွန် စနစ်က ဘယ်လိုမျိုး ရှိပါသလဲ” ဆိုတာ ပြောပြပါမယ်။
Go To Eat အစီအစဉ်အောက်မှာ ဂျပန်နိုင်ငံမှာရှိတဲ့ ခရိုင် ၄၇ ခုထဲက ၃၃ ခုမှာ အစားအသောက် ကူပွန်တွေထုတ်ဖို့ ကနဦးတုန်းက ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက် နေ့မှာ ကျန်တဲ့ ခရိုင် ၁၄ ခုကလည်း ကူပွန်တွေ ထုတ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့တဲ့အတွက် အခုဆိုရင် ခရိုင်တိုင်းက ဒီအစီအစဉ်မှာ ပါဝင်လာတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
နီအိဂါ့တ ခရိုင်မှာ အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့က အစားအစာကူပွန်ကို ထုတ်ရောင်းခဲ့ပြီးနောက် ယာမာ့နာ့ရှိခရိုင်မှာ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့နဲ့ အိုစာကာခရိုင်မှာ အောက်တိုဘာလ ၁၄ ရက်မှာ စတင်ထုတ်ရောင်းခဲ့ ပါတယ်။ ခရိုင်အများစုက နိုဝင်ဘာလမှာ စတင်ဖို့ ရှိပါတယ်။ သက်ဆိုင်ရာ ခရိုင်တွေက ထုတ်ထားတဲ့ အစားအသောက် ကူပွန်တွေကို Go To Eat အစီအစဉ်မှာ မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ စားသောက်ဆိုင်တွေမှာ အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ ခရိုင်ပေါ်မူတည်ပြီး သူတို့ထုတ်တဲ့ ကူပွန်တွေကို အွန်လိုင်းကနေ ဝယ်ယူနိုင်သလို  ၂၄ နာရီဖွင့်ထားတဲ့ စတိုးဆိုင်တွေနဲ့ တခြား နေရာတွေမှာလည်း  ဝယ်ယူနိုင်ပါတယ်။ ကူပွန်တစ်စောင်ကို ရောင်းတဲ့ဈေးက မူရင်း ဈေးနှုန်းထက် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း ပိုသက်သာပါတယ်။ ဥပမာ-ယန်း ၁၂,၅၀၀ တန်ဖိုးရှိတဲ့ ကူပွန်တစ်စောင်ကို ယန်း ၁၀,၀၀၀ နဲ့ ဝယ်ယူနိုင်ပါတယ်။
တချို့ခရိုင်တွေကထုတ်ထားတဲ့ အစားအစာကူပွန်တွေက အဲဒီခရိုင်မှာ နေထိုင်တဲ့ သူတွေကိုပဲ ထုတ်ပေးတဲ့ ကူပွန်လည်း ရှိတာကြောင့် သတိထား စစ်ဆေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

106. Go To Eat အစီအစဉ် အပိုင်း ၂။

Go To Eat အစီအစဉ်မှာ “စားသောက်ဆိုင်တွေကို  အင်တာနက် စာမျက်နှာကနေ ကြိုတင်စာရင်းပေးတာ ဘယ်လို လုပ်ရမလဲ” ဆိုတာနဲ့ “ပွိုင့်တွေ ဘယ်လို ရအောင် လုပ်မလဲ” ဆိုတာကို ပြောပြပါမယ်။
အင်တာနက် ဝက်ဘ်ဆိုက်တွေကနေတစ်ဆင့် စားသောက်ဆိုင်တွေကို ကြိုတင်ဘွတ်ကင်ယူပြီး စားရင် ညဘက် အပြင်ထွက် စားသုံးသူတွေ အနေနဲ့ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့က စပြီး ပွိုင့်တွေ ရနိုင်ပါတယ်။
ပွိုင့်တွေရဖို့အတွက်ဆိုရင် Go To Eat အစီအစဉ်မှာပါတဲ့  စားသောက်ဆိုင်တွေမှာ ကြိုတင်စာရင်းသွင်းတာမျိုး လုပ်ထားရပါမယ်။ စားသောက်ဆိုင်မှာ စားစရာတွေကို စားသုံးပြီးနောက် သီတင်း တစ်ပတ်လောက်မှာ အဲဒီပွိုင့်တွေကို ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အင်တာနက်မှာ ကြိုတင်စာရင်းသွင်းရုံနဲ့ ပွိုင့်တွေ ရရှိတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ တကယ်တမ်း သွားစားပြီးမှသာ ပွိုင့်အမှတ် ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လူတစ်ဦးက နေ့လယ်စာအတွက် ယန်း ၅၀၀ ဖိုးနဲ့ ညစာအတွက် ယန်း ၁၀၀၀ တန်ဖိုး ရှိတဲ့ ပွိုင့်တွေ ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်ရထားတဲ့ ပွိုင့်ကို ငွေအဖြစ် ပြန်သုံးဖို့အတွက် ကိုယ် ကြိုတင်ဘွတ်ကင်လုပ်ထားတဲ့ အင်တာနက် ဝက်ဘ်ဆိုက်ကို အသုံးပြုရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကြိုတင်စာရင်းသွင်းနိုင်တဲ့ အများဆုံး အရေအတွက်က တစ်ကြိမ်မှာ လူ ၁၀ ဦးစာ အတွက် ဖြစ်ပါတယ်။ ကြိုတင် စာရင်းသွင်းတဲ့ အရေအတွက်ပေါ် မူတည်ပြီး ပွိုင့် ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရထားတဲ့ပွိုင့်ကို  ဘွတ်ကင်လုပ်တဲ့သူရဲ့ အကောင့်ထဲကို ထည့်ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ပွိုင့်တွေကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလကုန်အထိ အကြိမ်အရေအတွက် အကန့်အသတ်မရှိ ရယူနိုင်ပါတယ်။
အဲဒီပွိုင့်တွေကို နောက်ဆုံးသတ်မှတ်ရက်ဖြစ်တဲ့ မတ်လကုန် အထိပဲ သုံးနိုင်ပါတယ်။

105. Go To Eat အစီအစဉ် အပိုင်း ၁။

ဂျပန်အစိုးရက ဦးဆောင်ပြုလုပ်တဲ့ Go To Eat အစီအစဉ်ကို တင်ဆက်ပေးပါမယ်။ ဒီအစီအစဉ်ဟာ လူတွေ ညဘက် အပြင်ထွက်ပြီး စားသောက်ဖို့ အားပေးတာနဲ့ စားသောက်ဆိုင်လုပ်ငန်းကို ထောက်ပံ့ ပေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။  အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့က စပြီး အင်တာနက် ဝက်ဘ်ဆိုက်ကနေ တစ်ဆင့် စားသောက်ဆိုင်တွေမှာ ကြိုတင် ဘွတ်ကင်ယူပြီး စားမယ်ဆိုရင် ညဘက် အပြင်ထွက်စားသူတွေက ပွိုင့်တွေ ရနိုင်ပါတယ်။ Go To Eat အစီအစဉ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အချက် ၂ ချက်ကို အကြမ်းဖျင်း ပြောပြပါမယ်။
Go To Eat campaign မှာပါတဲ့ အချက် ၂ ချက်ထဲက ပထမ တစ်ချက်ကတော့ စားသောက်ဆိုင်တွေကို အွန်လိုင်းကနေ ကြိုတင်စာရင်းပေးတဲ့အခါ  ပွိုင့်တွေ ရလာနိုင်ပါတယ်။  ကြိုတင် စာရင်းသွင်းဖို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဘွတ်ကင်လုပ်တဲ့ အင်တာနက် စာမျက်နှာကနေတစ်ဆင့် စာရင်းပေးမှသာ ပွိုင့် ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။   ကြိုတင်စာရင်းပေးပြီးမှ ညစာ သွားစားတဲ့ သူတွေအနေနဲ့ ကိုယ်ရထားတဲ့ ပွိုင့်တွေကို နောက်တစ်ကြိမ် အစားအသောက် ဝယ်စားတဲ့ အခါမှာ သုံးနိုင်ပါတယ်။
Go To Eat အစီအစဉ်ထဲက ဒုတိယ အချက်ကတော့ ခရိုင်အသီးသီးက ထုတ်ထားတဲ့ ဈေးဝယ်ကူပွန်တွေကို ကြိုတင် ဝယ်ယူနိုင်တာ  ဖြစ်ပါတယ်။ တချို့ခရိုင်တွေကတော့ သူတို့ခရိုင်ထဲမှာ ရှိတဲ့ ဒေသခံတွေကိုပဲ ရောင်းချဖို့ ကန့်သတ်ထားတာမျိုး ရှိပါတယ်။

104. Go To Travel အစီအစဉ် အပိုင်း ၅။

ခရီးသွားလုပ်ငန်းတိုးမြှင့်တဲ့ Go To Travel အစီအစဉ်ထဲမှာ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေ ပြန်ဖြစ်လာခဲ့ရင် ကြိုတင်ဘွတ်ကင် လုပ်ထားတာကို ဖျက်တဲ့အခါ ပေးရမယ့် လျော်ကြေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောပြပါမယ်။  
ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေ မြင့်တက်နေတယ်လို့ မြင်ရတဲ့ ဒေသတွေဆိုရင် ဒီအစီအစဉ်ကနေ အဲဒီလို ဧရိယာတွေကို ချန်လှပ်ထားဖို့ စဉ်းစားနေပြီး ဂျပန်အစိုးရက ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ စီစဉ်နေပါတယ်။ ဒီအခြေအနေတွေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ကြိုတင် ဘွတ်ကင် လုပ်ထားတာကို ဖျက်လည်း  လျော်ကြေးတောင်းမှာ မဟုတ်ဘူးလို့  တာဝန်ရှိသူတွေက ပြောပါတယ်။ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေကိုလည်း လျော်ကြေး မတောင်းဖို့ တိုက်တွန်းသွားမှာ ဖြစ်ပြီး အစိုးရအနေနဲ့လည်း ဒီအစီအစဉ်အတွက် ရန်ပုံငွေတွေကို  အသုံးပြုပြီး ဆုံးရှုံးမှုတွေအတွက် သူတို့ကို ပြန်ဖြည့်ဆည်းပေးဖို့ စီစဉ်ထားပါတယ်။
ဥပမာ- ဟိုတယ်တွေ ဒါမှမဟုတ် တခြား တည်းခိုစရာနေရာတွေက ဧည့်သည်တွေအတွက် အစားအစာဝယ်တဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ရှိခဲ့မယ်ဆိုရင် ဒါမှမဟုတ် ခရီးသွား အေဂျင်စီတွေက လေယာဉ်လက်မှတ် ကြိုတင် ဝယ်ရတဲ့အတွက် ဝန်ဆောင်ခ ပေးခဲ့ရတယ်ဆိုရင် အစိုးရက ကျသင့်ငွေအတိုင်း ပြန်ပေးချေသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

114. မျှော်လင့်ချက်ရှိတဲ့ ကာကွယ်ဆေးအမျိုးအစား နောက်တစ်မျိုးအကြောင်းကို ပြောပြပေးပါမယ်။

အဖြေ- ဒီအကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး Nagasaki တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ Sasaki Hitoshi ကို မေးထားပါတယ်။ ပါမောက္ခ Sasaki Hitoshi ဟာ အဆုတ်ရဲ့ ချွဲအမြှေးပါးတွေထဲမှာ ပဋိပစ္စည်းထွက်ရှိအောင် လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုး တီထွင်စမ်းသပ်နေသူ ဖြစ်ပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်တွေက အဆုတ်ထဲက ချွဲအမြှေးပါးထဲမှာ စွဲကပ်နေတဲ့အခါ အဆုတ်ရောင်ရောဂါ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီကာကွယ်ဆေးက ဗိုင်းရပ်စ် ဝင်လာတဲ့နေရာမှာတင် တားဆီးနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားပါတယ်။
ဒီကာကွယ်ဆေးက နိုဘယ်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ မျိုးဗီဇ RNA ဆဲလ်နဲ့ ပေါင်းစပ်ဖန်တီးထားတဲ့ အမှုန်အမွှားလေးတွေနဲ့ ပြုလုပ်ထားပါတယ်။ ဒီကာကွယ်ဆေးက ပါးစပ်ကနေ ရှူသွင်းလိုက်တဲ့အခါမှာ အဆုတ်ရဲ့ ချွဲအမြှေးပါးအထိ တိုက်ရိုက် ရောက်ရှိသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်တွေအလုပ်လုပ်တဲ့နေရာမှာတင် ပဋိပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေတာကြောင့် ဒီကာကွယ်ဆေးဟာ လုံးဝ ထိရောက်မှု ရှိနိုင်တယ်လို့ သုတေသီတွေက ယုံကြည်ထားကြပါတယ်။

103. Go To Travel အစီအစဉ် အပိုင်း ၄။

ခရီးသွားလုပ်ငန်း တိုးမြှင့်ဖို့ Go To Travel ခရီးသွား အစီအစဉ်မှာ တိုကျိုကို အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှာ ထည့််သွင်းခဲ့ပါတယ်။
Go To Travel အစီအစဉ််မှာ တိုကျိုပါဝင်လာတာကြောင့် လူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ သုံးစွဲမှုပမာဏ စုစုပေါင်းဟာ ယန်းငွေနဲ့ ဆိုရင် ၇၇၀ ဘီလီယံ လောက် အမေရိကန် ဒေါ်လာနဲ့ဆိုရင် ၇.၃ ဘီလီယံ လောက် တက်လာမယ်လို့ စစ်တမ်းတစ်ခုမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ခန့်မှန်းခြေ အားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံစုစုပေါင်း လူဦးရေရဲ့ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ရှိတဲ့ တိုကျိုမှာ နေထိုင်သူ ၁၄ သန်းဟာ နိုင်ငံတစ်ဝန်းက ခရီးသွားနေရာကို သွားရောက်လည်ပတ် နိုင်ခြေရှိပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်က တိုကျိုမှာ ဟိုတယ်တွေနဲ့ တခြားတည်းခိုစရာ နေရာတွေမှာ တည်းခိုခဲ့ကြတဲ့ ပြည်တွင်း ခရီးသွား စုစုပေါင်း ၄၉.၆၃ သန်း ရှိပါတယ်။ အဲဒီကိန်းဂဏန်းထဲမှာ  နိုင်ငံခြားက လာတဲ့ ခရီးသွားတွေကို ထည့် မတွက်ထားပါဘူး။  ခရီးသွားတွေ တည်းခိုတဲ့ ရာခိုင်နှုန်းဟာ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှာ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။
တိုကျိုကို လာရောက်လည်ပတ်တဲ့ ခရီးသွားဧည့်သည် အရေအတွက် လည်း တိုးလာမယ်လို့ မျှော်လင့်ရပါတယ်။
ခရီးသွားဧည့်သည်တွေ တိုးလာရင် ဟိုတယ်နဲ့ လည် ပတ်စရာ နေရာတွေတင်မက စားသောက်ဆိုင်တွေမှာလည်း လူတွေ ပိုများ လာနိုင်တယ်လို့ မျှော်လင့်ရပါတယ်။ သူတို့တွေဟာ သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းဖြစ်တဲ့ ရထားတွေ ကားတွေကိုလည်း အသုံးပြုပါလိမ့်မယ်။
Go To Travel အစီအစဉ်မှာ တိုကျို ပါဝင်လာတာဟာ တစ်ဦးချင်း သုံးစွဲမှု စုစုပေါင်း ပမာဏ ၇.၃ ဘီလီယံဒေါ်လာလောက် တိုးလာလိမ့်မယ်လို့ Nomura သုတေသနဌာနက ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ ဒီကိန်းဂဏန်းဟာ Go To Travel အစီအစဉ် တစ်ခုလုံးက ရည်မှန်းထားတဲ့ တစ်ဦးချင်း သုံးစွဲမှု ပမာဏ စုစုပေါင်း အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၄၀ ဘီလီယံရဲ့ ၁၇.၈ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပါတယ်။

102. Go To Travel အစီအစဉ် အပိုင်း ၃။

ဒီအစီအစဉ်မှာ ဂျပန်ပြည်တွင်း ခရီးသွားသူတွေအတွက် ဈေးဝယ် ကူပွန်တွေကို ဘယ်လို ရယူနိုင်သလဲ ဆိုတာနဲ့ ဒီကူပွန်တွေကို ဈေးဆိုင်တွေနဲ့ လည်ပတ်လို့ရတဲ့ နေရာတွေမှာ ဘယ်လို အသုံးပြု နိုင်တယ်ဆိုတာကို ပြောပြပေးပါမယ်။
ခရီးသွားအေဂျင်စီတစ်ခုကနေ လမ်းစရိတ်၊ တည်းခိုခန်းနဲ့  အစားအသောက်အပါအဝင် အပြီးအစီး ပြည်တွင်း ခရီးစဉ် package tour လက်မှတ်ဝယ်ထားတဲ့ ခရီးသွားတွေဟာ ကိုယ်ဝယ်တဲ့ ခရီးသွား လုပ်ငန်းကုမ္ပဏီမှာ စာရွက်ကူပွန်တွေ ရရှိနိုင်ပါတယ်။
ခရီးသွားတွေက အွန်လိုင်းကနေ တည်းခိုဖို့အခန်း ဒါမှမဟုတ် package tour ခရီးစဉ်တစ်ခုကို ကြိုတင်ဘွတ်ကင်ယူတယ်ဆိုရင်  ကိုယ်တည်းမယ့် ဟိုတယ်ရောက်မှ စာရွက်ကူပွန် ထုတ်လည်း ရပါတယ်။ ဒါမှမဟုတ် အင်တာနက်ပေါ်က ပေးထားတဲ့ URL လိပ်စာအတိုင်း ဒစ်ဂျစ်တယ် ကူပွန်တွေကို ထုတ်ယူလို့ ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့  အင်တာနက်ပေါ်ကနေ ဒစ်ဂျစ်တယ် ကူပွန်ယူမယ်ဆိုရင်တော့ ကိုယ့်ရဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို အင်တာနက်ပေါ်က form မှာ ဖြည့်ရေးဖို့ လိုပါမယ်။
တည်းခိုခန်း ဒါမှမဟုတ် ဟိုတယ်မှာ တယ်လီဖုန်းနဲ့ ကြိုတင်ဘွတ်ကင် လုပ်ထားမယ်ဆိုရင် ကူပွန်စာရွက်ကို ဟိုတယ်ရောက်မှ ထုတ်ယူနိုင်ပါတယ်။
ခရီးသွား အေဂျင်စီတွေအပေါ် မူတည်ပြီး ကူပွန်အမျိုးအစားတွေနဲ့ သူတို့ထုတ်တဲ့ ပုံစံတွေက ကွဲပြားနိုင်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် လေယာဉ် လက်မှတ်ပဲဝယ်ဝယ်၊ ကားလက်မှတ်ပဲ ဝယ်ဝယ်၊ ဟိုတယ်မှာ တည်းခိုဖို့ပဲ ဖြစ်ဖြစ် ကြိုတင်ဝယ်ယူတဲ့ အခါမှာ မဝယ်ခင် သေချာ လေ့လာပြီးမှ ဝယ်ယူကြပါလို့ အကြံပေးထားပါတယ်။

101. Go To Travel အစီအစဉ် အပိုင်း ၂။

ဒီအစီအစဉ်မှာ ပါဝင်တဲ့ ဈေးဝယ်ကူပွန်တွေကို ဈေးဆိုင်တွေနဲ့ ခရီးသွား ဧည့်သည်တွေ သွားလာလို့ရတဲ့ နေရာတွေမှာ ဘယ်လို အသုံးပြု နိုင်သလဲဆိုတာကို ရှင်းပြပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့ကနေ စတင်ပြီး ခရီးသွားတွေဟာ ဒီဈေးဝယ်ကူပွန်တွေကို ခရီးသွားဧည့်သည်တွေ သွားလာလို့ရတဲ့ နေရာတွေ၊ ဈေးဆိုင်တွေ၊ စားသောက်ဆိုင်တွေနဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး နေရာတွေမှာ အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ ဒီကူပွန်တွေက ခရီးသွားနေတဲ့ ကာလအတွင်းမှာပဲ အကျုံးဝင်ပါတယ်။ ဥပမာ- လူတစ်ဦးက တစ်ညအိပ် ခရီးသွားမယ်ဆိုရင် အဲဒီလူက သူတည်းမယ့် ဟိုတယ်ကို ရောက်တဲ့နေ့နဲ့ နောက်တစ်ရက်အတွင်းမှာ ဒီကူပွန်ကို အသုံးပြု နိုင်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ခရီးသွားတွေဟာ ကိုယ်အလည်သွားတဲ့ ခရိုင်အတွင်းနဲ့ အဲဒီ ခရိုင်နဲ့ ထိစပ်နေတဲ့  ခရိုင်တွေအတွင်းမှာသာ ဒီကူပွန်တွေကို အသုံးပြုနိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ- ကိုယ်က ဟော့ကိုင်းဒိုးကို ခရီးသွားတဲ့အချိန်မှာ ကိုယ်ရဲ့ ကူပွန်တွေကို အာ့အိုမိုရိ (Aomori)ခရိုင် မှာ အသုံးပြုနိုင်ပြီး အိုကီနာဝါ (Okinawa) ကို သွားမယ်ဆိုရင် ခါဂိုရှီးမား (Kagoshima) ခရိုင်မှာ အဲဒီကူပွန်ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
ကူပွန်တွေနဲ့ ပေးချေလို့ရတဲ့ ဈေးဆိုင်တွေနဲ့ လည်ပတ်လို့ရတဲ့နေရာ တွေကို စတစ်ကာတွေ ဒါမှမဟုတ် ပိုစတာတွေ ကပ်ပေးထားပြီး ဧည့်သည်တွေကို သိနိုင်အောင် လုပ်ထားပါလိမ့်မယ်။
ကူပွန်တွေမှာ စာရွက်ကူပွန်အမျိုးအစားရှိသလို စမတ်ဖုန်းမှာပဲ  ထည့်ထားလို့ရတဲ့  ဒစ်ဂျစ်တယ် ကူပွန် အမျိုးအစားလည်း ရှိပါတယ်။ လက်မှတ်တစ်ခုကို ဂျပန်ယန်း ၁,၀၀၀ ဒါမှမဟုတ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉.၄ ဒေါ်လာ တန်ဖိုးရှိပါတယ်။ အသုံးပြုသူတွေကို အကြွေ ပြန်အမ်းမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ သိရပါတယ်။

100. Go To Travel အစီအစဉ် အပိုင်း ၁။

ဒီအစီအစဉ်ဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါကြောင့် အကြီးအကျယ် ထိခိုက်ခဲ့ရတဲ့ ဂျပန့်စီးပွားရေးနဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ ငွေကြေးသုံးစွဲမှုကို မြှင့်တင်ဖို့အတွက် စီးပွားရေးလှုံ့ဆော်မှု တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။ တိုကျိုမှာ ရောဂါပိုးကူးစက်မှုနှုန်းဟာ   ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် အများဆုံး ဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့် ကနဦးက တိုကျိုဟာ Go To Travel အစီအစဉ်ထဲမှာ မပါဝင်ပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ တိုကျို မြို့တွင်း မြို့ပြင် သွားတဲ့ ခရီးစဉ်တွေကို အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှာ Go To Travel အစီအစဉ်ထဲမှာ ထည့်သွင်းခဲ့ပါတယ်။
နိုင်ငံခြားကလာတဲ့ ခရီးသွားတွေက ဒီအစီအစဉ်ကို အသုံးပြုလို့ မရနိုင်ပေမယ့် ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေကတော့ ဒီအစီအစဉ်ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ Go To Travel အစီအစဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သတင်းအချက်အလက်တွေကို အကြမ်းဖျင်း ပြောပြပေးသွားပါမယ်။
ဒီအစီအစဉ်မှာပါတဲ့  တစ်ညအိပ် ခရီးစဉ်အတွက်  ကုန်ကျစရိတ် ဂျပန်ယန်း ၂၀,၀၀၀ အမေရိကန်ဒေါ်လာနဲ့ဆိုရင် ဒေါ်လာ ၁၉၀ လောက်ကို  ဂျပန်အစိုးရက ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါမှမဟုတ် နေ့ချင်းပြန် ခရီးစဉ်ဆိုရင် ကုန်ကျစရိတ် ဂျပန်ယန်း ၁၀,၀၀၀ အမေရိကန် ဒေါ်လာနဲ့ဆိုရင် ၉၄ ဒေါ်လာလောက်ကို ဂျပန်အစိုးရက ကျခံပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ခရီးသွားတွေအနေနဲ့ ဒီအစီအစဉ်မှာ မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ တည်းခိုခန်းတွေ၊ ဟိုတယ်ကြီးတွေနဲ့ ခရီးသွားအေဂျင်စီတွေကို ပေးရမယ့် ကျသင့်ငွေထဲက ၃၅ ရာခိုင်နှုန်း လျှော့ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အဲဒီ ဧရိယာမှာရှိတဲ့ ဆိုင်တွေနဲ့ ခရီးသွားတွေ ကြည့်ရှုလည်ပတ်နိုင်တဲ့ နေရာတွေမှာ အသုံးပြုလို့ရတဲ့  ဈေးဝယ်ကူပွန်တွေလည်း ရရှိနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကူပွန်က ခရီးသွားတွေ အဲဒီဧရိယာမှာ သုံးစွဲမယ့် ကျသင့်ငွေရဲ့ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းကို လျှော့ပေးထားပါတယ်။
ဥပမာ- ခရီးသွားတစ်ဦးက ယန်း ၄၀,၀၀၀ ပေးရတဲ့ တည်းခိုခန်း တစ်ခုမှာ တည်းမယ်ဆိုရင် ၃၅ ရာခိုင်နှုန်း လျှော့ပေးမှာ ဖြစ်တဲ့အတွက်  ယန်း ၂၆,၀၀၀ ပဲ ကျခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ပြီး ယန်း ၆,၀၀၀ ဖိုး ကူပွန် ရမှာ ဖြစ်ပြီး နေ့ချင်းပြန်ခရီးစဉ်ဆိုရင်  ယန်း ၃,၀၀၀ ဖိုး ကူပွန်တွေ ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။  ဒီကူပွန်တွေက ဈေးဝယ်ဖို့အတွက် အဓိက ဖြစ်ပါတယ်။
ခရီးသွားအေဂျင်စီတွေကလည်း စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့က စပြီး လျှော့ဈေးနဲ့ တိုကျို မြို့တွင်း မြို့ပြင် လည်ပတ်တဲ့ ခရီးစဉ်တွေကို စတင်ရောင်းချနေပါတယ်။ အဲဒီရက် မတိုင်ခင် ခရီးစဉ်လက်မှတ်တွေ ဝယ်ယူထားသူတွေအနေနဲ့ Go To Travel အစီအစဉ်မှာ ပါဝင်လားဆိုတာကို ကိုယ်လက်မှတ် ဝယ်ယူထားတဲ့ ခရီးသွားအေဂျင်စီ ဒါမှမဟုတ် ဟိုတယ်တွေကို မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။

99. စမတ်ဖုန်းတွေကို သန့်ရှင်းအောင် ဘယ်လို လုပ်လို့ ရနိုင်ပါသလဲ။

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းကိုတော့ St. Luke's International Hospital က မီးစ် စာခါ့မိုတို ဖူမိအဲကို မေးမြန်းထားပါတယ်။ သူက ကူးစက်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးဆောင်ရွက်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ သူ ပြောပြတာကတော့ စမတ်ဖုန်းတွေကို အရက်ပြန်ပါဝင်တဲ့ လက်သန့်ဆေးရည်နဲ့ သုတ်နိုင်ပါတယ်တဲ့။ တကယ်လို့ အရက်ပြန်ပါဝင်တဲ့ လက်သန့် ဆေးရည် မရှိဘူးဆိုရင် အိမ်မှာသုံးတဲ့ ဆပ်ပြာမှုန့်ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်လို့ မီးစ် စာခါ့မိုတိုက ပြောပါတယ်။ ရေ ၁ လီတာနဲ့ ဆပ်ပြာမှုန့် ၅ မီလီလီတာကနေ ၁၀ မီလီလီတာ လောက်ကို ရောပြီး ဖျော်လိုက်ပါတဲ့။ ပြီးရင် ပန်းကန်ဆေးတဲ့ ရေမြှုပ်ကို ယူပြီး အဲဒီဆပ်ပြာဖျော်ရည်ထဲကို နှစ်လိုက်ပါ။ ပြီးရင် ရေမြှုပ်ထဲက ဆပ်ပြာရည် ကုန်သလောက်ရှိတဲ့အထိ ညှစ်ချပြီးမှ အဲဒီရေမြှုပ်နဲ့ စမတ်ဖုန်းကို သုတ်ပြီး ပိုးသတ်လို့ ရပါတယ်လို့ မီးစ် စာခါ့မိုတို ဖူမိအဲ က ပြောပါတယ်။

98. သွားဆေးခန်းတွေမှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံရ နိုင်ပါသလား။

အဖြေ- ဂျပန်သွားဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းက သွားဆေးခန်းတွေ ဟာ ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို အမျိုးမျိုး လုပ်ထားတာကြောင့် ဖျားတာ၊ ချောင်းဆိုးတာ ဒါမှမဟုတ် တခြား ရောဂါလက္ခဏာတွေ မရှိရင် ပုံမှန်ပဲ စစ်ဆေးနိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ရောဂါလက္ခဏာရှိသူတွေက သွားဆရာဝန်ကို ပြချင်တယ်ဆိုရင် အခြေခံအားဖြင့်တော့ မစစ်ဆေးဘဲနေဖို့ တောင်းဆိုခံရနိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ တချို့ကိစ္စတွေက အရေးပေါ်ကုသဖို့ ဖြစ်လာနိုင်သလို ဒါမှမဟုတ်ရင်လည်း ကုသမှု မခံရရင် အသက်အန္တရာယ် ရှိနိုင်တာ မျိုးလည်း ရှိတာကြောင့် ကိုယ့်ရဲ့ သွားဆရာဝန်နဲ့ အရင်ဆုံး တိုင်ပင်သင့် တယ်လို့ အဲဒီအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။

97. လေယာဉ် ဒါမှမဟုတ် ရှင်ကဲန်းဆန် ကျည်ဆန်ရထားစီးပြီး ခရီးသွားရင်ရော ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရ နိုင်ပါသလား။

အဖြေ- ရထားတွဲထဲမှာနဲ့ လေယာဉ်အခန်းတွေထဲမှာက အပြင် လေဟာပြင်မှာလို လေဝင်လေထွက် ကောင်းကောင်း မရနိုင်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ရထားတို့ လေယာဉ်တို့ပေါ်မှာ ခရီးသည်အများစုက စကားကျယ်ကျယ်အော်ပြောတာ ဒါမှမဟုတ် စကားဆူဆူညံညံ ပြောတာမျိုး မလုပ်ကြပါဘူး။

ဒီမေးခွန်းကို ကူးစက်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေမှာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ St. Luke's International Hospital က မီးစ် စာခါ့မိုတို ဖူမိအဲကို မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။ ခရီးသည်တွေဟာ တိတ်တိတ် ဆိတ်ဆိတ်နေမယ်၊ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် အကွာအဝေးခြားပြီး နေနိုင်မယ်ဆိုရင် ရထားတွေ လေယာဉ်တွေပေါ်မှာ ရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်ဖို့နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အလွန်အမင်း စိတ်ပူစရာ မလိုဘူးလို့ သူက ပြောပြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ခရီးသွားတဲ့အချိန်မှာ အနည်းငယ်ပဲ အန္တရာယ်ရှိနိုင်ပေမယ့် ကိုယ် တည်းမယ့်တည်းခိုခန်း ဒါမှမဟုတ် ဟိုတယ်ကြီးတွေက အခန်း ကျဉ်းကျဉ်းထဲမှာ ပါတီကျင်းပတာတို့၊ လူစု လူဝေး လုပ်တာတို့ ဆိုရင်တော့ ရောဂါကူးစက်မှု အန္တရာယ်မြင့်မားနိုင်တယ်လို့ မီးစ် စာခါ့မိုတိုက ဖြည့်စွက် ပြောပါတယ်။ ဒီလို အပြုအမူမျိုးက အစုလိုက် အပြုံလိုက် ကူးစက်မှုကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်တဲ့အတွက် အထူးဂရုပြု ရှောင်ရှားသင့်တယ်လို့လည်း မီးစ် စာခါ့မိုတိုက ပြောပါတယ်။

96. ရေကူးကန်တွေနဲ့ အများသုံး ရေချိုးခန်းတွေမှာ ရောဂါပိုးကူးစက်နိုင်တဲ့ အခြေအနေ ရှိနိုင်ပါသလား။

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး St. Luke's International Hospital က မီးစ် စာခါ့မိုတို ဖူမိအဲက ဖြေကြားပေးထားပါတယ်။ သူက ကူးစက်ရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ ရေကူးကန် ဒါမှမဟုတ် အများသုံး ရေချိုးခန်းနဲ့ ရေပူစိမ်တဲ့ ကန်ကနေတစ်ဆင့် ရောဂါကူးစက်မှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး အလွန်အမင်း စိုးရိမ်စရာ မလိုပါဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ ရေကူးကန်တို့ ရေချိုးခန်းတို့ထဲက ရေတွေက ဗိုင်းရပ်စ်တွေနဲ့ မသန့်ဘဲ ညစ်ပတ် နေတယ်ဆိုရင်တောင်မှ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့  ကူးစက်နိုင်စွမ်းက အားပျော့ နေပါပြီ။ ရေကူးကန်ထဲမှာ ရေကူးနေတာ ဒါမှမဟုတ် ရေချိုးခန်းထဲမှာ ရေချိုးနေတာတွေက ကူးစက်ခံရမှု အန္တရာယ် နည်းပါးပါတယ်လို့ မီးစ် စာခါ့မိုတိုက ပြောပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အများသုံး ရေကူးကန်တို့ ရေချိုးခန်းတို့နေရာမှာ လူအများ ထိတွေ့ကိုင်တွယ်ထားတဲ့ ပစ္စည်းတွေ ထည့်သိမ်းတဲ့ ဗီရို အသေးလေးတွေ ဒါမှမဟုတ် အဝတ်လဲခန်းထဲမှာရှိတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ကိုင်မိမယ်ဆိုရင် ကူးစက်မှုအန္တရာယ်ရှိနိုင်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် လက်တွေကို သေသေချာချာ မဆေးရသေးခင်မှာ ကိုယ့်ရဲ့ မျက်နှာ၊ ပါးစပ်၊ နှာခေါင်းနဲ့ မျက်လုံးတွေကို မထိ မကိုင်ကြဖို့ မီးစ် စာခါ့မိုတိုက အကြံပြုထားပါတယ်။

95. စူပါမားကတ်တွေမှာရောင်းတဲ့ မချက်ထားတဲ့  ဟင်းသီးဟင်းရွက် တွေကို အစိမ်းအတိုင်း စားသုံးခြင်းက ဘေးကင်းစိတ်ချ ရပါသလား။

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ St. Luke's International Hospital က မီးစ် စာခါ့မိုတို ဖူမိအဲကို မေးခဲ့ပါတယ်။ သူက ကူးစက်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးဆောင်ရွက်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။

အခုလတ်တလောအချိန်မှာတော့  အဲဒီလို စားစရာတွေကနေ တစ်ဆင့် ရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်တဲ့ အခွင့်အလမ်း နည်းပါတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

တရုတ်နိုင်ငံမှာရှိတဲ့ အသားငါးရောင်းတဲ့ ဈေးက တိရစ္ဆာန်အရှင်တွေ ဆီကနေ လူတွေကို ကိုရိုနာဗိုင်းရစ် ကူးစက်ခံခဲ့ရတယ်လို့ သုတေသီတွေက ယူဆခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဈေးထဲက ဝယ်လာတဲ့ အစားအစာတွေကို စားသောက်တာကနေ ကူးစက်ခံရတယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်မျိုး မဟုတ်ဘူးလို့ မီးစ် စာခါ့မိုတိုက ပြောပါတယ်။ 

စနစ်တကျနဲ့ သန့်ရှင်းအောင်လုပ်ထားတဲ့ စူပါမားကတ်တွေမှာ ရောင်းတဲ့ စားသောက်ကုန်တွေကို စားသုံးမယ် ဆိုရင် အလွန်အမင်း စိတ်ပူစရာ မလိုပါဘူးလို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။ အဲဒီဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေကို ပုံမှန်အတိုင်းပဲ သန့်စင်အောင် ဆေးကြောပြီး စားနိုင်ပါတယ်လို့ မီးစ် စာခါ့မိုတိုက ပြောပါတယ်။

94. ပွဲကျင်းပတဲ့ ကွင်းပြင်ကျယ်လို လေဟာပြင်နေရာကို အသုံးပြုတဲ့နေရာမှာ ကန့်သတ်ချက်တွေ ထားဖို့ လိုပါသလား။

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး St. Luke's International Hospital က ကူးစက်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးဆောင်ရွက်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ မီးစ် စာခါ့မိုတို ဖူမိအဲ (Sakamoto Fumie) ကို မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။

မီးစ် စာခါ့မိုတိုက အမိုးအကာရှိ အဆောက်အအုံအတွင်းနဲ့ လေဟာပြင်ကို နှိုင်းယှဉ် ကြည့်ရင် အပြင်ဘက်မှာက အနည်းငယ်ပဲ ကူးစက်မှုအန္တရာယ် ရှိတယ်လို့ ပြောပါတယ်။။ ဘာကြောင့်လဲ ဆိုတော့ အမိုးအကာရှိတဲ့ ဟောခန်းမတွေလိုမဟုတ်ဘဲ အပြင်ဘက်မှာက လေတဖြူးဖြူး တိုက်ခတ်လို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ကိုယ်က အပြင်မှာ ရှိနေတဲ့ အချိန်မှာလည်း တစ်ယောက်ယောက်နဲ့ နီးနီးကပ်ကပ် စကားပြောနေမယ်ဆိုရင် ကူးစက်မှုအန္တရာယ်က တော်တော်လေးရှိနိုင်တယ်လို့ မီးစ် စာခါ့မိုတိုက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အစိုးရိမ် မလွန်ဖို့တော့ သူက ဖြည့်စွက်ပြောပါတယ်။

ဥပမာ-ချယ်ရီပန်းကြည့်ပွဲမှာလိုမျိုး အပြင်မှာ လူအများနဲ့ အတူတူ ရှိနေပြီး အတူတူ စားကြသောက်ကြတဲ့အချိန်မှာ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် အကွာအဝေးခြားပြီး နေကြဖို့ မီးစ် စာခါ့မိုတိုက အကြံပြုထားပါတယ်။ နောက်ပြီးတော့ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် နေလို့ မကောင်းဘူးလို့ ခံစားနေရလို့ရှိရင် ပါတီပွဲတို့ လူအများစုဝေးတဲ့ နေရာမျိုးတို့ကို မသွားဘဲနေမယ်ဆိုရင် ရောဂါကူးစက်မှု အန္တရာယ်ကို ဒီထက်ပိုပြီး လျှော့ချ နိုင်လိမ့်မယ်လို့လည်း မီးစ် စာခါ့မိုတို ဖူမိအဲ က ပြောပါတယ်။

93. မိသားစုဝင်တစ်ဦး ကူးစက်ခံရပြီဆိုရင် ဘာ လုပ်သင့်ပါသလဲ။

အဖြေ- တိုးဟိုးကု ဆေးပညာနဲ့ ဆေးဝါး တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ ခါကု မစ်ဆုအို (Kaku Mitsuo) ပါဝင်တဲ့ ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို တားဆီးရာမှာ အထောက်အကူဖြစ်ဖို့ အသေးစိတ် ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို စာရင်း ပြုစုထားတဲ့ လက်စွဲစာအုပ်တစ်အုပ်ကို ထုတ်ဝေထားပါတယ်။

အဲဒီစာအုပ်ထဲမှာ မိသားစုဝင်တစ်ဦးနေမကောင်းဖြစ်ရင် မိသားစုဝင် အားလုံးက စောင့်ရှောက်ဖို့ မလိုဘဲ တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းကပဲ တာဝန်ယူပြီး သီးသန့် ပြုစုစောင့်ရှောက်သင့်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ပြုစုစောင့်ရှောက်သူတွေဟာ လက်အိတ်တွေ၊ နှာခေါင်းစည်းတွေ ဝတ်ဆင်ထားသင့်ပြီး လက်တွေကိုလည်း မကြာခဏ သေချာဆေးပေး သင့်ပါတယ်တဲ့။ တစ်နေ့ နှစ်ကြိမ် ကိုယ်ကိုယ်တိုင် ခန္ဓာကိုယ် အပူချိန်တိုင်းသင့်ပြီး ကိုယ်ကိုယ်တိုင် ဘယ်လို ရောဂါလက္ခဏာမျိုး ပြနေလဲ ရှိနေလဲဆိုတာကို ဂရုစိုက်စောင့်ကြည့်သင့်ပါတယ်။ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ကနေ ကာကွယ်ဖို့ အစားစားတဲ့အခါ ထမင်းဟင်း ပန်းကန်တွေ၊ အသုံးအဆောင်တွေကိုလည်း အတူတူ မျှဝေ မသုံးသင့်ဘူးလို့ အဲဒီစာအုပ်ထဲမှာ ရေးသားထားပါတယ်။ စားပြီးသား ပန်းကန်တွေကို အနည်းဆုံး ၅ မိနစ်လောက် ပိုးသတ်ဆေးရည်ထဲမှာ စိမ်ထားပြီးမှ ဆေးကြောသင့် ပါတယ်တဲ့။ အဝတ်အစားတွေ၊ အိပ်ရာခင်းတွေ၊ ခေါင်းအုံးစွပ်တွေမှာ ခန္ဓာကိုယ်က အရည်အစက်တွေ ရှိနေနိုင်တဲ့အတွက် မလျှော်ခင်မှာ အပူချိန် ၈၀ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် ရှိတဲ့ ရေပူထဲမှာ အနည်းဆုံး ၁၀ မိနစ်လောက် စိမ်ထားသင့်ပါတယ်။

လက်စွဲစာအုပ်ထဲမှာ ဖော်ပြထားတဲ့အချက်တွေထဲက တခြားအရေးကြီးတဲ့ အချက်ကတော့ တစ်နာရီ ဒါမှမဟုတ် ၂ နာရီတိုင်းမှာ ၅ မိနစ်ကနေ ၁၀ မိနစ်အထိ ပြတင်းပေါက်တွေကို ဖွင့်ပြီး အခန်းကို လေဝင်လေထွက် ကောင်းအောင် လုပ်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ပါမောက္ခ ခါကုက လူတော်တော်များများဟာ သူတို့ကိုယ်တိုင် ဒါမှမဟုတ် သူတို့မိသားစုတွေမှာ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပြလာရင် ဘာလုပ်ရမှန်း မသိနိုင်ကြဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ဒီလက်စွဲစာအုပ်က ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုအန္တရာယ်ကို လျှော့ချရာမှာ အသုံးဝင်ပြီး သူတို့တွေရဲ့ နေ့စဉ် နေထိုင်မှုဘဝအတွက် အထောက်အကူ ဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ သူ မျှော်လင့်ကြောင်း ပါမောက္ခ ခါကုက ပြောပါတယ်။

92. လက်တွေကို နည်းစနစ်မှန်မှန်နဲ့ ဘယ်လို ဆေးကြောမလဲ။

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဟာ တုပ်ကွေးရောဂါ၊ တခြားအအေးမိ ရောဂါတွေလိုပဲ ချောင်းဆိုးတာနဲ့ နှာချေတာတွေကြောင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းက ထွက်လာတဲ့ အရည်အစက်တွေက တစ်ဆင့် ကူးစက်ပြန့်ပွားပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ကာကွယ်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ (WHO) အကြံပြုထားတဲ့ အခြေခံကာကွယ်ရေးအစီအမံတွေထဲမှာ လက်ဆေးတာနဲ့ ချောင်းဆိုး/ နှာချေတဲ့အခါ ပါးစပ်နဲ့ နှာခေါင်းကို အုပ်ထားတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ 

မိမိတို့ရဲ့ လက်တွေကို သန့်ရှင်းအောင်လုပ်တဲ့အချိန်မှာ ဆပ်ပြာကို အသုံးပြုပြီး ရေပေါပေါများများနဲ့ လက်ချောင်းတွေ၊ လက်သည်းကြား တွေပါ မကျန် လက်ကို စေ့စေ့စပ်စပ် ပွတ်တိုက်ပြီး အနည်းဆုံး စက္ကန့် ၂၀ ကြာအောင် ဆေးကြောသင့်ပါတယ်။ ဆပ်ပြာနဲ့ ရေ ပေါပေါများများ မရှိတဲ့အခါ အရက်ပြန်နဲ့ တခြား လက်သန့်ဆေးရည်တွေကို အသုံးပြုပြီး လက်ကို သန့်စင်အောင်လုပ်ရင်လည်း ထိရောက်ပါတယ်။

ကိုယ့်ရဲ့ လက်မှာပါလာတဲ့ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေဟာ မျက်စိ၊ ပါးစပ်နဲ့ နှာခေါင်းကနေ တစ်ဆင့် ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဝင်လာနိုင်ပါတယ်။

အဲဒါကြောင့်မို့ ကိုယ့်ရဲ့ လက်တွေကို သေသေချာချာ မဆေးရသေးဘဲနဲ့ မျက်နှာကို မထိတွေ့ မကိုင်တွယ်စေချင်ပါဘူး။

ကူးစက်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေး အထူးကျွမ်းကျင်သူ တိုကျိုတက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ ခိုဘယာ့ရှိ အင်းတက်ဆု  (Kobayashi Intetsu) ကို လက်ဆေးတဲ့အခါမှာ အဓိကထားရမယ့် အချက်တွေကို မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။ သူ ပြောပြထားတာကတော့-

“ပထမဆုံး ဆပ်ပြာကို များများနဲ့ လက်ချောင်းတစ်ချောင်းချင်းစီကို ဂရုတစိုက် သေသေချာချာ ပွတ်တိုက်ဆေးကြောပါ၊ လက်ကောက်ဝတ် ရောက်တဲ့အထိ ဆေးပါတဲ့။ တကယ်လို့ ဆပ်ပြာ လုံလုံလောက်လောက် သုံးမယ်ဆိုရင် လက်တစ်ခုလုံးကို ဆပ်ပြာအမြှုပ်တွေ ထလာတဲ့အထိ ပွတ်တိုက်သင့်ပါတယ်။

လက်ကို ရေအေး ဒါမှမဟုတ် ရေပူ ၂ မျိုးစလုံးနဲ့ ဆေးချ နိုင်ပါတယ်။  ပြီးရင် သန့်ရှင်းတဲ့ စက္ကူတစ်ရှူးကို သုံးပြီး လက်ကို ခြောက်သွေ့အောင်လုပ်နိုင်ရင် အကောင်းဆုံးပါ။ ဒါ့အပြင် ရေပိုက်ခေါင်းကို ပိတ်တဲ့အခါ လက်နဲ့ တိုက်ရိုက်မကိုင်ဘဲ စက္ကူ ဒါမှမဟုတ် အဝတ်နဲ့ ကိုင်ပြီး ပိတ်ပါ။

ဆပ်ပြာနဲ့ ရေ မရှိတဲ့အတွက် အရက်ပြန်ပါတဲ့ ပိုးသတ်ဆေးရည်နဲ့ လက်ကို သန့်စင်တဲ့အခါ အသုံးပြုတဲ့ ပိုးသတ်ဆေးရည်ပမာဏကို  များများ အသုံးပြုဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

လက်သန့်ဆေးရည် စိုနေတုန်း လက်တစ်ခုလုံးကို ပွတ်တိုက်သန့်စင်ဖို့က အရေးကြီးတယ်လို့ ပါမောက္ခ ခိုဘယာ့ရှိ အင်းတက်ဆု  (Kobayashi Intetsu) က ပြောပါတယ်။

91. မိမိနေထိုင်တဲ့ တိုက်ခန်းမှာ တစ်ယောက်ယောက်က ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါကူးနေပြီဆိုရင် ဘယ်လို လုပ်ရမလဲ။

အဖြေ- ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်းက အာစာဟီခါဝါ (Asahikawa)  မြို့မှာရှိတဲ့ အိမ်ရာတစ်ခုက တိုက်ခန်းတစ်ခန်းမှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တာကို ပြောပြပေးပါမယ်။ အာစာဟီခါဝါမြို့က အိမ်ရာစီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့က Zenkanren အဖွဲ့ရဲ့ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ မီဇူရှီးမား ယော်ရှိဟီရို Mizushima Yoshihiro ကို အဆောက်အအုံကို ဘယ်လို ပိုးသတ်ရမလဲလို့ မေးခဲ့ပါတယ်။ Zenkanren အဖွဲ့ဆိုတာ အိမ်ရာစီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အဖွဲ့ချုပ်လည်း ဖြစ်ပြီး အကျိုးအမြတ်မယူတဲ့ NPO အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

မစ္စတာ မီဇူရှီးမား က ဒေသန္တရ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစင်တာကို သွားရောက်ပြီး အဆောက်အအုံကို ပိုးသတ်ဖို့ ဝန်ထမ်းတွေ စေလွှတ်ပေးမလားလို့ မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီစင်တာက သူ့ရဲ့ တောင်းဆိုမှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး ကွန်ဒိုတိုက်ခန်းဆိုတာ ပုဂ္ဂလိကပိုင် ဖြစ်တဲ့အတွက် သူတို့တွေအနေနဲ့ ပိုးသတ်တာတွေ မလုပ်ပေးနိုင်ဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ အဲဒီတော့ ပိုးသတ်တဲ့ အလုပ်က ဒီအဆောက်အအုံမှာ နေတဲ့ သူတွေ ကိုယ်တိုင်လုပ်ရမယ့် အလုပ် ဖြစ်ပါတယ်။

အာစာဟီခါဝါ (Asahikawa) မှာရှိတဲ့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစင်တာက ဝန်ထမ်းတွေကို အဆောက်အအုံတစ်ခုကို ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ပိုးသတ်မယ်ဆိုရင် ဘာတွေ သိထားဖို့ လိုမလဲလို့ မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။

ပထမဦးဆုံး--- လူတွေ လက်နဲ့ မကြာခဏ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့တဲ့ အများသုံးဧရိယာတွေမှာရှိတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ပိုးသတ်ပေးဖို့ လိုအပ် ပါတယ်။ အဲဒီပစ္စည်းတွေထဲမှာ အိမ်တံခါးမှာ လျှို့ဝှက်နံပါတ်နဲ့ သော့ခတ်ဖို့ တပ်ထားတဲ့ နံပါတ်ပြားခလုတ်တွေ၊ ဓာတ်လှေကား ခလုတ်တွေ၊ လက်ရန်းတွေ၊ ရေချိုးခန်းနဲ့ အိမ်သာတွေမှာ ပုံမှန်သုံးနေကျ ပစ္စည်းတွေနဲ့ အရေးပေါ် အဆင်း/အတက် လုပ်တဲ့ လှေကားရဲ့ တံခါးပေါက်က လက်ကိုင်ဘုတွေ ပါဝင်ပါတယ်။

ကျန်းမာရေးစင်တာက ဝန်ထမ်းတွေ ပြောတာကတော့ ဒီဗိုင်းရပ်စ်က လေထဲမှာ အကြာကြီးလွင့်မျောပြီး နေနိုင်တာမျိုး မဟုတ်တဲ့ အတွက်ကြောင့် လေထဲမှာ ပိုးသတ်ဆေးဖျန်းဖို့ မလိုအပ်ဘူးလို့ သိရပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဆိုဒီယမ် ဟိုက်ပိုကလိုရိုက် ၀.၀၅ ရာခိုင်နှုန်း ပါတဲ့ ရေထဲမှာ မီးဖိုချောင်သုံးစက္ကူကို နှစ်ပြီး အရာဝတ္တုတွေရဲ့ မျက်နှာပြင်တိုင်းကို စေ့စေ့စပ်စပ် သေသေချာချာ သုတ်ဖို့ သန့်ရှင်းရေးလုပ်သူတွေကို ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေက အကြံပြု ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့  မီးဖိုချောင်သုံးက္ကူပေါ်မှာ အဲဒီဆေးရည်ကို မဖျန်းတာ ပိုကောင်းပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သန့်ရှင်းရေးသမားတွေက အဲဒီအန္တရာယ်ရှိတဲ့ ဓာတ်ငွေ့တွေကို ရှူမိနိုင်တဲ့အတွက်ကြောင့်ပါ။

ဒါ့အပြင် စာရွက်ကို ဆေးရည်မစိမ်ဘဲ ဖျန်းမယ်ဆိုရင် ပိုးသတ်ဆေးရည်က စာရွက်ရဲ့ နေရာအနှံ့ကို မရောက်နိုင်တာကြောင့်  ထိထိရောက်ရောက် ပိုးသတ်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

အခုပြောပြတာတွေဟာ ဂျပန်မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ကိစ္စတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ဖြေရှင်းတဲ့ နည်းလမ်းသာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သတိထားစေချင်ပါတယ်။ နိုင်ငံပေါ်မူတည်ပြီး ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေး စင်တာတွေရဲ့ တုံ့ပြန်ဖြေကြားမှုက ကွဲလွဲမှုတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။

90. ကလေးတွေကို နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ဆင်ပေးသင့်သလား။

အဖြေ- အိုကီနာဝါ Chubu ဆေးရုံရဲ့ ကူးစက်ရောဂါဌာနက မစ္စတာ ယော်ရှိဟီရို တာကာ့ယာမာ့ (Yoshihiro Takayama) ဟာ ဂျပန်အစိုးရရဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို တိုက်ဖျက်ဖို့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေ ရေးဆွဲရေးမှာ ကူညီလုပ်ဆောင်နေသူ ဖြစ်ပါတယ်။ ကလေးတွေမှာ နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ဆင်တာနဲ့ ပတ်သက်လို့ သတိထားကြဖို့ သူက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။  ကလေးတွေက နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင် ထားရင်းနဲ့ သူတို့မျက်နှာကို မကြာခဏ ထိတွေ့ ကိုင်တွယ် နိုင်တာကြောင့် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုအန္တရာယ် တိုးလာနိုင်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ကလေးတွေကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်လို့ လက် မကြာခဏ ဆေးတာ အိမ်ကနေ အပြင်ကိုသွားတဲ့အခါပဲဖြစ်ဖြစ် အိမ်ကို ပြန်လာတဲ့အခါပဲဖြစ်ဖြစ် ကိုယ်အပူချိန်တိုင်းတာလိုမျိုး အခြေခံ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို ထုံးစံလို ဖြစ်သွားအောင် လုပ်သင့်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

ဂျပန်နိုင်ငံ ကလေး ကျန်းမာရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ဆေးပညာဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းက အသက် ၂ နှစ်အောက် ကလေးငယ်တွေကို နှာခေါင်းစည်း မတပ်သင့်ကြောင်း အကြံပြုထားပြီး အဲဒီအရွယ် ကလေးတွေဟာ နှာခေါင်းစည်း ဝတ်ဆင်ထားရင် အသက်ရှူရ ခက်ခဲနိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ကျန်းမာရေး၊ အလုပ်သမားနဲ့ လူမှုဖူလုံရေးဝန်ကြီးဌာနက တချို့ကလေးတွေဟာ နှာခေါင်းစည်း စနစ်တကျဝတ်ဆင်ဖို့ အခက်အခဲရှိတဲ့အတွက် နှာခေါင်းစည်း ဝတ်ဆင်ဖို့ အားလုံးကို မတောင်းဆိုပါဘူးလို့ လည်း ပြောပါတယ်။

မိဘတွေအနေနဲ့ တခြားကလေးတွေ နှာခေါင်းစည်း တပ်ထားတာ ကြောင့် ကိုယ့်ရဲ့ ကလေးတွေကို အတင်းအကျပ် နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်ခိုင်းတာမျိုး မလုပ်ဖို့  မစ္စတာ တာကာ့ယာမာ့ က သတိပေးနေပါတယ်။

မိဘတွေအနေနဲ့ ရောဂါကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ဖို့ အခြေခံလုပ်ရမယ့် အချက်တွေ ပြုလုပ်ဖို့နဲ့ နှာခေါင်းစည်း တပ်သင့် မတပ်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်တဲ့အခါမှာ ကလေးတွေရဲ့  ခန္ဓာကိုယ်ဖွံ့ဖြိုးမှု အဆင့်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ မစ္စတာ တာကာ့ယာမာ့က တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

89. ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ဒီကူးစက်ပြန့်ပွားမှုဟာ ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါကြီးတစ်ခုဖြစ်တယ်လို့ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ သတ်မှတ်လိုက်ပြီး အခုဆို အချိန် ၆ လကျော်သွားခဲ့ပါပြီ။ လွန်ခဲ့တဲ့ ၆ လကျော်အတွင်း ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်မှုအကြောင်းကို ပြောပြပေးပါမယ်။

အဖြေ- ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေကို ကပ်ရောဂါတစ်ခုလို့ ကြေညာခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးတီထွင်ထုတ်လုပ်မှုတွေဟာ မကြုံစဖူး အရှိန်အဟုန်နဲ့ ဆောင်ရွက်နေကြပါတယ်။

ကာကွယ်ဆေး တီထွင်ထုတ်လုပ်ရာမှာ ဆေးတွေရဲ့ ဘေးကင်း စိတ်ချရမှုနဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေကို အာမခံနိုင်ဖို့ အတွက် သေသေချာချာ စစ်ဆေးဖို့ လိုအပ်တာကြောင့် ၁၀ နှစ်လောက် အချိန်ယူရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အရင်တုန်းကလည်း ဒီလိုမျိုး ကာကွယ်ဆေးတွေ ထုတ်လုပ်တဲ့အခါ  အချိန်ယူရလေ့ရှိပါတယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ ၆ လက သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးကို လက်တွေ့အသုံးပြုဖို့ အနည်းဆုံး နှစ်အနည်းငယ် လောက် လိုအပ်လိမ့်မယ်လို့ ပြောပါတယ်။  

ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကပ်ရောဂါလို့ အတည်ပြု သတ်မှတ်လိုက်ပြီးနောက် ဒီဗိုင်းရပ်အမျိုးအစားသစ်အတွက် ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်ဖို့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး အပြိုင်အဆိုင် စမ်းသပ်တီထွင် နေကြပါတယ်။

WHO က စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့က ပြောကြားရာမှာ ကာကွယ်ဆေး တီထွင်ဖော်ထုတ်နိုင်မယ့်သူတွေ ကမ္ဘာတစ်လွှားမှာ ၁၈၀ လောက် ဖြစ်လာပြီး ပြိုင်ဆိုင်မှုကလည်း အရှိန်မြင့်လာနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ ဘေးကင်းစိတ်ချရမှုနဲ့ ထိရောက်မှုကို အတည်ပြုဖို့ အတွက် ကာကွယ်ဆေး ၃၅ မျိုးကို လူသားတွေမှာ ကုသစမ်းသပ်မှုတွေ အပါအဝင် လက်တွေ့ ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။ အဲဒီအထဲက တချို့က နောက်ဆုံးစမ်းသပ်ထုတ်လုပ်နိုင်မယ့် အဆင့်တောင် ရောက်နေပါပြီ။

ဘာကြောင့်များ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ ထုတ်လုပ်မှုတွေကို အရှိန်အဟုန်နဲ့ လုပ်နေတာလဲဆိုတာ ကြည့်ရအောင်။

ကာကွယ်ဆေးသစ်တစ်မျိုးထွက်ဖို့ လူတွေက စိတ်ဝင်တစားနဲ့ အလေးထား စောင့်စားနေကြပါတယ်။ အခုဆိုရင် သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို မြှင့်တင်ဖို့ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ မျိုးဗီဇတွေကို ထိုးသွင်းပြီး ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ပဋိဇီဝအဖြစ် အလုပ်လုပ်မယ့် ဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ ပရိုတိန်းထုတ်လုပ်ဖို့အတွက် ကြိုးပမ်းနေကြပါတယ်။  

ရုရှားက "Sputnik V" လို့ အမည်ပေးထားတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးကို သြဂုတ်လမှာ တရားဝင် အတည်ပြုခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကာကွယ်ဆေးဟာ ဘေးကင်းစိတ်ချရတယ်လို့ အတည်ပြုထားတဲ့ မတူကွဲပြားတဲ့ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုးကို သုံးထားပြီး လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ မျိုးဗီဇတွေ သယ်ဆောင်ဖို့ ရည်ရွယ် ထုတ်လုပ်ထား ပါတယ်။

ရုရှားအစိုးရဟာ အဲဒီကာကွယ်ဆေးကို လက်တွေ့ကုသစမ်းသပ်မှု မပြီးသေးတဲ့ နောက်ဆုံးအဆင့်မတိုင်ခင် အတည်ပြုခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

အမေရိကန် ဆေးဝါးကုမ္ပဏီကြီး Pfizer က "mRNA" လို့ ခေါ်တဲ့ မျိုးဗီဇကို သုံးပြီး ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုး တီထွင်ထုတ်လုပ်နေပါတယ်။

အဲဒီကုမ္ပဏီကလည်း လက်တွေ့ကုသစမ်းသပ်မှုတွေရဲ့ နောက်ဆုံး အဆင့်ကို ရောက်ရှိနေပါပြီ။ အဲဒီကုမ္ပဏီက အောက်တိုဘာလမကုန်ခင် အစိုးရရဲ့ ခွင့်ပြုချက်ရဖို့အတွက် လျှောက်ထားဖို့ စီစဉ်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဗြိတိန်အခြေစိုက် AstraZeneca နဲ့ Oxford University ကလည်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်မျိုးဗီဇတွေကို အသုံးပြုနေတဲ့ ကာကွယ်ဆေး တီထွင်ထုတ်လုပ်ရာမှာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေပါတယ်။

မျိုးဗီဇကိုအသုံးပြုတဲ့ ကာကွယ်ဆေးအမျိုးအစားဟာ သမားရိုးကျ အစဉ်အလာတစ်ခုထက်ပိုပြီး အချိန်တိုအတွင်းမှာ ထုတ်လုပ်နိုင်မယ်လို့ မျှော်လင့်ရပါတယ်။

ဒီအတောအတွင်း မျိုးဗီဇအသုံးပြုတဲ့ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်မှုတွေကို ပိုပြီး သတိထားကြဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။ ဒီဆေးကို လူတွေမှာ လက်တွေ့ ကုသမှုတွေ တစ်ခါမှ မလုပ်ဖူးသေးကြောင်းနဲ့ မမျှော်လင့်တဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေရဲ့ အန္တရာယ်ကို ဂရုတစိုက် သေချာ စစ်ဆေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကာကွယ်ဆေး အလျင်အမြန်ထုတ်လုပ်မှုကို ဦးစားပေးနေတဲ့ အတွက် ကာကွယ်ဆေးသစ်ထုတ်ရင် လုပ်ဆောင်ရမယ့် သေချာအောင် စိစစ်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေထဲက တချို့ကို ချန်လှပ်ထားတာကြောင့် ရလဒ်အနေနဲ့ ပြဿနာတွေ  ဖြစ်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

တိုကျို တက္ကသိုလ် ဆေးသိပ္ပံဆိုင်ရာဌာနက ပါမောက္ခ Ishii Ken ဟာ ကာကွယ်ဆေး တီထွင်ထုတ်လုပ်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင် ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။

သူက ကာကွယ်ဆေးတွေကို အလျင်စလို ထုတ်လုပ်မှုတွေဟာ မမျှော်မှန်းနိုင်တဲ့ ပြဿနာတွေ ရှိနိုင်တယ်လို့  သတိပေးပါတယ်။ ကာကွယ် ဆေးသစ်ရဲ့ ဘေးကင်းစိတ်ချရမှုကို အတည်ပြုဖို့ အချိန်ယူရမှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် သိပ္ပံပညာရှင်တွေအနေနဲ့ သတိထား သင့်တယ်လို့လည်း ပြောပါတယ်။

ဂျပန်အစိုးရဟာ ကာကွယ်ဆေးထောက်ပံ့မှု ရရှိဖို့ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ ပြည်ပက ဆေးဝါးကုမ္ပဏီတော်တော်များများနဲ့ စေ့စပ်ညှိနှိုင်း နေပါတယ်။  ဒါ့အပြင် ကာကွယ်ဆေးကို ဦးစားပေး ထိုးပေးရမယ့် သူတွေအတွက် အခြေခံလမ်းညွှန်ချက်တွေကို စာရင်းပြုစုဖို့လည်း ဂျပန်အစိုးရက လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။

88. ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ဒီကူးစက်ပြန့်ပွားမှုဟာ ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါကြီးတစ်ခုဖြစ်တယ်လို့ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့က သတ်မှတ် လိုက်ပြီး အခုဆို အချိန် ၆ လကျော်သွားခဲ့ပါပြီ။ လွန်ခဲ့တဲ့ ၆ လကျော်အတွင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကုသဖို့ ဆေးဝါးထုတ်လုပ်မှု တိုးတက်လာတဲ့အခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောပြပေးပါမယ်။

အဖြေ- ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်အတွက် “ကုသနိုင်တဲ့ဆေးဝါး” လတ်တလောမှာ မရှိသေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ တခြားရောဂါကြောင့် နေမကောင်းဖြစ်တာတွေကို ကုသဖို့ ထုတ်လုပ်ပြီးသား ဆေးဝါးတွေကို ရှာဖွေတွေ့ရှိတဲ့နေရာမှာတော့ တိုးတက်မှုတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီဆေးဝါးတွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ကုသရာမှာ ထိရောက်မှုရှိတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုတွေက “ကပ်ရောဂါ” အဆင့်ဖြစ်နေပြီလို့ သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်း ၆ လအတွင်းမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အတွက် ကုသတဲ့ဆေး ထုတ်လုပ်ဖို့ ကြိုးပမ်းမှုတွေမှာ အပြောင်းအလဲရှိခဲ့ပါတယ်။
အစောပိုင်းကာလတုန်းကတော့ ကနဦးထွက်ပေါ်လာတဲ့ အဲဒီဆေးတွေက အားကိုးရလောက်တဲ့ အနေအထားဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပေမဲ့ ထိရောက်မှုနဲ့ ပတ်သက်လို့တော့ အထောက်အထား ခိုင်လုံမှု မရှိပါဘူး။ အဲဒီဆေးတွေထဲက တစ်မျိုးကတော့ AIDS ရောဂါလက္ခဏာတွေကို ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ ဆေး ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီဆေးက AIDS ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး မျိုးပွားတာကို ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ နည်းလမ်းဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အတွက်လည်း ထိရောက်မှုရှိလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တရုတ်နဲ့ ဗြိတိန်မှာ လက်တွေ့စမ်းသပ်ကုသမှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ရလဒ်တွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ရောဂါ အသည်းအသန်ဖြစ်နေတဲ့ လူနာတွေကို  ကုသရာမှာ ဒီဆေးက သေဆုံးမှုနှုန်း လျော့နည်းအောင် လုပ်နိုင်တာ မတွေ့ရဘူးဆိုတာ ပြသနေခဲ့ပါတယ်။
အလားအလာကောင်းတယ်လို့ဆိုပြီး ထွက်ပေါ်လာတဲ့ နောက်ထပ် ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်တဲ့ hydroxychloroquine ကတော့ ငှက်ဖျားရောဂါကုသဖို့ အသုံးပြုရတဲ့ ဆေးပါ။ ဒါပေမဲ့ ဇွန်လမှာ အမေရိကန် အစားအစာနဲ့ ဆေးဝါးစီမံခန့်ခွဲရေး (FDA) က ဒီဆေးဟာ COVID-19 အတွက် ကုသဖို့ ထိရောက်မှုရှိတယ်လို့  စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေမှာ မပြတဲ့အတွက်   အရေးပေါ်အသုံးပြုဖို့  ခွင့်ပြုထားတာကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့ပါတယ်။ 
ဒါပေမဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကုသဖို့အတည်ပြုထားတဲ့ ဆေးဝါးတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ အီဘိုလာရောဂါကို ကုသဖို့ ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ remdesivir ဆေးပါ။ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ စမ်းသပ်ကုသရာမှာ အဲဒီဆေးက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အတွက် ထိရောက်မှုရှိတယ်လို့ အတည်ပြုခဲ့ ပါတယ်။ မေလမှာ ရမ်ဒဲ့စီဗီယာဆေးဟာ ဂျပန်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကုသဖို့အတွက် ပထမဆုံး အတည်ပြုခဲ့တဲ့  ဆေးဝါး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။
steroid dexamethasone ဆေး ရဲ့ ထိရောက်မှုကြောင့် သေဆုံးနှုန်းလျော့နည်းလာတယ်လို့  ဗြိတိန်မှာ လုပ်တဲ့ သုတေသနမှာ အတည်ပြုထားပါတယ်။ အဲဒီဆေးကို ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း ကုသမှုတွေမှာ စတင်အသုံးပြုဖို့ လုပ်နေပါပြီ။
လွန်ခဲ့တဲ့ ၆ လကတော့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အတွက် ထိရောက်တဲ့ ကုသမှု မရှိခဲ့ပါဘူး။  ဂျပန်ကျန်းမာရေးနဲ့ လူမှုဖူလုံရေးဝန်ကြီးဌာနက အခုဆိုရင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကုသဖို့အတွက် လမ်းညွှန်ချက်ထဲမှာ အဲဒီဆေး ၂ မျိုးကို အကြံပြု ထောက်ခံထားပါတယ်။
နောက်ထပ် ဆေးတွေ တီထွင်ထုတ်လုပ်နေပြီး အဲဒီဆေးတွေရဲ့ အစွမ်းသတ္တိကိုလည်း အတည်ပြုဖို့ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေ လုပ်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်ဆေးဝါးကုမ္ပဏီတစ်ခုက နမူနာအနေနဲ့ ထုတ်လုပ်ခဲ့တဲ့ တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေး Avigan ကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အတွက် ကုသမှုအဖြစ် အသုံးပြုရေး အစိုးရရဲ့ ထောက်ခံမှုကို ရရှိဖို့ ရည်မှန်းပြီး စမ်းသပ် စစ်ဆေးမှုတွေ လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။
အဆစ်အမြစ်ရောင်ရမ်းကိုက်ခဲတဲ့ ရောဂါကို ကုသတဲ့ ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်တဲ့ Actemra ကို သုံးပြီးတော့ လက်တွေ့စမ်းသပ်ကုသမှုတွေ လုပ်နေပါတယ်။ မျှော်လင့်ချက်ရှိတဲ့ နောက်ဆေးတွေကတော့ ပန်းနာရင်ကြပ်ရောဂါကုသဆေး  Alvesco နဲ့ ပန်ကရိယပြင်းထန်စွာ ရောင်ရမ်းခြင်းအတွက် ပုံမှန် အသုံးပြုနေကျ ဖူသန် Futhan ဆေးဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီဆေးတွေက ထိရောက်မှုရှိပြီး ဘေးကင်းစိတ်ချရတယ်လို့ အတည်ပြုနိုင်မယ်ဆိုရင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကုသရေးမှာ အသုံးပြုဖို့ မျှော်လင့်ထားပါတယ်။
Aichi Medical University က ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ Morishima Tsuneo က သုတေသီတွေဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်ဝက်ကျော်အတွင်း ဖျားနာတတ်တဲ့ သဘောသဘာဝတွေအကြောင်းကို လေ့လာနေပြီး  ထိရောက်မှုရှိတဲ့ ကုသမှုတချို့ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိထားပြီး ဖြစ်တယ်လို့လည်း ပြောပါတယ်။ အဲဒီအချက်တွေက ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေရဲ့ ဒုတိယလှိုင်းမှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် သေဆုံးနှုန်းလျော့နည်းစေဖို့ အထောက်အပံ့ ပေးနိုင်လာပါတယ်။

87. ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ဒီကူးစက်ပြန့်ပွားမှုဟာ ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါကြီးတစ်ခုဖြစ်တယ်လို့ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ သတ်မှတ်လိုက်ပြီး အခုဆို အချိန် ၆ လကျော်သွားခဲ့ပါပြီ။ လွန်ခဲ့တဲ့ ၆ လကျော်အတွင်း ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ အပြောင်းအလဲတွေနဲ့ ဘာတွေ သိလာခဲ့ရတယ်ဆိုတာတွေကို ပြောပြပါမယ်။

အဖြေ- ပြီးခဲ့တဲ့ ၆ လအတွင်းမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်သစ်နဲ့ ပတ်သက်လို့ ပိုပြီး လေ့လာမှုတွေ လုပ်ဖြစ်လာပါတယ်။ ကူးစက်ခံရပြီး သေဆုံးနှုန်းနဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေပြင်းထန်လာတဲ့ နှုန်းနဲ့ ပတ်သက်လို့ နောက်ထပ် အသိပညာအသစ်တစ်ခု ရလာပါတယ်။

မတ်လတုန်းက ဒီရောဂါနဲ့ ပတ်သက်လို့ ကနဦး ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေဟာ တရုတ်နိုင်ငံကနေ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့တာလို့ အများစုက သိထားကြပါတယ်။ ဖေဖော်ဝါရီလ အနှောင်းပိုင်းမှာ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက အတည်ပြုထားတဲ့ ရောဂါကူးစက်ခံရသူ ၅၆,၀၀၀ လောက်ရဲ့ အချက်အလက်တွေကို လေ့လာစိစစ်ပြီး သုတေသန ပြုခဲ့ကြပါတယ်။
ကူးစက်ခံထားရသူတွေရဲ့ ၃.၈ ရာခိုင်နှုန်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သူတို့ တွေ့ရှိခဲ့ကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကူးစက်ခံရမှုအရေအတွက် အများဆုံးဖြစ်တဲ့ ဟူပေးပြည်နယ် ဝူဟန်မြို့မှာ သေဆုံးနှုန်း ၅.၈ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရှိခဲ့တယ်လို့  သတင်းတွေမှာ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ တခြားနေရာတွေမှာ သေဆုံးနှုန်းဟာ ၀.၇ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့ပါတယ်။
အခုလို သေဆုံးတဲ့ရာခိုင်နှုန်းကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် ကူးစက်ခံရသူ ၈၀ ကျော်မှာ ၂၁.၉ ရာခိုင်နှုန်း သေဆုံးတာဖြစ်တဲ့အတွက် ကူးစက်ခံရသူ ၅ ဦးမှာ သေဆုံးသူ ၁ ဦး ရှိတယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်မှာရော အခြေအနေ ဘယ်လိုရှိလဲ ကြည့်ရအောင်?
စက်တင်ဘာလမှာ ဂျပန်နိုင်ငံ ကူးစက်ရောဂါဌာနက ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကူးစက်ခံရတဲ့သူတွေရဲ့ အချက်အလက်တွေကို လေ့လာခဲ့ကြပြီး သေဆုံးနှုန်း ဘယ်လောက်ရှိတယ်ဆိုတာကို ညှိနှိုင်းတွက်ချက်ထားတဲ့ စာရင်းကို သူတို့တွေ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ မေလအနှောင်းပိုင်းထိ တစ်လတာကာလအတွင်း သေဆုံးနှုန်းက ၇.၂ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့ပါတယ်။
အခြေအနေတွေက တစ်နိုင်ငံနဲ့ တစ်နိုင်ငံ ကွာခြားတဲ့အတွက် ဒီကိန်းဂဏန်းတွေက နှိုင်းယှဉ်လို့တော့ မရပေမယ့် ဒီသေဆုံးနှုန်းက ဝူဟန်မှာ ဖြစ်တဲ့ နှုန်းထက်တော့ ပိုများတယ်လို့ ရှုမြင်ရပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံက ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေမှာ  အသက် အရွယ်ကြီးတဲ့ လူနာတွေရဲ့ သေဆုံးနှုန်းက ပိုများတယ်လို့ ပြသနေ ပါတယ်။ အသက် ၇၀ အောက် အရွယ်တွေရဲ့ သေဆုံးနှုန်းက ၁.၃ ရာခိုင်နှုန်းရှိပြီး အသက် ၇၀ နဲ့ အထက် ရှိသူတွေက ၂၅.၅ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။
ဒီအခြေအနေဟာ ဖေဖော်ဝါရီလတုန်းက WHO က ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ လေ့လာချက်တွေနဲ့ အတူတူပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဩဂုတ်လထဲမှာ ဂျပန်နိုင်ငံက အချက်အလက်တွေကို လေ့လာကြည့်ရာမှာ သေဆုံးနှုန်း လျော့ကျတာကို ပြသနေပါတယ်။ ယေဘုယျအားဖြင့် စုစုပေါင်းသေဆုံးနှုန်းဟာ ၀.၉ ရာခိုင်နှုန်းရှိပြီး အသက် ၇၀ အောက် အရွယ်တွေရဲ့ သေဆုံးနှုန်းက ၀.၂ ရာခိုင်နှုန်းရှိပြီး အသက် ၇၀ နဲ့ အထက် ရှိသူတွေက ၈.၁ ရာခိုင်နှုန်းရှိပါတယ်။
အဓိက  ဒီလို သေဆုံးနှုန်း ကျဆင်းမှုရဲ့ အကြောင်းရင်းကို ကြည့်ရအောင်။
ဂျပန်နိုင်ငံ ကူးစက်ရောဂါဌာနက သုတေသီတွေက ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ကနဦးအဆင့်မှာ ဆရာဝန်တွေက အသည်းအသန် ဖြစ်နေတဲ့ လူနာတွေကို ရောဂါရှာဖွေတာနဲ့ ကုသမှုတွေကို ဦးစားပေး လုပ်ဆောင်ခဲ့ရဲ့လား၊ ဒီအချက်ကြောင့် သေဆုံးနှုန်းမြင့်တက်ခဲ့တာလား ဆိုတဲ့အပေါ် သံသယရှိနေပါတယ်။  ရောဂါလက္ခဏာ မပြင်းထန်တာ ဒါမှမဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာ မပြတဲ့ သူတွေမှာ PCR နဲ့ တခြားစမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေမှာ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အောင်မြင်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ရောဂါကူးစက်ခံထားရတယ်ဆိုတာကို တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ အတွက် သေဆုံးနှုန်း လျော့ကျခဲ့တယ်လို့ သုတေသီတွေက ပြောပါတယ်။
အခုဆိုရင် ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် သေဆုံးမှုနည်းလာပြီး ရောဂါလက္ခဏာ မပြတာတာလည်း တွေ့ရတယ်လို့ အဲဒီ သုတေသီတွေက ပြောပါတယ်။
နောက်ဆုံးလေ့လာချက်ရလဒ်တွေက ထွက်လာတဲ့ သေဆုံးတဲ ကိန်းဂဏန်း အရေအတွက်က ယုံကြည်စိတ်ချရနိုင်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ယူဆပါတယ်။ 
သေဆုံးနှုန်းကျဆင်းလာတဲ့ နောက်ထပ်ဖြစ်နိုင်ခြေအကြောင်းရင်းက ဆေးကုသမှု နည်းလမ်းတွေ တိုးတက်ခဲ့တာကြောင့်လို့ ကျွမ်းကျင်သူ တွေက ဆိုပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့ ၆ လအတွင်းမှာ ဆရာဝန်တွေဟာ အဆုတ်ရောင်ရောဂါကို ဘယ်လိုကုသမလဲ ဆိုတာနဲ့ ARDS  လို့ခေါ်တဲ့ ရုတ်တရက် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာပျက်စီးခြင်း ရောဂါကို ဘယ်လိုကိုင်တွယ်ရမလဲ ဆိုတာတွေကိုပဲ အာရုံစိုက်ခဲ့ကြပါတယ်။
နောက်ပိုင်းမှာ သူတို့တွေဟာ  ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါအခြေအနေကို ဖြစ်လာစေမယ့် အချက် ၂ ချက်ကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါတွေက သွေးခဲခြင်းရောဂါလက္ခဏာနဲ့ ဆိုက်တိုကိုင်း စတုန်းမ် cytokine storm လို့ခေါ်တဲ့   ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဆဲလ်က ထွက်တဲ့ ပရိုတိန်း ဓာတ်ကြောင့် ကိုယ်ခံအားစနစ် ဖောက်ပြန်ရာကနေ ဇီဝ ကမ္မ တုံ့ပြန်မှု ဖြစ်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
လူတွေဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့အချိန်မှာ သူတို့ရဲ့ သွေးကြောတွေထဲမှာ သွေးခဲလေးတွေ ဖြစ်ပေါ်တတ်ရှိပါတယ်။ အဲဒီသွေးခဲလေးတွေက ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါအမျိုးမျိုးဆီကို ရောက်သွား နိုင်တယ်။ သွေးလည်ပတ်စီးဆင်းမှုကို ပိတ်ဆို့နိုင်တယ်၊ နှလုံး ရုတ်တရက်ရပ်တာ၊ နှလုံးသွေးကြောပိတ်တာနဲ့ တခြားပြဿနာ တွေကို ဖြစ်စေပါတယ်။

လူသားတွေရဲ့ ကိုယ်ခံအားစနစ်က တစ်ခါတလေမှာ ထိန်းချုပ်မရ ဖြစ်ပြီး ကူးစက်ခံရတဲ့အချိန်မှာ ကိုယ်ခံအားက ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကို စတင် တိုက်ခိုက်တာမျိုး ရှိတတ်ပါတယ်။ အဲဒီလို ဖြစ်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာကို cytokine storm လို့ ခေါ်ပါတယ်။  
ကူးစက်မှုရောဂါအမျိုးအစားသစ် တစ်မျိုးပေါ်လာတိုင်း  cytokine storm ရဲ့ အန္တရာယ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူတွေက သတိပေးလေ့ ရှိပါတယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရပြီး ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါတွေ အဆင့်ဆင့် ပျက်စီးခြင်းကြောင့် သေဆုံးသူ အများစုဟာ cytokine storm ကြောင့် သေဆုံးတာလို့ ယူရတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ဆိုပါတယ်။
လွန်ခဲ့တဲ့ ၆ လအတွင်းက လေ့လာသင်ယူလာတဲ့ အချက်တွေမှာ ဘယ်လို ကူးစက်မှုမျိုးက  ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်လာခဲ့သလဲဆိုတာနဲ့ ဆရာဝန်တွေက ဘယ်လို ကုသမှု နည်းလမ်းသစ်တွေ ရှာဖွေလုပ်ဆောင်ခဲ့သလဲ ဆိုတာ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီအချက်တွေက သေဆုံးနှုန်းလျော့ကျဖို့ အထောက်အပံ့ ဖြစ်ပုံ ရပါတယ်။

86. ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ဒီကူးစက် ပြန့်ပွားမှုဟာ ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါကြီးတစ်ခုဖြစ်တယ်လို့ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ သတ်မှတ်လိုက်ပြီး အခုဆို အချိန် ၆ လကျော်သွားခဲ့ပါပြီ။ လွန်ခဲ့တဲ့ ၆ လကျော်အတွင်း ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ အပြောင်းအလဲတွေနဲ့ ဘာတွေ သိလာခဲ့ရတယ်ဆိုတာတွေကို ပြောပြပေးပါမယ်။

အဖြေ- အဲဒီ ၆ လတာ ကာလအတွင်းနဲ့ အခုလက်ရှိ အခြေအနေမှာ ကြီးမားတဲ့ ကွဲပြားခြားနားမှုတစ်ခုကတော့ ရောဂါပိုး ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု အနေအထားတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှာ နိုင်ငံနဲ့ ဒေသပေါင်း ၁၁၇ ခုမှာ ကူးစက်ခံရသူ ၁၁၈,၀၀၀ ကျော် ရှိတယ်လို့ WHO က အတည်ပြုခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံအလိုက် ပြောရမယ်ဆိုရင် ပထမဦးဆုံး ကူးစက်မှု စတင်ခဲ့တဲ့ တရုတ်နိုင်ငံမှာ ကူးစက်သူ ၈၀,၀၀၀ ရှိခဲ့တယ်လို့  WHO က ပြောပါတယ်။ အီတလီမှာတော့ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှုက တစ်ဟုန်ထိုး အများအပြားပြန့်ပွားခဲ့တဲ့ အတွေ့အကြုံရှိခဲ့ပြီး ကူးစက်ခံရသူ ၁၀,၀၀၀ လောက်နဲ့ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစနစ်တစ်ခုလုံးကို ဂယက်ရိုက်ခဲ့ ပါတယ်။ အီရန်နိုင်ငံမှာ ကူးစက်ခံရသူ ၈၀၀၀ လောက်ရှိခဲ့ပြီး တောင်ကိုရီးယားမှာတော့ ၇၀၀၀ လောက် ရှိခဲ့ပါတယ်။
မတ်လကနေ ပြီးခဲ့တဲ့ ၆ လတာကာလအတွင်း တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ သေဆုံးသူ ၄,၂၀၀ ကျော် ရှိခဲ့တယ်လို့ သတင်းတွေမှာ ဖော်ပြခဲ့ကြပါတယ်။ သေဆုံးသူ အရေအတွက်ကတော့ နိုင်ငံအလိုက် တရုတ်မှာ ၃,၁၀၀၊ အီတလီမှာ ၆၀၀၊ အီရန်မှာ ၃၀၀ နဲ့ တောင်ကိုရီးယားမှာ ၆၀ ရှိခဲ့ပါတယ်။
အခုလက်ရှိ ၆ လကျော်လာပြီးတဲ့နောက် ဘယ်လို အခြေအနေဖြစ်နေပြီလဲဆိုတာ ကြည့်ရအောင်။
အခုလက်ရှိ နိုင်ငံနဲ့ ဒေသပေါင်း ၁၈၈ ခုမှာ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားနေတယ်လို့ အမေရိကန်နိုင်ငံ Johns Hopkins တက္ကသိုလ်က အတည်ပြုထားပြီး ဒီဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးက နေရာဒေသအားလုံးနီးပါးကို ပျံ့နှံ့နေပြီလို့ ပြောပါတယ်။
စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့ မနက် ၉ နာရီခွဲအချိန်အထိ တစ်ကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ ကူးစက်ခံရသူပေါင်း ၂၇,၄၅၄,၀၀၀ ရှိခဲ့တယ်လို့ အဲဒီတက္ကသိုလ်က ပြောပါတယ်။ ဒီကိန်းဂဏန်းဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ၆ လကထက် အဆပေါင်း ၂၃၀ ကျော်လောက် များလာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကူးစက်ခံရမှု အရေအတွက်များတဲ့ နိုင်ငံတွေတော့ ပြောင်းလဲသွား ခဲ့ပါတယ်။ အခုဆိုရင် အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ ၆,၃၂၅,၀၀၀ လောက် ၊ အိန္ဒိယမှာ ၄,၂၈၀,၀၀၀ လောက်၊ ဘရာဇီးမှာ ၄,၁၄၇,၀၀၀ လောက်နဲ့ ရုရှားမှာ ၁,၀၃၂,၀၀၀ လောက် ကူးစက်ခံနေရပါတယ်။ ဒါကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် တစ်ကမ္ဘာလုံးအနှံ့ ကျယ်ပြန့်တဲ့ဧရိယာတွေမှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ်တွေက ပျံ့နှံနေတယ်လို့ သက်သေပြနေပါတယ်။
သေဆုံးသူ အရေအတွက် အဆပေါင်း ၂၁၀ ကျော် တိုးလာပြီး  ၈၉၄,၀၀၀ ကျော်အထိ ရှိလာပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
လတ်တလောမှာတော့ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ သေဆုံးသူ ၁၈၉,၀၀၀ လောက် ၊ ဘရာဇီးမှာ ၁၂၆,၀၀၀ လောက်၊ အိန္ဒိယမှာ ၇၂,၀၀၀ လောက်၊ မက္ကဆီကို မှာ ၆၇,၀၀၀ လောက်နဲ့ ဗြိတိန်မှာ ၄၁,၀၀၀ လောက် ရှိသွားပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

85. ဂျပန်နိုင်ငံက တုပ်ကွေးရောဂါ ကာကွယ်ဆေး အတွက် ဘယ်လိုတွေ ပြင်ဆင်နေပါသလဲ။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားနေတဲ့အချိန်အတွင်း တုပ်ကွေးရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးမှာ သတိရှိရှိနဲ့ အရှိန်မြှင့် လုပ်ဆောင်နေတဲ့ကြားမှာပဲ ကာကွယ်ဆေးတွေ မလုံလောက်မှာကို စိုးရိမ်နေရပါတယ်။
ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေ အပါအဝင် ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့သူတွေကို ဦးစားပေး အနေနဲ့ အောက်တိုဘာလကစပြီး တုပ်ကွေးရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ထိုးကြဖို့ တိုက်တွန်းမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ထားပါတယ်။
ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အောက်တိုဘာလကစပြီး လာမယ့်ရာသီ အတွက် လူပေါင်း ၆၃ သန်းလောက်ကို တုပ်ကွေးရောဂါ ကာကွယ်ဆေးတွေ ထောက်ပံ့ပေးနိုင်မယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ လူတွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ပြန့်ပွားနေတဲ့ကြားမှာ တုပ်ကွေး ရောဂါကို သတိထားပြန်ထားနေကြရပါတယ်။
တာဝန်ရှိသူတွေက တုပ်ကွေးရောဂါကာကွယ်ဆေးအတွက် လိုအပ်ချက် တစ်ဟုန်ထိုးတက်လာမယ်လို့ မျှော်လင့်ထားပါတယ်။
ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှာ သြဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့က ပညာရှင်တွေ ဆွေးနွေးပွဲ လုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။
ဆွေးနွေးပွဲတက်ရောက်သူတွေက အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေလိုမျိုး ပြင်းပြင်းထန်ထန် နေမကောင်း ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိသူတွေကို စောစောပိုင်းကတည်းက တုပ်ကွေးရောဂါကာကွယ်ဆေး ထိုးထားကြဖို့ တိုက်တွန်းသွားမယ့် အစီအစဉ်တစ်ခုကို တင်ပြခဲ့ကြပါတယ်။ တုပ်ကွေး ကာကွယ်ဆေးကို သေချာပေါက် စောစောထိုးထားတယ်ဆိုရင် ကာကွယ်ဆေး ပြတ်လပ်သွားတယ်ဆိုရင်တောင်မှ စိုးရိမ်စရာ မလိုတော့ဘူးလို့ ပြောပါတယ်။
ဒီအစီအစဉ်က အောက်တိုဘာလအစောပိုင်းကစပြီး အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့ အထက် ရှိသူတွေကို ကာကွယ်ဆေး ထိုးကြဖို့ တိုက်တွန်းသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ပိုင်း အောက်တိုဘာလလယ်လောက်မှာတော့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းတွေ၊ အသက်ရှူရ ခက်ခဲတဲ့ ပြဿနာရှိသူတွေ ဒါမှမဟုတ် တခြား ရောဂါအခံရှိတဲ့သူတွေ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေနဲ့ နို့စို့အရွယ် ၆ လ ကလေးကနေ ဒုတိယတန်းတက်နေတဲ့ အရွယ်အထိ ကလေးငယ်တွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ တိုက်တွန်းသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ ရောဂါလက္ခဏာနဲ့ ဒီလိုတုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ် လက္ခဏာတွေက ဆင်တူတဲ့အတွက်ကြောင့် ခွဲခြားဖို့ကတော့ ခက်ခဲပါတယ်။ တကယ်လို့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဌာနတွေနဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေက ဗိုင်းရပ်စ်စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေ အများကြီးလုပ်ဖို့ ကြုံတွေ့လာ ရမယ်ဆိုရင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းတွေမှာ ဖိအားတွေ ပို များလာနိုင်ပါတယ်။ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း စမ်းသပ်စစ်ဆေးတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေ တိုးတက်လာရေးကူညီဖို့ အသင့်ပဲလို့ ပြောပါတယ်။

84. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ မကြာခင် ရောက်လာတော့မယ့် တုပ်ကွေး ရာသီအတွင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းဖို့ ပြင်ဆင်ထားတာ တွေက ဘယ်လိုစီမံလုပ်ဆောင်မှုမျိုးတွေပါလဲ။

အဖြေ- တုပ်ကွေးရာသီဖြစ်တဲ့ ဆောင်းဦးရာသီနဲ့ ဆောင်းရာသီအတွက် ပြင်ဆင်မှုတွေထဲမှာတော့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် စမ်းသပ်စစ်ဆေးတဲ့စင်တာမှာ ဒေသန္တရ ဆေးခန်းတွေ ဖွင့်ထားတဲ့ စနစ်သစ်တစ်ခုကို ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ထူထောင်နေတာလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

လတ်တလောမှာတော့ ဖျားနာတာ ဒါမှမဟုတ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ တခြားရောဂါလက္ခဏာတွေ ခံစားနေရတဲ့ လူတွေဟာ ပုံမှန်အားဖြင့် နည်းလမ်း ၂မျိုးထဲက  တစ်မျိုးမဟုတ် တစ်မျိုးနဲ့ စမ်းသပ်စစ်ဆေးလို့ ရပါတယ်။

အဲဒီလို ရောဂါလက္ခဏာပြတဲ့သူတွေ အနေနဲ့ တစ်နည်းကတော့ ပြည်သူကျန်းမာရေးစင်တာတွေမှာ ဖွင့်လှစ်ထားတဲ့ အကြံပေးဆွေးနွေးတဲ့ ကောင်တာနဲ့ ဆက်သွယ်ပြီး စမ်းသပ်စစ်ဆေးဖို့အတွက် သတ်မှတ်ပေးထားတဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို လွှဲပြောင်းပေးတာမျိုး ခံယူနိုင်ပါတယ်။ ဒါမှမဟုတ်ရင် နောက်တစ်နည်းကတော့ ဒေသန္တရ ဆေးခန်းတစ်ခုခုကို သွားပြီး ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အသင်းအဖွဲ့က ထူထောင်ထားတဲ့ ဒေသန္တရ ရောဂါစမ်းသပ်ရှာဖွေတဲ့စင်တာမှာ စစ်ဆေးမှုခံယူနိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်နေကြတဲ့ အချက်ကတော့  တုပ်ကွေးရာသီဖြစ်တဲ့ ဆောင်းဦးနဲ့ ဆောင်းရာသီအတွင်း အဖျားရှိတာ ဒါမှမဟုတ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်  ရောဂါလက္ခဏာရှိသူတွေက စမ်းသပ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုတာ များလာမယ့် အချက်ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒါကြောင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် စမ်းသပ်စစ်ဆေးတဲ့ စနစ်ကို ပိုကောင်းလာအောင် လုပ်ဖို့  ဆုံးဖြတ်ထားပါတယ်။ အဲဒီစနစ်က ဒေသန္တရ ဆေးခန်းတွေမှာ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုလုပ်တာအပြင် ဗိုင်းရပ်စ် ရှိ မရှိ စမ်းသပ်ရှာဖွေနိုင်အောင်လည်း လုပ်ပေးဖို့ ရှိပါတယ်။

ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေမှာ မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ ဆေးခန်းတွေမှာသာ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေကို လုပ်လို့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ဆေးခန်းတွေမှာ စစ်ဆေးမှုရလဒ်ကို အချိန်တိုအတွင်း ထုတ်ပေးနိုင်မယ့် အသုံးပြုရ လွယ်ကူအဆင်ပြေတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပဋိပစ္စည်းစမ်းသပ်တဲ့ ကိရိယာလေးတွေကို အများဆုံး သုံးကြမှာပါ။  

လူတစ်ယောက်မှာ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံထားရတယ်လို့ စမ်းသပ်တွေ့ရှိခဲ့ရင် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစင်တာက ဆေးရုံ ဒါမှမဟုတ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ သီးခြားခွဲနေထိုင်ရမယ့်အဆောက်အအုံ ဆီကို စေလွှတ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

တကယ်လို့များ ဆေးခန်းတွေက စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှု မလုပ်ပေးနိုင်တာ ဒါမှမဟုတ် စနေ/တနင်္ဂနွေ မို့လို့ ဆေးခန်း ပိတ်ထားတာမျိုး ဖြစ်ခဲ့ရင် လူနာအနေနဲ့  ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစင်တာတွေမှာရှိတဲ့ အကြံပေးဆွေးနွေးတဲ့ ကောင်တာ ဒါမှမဟုတ် ဒေသန္တရစမ်းသပ်စစ်ဆေးတဲ့ စင်တာတွေကို ဆက်သွယ်လို့ ရနိုင်ပါတယ်။

ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အစီအစဉ်က တုပ်ကွေးရာသီအတွင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် စမ်းသပ်စစ်ဆေးတဲ့ စင်တာတွေမှာ ဒေသန္တရ ဆေးခန်းတွေ အများကြီးဖွင့်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်နိုင်တဲ့ ဆေးခန်းအရေအတွက်ကို ထပ်တိုးဖို့နဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ထွက်တဲ့ ပဋိပစ္စည်းစမ်းသပ်တဲ့ကိရိယာလေးတွေကို   နေ့စဉ် အခုရေ  ၂ သိန်း သုံးနိုင်အောင် သူတို့က စီစဉ်ထားပါတယ်။

83. လူတွေပြည့်ကျပ်နေတဲ့ ရထားတို့ ကားတို့ စီးနေတဲ့ အချိန်မှာ ကူးစက်မှုကို ကာကွယ်တားဆီးဖို့ ဘယ်လို လုပ်လို့ ရနိုင်ပါသလဲ။

အဖြေ- အရင်တုန်းက ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ အရဆိုရင် ပါးစပ် နှာခေါင်းစတဲ့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ကနေ ထွက်လာတဲ့ အရည်အစက်တွေနဲ့ တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ သွယ်ဝိုက်တဲ့ နည်းနဲ့ ဖြစ်စေထိတွေ့ရင် လူတွေကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံရနိုင်ပါတယ်။

တချို့လူတွေက ပြောပါတယ် ခုနက သတင်းက မှန်တယ်ဆိုရင် ကိုယ်က လူကျပ်တဲ့ ရထားပေါ်မှာ စီးနေတဲ့အချိန်မှာ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံ ထားရသူတစ်ဦးက ကိုယ့်ဘေးမှာ ရပ်နေပြီး အဲဒီလူက စကားမပြောဘူး၊ မထိဘူးဆိုရင် ကူးစက်မခံရနိုင်ဘူးတဲ့။

လူတွေက စကားပြောတဲ့အချိန်မှာ ပါးစပ်ကနေ အရည်အစက်တွေ ထွက်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အရည်အစက်တွေက အသက်ရှူတဲ့ အခါမှာလည်း  ထွက်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် စကားမပြောဘဲ တိတ်တိတ်လေးနေလို့လည်း  အရည်အစက်တွေ ထွက်မလာဘူးလို့ အာမ မခံနိုင်ပေမဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ ပါးစပ်ကို ပိတ်ထားတာက အရည်အစက်တွေ အပြင်ကို ထွက်လာတဲ့ ပမာဏကို တော်တော်လေး လျှော့ချပေးနိုင်ပါတယ်။

လူတွေအနေနဲ့ စကားပြောတာ ဒါမှမဟုတ် ထိတွေ့ ကိုင်တွယ်တာတွေ ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။ နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ဆင်တာ၊ လက်တွေကို သေသေချာချာ ဆပ်ပြာနဲ့ ဆေးကြောတာ ဒါမှမဟုတ် ပိုးသတ်ဆေးရည်နဲ့ လက်တွေကို မကြာခဏ ပွတ်သပ်သန့်စင်တာမျိုး လုပ်ဖို့ကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

82. ဘယ်လိုမျိုးနေရင် ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရနိုင်သလဲ။

အဖြေ- ပါးစပ်၊ နှာခေါင်း စတဲ့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ကနေထွက်လာတဲ့ အရည်အစက်တွေက တစ်ဆင့် ကူးစက်တာအပြင် ဒီဗိုင်းရပ်စ်က သွယ်ဝိုက်တဲ့ တခြားနည်းလမ်းနဲ့ ထိတွေ့တာ ကြောင့်လည်း ကူးစက်နိုင် ပါတယ်။ ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူတစ်ဦးက တစ်ခုခုကို ထိတွေ့ကိုင်တွယ် မိပြီးတဲ့နောက် တခြားသူက ထိမိကိုင်မိရင် သွယ်ဝိုက်တဲ့နည်းလမ်းနဲ့ ထိတွေ့မိပြီး တစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ လူတွေဟာ သူတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ နှာခေါင်းနဲ့ ပါးစပ်အပါအဝင် မျက်နှာ တစ်ခုလုံးကို မကြာခဏ ထိတွေ့ ကိုင်တွယ်လေ့ရှိကြပြီး တကယ်လို့ ညစ်ပတ်နေတဲ့ လက်တွေနဲ့ အဲဒီလိုတွေသာ ကိုင်တွယ်မိရင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ မျက်လုံးတွေက ကူးစက်ဖို့ အလွန် လွယ်ကူတာကြောင့် လူတွေက မျက်လုံးတွေကို ပွတ်ခြင်းအားဖြင့် ကူးစက်ခံရနိုင်ပါတယ်။ အလွန်သေးငယ်တဲ့ အမှုန်အမွှားလေး တွေထဲကနေ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်နိုင်တယ်လို့လည်း ယုံကြည် ထားကြပါတယ်။ အဲဒီအမှုန်အမွှားလေးတွေက အရည်အစက်တွေထက် သေးငယ်ပြီး လေဝင်လေထွက် မကောင်းတဲ့ နေရာတွေရဲ့ လေထဲမှာ လွင့်မျောနေတတ်ပါတယ်။

အလွန်သေးငယ်တဲ့ အမှုန်အမွှားလေးတွေကနေ ကူးစက်မှုကို ကာကွယ်တားဆီးဖို့အတွက် လူတွေကို “အ သုံးလုံး” လို့ခေါ်တဲ့ အလုံပိတ်နေရာတွေ၊ အုပ်စုလိုက် လူစုလူဝေးရှိတဲ့နေရာတွေနဲ့ အနီးကပ် စကားပြောဆိုတာတွေကို ရှောင်ကြဉ်ကြဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။

ပုံမှန်အားဖြင့် အရည်အစက်တွေဟာ ၂ မီတာ အကွာအဝေးလောက်ကို လွင့်စင်သွားနိုင်တာကြောင့် အနည်းဆုံး တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် အကွာအဝေးခြားပြီး နေတာက ကူးစက်မှုကနေ ကာကွယ်နိုင်မယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။

နိုဘယ်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဘယ်လို ကူးစက်ပြန့်ပွားတယ်ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အရာရာတိုင်းကိုတော့ မသိကြသေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အခုအခြေအနေမှာ ကာကွယ်ရေးအစီအမံတွေက နေရာတကျ ရှိနေတယ်လို့ ယူဆပြီး ပြောရရင် အရည်အစက်တွေနဲ့ မထိတွေ့အောင်နဲ့ ရောဂါ ကူးစက်ခံရသူတွေနဲ့ပါ ထိတွေ့ဆက်ဆံတာတွေ မရှိအောင် သေသေချာချာ စစ်ဆေးပြီး ရှောင်ရှားနိုင်လိမ့်မယ်လို့ ထင်ပါတယ်။

ဂျပန်နိုင်ငံတစ်ဝန်း ရောဂါကူးစက်မှုအန္တရာယ်ကို လျှော့ချဖို့အတွက် အာဏာပိုင်တွေက လူတိုင်းကို နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ဆင်ကြဖို့၊ လေထဲမှာပျံ့နှံ့နေတဲ့ အရည်အစက်တွေကို ကာကွယ်တားဆီးဖို့နဲ့ အရည်အစက်တွေကနေ ကူးစက်နိုင်တာကြောင့် တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက်ကြား အနည်းဆုံး ၂ မီတာလောက် ခြားပြီးနေကြဖို့ တိုက်တွန်းနေပါတယ်။

လူတွေကိုလည်း လက်တွေကို ဆေးကြောကြဖို့ အကြံပေးထားပြီး အဲဒီလို လက်ဆေးတာကို သေချာလုပ်မယ်ဆိုရင် အမှုမဲ့ အမှတ်မဲ့ ပါးစပ်၊ နှာခေါင်း ဒါမှမဟုတ် မျက်စိတွေကို ထိမိ ကိုင်မိရင်တောင် ရောဂါ ကူးစက်နိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

81. နိုဘယ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်က ဘယ်နေရာကနေစ ပေါ်လာပြီး ဘယ်အချိန်မှာ စတွေ့ခဲ့တာပါလဲ။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်က ဘယ်နေရာ ဘယ်အချိန်မှာ စတင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့လဲဆိုတာကို ဆက်လက်ရှာဖွေနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံ ဝူဟန်မြို့က အာဏာပိုင်တွေရဲ့ ပြောပြချက်အရ COVID-19 ပထမဦးဆုံး ကူးစက်တဲ့ လူနာကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့မှာ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံမှာ တိရစ္ဆာန်အရှင်တွေ ရောင်းဝယ်နေတဲ့ အလေ့အထရှိတဲ့အတွက်   ဝူဟန်မြို့က ဈေးထဲမှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် စတင်ကူးစက်ပြန့်ပွားခဲ့တယ်လို့ ပြောနေကြပါတယ်။ ဝူဟန်မြို့က အဲဒီဈေးမှာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဟာ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်တွေကနေ လူသားတွေဆီကို ကူးစက်လာခဲ့တာလို့ ပြောကြ ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့လည်း ဒီဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ မူလဇာစ်မြစ်ကိုတော့ အခုအထိ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပါဘူး။ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ အရင်းအမြစ်က တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်တွေရောင်းတဲ့ ဈေးမှာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။  ဒါမှမဟုတ်ရင် ဒီဈေးထဲမှာ အရောင်းအဝယ်လုပ်တဲ့သူတွေနဲ့ မဆိုင်ဘဲနဲ့ အဲဒီအချိန်တုန်းက ဝူဟန်မြို့ တစ်ဝန်းမှာ ကူးစက်ပျံ့နှံ့နေပြီးသားလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ 

ကျွမ်းကျင်သူတွေကတော့ COVID-19 ရောဂါပိုးကို ပထမဦးဆုံး သယ်လာတာ လင်းနို့တွေဖြစ်နိုင်တယ်လို့ အရိပ်အမြွက် ပြောဆိုနေပေမဲ့ အဲဒီလင်းနို့တွေက ဘယ်ဒေသမှာ စတင်ပေါက်ဖွားကြီးပြင်းလာတဲ့ လင်းနို့အမျိုးအစားလဲဆိုတာကိုတော့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပါဘူး။

တောင်တွေကြားထဲက တောနက်နက်ထဲမှာ နေထိုင်တဲ့ လင်းနို့တွေက ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကို သယ်ဆောင်လာပြီး အဲဒီတောတောင်ထဲကို လာတဲ့ လူတွေဆီကို ကူးစက်ခဲ့တာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ ဝူဟန်မြို့ကို ပြန်လာကြတဲ့ အဲဒီလူတွေက ကူးစက်ခံခဲ့ရတာကို အမှုမဲ့ အမှတ်မဲ့ နေပြီး သူတို့ကနေတစ်ဆင့် တခြားသူတွေဆီကို ကူးစက်သွားတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ရောဂါကူးစက်ခံရတဲ့ လမ်းကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အခုအချိန်အထိတော့ တိတိကျကျ သေသေချာချာ သိတာမျိုး မရှိသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

80. လူသားအချင်းချင်း ကူးစက်နိုင်တဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစား ဘယ်နှမျိုးလောက် ရှိပါသလဲ။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် မျိုးဗီဇပေါင်း ၅၀ ကျော်ရှိတာကို တွေ့ရှိထားပါတယ်။ အဲဒီအထဲက ၆ မျိုးက လူသားအချင်းချင်း ကူးစက်နိုင်တယ်လို့ လူသိများပါတယ်။ ၆ မျိုးထဲကမှ ၄ မျိုးက ပုံမှန် ဖြစ်နေကျ အအေးမိ ရောဂါလို့ ရှာဖွေ တွေ့ရှိထားပါတယ်။

လူအများစုက ကလေးဘဝကတည်းက ဒီ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစား ၄ မျိုးထဲက တစ်မျိုး ဒါမှမဟုတ် တစ်မျိုးထက်ပိုတဲ့ ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံထားရပြီး ဖြစ်တယ်လို့ ယုံကြည်ရပါတယ်။

ကျန်တဲ့ ၂ မျိုးကတော့ SARS လို့ခေါ်တဲ့ (ပြင်းထန်အသက်ရှူ လမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါ) နဲ့ MERS လို့ခေါ်တဲ့ (အရှေ့အလယ်ပိုင်း အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ဆိုင်ရာရောဂါတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ၂ မျိုးကတော့ တခြား အမျိုးအစား ၄ မျိုးနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် ရောဂါလက္ခဏာ ပြင်းပါတယ်။ အဲဒီဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ပြန့်ပွားတဲ့ အချိန်မှာ ဒီကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်က ထွက်ပေါ်လာခဲ့တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ဒီဇင်ဘာလတုန်းက တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက ဝူဟန်မြို့မှာ အဆုတ်ရောင်ရောဂါ ကူးစက်ခံရသူတွေကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစား ၇ ခုမြောက်ကို သူတို့ တွေ့ရှိခဲ့ချိန်မှာ ဒါဟာ လူအချင်းချင်း ကူးစက်နိုင်တဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်လို့ ထုတ်ဖော်ခဲ့ကြပါတယ်။

ကျွမ်းကျင်သူအများအပြားက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် မျိုးဗီဇသစ် ထွက်ပေါ်လာလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ထားခဲ့ကြပေမယ့် ဒီလောက် ဒုက္ခပေးလိမ့်မယ်လို့ မထင်ထားခဲ့ဘူးလို့ ပြောပါတယ်။

အစောပိုင်းက ပြောခဲ့သလို ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစား ၄ မျိုးက ပုံမှန်အအေးမိရောဂါ ဖြစ်ပါတယ်။ SARS ရောဂါက ရောဂါလက္ခဏာတွေကို အလွယ်တကူ ခွဲခြားနိုင်တာကြောင့် အောင်အောင်မြင်မြင်နဲ့ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး MERS ရောဂါကလည်း ကပ်ရောဂါတစ်ခု ဖြစ်မလာခဲ့ပါဘူး။

အဲဒါကြောင့် ဒီရောဂါပိုးကို လူတွေက ဂရုစိုက်ပြီး စောင့် မကြည့်ခဲ့ကြပါဘူး။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် မျိုးဗီဇသစ်တစ်မျိုး ထွက်ပေါ်လာခဲ့မယ်ဆိုရင်တောင် ထိန်းချုပ်နိုင်မယ် ဒါမှမဟုတ် အများကြီး ကူးစက်ပြန့်ပွားမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ယုံကြည်နေခဲ့ကြပါတယ်။

ကပ်ရောဂါဖြစ်စေတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်မျိုးဗီဇသစ်ရဲ့ အန္တရာယ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတိပေးထားတဲ့ စာအုပ်တွေ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက ကျွမ်းကျင်သူအများစုကတော့ အဲဒီစာအုပ်တွေ ထဲမှာပါတဲ့ အချက်တွေက လက်တွေ့ ကျတဲ့ အကြောင်းအရာတွေလို့ မထင်ထားပါဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

79. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်က ဘာကြောင့် အကြီးအကျယ် လျင်လျင်မြန်မြန်နဲ့ ကူးစက် ပျံ့နှံ့နေတာပါလဲ။

အဖြေ- လတ်တလောမှာတော့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်ကို တိုက်ဖျက်ဖို့ ကာကွယ်ဆေး မရနိုင်သေးပါဘူး။ ဘယ်လောက်တောင်မှ ကူးစက်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုးလဲ ဆိုတာကို ကူးစက်ခံထားရတဲ့ သူ တစ်ဦးဆီကနေ အသစ် ထပ်မံ ကူးစက်တဲ့ ပျမ်းမျှ လူဦးရေကို ကြည့်ပြီး ခန့်မှန်းတွက်ချက် နိုင်ပါတယ်။

ဥပမာ- ရောဂါပိုးကူးစက်ခံထားရတဲ့ လူတစ်ဦးက ပျမ်းမျှ ၀.၅ ဦးကို ကူးစက်သွားတယ်ဆိုရင် ဒီဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ကူးစက်ပြန့်ပွားလွယ်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်မဟုတ်ဘူး ပြီးတော့ လူတွေ အများကြီးကိုလည်း ကူးနိုင်စွမ်း မရှိဘူးဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ပါ။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်ကတော့ ကူးစက်ခံထားရသူ တစ်ဦးကနေ နောက်ထပ် လူ ၂.၅ ဦးလောက်အထိ ကူးစက်နိုင်စွမ်းရှိတယ်လို့ ယုံကြည်ရပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂျပန်အစိုးရကို အကြံပေးနေတဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့က ရောဂါပိုးကူးစက်ခံထားရတဲ့ သူတိုင်းကနေ နောက်ထပ် လူ ၂.၅ ဦးလောက်အထိ ဆက်ပြီး ကူးစက်သွားစေနိုင်တာမျိုး မဟုတ်ဘူးလို့ ယုံကြည်ထားကြောင်း သူတို့က ဆိုပါတယ်။ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရသူ ၁၀ ဦးရှိရင် အဲဒီအထဲက ၈ ဦးက နောက်ထပ် တစ်ဦးဦးကို ကူးစက်ဖို့ဆိုတာ ဖြစ်နိုင်ခြေ နည်းပါးပြီး ကျန်တဲ့ ၂ ဦးက နောက်ထပ် ၁၀ ဦးစီကို ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်စေနိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

နောက်ထပ် ပြဿနာတစ်ခုက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ် ကူးစက်ခံရသူက ရောဂါလက္ခဏာ ချက်ချင်း မပြတဲ့အတွက် ခွဲခြားသိရှိနိုင်ဖို့ မလွယ်ကူတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တခြား ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် တစ်မျိုးဖြစ်တဲ့ SARS ဗိုင်းရပ်စ်က လူတွေ ကူးစက်ခံရတဲ့ အချိန်မှာ ရောဂါလက္ခဏာချက်ချင်းပြတဲ့အတွက်ကြောင့် ဒီလူမှာ ရောဂါ ကူးစက်နေပြီဆိုတာ သိနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် SARS ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရသူကို အလွယ်တကူသိရှိနိုင်တဲ့အတွက် တခြား လူတွေကို မကူးစက်အောင် ကာကွယ်တားဆီးဖို့ သီးခြား ခွဲထားနိုင် ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်ကကျတော့ ကူးစက်ခံထား ရတဲ့ သူတွေမှာ ရောဂါလက္ခဏာ မပြဘူးဆိုရင်တောင် ဒီဗိုင်းရပ်စ်က ကူးစက်ပြန့်ပွားနိုင်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ဒီကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်က ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့က ခက်ခဲပါတယ်။

78. နှာချေ၊ ချောင်းဆိုးတဲ့အခါ ဘယ်လို ပြုမူဆောင်ရွက် ရမလဲဆိုတာနဲ့ လက်တွေကို ဆေးကြောတဲ့အခါမှာ ဘယ်လို သတိထားပြီး ဆေးကြောသင့်ပါသလဲ။

အဖြေ- တုပ်ကွေးနဲ့ အအေးမိရောဂါတွေကို ဖြစ်စေတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ တူတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံထားရတဲ့လူတစ်ဦးက ချောင်းဆိုး ဒါမှမဟုတ် နှာချေလိုက်တဲ့အခါမှာ ထွက်လာတဲ့ အရည်အစက်တွေကနေ တစ်ဆင့် ကူးစက်ပြန့်ပွားပါတယ်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်တဲ့အနေနဲ့ လက်တွေကို မကြာခဏ ဆေးကြောဖို့နဲ့ “ချောင်းဆိုးတဲ့အခါ ကျင့်သုံးရမယ့် အပြုအမူတွေ” ကို လိုက်နာကြဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ ဒီလို ဆောင်ရွက်ချက်တွေဟာ တခြား ကူးစက်ရောဂါတွေကို တိုက်ဖျက်တဲ့ လုပ်ဆောင်နည်းတွေနဲ့ အလားတူပဲလို့ WHO က ဆိုပါတယ်။

လက်တွေကို ဆေးကြောတဲ့အခါ ဆပ်ပြာကို အသုံးပြုပြီး ရေများများနဲ့ စင်ကြယ်အောင် ဆေးပေးပါ။ လက်ချောင်းတွေနဲ့ လက်သည်း ကြားလေးတွေအပြင် လက်ဖမိုး၊ လက်ဖဝါး စတဲ့ လက်ရဲ့ မျက်နှာပြင်တစ်ခုလုံးကို သန့်ရှင်းသွားအောင် အနည်းဆုံး မိနစ် ၂၀ ကြာအောင် ဆေးကြောပါ။ ဆပ်ပြာနဲ့ ရေ မရနိုင်တဲ့အခါ အရက်ပြန်ပါဝင်တဲ့ လက်သန့်ဆေးရည်ကို သုံးပြီး လက်တွေကို သေချာ ပွတ်ပြီး သန့်စင်ပါလို့ WHO က တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

မသန့်ရှင်းတဲ့လက်နဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ မျက်စိ၊ ပါးစပ်နဲ့ နှာခေါင်းတွေကို ထိမိကိုင်မိခဲ့ရင် ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လက်ကို ဆပ်ပြာနဲ့ ရေနဲ့ သေသေချာချာ မဆေးကြောရသေးခင်မှာ မျက်နှာကို မကိုင်တွယ်မိဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

ချောင်းဆိုးတာနဲ့ နှာချေတာလိုမျိုး ရောဂါလက္ခဏာပြလာချိန်မှာ ချောင်းဆိုးတဲ့အခါ ကျင့်သုံးရမယ့် အပြုအမူတွေကို သေချာပေါက် လိုက်နာဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါမှသာ မိမိအနေနဲ့ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရပြီဆိုရင်တောင် ကိုယ့် ပတ်ဝန်းကျင်က လူတွေကို တစ်ဆင့် ကူးစက်တာမျိုး မဖြစ်စေပါဘူး။

နှာချေတာ ဒါမှမဟုတ် ချောင်းဆိုးတဲ့အခါ ပါးစပ်ကို တစ်ရှူးအုပ်ထားတာမျိုး ဒါမှမဟုတ် ပါးစပ်ကို လက်ကို တံကောက်ကွေးနဲ့ အုပ်ထားပြီး နှာချေတာမျိုး လုပ်သင့်ပါတယ်။ တစ်ရှူးသုံးနှာချေပြီးရင် အဲဒီတစ်ရှူးကို အမှိုက်ပုံးထဲ ချက်ချင်းလွှင့်ပစ်ပြီး လက်ကို သေချာ ဆေးကြောပါ။ လက်တွေက ဗိုင်းရပ်စ်တွေနဲ့ မသန့်မရှင်းဖြစ်နေနိုင်တဲ့ အတွက်ကြောင့် ပါးစပ်ကို လက်နဲ့အုပ်ပြီး ချောင်းမဆိုးမိပါစေနဲ့လို့ WHO က သတိပေးထားပါတယ်။

77. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ PCR စမ်းသပ် စစ်ဆေးမှု လုပ်ဖို့ဆိုတာ မလွယ်ဘူးလို့ ကြားရပါတယ်။ ဘာ့ကြောင့်ပါလဲ။

အဖြေ- PCR စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုဆိုတာ ရောဂါပိုးဖြစ်ပွားစေတဲ့ မျိုးဗီဇကို ရှာဖွေတာဖြစ်ပြီး စမ်းသပ်တဲ့အချိန်မှာ လူတစ်ဦး ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံထားရလား မခံရဘူးလားဆိုတာကို အဆုံးအဖြတ် ပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒီလို စစ်ဆေးမှုဟာ တော်တော်လေး မှန်ကန်တိကျတယ်ဆိုပေမယ့် စစ်ဆေးတဲ့ရလဒ်ကို ရဖို့ အချိန်ယူ ရပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံဟာ တခြားနိုင်ငံတွေလို PCR စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေ အများကြီး မလုပ်ဘူးလို့ သိရပါတယ်။ နိုဘယ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပိုး ပေါ်မလာခင်တုန်းက PCR စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေ လုပ်ဆောင်ဖို့ အခွင့်အလမ်း အများကြီး မရှိခဲ့တဲ့အတွက်ကြောင့် အခုလည်း သိပ်မလုပ်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီအကြောင်းရင်းတွေထဲက တစ်ခုကတော့ PCR စမ်းသပ်မှုတွေ လိုအပ်တဲ့ SARS လို့ခေါ်တဲ့ (ပြင်းထန်အသက်ရှူ လမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါ) ဒါမှမဟုတ် MERS လို့ခေါ်တဲ့ (အရှေ့အလယ်ပိုင်း အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ဆိုင်ရာရောဂါ) ကူးစက်မှုတွေ ဂျပန်နိုင်ငံကို ပျံ့နှံ့လာတာမျိုး မရှိခဲ့တဲ့ အတွက်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် တုပ်ကွေးရောဂါ ရှိ မရှိ အလွယ်တကူ စမ်းသပ်နိုင်တဲ့ test kits ကိရိယာတွေကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုနေတာကြောင့် PCR စမ်းသပ်မှုတွေက ဂျပန်နိုင်ငံမှာ လုပ်ဆောင်ဖို့ အခက်အခဲ ရှိနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အခု ဒီစမ်းသပ်တဲ့စနစ်ကို တဖြည်းဖြည်းနဲ့ တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်နေပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သုံးစွဲနိုင်တဲ့ အနေအထားကို မြန်မြန်ဆန်ဆန် ရောက်ဖို့တော့ မလွယ်ကူသေးဘဲ ဒါက စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုဖြစ် နေသေးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

76. အခန်းတွေကို လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် ဘယ်လို လုပ်ရမလဲ။

အဖြေ- YKK AP ကုမ္ပဏီက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ် အမျိုးအစားသစ်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ပြတင်းပေါက်တွေ ရှိတဲ့ အခန်းတွေကို လေဝင် လေထွက်ကောင်းအောင် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သူ့ကုမ္ပဏီရဲ့ အင်တာနက်ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ အကြံပေးချက်တွေကို စာရင်းနဲ့တကွ တင်ပေးထားပါတယ်။ YKK AP ကုမ္ပဏီက ပြတင်းပေါက်နဲ့ တံခါးတွေကို ထုတ်လုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီကုမ္ပဏီရဲ့ အကြံပြုချက်ထဲမှာ “ပြတင်းပေါက် ၁ ပေါက်တည်း ဖွင့်ထားမယ့်အစား ၂ ပေါက်ဖွင့်ထားဖို့ အကြံပေးထားပါတယ်။ ပြတင်းပေါက် ၂ ပေါက် ဖွင့်တဲ့အခါ တစ်ပေါက်နဲ့ တစ်ပေါက် မျက်နှာချင်းဆိုင် ထောင့်ဖြတ်အနေအထားမှာရှိတဲ့ ပြတင်းပေါက် တွေကို ဖွင့်ထားမှသာ လေဝင်လေထွက်ကောင်းမယ်လို့ လမ်းညွှန် ထားပါတယ်။

ပြတင်းပေါက် တစ်ပေါက်တည်းပဲ ပါတဲ့ တိုက်ခန်းတစ်ခန်းမှာ- အခန်းတွင်းထဲကို လေဝင်စေမယ့် လမ်းကြောင်းဖြစ်အောင် တံခါးမကြီး တွေကို ဖွင့်ထားဖို့နဲ့ လေလှည့်ပတ်သွားနိုင်အောင် ပန်ကာတွေကို အသုံးပြုဖို့လည်း အဲဒီကုမ္ပဏီက အကြံပြုထားပါတယ်။

ဒါ့အပြင် လျှောတံခါးလိုမျိုး ဖွင့်ရတဲ့ ပြတင်းပေါက်တွေဆိုရင် တံခါးချပ်တွေကို အလယ်ကို ရွှေ့ထားလိုက်ရင် ဘေးတစ်ဖက် တစ်ချက်က ပွင့်နေတဲ့ အပေါက်တွေကနေ လေဝင်လေထွက် ရှိနေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

75. လေအေးပေးစက် ဖွင့်ထားချိန်မှာ အခန်းတွေကို လေဝင်လေထွက် ကောင်းအောင် ဘယ်လို လုပ်နိုင်ပါသလဲ။

အဖြေ- လေအေးပေးစက် ထုတ်လုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီကြီးဖြစ်တဲ့ Daikin Industries က လေအေးပေးစက်တွေဟာ အခန်းထဲက လေတွေကိုပဲ အသုံးပြုပြီး လည်ပတ်စေတာကြောင့် လေဝင်လေထွက် ကောင်းအောင် လုပ်ထားတာမျိုး မရှိဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် လေအေးပေးစက်ဖွင့်ထားချိန်မှာ တစ်ခါတလေ ပြတင်းပေါက်တွေ ဖွင့်ပြီး လတ်ဆတ်တဲ့လေ အခန်းထဲ ဝင်လာအောင် လုပ်ဖို့ လူတွေကို တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

တချို့လူတွေကတော့ အဲဒီလို လုပ်ရင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို ဖြုန်းတီးရာရောက်တယ်လို့ ထင်ကောင်း ထင်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလိုလူမျိုးတွေအတွက် တာဝန်ရှိသူ တစ်ဦးက လေဝင်လေထွက် ကောင်းအောင် လုပ်နေချိန်မှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အသုံးပြုမှု အလဟဿ မဖြစ်အောင် လုပ်တဲ့နည်းတစ်နည်းကို ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။ လေအေးပေးစက်ဆိုတာက ဖွင့်လိုက် ပိတ်လိုက်လုပ်ရင် ဓာတ်အား ပိုကုန်တဲ့အတွက်ကြောင့် ပြတင်းပေါက်ဖွင့်တဲ့ အချိန်မှာလည်း လေအေးပေးစက်ကို ဆက်ပြီး ဖွင့်ထားသင့်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

နောက်တစ်ချက်က ပူပြင်းတဲ့ရာသီမှာဆိုရင် ပြင်ပက လေကို အခန်းထဲ သွင်းလိုက်တဲ့အချိန်မှာ အခန်းတွင်းအပူချိန်ကို မြင့်တက်သွား စေတာကြောင့် လေအေးပေးစက်က ပိုအလုပ်လုပ်ရတဲ့အတွက် လျှပ်စစ်သုံးစွဲမှုကလည်း တိုးလာနိုင်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် လုပ်တော့မယ်ဆိုရင် အခန်းတံခါး မဖွင့်ခင်မှာ လေအေးပေးစက်ရဲ့ အပူချိန်ကို အပြင်က အပူချိန်နဲ့ အနီးစပ်ဆုံး ဒီဂရီအထိရောက်အောင် ထပ်တိုးပြီးတော့ ဖွင့်ဖို့ အရေးကြီးတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

74. လူတစ်ဦးဟာ နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်ထားချိန်မှာ အပူလျှပ်ပြီး နေထိုင်မကောင်းဖြစ်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ကို မြင့်တက်လာစေ နိုင်သလား။

အဖြေ- နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်ထားချိန်မှာ မျက်နှာပေါ်က အပူချိန် ဘယ်လောက် ပြောင်းလဲသွားလဲဆိုတာကို အပူချိန်တိုင်း ကိရိယာကို သုံးပြီး စမ်းသပ်မှု လုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီလို စမ်းသပ်ရာမှာ လူတစ်ဦး-- နှာခေါင်းစည်း မတပ်ထားတဲ့အချိန်မှာ နှုတ်ခမ်းတစ်ဝိုက်က အရေပြားအပူချိန်ဟာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၃၆ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် နီးပါး ရှိတာကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

ဒီအတိုင်အတာ ပမာဏဟာ NHK အသံလွှင့်ဌာန တည်ရှိရာ တိုကျို ရှီဘူယ ရပ်ကွက်မှာ နွေရာသီအစောပိုင်း ရက်က တိုင်းတာ ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ နှာခေါင်းစည်း တပ်လိုက်တာနဲ့ မကြာခင်မှာဘဲ နှုတ်ခမ်းတစ်ဝိုက်က အပူချိန်ဟာ ၃၉ ကနေ ၄၀ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ်အထိ ၃ ဒီဂရီကျော်လောက် အပူချိန် တက်လာပါတယ်။ ၅ မိနစ်လောက် ကြာပြီးနောက် နှာခေါင်းစည်း အောက်မှာ ပိတ်မိနေတဲ့ အပူကြောင့် နှုတ်ခမ်းတစ်ဝိုက်က အရေပြားမှာ ချွေးတွေ စထွက်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒီစမ်းသပ်မှုက နှာခေါင်းစည်း မတပ်ခင်ကထက် တော်တာ်ပူလာတယ်ဆိုတာ ခံစားရပြီး အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ အသက်ရှူ မဝဘူးလို့ ခံစားရပါတယ်။

Nippon Medical School Graduate School က ပါမောက္ခ ယိုကိုဘိုရိ ရှိုဂျိ (Yokobori Shoji) က နှာခေါင်းစည်းက တပ်ဆင်ထားသူကို အပူလျှပ်လွယ်တယ်ဆိုတာ အမြဲတမ်း ဖြစ်နေမှာ မဟုတ်ပါဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်ထားခြင်းအားဖြင့် အသက်ရှူရခက်ခဲစေပြီး နှလုံးခုန်နှုန်းနဲ့ အသက်ရှူနှုန်း ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက် မြန်လာတဲ့ ရလဒ်တွေကို ပြသထားတဲ့ အချက်အလက်တွေကို သူက ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကိုယ်လက်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တဲ့အခါနဲ့ လေထုထဲမှာ အပူချိန် မြင့်တက်လာတဲ့အချိန်တွေ ပေါင်းဆုံသွားရင်တော့ နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်ထားချိန်မှာ အပူလျှပ်ခြင်း ဝေဒနာရရှိစေမယ့် အန္တရာယ် မြင့်တက်လာနိုင်စေတယ်လို့ သူက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်ထားခြင်းဖြင့် အရည်အစက်တွေ လွင့်စင်ပြီး ရောဂါပိုးကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုကို တားဆီးဖို့က အရေးကြီးတယ်လို့လည်း ပါမောက္ခ ယိုကိုဘိုရိ က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အသက်အရွယ်ကြီးတဲ့ သူတွေနဲ့ တစ်ယောက်တည်း နေထိုင်သူတွေအတွက် အပူမလျှပ်အောင် လုံလောက်တဲ့ ကြိုတင်ကာကွယ်မှုတွေ လုပ်ထားဖို့ကလည်း အရေးကြီးတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ အဲဒီလို အပူလျှပ်လွယ်တဲ့ သူတွေအနေနဲ့ နှာခေါင်းစည်းတွေကို ချွတ်ထားဖို့နဲ့ အပြင်သွားတဲ့အခါ သစ်ပင်ရိပ်အောက်မှာ အနားယူတာ၊ လူသိပ်မများတဲ့ နေရာတွေမှာ အနားယူတာမျိုးတွေ လုပ်ဆောင်ဖို့ ပါမောက္ခ ယိုကိုဘိုရိ က အကြံပြုထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ချွေးတွေ ထွက်လာပြီး နှာခေါင်းစည်းတွေက စိုစွတ်လာတဲ့အခါ လေဝင် လေထွက် မကောင်းဘူး ဖြစ်လာနိုင်တာကြောင့် အဲဒီလို ဖြစ်လာတဲ့အခါ နှာခေါင်းစည်းတွေကို လဲပြီး တပ်ဆင်ကြဖို့လည်း ပါမောက္ခ ယိုကိုဘိုရိ က အကြံပြု တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

73. အလုပ်လုပ်တဲ့ ပုံစံကို အိမ်ကနေ လုပ်လို့ မရတဲ့ အလုပ်မျိုးဖြစ်တဲ့ ကုန်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်တဲ့ စက်ရုံတွေ အတွက် ညွှန်ကြားထားတဲ့ စက်ရုံတွင်း လိုက်နာရမယ့် လမ်းညွှန်ချက်တွေကို ပြောပြပေးပါမယ်။

အဖြေ- ထရပ်ကား ထုတ်လုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီ Mitsubishi Fuso Truck နဲ့ Bus Corporation က ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အဆင့်အလိုက် တာဝန်ယူထားတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေအတွက် ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှု တိုက်ဖျက်ရေး လမ်းညွှန်ချက်တွေကို ချမှတ်ပေးထားပါတယ်။

တိုကျိုအနီး ခါဝါစာကီ မြို့က အဲဒီကုမ္ပဏီရဲ့ စက်ရုံမှာ ဝန်ထမ်းတွေကို ထိုင်တဲ့အခါပဲဖြစ်ဖြစ် မတ်တပ်ရပ်တဲ့ အခါပဲ ဖြစ်ဖြစ် တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦးအကြား ၁.၅ မီတာ အကွာအဝေးခြားပြီး နေဖို့ ညွှန်ကြားထားပါတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေ နီးနီးကပ်ကပ် ရပ်ပြီး အလုပ်လုပ်ဖို့ လိုအပ်တဲ့အခါ ဥပမာ-လေးလံတဲ့ ပစ္စည်းအစိတ် အပိုင်းတွေကို အတူတူ သယ်ရတဲ့အချိန်မှာ နှာခေါင်းစည်းအပြင် မျက်နှာဖုံးအကြည်ကိုပါ တပ်ဆင်တာမျိုး လက်တွေ့ စမ်းသပ်လုပ်ကြည့်ကြဖို့ ညွှန်ကြား ထားပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ဝန်ထမ်းတွေအားလုံးကို သူတို့အလုပ်လုပ်ရာမှာ ဝတ်ဆင်တဲ့ လက်အိတ်တွေကို နေ့တစ်ဝက်ကျိုးရင် တစ်ကြိမ်ပြန်လဲခိုင်းပြီး ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်တားဆီးဖို့အတွက် အဝတ်လဲခန်း တွေကို မကြာခဏ ပိုးသတ်ထားဖို့ ညွှန်ကြားထားပါတယ်။

Mitsubishi Fuso ကုမ္ပဏီက တာဝန်ရှိသူ မစ္စတာ ဘာဘာ တာကာ့ရှိ (Baba Takashi) ကို မေးမြန်းရာမှာ ထရပ်ကား ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း အဆင့်တိုင်းမှာ စက်နဲ့ အလိုအလျောက် လုပ်ဆောင်ဖို့ ခက်ခဲပြီး အလုပ်အများစုက လူကိုယ်တိုင် ကာယအားနဲ့ လုပ်ရတာကြောင့် ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်တိုက်ဖျက်ရေး အစီအမံတွေ လုပ်ဖို့ အလွန် အရေးကြီးတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကို နှိမ်နင်းဖျက်ဆီးဖို့အတွက် အချိန်တစ်ခုအထိ ဆက်လုပ် ရနိုင်ခြေရှိပြီး ဝန်ထမ်းတွေဆီကနေလည်း အဆိုပြုချက်တွေကို နားထောင်မှ လုပ်ငန်းခွင်ပတ်ဝန်းကျင် တိုးတက်ကောင်းမွန်ပြီး အားလုံး ပိုပြီးတော့ ဘေးကင်းတဲ့ အလုပ်ခွင်မှာ စိတ်ချမ်းချမ်းသာသာနဲ့ လုပ်ကိုင်နိုင်မှာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ မော်တော်ကားထုတ်လုပ်မှုမှာ ထိပ်တန်းမှာရှိနေတဲ့ တိုယိုတာ မော်တာ ကုမ္ပဏီက မတ်လ အနှောင်းပိုင်းတုန်းက အာ့အိချိခရိုင်မှာရှိတဲ့ ကားထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံ ၁၀ ခုမှာ ညနေပိုင်း အလုပ်စတင်မယ့် အလုပ်ချိန်ကို နာရီဝက် နောက်ဆုတ်လိုက်ပါတယ်။ ဒါဟာ နေ့ဆိုင်း နဲ့ ညဆိုင်း တာဝန်ချိန်အပြောင်းအလဲမှာ မိနစ် ၉၀ လောက် ခြားသွားတဲ့အတွက် အဆိုင်း မတူတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေအချင်းချင်း တွေ့ဖို့ အခွင့်အလမ်းကို လျှော့ချနိုင်ပါတယ်။

အကြီးစားစက်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်တဲ့ IHI Corporation ဟာ တိုကျိုမှာရှိတဲ့ မီဇူဟိုမြို့က ဂျက်လေယာဉ်အင်ဂျင်စက်ရုံမှာ ဝန်ထမ်းတွေကို အုပ်စု ၂ စု ခွဲထားပါတယ်။ အုပ်စုတစ်စုစီဟာ သီတင်းတစ်ပတ်ခြားတိုင်း တစ်လှည့်စီ ကိုယ့်အုပ်စုနဲ့ ကိုယ် အလုပ်အခြေအနေကို အစီရင်ခံစာ တင်ပြီး ချိတ်ဆက်မိအောင် စီမံထားပါတယ်။

နောက်ထပ် ထရပ်ကားကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Isuzu Motors ကုမ္ပဏီကတော့ မနက်ပိုင်း အလုပ်သွားလာချိန်တွေအတွင်း ဘတ်စ်ကားတွေမှာ လူတွေ ပြည့်ကျပ်နေတာကို ရှောင်ရှားဖို့ ခါနာဂါဝါ (Kanagawa) ခရိုင်၊ ဖူဂျီစာဝါ မြို့မှာရှိတဲ့ သူ့ စက်ရုံကို ကြိုပို့ဘတ်စ်ကားအရေအတွက် ၃ ဆ တိုးမြှင့်ခဲ့ပါတယ်။

72. ကုမ္ပဏီတွေအနေနဲ့ လုပ်ငန်းတွေကို အပြည့်အဝ ပြန်လည်ပတ်နိုင်ဖို့အတွက် ခေးဒန်းလန်း (Keidanren) လို့ခေါ်တဲ့ Japan Business Federation က ရေးဆွဲထားတဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောပြပေးပါမယ်။

အဖြေ- အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်တွေထဲမှာ ရုံးလုပ်ငန်းတွေနဲ့ ကုန်ထုတ်လုပ်ရေး စက်ရုံတွေအတွက် ဆိုပြီး ၂ ပိုင်းခွဲပြီး လမ်းညွှန်ထားပါတယ်။

လက်ရှိ လမ်းညွှန်ချက်တွေကတော့ အင်တာနက်နဲ့ ဆက်သွယ်ပြီး အိမ်ကနေ အလုပ်လုပ်တာ၊ အလုပ်လုပ်ရာမှာ လူတွေ မဆုံအောင် အချိန်ခွဲပြီး လုပ်တာ ဒါမှမဟုတ် အလုပ် လာရတာကို လျှော့ချဖို့ သီတင်းတစ်ပတ်ကို ၃ ရက် နားတာ စတဲ့ အလုပ်လုပ်တဲ့ ပုံစံအမျိုးမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။

ရုံးဝန်ထမ်းတွေအနေနဲ့ အလျင်စလို လုပ်စရာမလိုတဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ခရီးထွက်တာမျိုးတွေ မလုပ်ဖို့၊ အစည်းအဝေး လုပ်တာတွေ၊ လုပ်ငန်းလိပ်စာကတ်ပြားတွေ အပြန်အလှန်ပေးတာနဲ့ အလုပ်ခန့်ဖို့ မေးမြန်းတာတွေကို အွန်လိုင်းကနေလုပ်တာမျိုး စဉ်းစားဖို့ အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်ထဲမှာ တောင်းဆိုထားပါတယ်။

စက်ရုံတွေအတွက် လမ်းညွှန်ချက်တွေထဲမှာတော့ အခြေအနေ အမျိုးမျိုးနဲ့ လိုက်ပြီး နေရာအလိုက် ကာကွယ်တဲ့ နည်းလမ်းတွေကို ခွဲပြီး ဆောင်ရွက်တဲ့ အစီအမံတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဥပမာ- ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းစဉ် တစ်ခုစီတိုင်းမှာ မနက်ပိုင်းအစည်းအဝေးကျင်းပတာ ဒါမှမဟုတ် အမည်စာရင်းခေါ် လူစစ်တာတွေကို လူအနည်းငယ်နဲ့ပဲ ဖြစ်စေ သီးခြားစီ ခွဲပြီး ဖြစ်စေ လုပ်ဆောင်ဖို့ လုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲသူတွေကို အကြံပေးထားပါတယ်။

Keidanren က သူ့ရဲ့ ကုမ္ပဏီအဖွဲ့ဝင်တွေဆီ ဒီ လမ်းညွှန်ချက်တွေကို အကြောင်းကြားထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ Keidanren ရဲ့ အင်တာနက် ဝက်ဘ်ဆိုက်ပေါ်မှာလည်း ဒီလမ်းညွှန်ချက်တွေကို တင်ထားပြီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေအနေနဲ့ ဒီ အချက်အလက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လေ့လာကြဖို့လည်း တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

71. မီးရထားနဲ့ လေကြောင်း ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း နယ်ပယ်တွေအတွက် ချမှတ်ထားတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု တိုက်ဖျက်ရေး လမ်းညွှန်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောပြပေးပါမယ်။

အဖြေ- JR နဲ့ ပုဂ္ဂလိက ရထားလိုင်းကုမ္ပဏီကြီးတွေ အပါအဝင် မီးရထားလုပ်ငန်းအုပ်စုက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ အခြေခံလမ်းညွှန်ချက်တွေ အရ စီမံခန့်ခွဲသူတွေအနေနဲ့ ခရီးသည်တွေကို နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ဆင်ဖို့၊ ရထားကျပ်တဲ့အချိန်ကို ရှောင်ပြီး အိမ်ကနေ အလုပ်လုပ်ကြဖို့နဲ့ လူတွေ အသွားအလာ အများဆုံးအချိန်မှာ အများပြည်သူသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ယာဉ်တွေကို ရှောင်ရှားကြ ပါလို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

မီးရထားပြေးဆွဲတဲ့ ဝန်ဆောင်မှုကို စီမံခန့်ခွဲသူတွေအနေနဲ့လည်း ရထားကို ဂရုတစိုက် ပိုးသတ်သန့်စင်ဖို့နဲ့ လေဝင်လေထွက် ကောင်းအောင် ပြတင်းပေါက်တွေကို ဖွင့်ထားဖို့ တောင်းဆို ထားပါတယ်။

ဒါ့အပြင် အမြန်ရထားတွေပေါ်က သီးသန့်ထိုင်ခုံတွေမှာ သတ်မှတ် ထားတဲ့ အကွာအဝေးကို လိုက်နာပြီး ထိုင်ဖို့ ခရီးသည်တွေအတွက် စီစဉ်ပေးရလိမ့်မယ်လို့လည်း အဲဒီလမ်းညွှန်ချက် ထဲမှာ ပါရှိပါတယ်။

လေယာဉ်ပြေးဆွဲတဲ့ လုပ်ငန်းနယ်ပယ်ဘက်မှာဆိုရင်လည်း Scheduled Airlines Association of Japan က ရေးဆွဲထားတဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တွေထဲမှာ လေကြောင်းလိုင်း ကုမ္ပဏီတွေအနေနဲ့ ခရီးသည်တွေ နှာခေါင်းစည်းတပ်ဆင်ရေး တောင်းဆိုဖို့နဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကိုလည်း လေယာဉ်အတွင်းမှာ ပုံမှန်သန့်ရှင်းရေးလုပ်ကြဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။ ကုမ္ပဏီတွေကလည်း လေယာဉ်ပေါ်မှာ သူ့ဘူးနဲ့သူ ထည့်ထားတဲ့ သောက်စရာတွေကိုပဲ ဝန်ဆောင်မှုပေးဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။

လေဆိပ်အဆောက်အအုံတွေမှာစီမံခန့်ခွဲသူတွေအတွက် ချမှတ်ထားတဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တွေထဲမှာ လေဆိပ်ထဲမှာအမည်စာရင်းသွင်းတာနဲ့ လုံခြုံရေးစစ်ဆေးမှုလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦးကြား သတ်မှတ်ထားတဲ့ အကွာအဝေးကို လိုက်နာကြဖို့နဲ့ ကုမ္ပဏီတွေအနေနဲ့ ခရီးသည်တွေကို မေတ္တာရပ်ခံတဲ့နည်းလမ်းတွေ ပိုကောင်းလာအောင် လုပ်ဖို့လည်း တောင်းဆိုထားပါတယ်။ စီမံခန့်ခွဲသူတွေကိုလည်း ခရီးသည်တွေ မကြာခဏ ထိတွေ့ကိုင်တွယ်မှုရှိတဲ့ ဧရိယာတွေမှာ သန့်ရှင်းရေးကို ဂရုစိုက်လုပ်ဆောင်ဖို့လည်း တောင်းဆိုထားပါတယ်။

အမည်စာရင်းသွင်းတဲ့ ကောင်တာတွေမှာ ပလတ်စတစ် အကြည်ပြား တွေ ကာရံပြီး အရည်အစက်တွေ စင်ပြီးကူးစက် ပြန့်ပွားတာမျိုးကို တားဆီးကာကွယ်ဖို့အတွက် လိုအပ်သလို လုပ်ဆောင်ပါလို့ ညွှန်ကြား ထားပါတယ်။ နေမကောင်းတဲ့ ခရီးသည်တိုင်းကို ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန် တိုင်း--စစ်ဆေးဖို့လည်း ညွှန်ကြားထားပါတယ်။

ဟာနဲဒါ (Haneda)၊ နာရီတာ (Narita) နဲ့ ခဲန်းစိုင်း (Kansai) လေဆိပ်အပါအဝင် ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ အဓိက လေဆိပ်ကြီး ၆ ခုမှာ ခရီးသည်တွေရဲ့ ကိုယ်အပူချိန်ကို အပူချိန်တိုင်းကိရိယာတွေနဲ့ တိုင်းပြီး ဆက်လက် စောင့်ကြည့်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

70. တည်းခိုခန်း အဆောက်အအုံတွေအတွက် လမ်းညွှန်ချက် တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောပြပေးပါမယ်။

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ဟိုတယ်ကြီးတွေနဲ့ တည်းခိုခန်း လုပ်ငန်းအုပ်စုတွေဟာ ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လမ်းညွှန်ချက်တွေ ရေးဆွဲခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်တွေကို All Japan Ryokan Hotel Association, Japan Ryokan & Hotel Association နဲ့ Japan City Hotel Association ဆိုတဲ့ ကုမ္ပဏီအဖွဲ့ ၃ ဖွဲ့က ရေးဆွဲခဲ့ကြတာဖြစ်ပါတယ်။ ဟိုတယ်နဲ့ တည်းခိုခန်းစီမံခန့်ခွဲသူတွေ အနေနဲ့ ဧည့်သည်တွေ ရောက်လာတဲ့အခါ အဖျား ရှိ မရှိ တခြား ရောဂါလက္ခဏာတွေ ရှိ မရှိ စစ်ဆေးဖို့နဲ့ ဧည့်သည်တွေက လက်သန့်ဆေးရည်နဲ့ ဆေးကြော သန့်စင်တာတွေ လုပ်ဖို့ တောင်းဆိုရမယ်လို့ အဲဒီအဖွဲ့က တိုက်တွန်း ထားပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ဧည့်သည်တွေကို သူတို့အခန်းတွေဆီ ဝန်ထမ်းက လိုက်ပို့ပေးမယ့်အစား သူတို့အခန်းရှိတဲ့နေရာကို စာရေးသားထားတဲ့ အချက်အလက်တွေနဲ့ပဲ ရှင်းပြဖို့ တည်းခိုခန်း စီမံခန့်ခွဲသူတွေကို လမ်းညွှန်တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

ညစာစားပွဲခန်းမတွေနဲ့ စားသောက်ဆိုင်တွေမှာ ဧည့်သည်တွေကို ဘေးချင်းယှဉ်ထိုင်ကြဖို့ တိုက်တွန်းသင့်ကြောင်းနဲ့ အရက်ပုလင်းတွေကို ငှဲ့ပေးတဲ့အခါ တစ်ဦးထက်ပိုပြီး အဲဒီအရက်ပုလင်းကို ထိတွေ့ကိုင်တွယ်မှုကို ဟန့်တားဖို့နဲ့ အရက်ခွက်တစ်ခွက်တည်းနဲ့ အလှည့်ကျ ပြောင်းသောက်တာမျိုး မလုပ်ဖို့လည်း အဲဒီလမ်းညွှန်ချက် ထဲမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒါ့အပြင် အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်ထဲမှာ ဟော့ပေါ့လိုမျိုး ဟင်းအိုးတစ်ခုတည်းမှာ ဟင်းလျာတွေထည့်ထားပြီး အားလုံး အတူတူစားကြတာမျိုးနဲ့ စာရှိမိ အသားငါးစိမ်းကိုလည်း တစ်ပန်းကန်ထဲ ထည့်ထားပြီး ဝိုင်းယူစားမယ့်အစား အတတ်နိုင်ဆုံး စားသုံးသူ တစ်ဦးချင်းစီကို သီးခြား ပန်းကန်နဲ့ ထည့်ပေးပြီး ဝန်ဆောင်မှု ပေးသင့်တယ်လို့လည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် တည်းခိုခန်း စီမံခန့်ခွဲသူတွေအနေနဲ့ ဘူဖေးစတိုင်လ်လို ကျွေးမွေးတာမျိုး မလုပ်ဖို့လည်း ထည့်သွင်း စဉ်စားသင့်ကြောင်း ပြောထားပါတယ်။ ဘူဖေးစတိုင်လ် ဆက်ပြီး လုပ်မယ်ဆိုရင် စီမံခန့်ခွဲသူတွေအနေနဲ့ ဧည့်သည်တွေကိုယ်တိုင် ယူဖို့ ခွင့်ပြုမယ့်အစား ဝန်ထမ်းတွေက ကူညီပြီး ဝန်ဆောင်မှုပေးဖို့နဲ့ စားသောက်ရာမှာ အသုံးပြုတဲ့ လက်ကိုင်ညှပ်တွေနဲ့ တူတွေ မျှသုံးတာတွေကို တားဆီးဖို့ တိုက်တွန်းရပါမယ်။

စီမံခန့်ခွဲသူတွေအနေနဲ့ ရေနွေးစိမ်နေရာနဲ့ သန့်စင်ခန်းတွေမှာ လူစုလူဝေး မဖြစ်အောင် ဧည့်သည်အရေအတွက် ကန့်သတ်ထားသင့်ကြောင်းလည်း လမ်းညွှန်ချက်ထဲမှာ ပါ ပါတယ်။ အဲဒီ ဟိုတယ်လုပ်ငန်းအုပ်စုတွေဟာ ဒီလမ်းညွှန်ချက်တွေကို အဖွဲ့ဝင် ဟိုတယ်အချင်းချင်းအကြား ကျယ်ကျယ် ပြန့်ပြန့် သိရှိစေဖို့ စီစဉ်ထားရမှာဖြစ်ပြီး သူတို့ ရင်ဆိုင်ရတဲ့ အခြေအနေတွေနဲ့လိုက်ပြီး လိုအပ်သလို ဆောင်ရွက်သွားကြဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

69. စားသောက်ဆိုင်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူတွေအတွက် လမ်းညွှန်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောပြ ပေးပါမယ်။

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံမှာရှိတဲ့ စားသောက်ဆိုင်လုပ်ငန်းအုပ်စုဟာ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေကို အပြည့်အဝ ပြန်စနိုင်ဖို့အတွက် လမ်းညွှန်ချက်တွေကို ရေးဆွဲခဲ့ကြပါတယ်။ အစားအစာတွေရဲ့ ဘေးကင်းစိတ်ချရမှု၊ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်မှုနဲ့ အဆောက်အအုံတွင်းမှာ တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး သတ်မှတ်ထားတဲ့ အကွာအဝေးအတွင်း ခပ်ခွာခွာ နေရေးစတဲ့ အစီအမံတွေ လုပ်ဆောင်ကြဖို့ စားသောက်ဆိုင် လုပ်ငန်းရှင်တွေကို အဲဒီအဖွဲ့က တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

အထူးသဖြင့် အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်တွေထဲမှာ ဆိုင်ရှင်တွေအနေနဲ့ ဖောက်သည်တွေအတွက် လက်သန့်ဆေးရည်တွေ ပြင်ဆင်ထားပေး သင့်ကြောင်းနဲ့ ဖျားတာ၊ ချောင်းဆိုးတာနဲ့ တခြား ရောဂါလက္ခဏာတွေ ရှိတဲ့သူတွေကို ဆိုင်အတွင်းမှာ ညစာ စားတာမျိုး မလုပ်ဖို့ တောင်းဆိုသင့်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ဆိုင်ရှင်တွေအနေနဲ့ ဆိုင်မှာ လူများများ ကျလာတဲ့အခါ ဧည့်သည် အရေအတွက်ကို ကန့်သတ်ထားဖို့နဲ့ တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦးအကြား အနည်းဆုံး ၁ မီတာ အကွာအဝေးစီ ရှိနေဖို့နဲ့ မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုင်တာမျိုး မဖြစ်အောင် ထိုင်ခုံတွေကို နေရာချထားဖို့လည်း အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်တွေထဲမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

အုပ်စု မတူတဲ့ ဧည့်သည်တွေကို စားပွဲတစ်လုံးထဲမှာ မျှသုံးစေ တာမျိုးကို ရှောင်ရှားသင့်ပါတယ်လို့လည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ကာလအတွင်း အစားအသောက် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းတွေအနေနဲ့ ပါဆယ်ထုပ်ယူ သွားတာနဲ့ အိမ်တိုင်ရာရောက် ပို့ဆောင်ပေးရတဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေကိုပဲ ဦးစားပေး လုပ်နေရပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် သယ်ယူသွားတဲ့ အစားအသောက်တွေ ပုပ်သိုးပြီး အဆိပ်သင့်တာမျိုး မဖြစ်စေဖို့ အတွက် ဝယ်ယူသူတွေအနေနဲ့ အစားအစာတွေကို လက်ထဲ ရောက်ပြီးတဲ့နောက် အချိန်အကြာကြီး မထားဘဲ လတ်ဆတ်တဲ့အချိန်မှာ စားသင့်တဲ့ အကြောင်းလည်း အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်တွေထဲမှာ တိုက်တွန်းထား ပါတယ်။

ဂျပန်အစားအသောက် ဝန်ဆောင်မှုအသင်း (Japan Food Service Association) ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ တာကာ့အိုကာ့ ရှင်းအိချိရို (Takaoka Shinichiro) က အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်တွေဟာ ကြိုးစားပြီး လုပ်ငန်းလည်ပတ်နေတဲ့ စားသောက်ဆိုင် လုပ်ငန်းရှင်တွေကို အားပေးဖို့ ရည်ရွယ်တာလို့ ပြောပါတယ်။ စားသုံးသူတွေကို ဘေးကင်းစိတ်ချရတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ ထိုင်ပြီး စားသောက်နိုင်အောင် အခြေအနေပေါ် မူတည်ပြီး လိုအပ်တဲ့ စီမံချက်တွေနဲ့ ဆိုင်ရှင်တွေက ဆောင်ရွက်သွားကြဖို့ မျှော်လင့်ကြောင်းလည်း မစ္စတာ တာကာ့အိုကာ့ ရှင်းအိချိရို က ပြောပါတယ်။

68. ကာရာအိုကေ လုပ်ငန်းတွေက ချမှတ်ထားတဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တွေကို ပြောပြပေးပါမယ်။

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ရှိတဲ့ ကာရာအိုကေလုပ်ငန်း အဖွဲ့ ၃ ခုက ကူးစက် ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သူတို့ ကိုယ်တိုင် လမ်းညွှန်ချက်တွေကို ပူးပေါင်း ရေးဆွဲချမှတ် ခဲ့ကြပါတယ်။

အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်တွေကတော့ ကာရာအိုကေ အခန်းတစ်ခန်းစီတိုင်းမှာ လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် လေသန့်စက် ထားဖို့၊ တစ်ခန်း စီမှာ ဧည့်သည် အရေအတွက်ကို ပုံမှန်ထက် တစ်ဝက်အထိ လျှော့ချ ကန့်သတ်ဖို့၊ ဘေးချင်းယှဉ်ပဲ ထိုင်ဖို့နဲ့ မျက်နှာချင်းဆိုင် မထိုင်ဖို့၊ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် အကြား ဖြစ်နိုင်ရင် အနည်းဆုံး ၁ မီတာ ခြား ထားဖို့၊ ပြီးတော့ မိုက်ခရိုဖုန်းတွေနဲ့ remote controllers တွေကို မကြာခဏ ပိုးသတ်ဆေးဖြန်း သန့်စင်ထားဖို့ ဆိုင်မန်နေဂျာတွေကို တိုက်တွန်း ထားပါတယ်။

ဆိုင်ကိုလာတဲ့ ဧည့်သည်တွေအနေနဲ့ စားသောက်နေချိန်က လွဲရင် နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ဆင်ထားဖို့နဲ့ သီချင်းဆိုတဲ့အခါ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက်အကြား အနည်းဆုံး ၂ မီတာ ခြားနေကြဖို့ မန်နေဂျာတွေက ဧည့်သည်တွေကို မေတ္တာရပ်ခံရပါမယ်။

Japan Karaoke Box Association က တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ မစ္စတာ ခါ့တို ရှင်းဂျိ (Kato Shinji) က ကာရာအိုကေဟာ ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခု အဖြစ်ရှိနေပေမယ့် ဒီလုပ်ငန်းဆက် ရပ်တည်ဖို့ အခြေအနေကတော့ ခြိမ်းခြောက်ခံနေရတဲ့ အကျပ်အတည်းနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ အခု လမ်းညွှန်ချက်တွေနဲ့ မလုံလောက်သေးဘူးဆိုရင် တင်းကျပ်တဲ့ စီမံလုပ်ဆောင်မှုတွေကို ထပ်ဖြည့်သွားဖို့ အဖွဲ့အနေနဲ့ စဉ်းစားနေကြောင်းလည်း သူက ပြောပါတယ်။

သူတို့အနေနဲ့ ဆိုင်ကိုလာတဲ့ ဧည့်သည်တွေအတွက် ဘေးကင်း လုံခြုံမှုရှိပြီး စိုးရိမ်ပူပန်စရာ မလိုတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိတဲ့ ကာရာအိုကေ ခန်းမတွေဖြစ်စေဖို့ ရှေးရှုလုပ်ဆောင်နေပါတယ်လို့ မစ္စတာ ခါ့တို ရှင်းဂျိက ပြောပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေက ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့က ရရှိတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

67. ဂျပန်အစိုးရက ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်း အမျိုးအစား ၃ မျိုးအတွက် လက်ရှိချမှတ်ထားတဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တွေကို ပြောပြပေး ပါမယ်။

အဖြေ- ဒီလမ်းညွှန်ချက်တွေချမှတ်လိုက်တဲ့ အပန်းဖြေ လုပ်ငန်းတွေ ကတော့ နိုက်ကလပ်တွေနဲ့ ဂီတဖျော်ဖြေမှုတွေလုပ်ရင်း ဧည့်ခံတဲ့ နေရာတွေ၊ ဧည့်သည်တွေကို ဝန်ထမ်းတွေကိုယ်တိုင် သီးသန့် ဝန်ဆောင်မှုပေးတဲ့ ကလပ်တွေနဲ့ ဘားဆိုင်တွေ ဖြစ်ပြီး စီမံခန့်ခွဲသူတွေအတွက် ညွှန်ကြားချက် ထုတ်လိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် တုံ့ပြန်ရေးဆိုင်ရာ တာဝန်ခံတစ်ဦး ဖြစ်တဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ပြန်လည်အားကောင်း လာစေရေး ဝန်ကြီး နီရှီမူရာ့ ယာစုတိုရှိ (Nishimura Yasutoshi) က ဒီလိုမျိုး စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေအနေနဲ့ လိုက်နာဖို့ ဇွန်လတုန်းက ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ အချက်တွေကတော့- လူ တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦးကြားမှာ အနည်းဆုံး ၁ မီတာ အကွာအဝေး ခြားထားရမယ် ဒါမှမဟုတ် ဖြစ်နိုင်မယ်ဆိုရင် ၂ မီတာ ခြားပြီးနေတာ ဖြစ်ရပါမယ်။

ဧည့်သည်တွေထိုင်တဲ့ စားပွဲခုံတွေပေါ်မှာ မှန်အကြည်တွေကို တပ်ဆင် ထား ရမှာ ဖြစ်ပြီး ကောင်တာရှေ့မှာလည်း ပလတ်စတစ် အကြည်တွေ ကာထားရပါမယ်။

ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ ဆိုင်ကိုလာတဲ့ ဧည့်သည်တွေကို နှာခေါင်းစည်း ဒါမှမဟုတ် မျက်နှာကာတဲ့မျက်နှာဖုံးအကြည်တွေ တပ်ဆင်ဖို့ တိုက်တွန်းရပါမယ်။

ဆိုင်ကိုလာတဲ့ ဧည့်သည်တွေကို သူတို့ရဲ့ နာမည်နဲ့ ဆက်သွယ်ရမယ့် ဖုန်းနံပါတ်တွေကို ရေးပေးဖို့ တောင်းဆိုပြီး အဲဒီအချက်အလက်တွေကို သိမ်းထားတာကို အခုအချိန်မှာ လုပ်ကြဖို့ညွှန်ကြားထားပါတယ်။

ဂီတဖျော်ဖြေပွဲတွေနဲ့ ဧည့်ခံတဲ့ နေရာတွေမှာလည်း ဖျော်ဖြေသူတွေနဲ့ ပရိသတ်တွေအကြား ၂ မီတာ ခြားထားဖို့အတွက် စီမံခန့်ခွဲသူတွေ ကြိုးစားလုပ်ကြဖို့ ပြောထားပါတယ်။ တကယ်လို့ အဲဒီလို လုပ်ဖို့ မဖြစ်နိုင်ဘူးဆိုရင် အရည်အစက်တွေကနေ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု မဖြစ်အောင် သေသေချာချာ စီမံဆောင်ရွက်သင့်တယ်လို့ ညွှန်ကြားထား ပါတယ်။ လက်မှတ်ရောင်းချမှုတွေကို အွန်လိုင်း ကနေ လုပ်ဖို့နဲ့ ငွေသားမဟုတ်တဲ့ ငွေပေးချေမှုစနစ်နဲ့ ရောင်းချဖို့ အစိုးရက အကြံပေးထားပါတယ်။

ဝန်ထမ်းကိုယ်တိုင် ဝန်ဆောင်မှုပေးရတဲ့ ကလပ်တွေနဲ့ ဘားဆိုင်တွေမှာ ဝန်ထမ်းတွေဟာ ဆိုင်ထဲမှာ ဖောက်သည်တွေက ဘေးချင်းယှဉ်ပြီး ကာရာအိုကေ သီချင်းဆိုတာ ဒါမှမဟုတ် အတူတူ တွဲကတာတွေ အခုအချိန်မှာ မလုပ်ကြဖို့ တောင်းဆိုရပါမယ်။ ဒါ့အပြင် ဧည့်သည်တွေဆိုင်မှာ ဖန်ခွက်အတူတူ မသောက်ကြဖို့ ဆိုင်မန်နေဂျာ တွေဘက်ကနေ အကြံပြုကြဖို့လည်း ညွှန်ကြားထား ပါတယ်။

နိုက်ကလပ်တွေမှာ သီချင်းသံကို ပုံမှန်အကျယ်လောက်ပဲ ဖွင့်ထားဖို့တိုက်တွန်းထားပြီး အရည်အစက်တွေစင်ပြီး ကူးစက် ပြန့်ပွားမှုဖြစ်တာတွေ လျှော့ချနိုင်ဖို့အတွက် အော်ပြီး စကားတွေ အကျယ်ကြီးပြောတာကို တားမြစ်ရမယ်လို့ ညွှန်ကြားထားပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေက ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့က ရရှိတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

66. ကလေးတွေ ကျောင်းမှာ နေ့လယ်စာ စားတဲ့အချိန် သတိရထားမယ့် အချက်တချို့က ဘာတွေလဲ။

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ St. Marianna ဆေးတက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ ခူနီရှီးမား ဟီရိုယုကီ (Kunishima Hiroyuki) ကို မေးခဲ့ပါတယ်။ ပါမောက္ခ ခူနီရှီးမား ပြောတာကတော့ နေ့လယ်စာ မစားခင် ဆပ်ပြာနဲ့ လက်တွေကို စနစ်တကျ ဆေးကြောဖို့က တခြား အစားအစာ ပြင်တဲ့သူတွေ အပါအဝင် ကလေးတွေအားလုံး အတွက် အရေးကြီးတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ပြီးတော့ တူတို့၊ မီးညှပ်လိုမျိုး လက်ကိုင်ညှပ်တွေ စတဲ့ မီးဖိုချောင်သုံး ပစ္စည်းတွေကို အသုံးပြုတဲ့အခါ မဖြစ်မနေ သတိထားရမယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။ NHK က ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ ပါမောက္ခ ခူနီရှီးမား တို့က ဒီဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ဘူဖေးစတိုင်လ် စားသောက်မှုပုံစံမှာ ဘယ်လို ကူးစက် ပြန့်ပွားနိုင်သလဲဆိုတာကို သိရှိဖို့ လက်တွေ့သုတေသနတစ်ခုကို ပူးတွဲ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်။

ရောဂါကူးစက်ခံထားရတဲ့ လူနာတစ်ဦးအနေနဲ့ သရုပ်ဆောင်သူ တစ်ဦးက သူ့ရဲ့ လက်မှာ အရောင်တောက်တောက် ဆိုးဆေးတွေကို သုတ်လိမ်း ထားတာပြီး အစား ဆက်စားခဲ့ပါတယ်။ မိနစ် ၃၀ အတွင်းမှာ ဆိုးဆေးတွေက လက်ကိုင်ညှပ်တွေ၊ ဘူးတွေရဲ့ နှုတ်ခမ်းတွေနဲ့ လူတိုင်းအသုံးပြုနေတဲ့ တခြားပစ္စည်းတွေပေါ် ပျံ့နှံ့သွားပြီး လူ ၁၀ ဦးရဲ့ လက်တွေကို ကူးစက်သွားပါတယ်။

လူတိုင်း လက်တွေကို သေသေချာချာ ဆေးကြောတာ၊ နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်တာနဲ့ ကလေးတွေကို ကျွေးမွေးတဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေက စားသောက်ရာမှာသုံးတဲ့ အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းတွေကို သေချာ ဂရုစိုက်ပေးမယ်ဆိုရင် ကျောင်းရဲ့ နေ့လယ်စာ စားချိန်မှာ ကူးစက်တဲ့ အန္တရာယ်ကနေ လျှော့ချနိုင်ပါတယ်။

အစားစားနေချိန်အတွင်းမှာလည်း စာသင်ခန်း ပြတင်းပေါက်တွေကို ဖွင့်ထားသင့်ပြီး ကလေးတွေကိုလည်း နီးနီးကပ်ကပ် မထားသင့်ပါဘူး။ “အ သုံးလုံး” လို့ခေါ်တဲ့ အလုံပိတ်နေရာတွေ၊ အုပ်စုလိုက် စုဖွဲ့တဲ့ နေရာတွေနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုတွေကို ရှောင်ရှားသင့်ပါတယ်။

ကလေးတွေဟာ သူတို့ စားသောက်နေချိန်မှာ နှာခေါင်းစည်းတွေကို တပ်ထားလို့ မရပါဘူး။ ပြီးတော့ စာသင်ချိန်အတွင်းမှာထက် စားသောက်နေချိန်မှာ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် နီးနီးကပ်ကပ် နေကောင်း နေနိုင်ပါတယ်လို့ ပါမောက္ခ ခူနီရှီးမားက ပြောပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျောင်းတာဝန်ရှိသူတွေအနေနဲ့ အထူးသဖြင့် လေဝင်လေထွက် ကောင်းအောင်နဲ့ လက်ဆေးတာလိုမျိုး အစီအမံတွေကို သေချာစေဖို့ အထူးဂရုပြုလုပ်ဆောင်လိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ကြောင့် ပါမောက္ခ ခူနီရှီးမားက ပြောပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေက ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့က ရရှိတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

65. လူတစ်ယောက်မှာ ဖျားနာတာ ဒါမှမဟုတ် ချောင်းဆိုးတာလိုမျိုး ရောဂါလက္ခဏာတွေ မပြသေးဘဲ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထား ရပြီး ဖြစ်နေနိုင်ပါသလား။

အဖြေ- တချို့ကူးစက်မှုတွေကတော့ အဲဒီလို ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ယုံကြည်ရကြောင်း စင်ကာပူနိုင်ငံက သုတေသီအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ က ပြောပါတယ်။ အဲဒီသုတေသီတွေဟာ အမေရိကန် ကူးစက်ရောဂါ ထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ်တားဆီးရေးက ထုတ်ပြန်တဲ့ အစီရင်ခံစာထဲမှာ စင်ကာပူနိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပွားတဲ့ ရောဂါကူးစက်မှုလမ်းကြောင်းတွေကို ခြေရာခံခဲ့ပြီး သူတို့ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့တဲ့တာတွေကို သတင်းထုတ်ပြန် ရေးသားခဲ့ပါတယ်။ အသေးစိတ်လေ့လာပြီးတဲ့နောက် ရောဂါကူးစက်မှု အုပ်စု ၇ စု မှာ ရောဂါလက္ခဏာမပြဘဲ လူကနေ လူကို ကူးစက်တာတွေကို သူတို့တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

ရောဂါလက္ခဏာ မပြတဲ့သူတွေမှာ အဖျားတက် လာတာကစပါတယ် တခြားသူတွေနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံပြီးနောက် ရက်အနည်းငယ်အကြာမှာ ချောင်းဆိုးတာ ဒါမှမဟုတ် နှာရည်ယိုတာတွေ ဖြစ်လာ ပြီး တခြားသူတွေလည်း ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံထားရ ပါတယ်။ ရောဂါ လက္ခဏာမပြတဲ့သူတွေဟာ ရောဂါပျိုးချိန်ကာလအတွင်းမှာ အရည်အစက်တွေနဲ့ တခြားနည်းလမ်း တွေကနေ တစ်ဆင့် ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွား စေနိုင်တယ်လို့ သုတေသီတွေက ယူဆခဲ့ပါတယ်။

အုပ်စုလိုက်ကူးစက်မှုတချို့က သီချင်းဆိုလေ့ကျင့်တဲ့နေရာမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့ ပါတယ်။ လူတစ်ယောက်ဟာ ချောင်းမဆိုးဘူးဆိုရင်တောင်မှ ဒီဗိုင်းရပ်စ်က သီချင်းအကျယ်ကြီး အားရပါးရဆိုနေချိန် ဒါမှမဟုတ် တခြားနည်းလမ်းတွေကနေ တစ်ဆင့် ထွက်တဲ့ အရည်အစက်တွေကနေ ကူးစက်ပြန့်ပွား စေနိုင်တယ်လို့ အဲဒီသုတေသီတွေက ပြောပါတယ်။

နိုဘယ်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ရောဂါပျိုးချိန်ကာလအတွင်းမှာ ကူးစက် နိုင်တယ်ဆိုတာကို အဲဒီအချက်က သက်သေပြနေတယ်လို့ သုတေသီတွေက ယုံကြည်ထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ရောဂါ လက္ခဏာပြနေပြီးသားသူတစ်ဦးကို သီခြားခွဲထားရုံနဲ့ မလုံလောက် ပါဘူး၊ လူစုလူဝေး ရှောင်ရှားဖို့ နဲ့ အုပ်စုလိုက် စုဖွဲ့မှုတွေကို ရှောင်ရှားဖို့ အရေးကြီးတယ်လို့ အဲဒီသုတေသီတွေက ပြောပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေက ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့က ရရှိတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

64. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို တားဆီးဖို့ တိမ်းရှောင်ရေးစခန်းက စီမံခန့်ခွဲသူတွေအတွက် သတိထားရမယ့် အချက်တွေက ဘာတွေပါလဲ။

အဖြေ- ခိုးချိ တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ ခန်းဘာရာ စာခိကို (Kanbara Sakiko) အကြံပြုထားတာကတော့ တိမ်းရှောင်ရေးစခန်းက စီမံခန့်ခွဲသူတွေအနေနဲ့ လူတွေ အဆောက်အအုံထဲကို မဝင်ခင်မှာ သူတို့တွေကို ကိုယ်အပူချိန် အရင်တိုင်းပါ။ အဲဒီနောက် ဖျားနာတာ၊ ချောင်းဆိုးတာ ဒါမှမဟုတ် နှုံးချိလေးလံနေတယ်လို့ ခံစားနေရတဲ့ လက္ခဏာမျိုး ရှိမရှိ ကိုလည်း စစ်ဆေးဖို့ လိုတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရဖို့ အန္တရာယ်များတဲ့သူတွေအတွက် ဘေးကင်းစိတ်ချရ တဲ့ သီးသန့်အခန်းထားသင့်တယ်လို့ ပါမောက္ခ ခန်းဘာရာက ပြောပါတယ်။ ဥပမာ- မူလတန်းကျောင်းက အားကစားရုံတစ်ခုကို တိမ်းရှောင်ရေး စခန်းအဖြစ် လုပ်ထားတယ်ဆိုရင် စာသင်ခန်းတွေကို ရောဂါ လက္ခဏာရှိတဲ့သူတွေကို သီးခြားခွဲထားဖို့ အသုံးပြုသင့်ပါတယ်။ ချောင်းဆိုးတာနဲ့ နှာချေတာတွေကနေ အရည်အစက်တွေ မပျံ့နှံ့အောင် လိုအပ်တဲ့ ကာကွယ်တားဆီး‌ရေးနည်းလမ်း တွေကိုလည်း စီမံခန့်ခွဲသူတွေ အနေနဲ့ မဖြစ်မနေ လုပ်ထားရမယ်လို့ ပါမောက္ခ ခန်းဘာရာက အလေးထား ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

တိမ်းရှောင်ရေးစခန်းမှာ နေကြတဲ့ သူတွေကြား အကွာအဝေးခြားပြီး ထားဖို့ အခက်အခဲရှိတယ်ဆိုရင် အရည်အစက်တွေ ပျံ့နှံ့ ကူးစက်မှုကို ကာကွယ် တားဆီးဖို့ ကတ်ထူစက္ကူပုံးတွေကို အသုံးပြုပြီး အခန်းကန့်ထားတာမျိုး လုပ်လို့ ရနိုင်တယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကန့်ထားတဲ့ ကတ်ထူပြားတွေကို ထိမိကိုင်မိရာကနေ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ရှောင်ရှားနိုင်ဖို့အတွက် တတ်နိုင်သလောက် ကတ်ထူပြားတွေကို ထိတာ ကိုင်တာမျိုးကို ရှောင်ကြဉ်ကြရပါမယ်။

ဒါ့အပြင် လက်တွေကို မကြာခဏဆေးကြောတာနဲ့ ပိုးသတ်ဆေးရည် သုံးပြီး သန့်စင်ဖို့ ကလည်း အရေးကြီးကြောင်း ပါမောက္ခ ခန်းဘာရာက အလေးထား ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ အထူးသတိထားရမှာက ကူးစက်မှုတွေက လူအများ အတူ အသုံးပြုတဲ့ အများသုံးနေရာတွေ ကနေ အလွယ်တကူ ရောဂါပိုး ကူးစက် ပြန့်ပွားနိုင်တာကြောင့် အထူးသဖြင့် သန့်စင်ခန်း၊ အိမ်သာတံခါး လက်ကိုင်ဖုတွေ၊ လျှပ်စစ်မီး ခလုတ်တွေနဲ့ လက်ကိုင်ကွင်းတွေ၊ လက်ရန်းတွေ ကိုသန့်ရှင်းအောင် ဂရုစိုက်ဖို့ လိုပါတယ်။

အဲဒီလို နေရာတွေကို မထိတွေ့ခင်ရော ထိတွေ့ပြီးနောက်ရော လက်တွေကိုဆပ်ပြာနဲ့ ဆေးကြောတာအပြင် ပိုးသတ်ဆေးရည်နဲ့ သန့်စင်ဖို့ပါ အရေးကြီးတယ်လို့လည်း ပါမောက္ခ ခန်းဘာရာက ပြောပါတယ်။ လူတွေအနေနဲ့ ကိုယ်ကိုယ်တိုင် ဗိုင်းရပ်စ် သယ်ဆောင်သူ ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ယူဆထားဖို့နဲ့ အထူးသဖြင့် အဲဒီလို အများသုံးနေရာတွေကို မထိတွေ့ခင်မှာ လက်တွေကို ပိုးသတ်ထားခြင်းအားဖြင့် တခြားသူတွေကို ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက် ပျံ့နှံ့တာ မဖြစ်စေဖို့ ဂရုစိုက်တာကလည်း အရေးပါ တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အရက်ပြန်ပါတဲ့ ပိုးသတ်ဆေးရည်ဘူးတွေကို တိမ်းရှောင်ရေးစခန်းရဲ့ ဝင်ပေါက်နဲ့ သန့်စင်ခန်းဝင်ပေါက်အနီးမှာ ထားသင့်ပါတယ်။ အဲဒါမှ လူတွေက သူတို့လက်တွေကို မကြာခဏ ပိုးသတ် သန့်စင်အောင်လုပ်နိုင်မှာ ဖြစ်တယ်လို့ ပါမောက္ခ ခန်းဘာရာက ပြောပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လူတွေအနေနဲ့ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းတွေနဲ့ သိုလှောင်ထားတဲ့ပစ္စည်းတွေလိုမျိုး လူတိုင်းကိုင်တွယ် အသုံးပြုရတဲ့ ပစ္စည်းမျိုးတွေကို ကိုင်တဲ့အခါ လက်တွေကို ကြိုတင် ပိုးသတ် သန့်စင် ထားသင့်တယ်လို့လည်း သူက ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေက ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့က ရရှိတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

63. နှာချေခြင်းကြောင့် ထွက်လာတဲ့ အရည်အစက်တွေက ယေဘုယျအားဖြင့် ကြမ်းပြင်အနီးက လေထဲမှာ ရှိနေတတ်တယ်ဆိုတာ မှန်ပါသလား။

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းကို အဆောက်အအုံ အတွင်းဖက်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် တိုးကိုင်း တက္ကသိုလ် က ပါမောက္ခ စဲခိနဲ ယော်ရှိကာ့ (Sekine Yoshika) က ဖြေကြားပေးမှာပါ။ သူ့ရဲ့ ကြီးကြပ်မှုအောက်မှာ NHK က ကျွမ်းကျင်သူတွေက အရည်အစက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လက်တွေ့ သုတေသနတစ်ခုကို စီမံဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ အရေးပေါ် တိမ်းရှောင်ရေးစခန်းတစ်ခုလို လေဝင် လေထွက် မရှိဘဲ လှောင်ပိတ် နေရာတစ်ခုကို အလားတူ ပုံစံလုပ်ပြီး အကန့်အသတ်နဲ့ နေရတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုမှာ နှာချေတာ ဒါမှမဟုတ် ချောင်းဆိုးတာကနေ ထွက်လာတဲ့ အရည်အစက်တွေက ဘယ်လို သက်ရောက်မှုတွေ ရှိသလဲ ဆိုတာကို လေ့လာခဲ့ကြပါတယ်။ နှာ တစ်ခါချေလိုက်ရင် ထွက်လာတဲ့ အရည်အစက်ပမာဏနဲ့ အလားတူတဲ့ ပမာဏကို အထူးကိရိယာတစ်ခုနဲ့ ဖန်တီးပြီး အမှုန်အစက်တွေကို ကြည်လင်ပြတ်သားအောင်ရိုက်ကူးနိုင်တဲ့ အဆင့်မြင့်ကင်မရာတွေနဲ့ ဗီဒီယို ရိုက်ကူး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြပါတယ်။

အဲဒီဗီဒီယိုမှာ အရည်အစက် အများစုဟာ ၁.၅ မီတာလောက် အကွာအဝေးက ကြမ်းပြင်ရဲ့ နေရာတစ်ခုကို ကျသွားတာ တွေ့မြင်ရပါတယ်။ ပြီးတော့ ဖုန်မှုန့်တွေက လွင့်စင်လာတဲ့ အရည်အစက်တွေနဲ့ ညစ်ပတ်သွားပြီး ကြမ်းပြင်ပေါ်မှာ လူတွေက လမ်းလျှောက်တဲ့အချိန် ကြမ်းပြင်အနီးတဝိုက်က လေထဲမှာ အရည်အစက်တွေ ပေနေတဲ့ ဖုန်မှုန့်တွေထ လာပြီး လွင့်မျော နေတာကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။ လူတစ်ယောက် နှာချေတာ ဒါမှမဟုတ် ချောင်းဆိုးတာ လုပ်လိုက်ရင် အခန်းထဲက လေကို နည်းနည်း လှုပ်လှုပ်ရှားရှား ဖြစ်သွားစေတဲ့အတွက် ကြမ်းပြင်ပေါ်က ညစ်ပတ်နေတဲ့ ဖုန်တွေကလည်းထလာပြီး လေထဲမှာ ၂၀ စင်တီမီတာလောက် အရှိန်နဲ့ လွင့်မျောတက်လာပါတယ်။

တချို့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ အချိန်အကြာကြီး အသက်ရှင်နေနိုင်တယ်လို့ သတင်းထုတ်ပြန်ထားတယ်လို့ ပါမောက္ခ စဲခိနဲ က ပြောပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ယာယီတိမ်းရှောင်ရေးစခန်းအဖြစ် ခဏ အသုံးပြုလေ့ရှိတဲ့ အားကစားခန်းမတွေရဲ့ ကြမ်းပြင်တွေလို ပြောင်ပြီး ချောမွေ့နေတဲ့ မျက်နှာပြင်တွေပေါ်မှာ ဆိုရင် ပိုပြီး အကြာကြီး အသက်ရှင် နေနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီလို အဆောက်အအုံတွေကို တိမ်းရှောင်ရေးစခန်းအဖြစ် အသုံးပြုဖို့ ဖြစ်လာတဲ့အခါ အရည်အစက်တွေကနေ ကူးစက်နိုင်တဲ့ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ အရေးကြီးတယ်လို့ ပါမောက္ခ စဲခိနဲ က ပြောပါတယ်။

NHK ရဲ့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ခိုးချိ (Kochi) တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ ခန်းဘာရာ စာခိကို (Kanbara Sakiko) နဲ့လည်း ဆွေးနွေးခဲ့ပါတယ်။ သူက အရေးပေါ် တိမ်းရှောင်ရေးစခန်းတွေမှာ ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကာကွယ်တားဆီးရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို အထူးပြု လေ့လာနေတဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် ဖြစ်ပါတယ်။ တိမ်းရှောင်ရေးစခန်း ထဲက နေရာတစ်ခုထဲမှာ လူတွေ အများကြီးက ကြမ်းပြင်ပေါ်မှာ အတူတူ အိပ်စက်ခြင်းက ကူးစက်မှု အန္တရာယ်ကို တိုးလာစေနိုင်တယ်လို့ သူက သတိပေးပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် အိပ်စက်တဲ့အခါ ကြမ်းပြင်ကနေ အကွာအဝေး နည်းနည်းလေးပဲဖြစ်ဖြစ် ခြားပြီး အိပ်နိုင်အောင် ယာယီ အသုံးပြုဖို့ လုပ်ထားတဲ့ ကတ်ထူပြားကို အိပ်ရာ အဖြစ်နဲ့ ခင်းပြီး၊ ကတ်ထူပြားခင်းတွေပေါ်မှာ အိပ်ခြင်းကထိရောက်မှု ရှိတဲ့ ကာကွယ် တားဆီးရေး နည်းလမ်း တစ်ခုဖြစ်တယ်လို့ သူက ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။

62. တိမ်းရှောင်ရေးစခန်းကိုရောက်နေတဲ့အခါမှာ ဘာတွေ သတိထား နေထိုင်ရမလဲ။

အဖြေ- တိမ်းရှောင်ရေးစခန်းတစ်ခုမှာ နေရတဲ့ အချိန်မှာ အဓိက ဦးစားပေးရှောင်ကြဉ်ရမယ့်အချက်တွေက “အ သုံးလုံး” လို့ခေါ်တဲ့ အလုံပိတ် နေရာတွေ၊ အုပ်စုလိုက် လူတွေများတဲ့နေရာတွေနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့ဆက်ဆံတာတွေကို ရှောင်ရှားဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ လုပ်နိုင်တာတွေက တော့ ကိုယ် နေထိုင်တဲ့ နေရာမှာ လေဝင်လေထွက် ကောင်းအောင်ထားပါ၊ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် ၂ မီတာ အကွာအဝေးခြားပြီး နေပါ၊ တစ်ယောက်ယောက်နဲ့ နီးနီးကပ်ကပ် စကားပြောဆိုတာမျိုးကို ရှောင်ရှားပါ။

မျက်နှာချင်းဆိုင် ပြောမယ့်အစား တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် ကျောပေးပြီး ပြောနိုင်ပါတယ်။ ပြီးတော့ ကတ်ထူဘုတ်ပြားထောင်ပြီး တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက်ကြားကို ခြားထားပြီး စကားပြောနိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုဆောင်ရွက်ချက်တွေက ချောင်းဆိုး၊ နှာချေလိုက်လို့ ထွက်လာတဲ့ အရည်အစက်တွေ ကိုယ့်ကိုရော တခြားသူတွေကိုပါ မထိအောင် ကာကွယ်ပေးပါလိမ့်မယ်။

နောက်ထပ် လုပ်နိုင်တဲ့ အချက်ကတော့ သန့်စင်ခန်းအသုံးပြုပြီး တဲ့နောက်မှာနဲ့ အစားမစားခင်အချိန်မှာ လက်တွေကို သေသေချာချာ ဆေးကြောပါ။ လက်တွေကို အရက်ပြန်ပါတဲ့ ပိုးသတ်ဆေးရည်နဲ့ ပွတ်တိုက် သန့်စင်တာမျိုးကို သေသေချာချာ လုပ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဘယ်သူမှန်းမသိတဲ့ လူတွေ အများအပြား ကိုင်တွယ်တဲ့ တံခါးလက်ကိုင်ဖုတွေနဲ့ လက်ရန်းတွေလို နေရာတွေကို ထိတွေ့ ကိုင်တွယ်တာလိုမျိုးလုပ်တဲ့အခါ လက်ကို ပိုးမရှိအောင် သန့်စင်ဆေးကြောတာ လုပ်ပါ။

တိမ်းရှောင်ရေးစခန်းမှာ နေစဉ်အချိန်အတွင်း ကိုယ်အပူချိန်တိုင်းတာ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေတွေကို ပုံမှန် စစ်ဆေးတာမျိုး လုပ်ပါ။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်မှာ တစ်ခုခု ချို့ယွင်းတဲ့ အပြောင်းအလဲ ဖြစ်နေတယ်လို့ သတိပြုမိတဲ့အချိန်မှာ တိမ်းရှောင်ရေးစခန်းက စီမံခန့်ခွဲသူတွေကို သတင်းပို့ပါ။ အဲဒီအခါကျရင် ကိုယ်ဘာလုပ်ရမယ်ဆိုတာကို သူတို့က ဆွေးနွေး အကြံပေးနိုင်ပါတယ်။

ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်တဲ့ အချိန်အတောအတွင်း တိမ်းရှောင်ရေးစခန်းတွေ အတွင်းမှာ ရောဂါပိုးတွေက အလျင်အမြန် ကူးစက်ပြန့်ပွားနိုင်ပါတယ်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်က ငလျင်နဲ့ ဆူနာမီ ဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်း အီဝါတဲ (Iwate) ခရိုင်မှာရှိတဲ့ တိမ်းရှောင်ရေးစခန်းတစ်ခုမှာ လူတွေ ဒါဇင်နဲ့ချီပြီး တုပ်ကွေးရောဂါတွေ ဖြစ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ၂၀၁၆ ခုနှစ်က ခူမာမိုတို (Kumamoto) ခရိုင်မှာ ငလျင်လှုပ်ခဲ့ပြီးနောက် မီနာမီ -အာစို (Minami-Aso) မှာရှိတဲ့ တိမ်းရှောင်ရေးစခန်းတစ်ခုလုံးမှာ တုပ်ကွေးနဲ့ အထက်လှန် အောက်လျှော ဖြစ်စေတဲ့ နိုရိုဗိုင်းရပ်စ် က မသန့်တဲ့ အစား အသောက်ကနေ ကူးစက်မှုတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေက ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့က ရရှိတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

61. တိမ်းရှောင်ရေးစခန်းကို မသွားခင် ဘာတွေ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ဖို့ လိုအပ်မလဲ။

အဖြေ- သဘာဝဘေး အန္တရာယ်ဖြစ်နေဆဲအချိန်မှာ တိမ်းရှောင်ရေး စခန်းတွေဟာ လူတွေ အများကြီး ပြည့်ကျပ်နေတတ် ပါတယ်။ ဆိုလိုချင်တာက အဲဒီလို လူစုလူဝေးကြီးကနေ ရောဂါပိုးကူးစက် ပြန့်ပွားနေနိုင်တဲ့အတွက် အန္တရာယ်အများကြီး ရှိနိုင် ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် တိမ်းရှောင်ရေးစခန်းကို သွားတဲ့အချိန်မှာ နှာခေါင်းစည်း၊ အရက်ပြန်ပါတဲ့ ပိုးသတ်ဆေးရည်နဲ့ ကိုယ် အပူချိန်တိုင်းကိရိယာတစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ယူဆောင်သွားပါ။

နှာခေါင်းစည်း မရှိတဲ့အချိန်ဆိုရင် ပါးစပ်နဲ့ နှာခေါင်းကို လုံအောင် ဖုံးထားနိုင်တဲ့ အဝတ်စ ကြီးကြီးတစ်ခုဒါမှမဟုတ် မျက်နှာသုတ်ပဝါကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ အရက်ပြန်ပါတဲ့ ပိုးသတ်ဆေးရည် မရှိခဲ့ရင် ပိုးသတ်ဆေးထည့်ထားတဲ့ အဝတ်စကို သုံးနိုင်ပါတယ်။ ဂျပန်မှာ နှာခေါင်းစည်းတွေ မလုံမလောက် ဖြစ်တဲ့အခါ တချို့ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့တွေဟာ တိမ်းရှောင်လာသူတွေကိုပေးဖို့ ပစ္စည်း သိုလှောင်ထားမှု မရှိပါဘူး။ တတ်နိုင်ရင် ကိုယ်ပိုင် နှာခေါင်းစည်းတွေကို ယူသွားတာ အကောင်းဆုံးပါပဲ။

ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်တားဆီးဖို့အတွက် ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် အခြေအနေကို စစ်ဆေးဖို့ကလည်း အရေးကြီးတဲ့ အချက်ပါပဲ။ မကြာခဏ ကိုယ်အပူချိန် တိုင်းပေးပါ။ ဖျားတာ၊ ချောင်းဆိုးတာနဲ့ တအား ပင်ပန်းနွမ်းနယ်တဲ့ လက္ခဏာ တွေဖြစ်နေရင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက် ခံထားရနိုင်ခြေရှိပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေက ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်နေ့က ရရှိတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

60. သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်လို့ တိမ်းရှောင်တဲ့အချိန်မှာ ဘာတွေကို သတိထား ရပါမလဲ။

အဖြေ- ဘေးအန္တရာယ်တစ်ခုဖြစ်တဲ့အခါ တိမ်းရှောင်ရေးစင်တာတွေကို လူတွေ အများအပြား ခိုလှုံလာလို့ရှိရင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက် ပြန့်ပွား နိုင်ပါတယ်။

အဲဒါကြောင့် အခုအချိန်ကစပြီး လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်းမှာ လူတွေလုပ်ရမယ့် အရေးကြီးတဲ့အချက်က သတ်မှတ်ထားတဲ့ တိမ်းရှောင်ရေးစင်တာတွေကိုပဲ သွားရောက် ခိုလှုံတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ အခြားနေရာ အမျိုးမျိုးဖြစ်တဲ့ ဥပမာ ဆွေးမျိုးအိမ်၊ အသိအကျွမ်း မိတ်ဆွေတွေရဲ့ အိမ် ဒါမဟုတ် ဟိုတယ်တွေမှာ သွားနေဖို့ လိုပါတယ်။

ကိုယ့်အိမ်မှာပဲ ကိုယ်နေတာနဲ့ ကားထဲမှာ နေထိုင်တာမျိုးလည်း လုပ်နိုင်ပါတယ်။

ဘေးကင်းလုံခြုံတဲ့ ဧရိယာမှာ နေထိုင်တဲ့ ဆွေမျိုးတွေ ဒါမှမဟုတ် သူငယ်ချင်းတွေ ရှိရင်လည်း သူတို့ကို အားကိုးပြီး သူတို့နဲ့ အတူနေထိုင်တဲ့အတွက် တိမ်းရှောင်ရေးစင်တာတွေမှာလည်း လူတွေ ပြည့်ကျပ်နေတာမျိုး မဖြစ်တော့ပါဘူး။

တကယ်လို့ ကိုယ့်အိမ်က မြစ်အနီးအနား၊ မြေနိမ့်တဲ့နေရာ ဒါမှမဟုတ် တောင်စောင်းဘေး စတဲ့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ နေရာမှာ ရှိတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ တိုက်ခန်းအဆောက်အအုံရဲ့ အထပ်မြင့်နေရာ ဒါမှမဟုတ် ခိုင်ခံ့တဲ့ အဆောက်အအုံမှာ နေတာဆိုရင်တော့ ကိုယ့်အိမ်မှာပဲ နေဖို့ စဉ်းစားပါ။

ကိုယ်ရောက်နေတဲ့ ဧရိယာမှာ ရေကြီးရေလျှံမှာ စိုးရိမ်ရတာမရှိရင်၊ တောင်းစောင်းဘေးမှာ ရောက်နေတာမဟုတ်ရင် ဒါမှမဟုတ် ပြိုကျနေတဲ့ အဆောက်အဦတွေ ဘေးနားမှာ မဟုတ်ရင် ကားထဲမှာ ခေတ္တ အိပ်ဖို့ နည်းလမ်းလည်း ရွေးချယ်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလို ကားထဲမှာ နေတဲ့အခါမှာ ပုံမှန်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တာနဲ့ ကားထဲမှာ လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် သတိထားလုပ်သင့်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ကိုယ်ရောက်နေတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်မှုတွေ ရှိနေတယ်ဆိုရင်တော့ မတုံ့မဆိုင်းဘဲ တိမ်းရှောင်ရေးစင်တာကို သွားသင့်ပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေက ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက်နေ့က ရရှိတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

59. ဈေးကွက်ထဲမှာ ရောင်းချနေတဲ့ အဝတ်တွေ ပိတ်စတွေ ပိုးသတ်တဲ့ ဆေးရည်နဲ့ လက်တွေကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်အောင်လုပ်နိုင်လား။

အဖြေ- အဝတ်တွေ ပိတ်စတွေကို ပိုးသတ်ဖို့ဆေး ထုတ်လုပ်ရောင်းချနေတဲ့ Kao Corporation နဲ့ Proctor & Gamble Japan ဆိုတဲ့ ကုမ္ပဏီကြီး ၂ ခုကို မေးခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကုမ္ပဏီ ၂ ခုစလုံးက စားသုံးသူတွေအနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ လက်တွေနဲ့ လက်ချောင်းတွေကို သန့်စင်အောင် လုပ်တဲ့အခါ အဝတ်အထည်တွေကို ပိုးသတ်တဲ့ ဆေးကို အသုံးပြုခြင်းကနေ ရှောင်ကြဉ်သင့်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ပိုးသတ်ဆေးတွေဟာ ရည်ရွယ်ချက် အမျိုးမျိုးနဲ့ အသုံးပြုဖို့အတွက် ထုတ်လုပ်ထားတာ ဖြစ်ပြီး အထည်တွေအတွက် ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ပိုးသတ်ဆေးရည်တွေဟာ အရေပြားပေါ်မှာ အသုံးမပြုသင့်ဘူးလို့ Kao ကုမ္ပဏီက ပြောပါတယ်။

P&G ကုမ္ပဏီကတော့ အထည် ပိုးသတ်တဲ့ ထုတ်ကုန်တွေဟာ အိမ်သုံး အဝတ် အထည်နဲ့ ပိတ်စတွေကို အနံ့အသက် ပျောက်ကင်းစေဖို့နဲ့ လျှော်ဖွတ်ထားတဲ့အတိုင်း သန့်သန့်စင်စင် ဖြစ်နေစေဖို့ ရည်ရွယ် ပြီး ထုတ်ထားတာလို့ ပြောပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပိုးသတ်ဆေးပါတဲ့ မှုတ်ဆေးဘူးတွေဟာ တံခါးလက်ကိုင် ဘုတွေနဲ့ စားပွဲခုံတွေလိုမျိုး မာကြောတဲ့ မျက်နှာပြင်တွေကို သန့်စင်ဖို့ အတွက် ထုတ်လုပ်ထားတာ ဖြစ်လို့ အသုံးပြုသူတွေအနေနဲ့ အဲဒီလို ကုန်ပစ္စည်းတွေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ လက်တွေပေါ် ပွတ်သုတ် ဆေးကြောတာမျိုးတွေမှာ အသုံးမပြုသင့် ကြောင်းဖြည့်စွက် ပြောကြားထားပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေက ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်နေ့က ရရှိတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

58. ဆရာဝန်တွေ၊ သူနာပြုတွေ ဝတ်တဲ့ မျက်နှာတစ်ခုလုံးကို အုပ်ထားတဲ့ ဖလင်ကော်ပြားအကြည်နဲ့ face shield ခေါ် မျက်နှာဖုံး တွေကို နှာခေါင်းစည်းတွေမတပ်ဘဲ ဝတ်ရင် ရောဂါ ကူးစက်မှုကို ကာကွယ် ပေး ပါသလား။

အဖြေ- face shield မျက်နှာဖုံး အကြည်က မျက်နှာအပေါ်ပိုင်းရော အောက်ပိုင်းကိုပါ ဖုံးအုပ်ပေးပါတယ်။ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်က ဗိုင်းရပ်စ်တွေ မျက်လုံးအမြှေးပါးကနေ တစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဝင်မလာအောင် ကာကွယ်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းဟာ အလုပ်လုပ်တဲ့ အခါ နှာခေါင်းစည်းရော face shield မျက်နှာဖုံး အကြည်တွေပါ နှစ်မျိုးစလုံး အမြဲတမ်း ဝတ်ဆင်ထားပါတယ်။

ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး Tokyo Healthcare University Graduate School က ပါမောက္ခ စူဂါဝါရာ အဲရိစာ့ (Sugawara Erisa) ကို မေးကြည့်ခဲ့ပါတယ်။ မီးစ် စူဂါဝါရာက face shield မျက်နှာဖုံး အကြည်ဟာ အဝတ်နှာခေါင်းစည်းနဲ့ တူတူပဲ တခြားသူတွေဆီကနေ ထွက်လာတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က အရည်အစက်တွေ ကိုယ့်ကို ပက်ဖြန်းသလိုမျိုး မစင်အောင် ကာကွယ်ပေးတာကြောင့် အနားကပ်ပြီး တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက်စကား ပြောတဲ့ အချိန်မှာ အသုံးဝင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ face shield တစ်ခုဟာ ဝတ်ဆင်ထားသူကို ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကနေ လုံလောက်တဲ့ ကာကွယ်မှုတော့ မပေးပါဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ လက်တွေနဲ့ နှာခေါင်းတို့ ပါးစပ်တို့ကို ထိတွေ့ကိုင်တွယ်တာမျိုး မလုပ်မိအောင် face shield ဝတ်ဆင်ထားရင် ထိထိရောက်ရောက် ဟန့်တားနိုင် ပေမဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်က နှာခေါင်းနဲ့ ပါးစပ်ကနေ တစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ဝင်လာမှာကိုတော့ တားဆီး ကာကွယ် ပေးနိုင်တာမျိုး မရှိဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

ဒါ့အပြင် face shield ရဲ့ အပေါ်ဘက် မျက်နှာပြင်က ဗိုင်းရပ်စ်တွေကပ်ပြီး ညစ်ပတ်နေနိုင်တဲ့ အတွက်ကြောင့် ဝတ်ဆင်ထားတဲ့အချိန်မှာ face shield ရဲ့ အပြင်ဖက် မျက်နှာပြင်ကို မထိအောင် ရှောင်ကြဉ် သင့်တယ်လို့ မီးစ် စူဂါဝါရာက ပြောပါတယ်။ နောက်တစ်ချက်က face shield ကို အသုံးပြုပြီးရင် အရက်ပြန်နဲ့ ပွတ်တိုက် သန့်စင်တာ ဒါမှမဟုတ် ဆပ်ပြာနဲ့ ဆေးကြောတာမျိုးလည်း လုပ်သင့်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကနေ ကာကွယ်ဖို့ အထိရောက်ဆုံး နည်းလမ်းကတော့ လူအချင်းချင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံတာကို လျှော့ချဖို့နဲ့ လက်ကို မကြာခဏဆေးဖို့ပဲ ဖြစ်တယ်လို့ မီးစ် စူဂါဝါရာက ဖြည့်စွက် ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေက ဇူလိုင်လ ၉ ရက်နေ့က ရရှိတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

57. တချို့လူတွေက သူတို့ရဲ့ နှာခေါင်းကို ဖော်ပြီး နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်နေကြတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ကျွမ်းကျင်သူတွေအနေနဲ့ အဲဒီလိုလုပ်နေတာကို ဘယ်လိုထင်ပါသလဲ။

အဖြေ- နှာခေါင်းစည်းကို တပ်ရတဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်က အသက်ရှူလမ်းကြောင်းက ထွက်တဲ့ အရည်အစက်တွေကနေ တစ်ဆင့် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို တားဆီးဖို့နဲ့ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံထားရသူတစ်ဦးဆီက ထွက်လာတဲ့ အရည်အစက် အများကြီးက ကိုယ့်ကို စင်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ပိုး ဝင်မလာအောင်လို့ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ နှာခေါင်းကို ဖော်ထားမယ်ဆိုရင် နှာချေတာကနေ ထွက်လာတဲ့ အရည်အစက်တွေက စင်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လူတွေ အသက်ရှူတဲ့အခါ နှာခေါင်းပေါက်ကနေတစ်ဆင့် လေဝင်တာ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်တဲ့အတွက် နှာခေါင်းကို လုံအောင် အုပ်မထားရင် ကူးစက်မှုအန္တရာယ် ပိုများပါတယ်။

နှာခေါင်းစည်း ချွတ်ထားတဲ့အချိန်မှာ တခြားသူတွေနဲ့ အတူရှိရင် တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး အကြား လုံလောက်တဲ့ အကွာအဝေးမှာ နေရပါမယ်။ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းက ထွက်တဲ့ အရည်အစက်တွေက ၂ မီတာလောက် အကွာ အဝေးအထိ ရောက်နိုင်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။ နှာ‌ခေါင်းစည်းတွေ ဝတ်ထားလို့ ဖြစ်တဲ့ အပူချိန်လွန်ကဲမှုကြောင့် အပူလျှပ်တာမျိုး မဖြစ်အောင် နှာခေါင်းစည်းတွေကို ချွတ်ထားတဲ့အချိန်မှာ တခြားသူ တစ်ဦးနဲ့ အနည်းဆုံး ၂ မီတာအကွာမှာ နေဖို့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အကြံပြုထားပါတယ်။ ဂျပန်မှာရှိတဲ့ St.Lukes International Hospital က ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင် ပညာရှင် မီးစ် စာခါ့မိုတို ဖူမိအဲ (Sakamoto Fumie) ကတော့ လူတွေအနေနဲ့ နှာခေါင်းစည်းတွေကို လိုအပ်တဲ့အချိန်မှသာ တပ်ထားဖို့ လိုပြီးတော့ အချိန်တိုင်း အမြဲတမ်း တပ်ထားဖို့ မလိုပါဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အချိန်ပြည့် နှာခေါင်းစည်းကို တပ်ထားတာက အပူလျှပ်ခြင်း ဝေဒနာကို ပိုပြီး ဖြစ်လာစေတဲ့ အန္တရာယ်ရှိတယ်လို့ မီးစ် စာခါ့မိုတိုက ပြောပါတယ်။

အထူးသဖြင့် ရာသီဥတု ပူတဲ့ လတွေမှာ ကိုယ်တပ်တဲ့ နှာခေါင်းစည်းရဲ့ အမျိုးအစားကို ရွေးချယ်တာကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။ လူတော်တော်များများက နှာခေါင်းစည်းတွေကို သူတို့ကိုယ်တိုင် ကုန်ကြမ်း အမျိုးမျိုးသုံးပြီး ချုပ်ဝတ်ကြပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က နှာခေါင်းစည်းချုပ်တဲ့ ပိတ်စ အမျိုးမျိုးရဲ့ ထိရောက်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အသက်ရှူရလွယ်တဲ့အမျိုးအစား၊ အရည်အစက်တွေ မဝင်အောင် စစ်ထုတ်နိုင်တဲ့ အမျိုးအစား စသဖြင့် သတင်းအချက်အလက်တွေ လမ်းညွှန်ထား ပါတယ်။ နိုင်လွန်ချည်တွေက အရည်အစက်တွေကို စစ်ထုတ်နိုင်တဲ့ စွမ်းရည် မြင့်မားပေမယ့် အသက်ရှူရလွယ်တဲ့ ဘက်မှာတော့ အရည်အသွေးအနေနဲ့ အားနည်းချက် ရှိတယ်လို့လည်း WHO က ပြောပါတယ်။ ပတ်တီးစလိုမျိုး ချည်မျှင်ခပ်ကျဲကျဲနဲ့ ရက်ထားတဲ့ ချည်သားက အသက်ရှူရလွယ်ကူပေမယ့် ပိုး မဝင်အောင် စစ်ထုတ်နိုင်တဲ့ အရည်အသွေးကတော့ လျော့နည်း ပါတယ်တဲ့။ အဲဒါကြောင့် ချည်သားကို တခြားပိတ်စတွေနဲ့ ပေါင်းစပ် ချုပ် ပြီး ပိုးကို စစ်ထုတ်နိုင်တဲ့ အရည်အသွေး ပိုကောင်းလာအောင် လုပ်သင့်တယ်လို့ WHO က ဆိုပါတယ်။

ကလေး အထူးကု ဆရာဝန်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က အသက် ၂ နှစ်အောက် ကလေးငယ်တွေကို နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ပေးရင် အသက်ရှူကျပ်စေတဲ့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အတွက်ကြောင့် မတပ်ပေးသင့်ဘူးလို့ ပြောပါတယ်။

St.Lukes International Hospital က မီးစ် စာခါ့မိုတိုက တော့ နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ရုံတင်မကဘဲ လက်တွေကို ပိုးသတ်ဆေးရည်နဲ့ ဆပ်ပြာနဲ့ ဆေးတာလိုမျိုး ပိုးမကူးအောင် ကာကွယ်တားဆီးတဲ့ အခြေခံလုပ်ဆောင်ချက်တွေ လုပ်ဖို့နဲ့ “အ သုံးလုံး” လို့ခေါ်တဲ့ အလုံပိတ် နေရာတွေ၊ အုပ်စုလိုက် လူတွေများတဲ့နေရာတွေနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့ဆက်ဆံတာတွေကို ရှောင်ရှားတာကလည်း အရမ်း အရေးကြီးတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေက ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့က ရရှိတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

56. အဝတ်နှာခေါင်းစည်းတွေကို ဘယ်လို လျှော်ရမလဲ။

အဖြေ- ဂျပန်အစိုးရက အဝတ်နှာခေါင်းစည်းတွေကို ဝေငှပေးခဲ့ပြီး အဲဒီနှာခေါင်းစည်းတွေကို အကြိမ်ကြိမ် လျှော်ဖွတ်သုံးနိုင်ပါတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ အဓိက အချက်က အဲဒီနှာခေါင်းစည်းတွေကို ခပ်ကြမ်းကြမ်း ဖွတ်ပြီး မလျှော်ဖို့ဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အဝတ်နှာခေါင်းစည်းတွေကို ဇလုံတစ်လုံးထဲမှာ ရေနဲ့ ဆပ်ပြာမှုန့်ပါ ထည့်ပြီး ၁၀ မိနစ်လောက် အရင်ဆုံး စိမ်ထားသင့်တယ်လို့ ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ ဆပ်ပြာမှုန့်ကိုတော့ အဝတ်နှာခေါင်းစည်း အမျိုးအစားပေါ် မူတည်ပြီး ချိန်ထည့်ရပါမယ်။ ဒါပေမဲ့ ယေဘုယျအားဖြင့်တော့ ဆပ်ပြာမှုန့်ကို ၀.၇ ဂရမ် ဒါမှမဟုတ် ရေ ၂ လီတာအတွက် ထမင်းစားဇွန်းတစ်ဝက်လောက် ပဲ ထည့်ဖို့ လိုပါတယ်။ ပြီးရင်တော့ လက်နဲ့ ဖြည်းဖြည်းချင်း အသာလေး ဆုပ်ပြီးတော့ နှာခေါင်းစည်းကို လျှော်ရပါမယ်။ ဇလုံထဲမှာ ရေနဲ့ ပဲ သေသေချာချာ ဆပ်ပြာ ပြောင်စင်အောင် လျှော်ရပါမယ်။

အဝတ်လျှော်စက်နဲ့ လျှော်မယ်ဆိုရင် အဲဒီနှာခေါင်းစည်းနဲ့ အရွယ်တူတဲ့ ဇာပိုက်အိတ်အပျော့ သေးသေးထဲထည့်ပြီး လျှော်လို့ ရပါတယ်။ သန့်ရှင်းတဲ့ လက်ကိုင်ပဝါနဲ့ နှာခေါင်းစည်းက ရေတွေကို စုပ်ယူအောင် ဖိပေးပြီးမှ ခြောက်သွေ့အောင် အရိပ်ထဲမှာ လှန်းပါ။

ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနကတော့ အဝတ်နှာခေါင်းစည်းတွေကို တစ်နေ့ကို တစ်ကြိမ် လျှော်တာ အကောင်းဆုံးဖြစ်ကြောင်းနဲ့ အဲဒီနှာခေါင်းစည်းတွေရဲ့ ပုံစံ ပျက်သွား ပြီဆိုရင် ဆက်အသုံးမပြုသင့်ဘူးလို့ အကြံပြုထားပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေက ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့က ရရှိတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

55. နှာခေါင်းစည်းတွေက ရောဂါပိုး ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်ရာမှာ တကယ်ထိရောက်မှု ရှိရဲ့လား။

အဖြေ- နှာခေါင်းစည်းတွေက ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်နိုင်သလား၊ မကာကွယ်နိုင်ဘူးလားဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းတော့ မရှိသေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုနေကြတဲ့ တစ်ခါသုံး နှာခေါင်းစည်းတွေက ဗိုင်းရပ်စ်တွေ ဝင်မလာအောင် အပြည့်အဝ မတားဆီးနိုင်ပါဘူး။ အဲဒီ့အတွက် ရောဂါပိုး ကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ရာမှာ နှာခေါင်းစည်းတွေက ထိရောက်မှုရှိတယ်ဆိုရင်တောင်မှ အကန့်အသတ် ရှိတယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။

ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးတဲ့ လုပ်ငန်းတွေမှာ ဝန်ထမ်းတွေဟာ ကျွမ်းကျင်အဆင့် အသိပညာတွေ အပေါ်အခြေခံပြီးနှာခေါင်းစည်းတွေကို တပ်ဆင်တဲ့အခါ တခြား အကာအကွယ် ပေးနိုင်တဲ့ အစီအမံအမျိုးမျိုး နဲ့ တွဲဖက်ပြီးတော့ ဝတ်ဆင် ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နှာခေါင်းစည်းတစ်မျိုးတည်း တပ်ရုံနဲ့တော့ ကူးစက်ရောဂါကာကွယ်မှု အများကြီး မပေးနိုင်ဘူးလို့ ပြောကြပါတယ်။

N95 နှာခေါင်းစည်းဆိုတာဟာ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေက အရေးပေါ်ခန်းထဲမှာ ရောဂါပြင်းထန်တဲ့သူတွေကို စောင့်ရှောက်မှုပေးတဲ့အခါမှာ ဝတ်ဆင်တဲ့ ရောဂါပိုးကို တားဆီးနိုင်စွမ်း မြင့်မားတဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာသုံး နှားခေါင်းစည်း ဖြစ်ပါတယ်။ N95 နှာခေါင်းစည်းတွေဟာ ဗိုင်းရပ်စ်တွေ ဝင်မလာအောင် စစ်ထုတ်ပစ် နိုင်ပေမယ့် ဝတ်ဆင်ထားတဲ့သူဟာ အသက်ရှူရ ခက်ခဲစေနိုင်ပါတယ်။ N95 နှာခေါင်းစည်းတွေကို မှန်မှန်ကန်ကန် အသုံးပြုနိုင် ဖို့အတွက် အသုံးမပြု ခင်မှာ ဝတ်ဆင်တဲ့ နည်းလမ်းကို ကြိုတင် လေ့လာဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ဘယ်လို နှာခေါင်းစည်းမျိုးပဲ ဝတ်ဝတ် လက်ကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်မှု ရှိအောင် ပိုးမသတ်ဘဲ မျက်နှာကို ထိတွေ့ကိုင်တွယ်တာမျိုး လုပ်ရင် ကူးစက်မှုအန္တရာယ် ပိုများလာပါလိမ့်မယ်။

တခြားတစ်ဖက်က ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံထားရတဲ့ သူ တစ်ယောက်ယောက်က နှာခေါင်းစည်း တပ်ထားရင် သူကနေတစ်ဆင့် တခြားသူတွေကို ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု အန္တရာယ်ကို သိသိသာသာ လျော့နည်းသွားစေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အခုအချိန်အထိတော့ နိုဘယ်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ အခြေခံအားဖြင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကထွက်တဲ့ အရည်အစက်တွေကနေ တစ်ဆင့် ကူးစက်တယ်လို့ သိရှိထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပိုးကူးစက် ခံရသူတစ်ယောက်ဟာ ရောဂါလက္ခဏာမပြခင် ၂ ရက်လောက်အလိုမှာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေ အများကြီး ထုတ်လွှတ်တယ်လို့ သိထားကြပါတယ်။ နှာခေါင်းစည်း ဝတ်ဆင်ထားခြင်းဟာ ချောင်းဆိုးတာ၊ နှာချေတာကနေထွက်တဲ့ အရည်အစက်တွေ အပြင် လူတွေ စကားပြောနေရင် ထွက်လာတဲ့ အလွန်သေးငယ်တဲ့ အရည်အစက် အမှုန်အမွှားလေးတွေ ပျံ့နှံ့ပြီး ကျသွားမှာကို အများကြီး လျှော့ချပေးနိုင်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

မေလတုန်းက ဂျပန်အစိုးရ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အဖွဲ့ရဲ့ ဒုတိယအကြီးအကဲ ဖြစ်သူ မစ္စတာ အိုးမိ ရှီဂဲရု (Omi Shigeru) က သတင်းထောက်တွေကို ပြောကြားရာမှာ ရောဂါလက္ခဏာ ပြသည်ဖြစ်စေ မပြသည်ဖြစ်စေ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု အန္တရာယ်ကို လျှော့ချဖို့ လူတိုင်း လူတိုင်း နှာခေါင်းစည်း ဝတ်ဆင်ကြစေချင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

နှာခေါင်းစည်းအသုံးပြုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အမြင်တွေ အမျိုးမျိုး ရှိနေကြပေမယ့်လည်း ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) မှာရော အခြားတိုင်းပြည်တွေမှာပါ နှာခေါင်းစည်း ဝတ်ဆင်ကြစေချင်တာကတော့ တစ်သဘောထားတည်း ရှိတယ်လို့ မစ္စတာ အိုးမိ ရှီဂဲရု က ပြောပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေက ဇူလိုင်လ ၃ ရက်နေ့က ရရှိတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

54. ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ပဋိပစ္စည်းတွေ ရှိ မရှိ စစ်ဆေးတာ နဲ့ PCR စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုနဲ့ ပိုး ကူးစက်ထားမှု ရှိမရှိ စစ်ဆေးတာတွေမှာ ဘယ်လို ကွာခြားမှုမျိုးတွေ ရှိပါသလဲ။

အဖြေ- အရင်ဆုံး ပဋိပစ္စည်း ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရှိမရှိ စမ်းသပ် စစ်ဆေးမှုဆိုတာ ဘာလဲ ကြည့်ရအောင်။ ပဋိပစ္စည်းကို စမ်းသပ်တယ်ဆိုတာ “antibody” လို့ခေါ်တဲ့ ပရိုတိန်းအမျိုးအစား တစ်မျိုး သွေးထဲမှာ ရှိမရှိ စစ်ဆေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဗိုင်းရပ်စ်တွေ ကူးစက်တဲ့အခါ ကိုယ်ခံအားဆဲလ်တွေက ပြန် တိုက်ခိုက်ပြီး အဲဒီ အချိန်မှာ သွေးထဲမှာ ပဋိပစ္စည်း တွေ ထွက်ပေါ်လာ ပါတယ်။

စမ်းသပ်စစ်ဆေးတဲ့အခါ စစ်ချင်တဲ့လူရဲ့သွေးစက် အနည်းငယ်ကို ယူပြီး နမူနာသွေးကို စမ်းသပ်ကိရိယာထဲမှာ ထည့်ပြီး စစ်ဆေးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တစ်ချက် သိထားရမှာက ပဋိပစ္စည်းတွေဆိုတာ ထွက်လာဖို့ အချိန် တစ်ခု ကြာတာကြောင့် လူတစ်ယောက် ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရပြီးပြီးချင်း ပဋိပစ္စည်း ရှိမရှိ စစ်ဆေးမယ်ဆိုရင် ချက်ချင်း ရှာတွေ့နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ အမျိုးသားတက္ကသိုလ်က စျေးကွက်ထဲ ရောင်းချနေတဲ့ ပဋိပစ္စည်းစမ်းသပ်ကိရိယာကို အသုံးပြုပြီး ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရတဲ့ သူတွေရဲ့ သွေးနမူနာကို စစ်ဆေးခဲ့ပါတယ်။ စမ်းသပ်စစ်ဆေးတဲ့အခါ ရောဂါပိုးက တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် လက္ခဏာတွေ ပြနေချိန် သီတင်းနှစ်ပတ်ကြာ သည်အထိ သွေးနမူနာ အများစုမှာ ပဋိပစ္စည်းတွေကို မတွေ့ရတာကို အဲဒီတက္ကသိုလ်က ပညာရှင်တွေက ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

ဆက်ပြီး PCR စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုကို ကြည့်ရအောင်။ PCR စမ်းသပ်မှုဆိုတာက ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရလား မခံရဘူးလား ဆိုတာကို တိတိကျကျ ဆုံးဖြတ်ပေးနိုင်တဲ့ စစ်ဆေးမှု ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ positive လို့ အဖြေထွက်ပြီး ရောဂါကူးစက်ခံထားရတယ် ဆိုရင် ကိုယ့်သွေးထဲမှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ရှိနေတယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ပါ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလို ရောဂါကူးစက်ခံရတယ်ဆိုပြီး အဖြေထွက်နေပေမယ့် ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ပဋိပစ္စည်းတွေကို မထုတ်ရသေးတဲ့အတွက် ပဋိပစ္စည်းတွေ မတွေ့ရတာမျိုး မကြာခဏ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

နောက်အဖြေတစ်ခုအနေနဲ့ PCR စမ်းသပ်တဲ့အခါ ကူးစက်မခံရဘူး၊ negative လို့ ထွက်ရှိခဲ့မယ်ဆိုရင် ကိုယ့်ဆီမှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ပိုး မရှိဘူးဆိုတဲ့ ဖြစ်နိုင်ခြေအများကြီး ရှိတယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ပါ။ ဒုတိယ တစ်နည်းအနေနဲ့ ကူးစက်ခံရပြီးနောက် ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကနေ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကို ဖယ်ရှားလိုက်ပြီး တာမျိုးလို့လည်း အဓိပ္ပာယ်ယူနိုင်ပါတယ်။ ဒုတိယ အဓိပ္ပာယ်မျိုးနဲ့ negative လို့ ထွက်တာဆိုရင် နောက်ပိုင်း ပဋိပစ္စည်းစမ်းသပ်မှု လုပ်ကြည့်ရင် ကူးစက်ထားဖူးတာ တွေ့ရှိရနိုင်ခြေလည်း ရှိပါတယ်။

ဒီလို စမ်းသပ်စစ်ဆေးနည်းတွေ ရှိတဲ့ အချိန်မှာ နောက်ထပ် စမ်းသပ်နည်းတစ်မျိုးကိုလည်း တီထွင်နေပါတယ်။ အဲဒီစမ်းသပ်နည်း အသစ်နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်ခံရပြီးနောက် ချက်ချင်း သွေးထဲမှာ ပေါ်ထွက်လာတဲ့ ပဋိပစ္စည်း နောက်တစ်မျိုးကို ရှာဖွေ တွေ့ရှိနိုင်မယ် လို့ မျှော်လင့်နေပါတယ်။ လက်တွေ့ စမ်းသပ်နိုင်ပြီဆို ရင် အဲဒီနည်းက PCR စမ်းသပ်နည်းမှာ အစားထိုးနိုင်လိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ထား ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီစမ်းသပ်နည်းရဲ့ တိကျမှုအတိုင်းအတာကိုတော့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းပြောဖို့ တချို့အချက်တွေက ခက်နေပါသေးတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေက ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့က ရရှိတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

53. ကိုယ်ခံစွမ်းအားစနစ်ရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံနဲ့ အရေးပါပုံကို ပြောပြပါ။

အဖြေ- လူတွေနဲ့ တခြား သက်ရှိသတ္တဝါတွေရဲ့ ကိုယ်ခံအားစနစ်ဟာ ဗိုင်းရပ်စ်၊ ဘတ်တီးရီးယားနဲ့ တခြားအရာဝတ္တုတွေ ပြင်ပကနေ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဝင်လာရင် ရှာဖွေဖော်ထုတ်တာ၊ တိုက်ခိုက်တာနဲ့ ဖယ်ရှားပစ်တာတွေကို လုပ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို ကာကွယ်ပါတယ်။

ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုကို တိုက်ဖျက်တဲ့အချိန်မှာ သွေးဖြူဥ အမျိုးအစားဖြစ်တဲ့ ကိုယ်ခံစွမ်းအား ဆဲလ်တွေက အဓိက အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်ပါတယ်။ အဲဒီဆဲလ်တွေဟာ ပဋိပစ္စည်း လို့ခေါ်တဲ့ ပရိုတိန်းတွေကို ပမာဏ အများကြီး ထုတ်ပေးပြီးတော့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေကို ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမှာ မပွားအောင် တားဆီး ပေးပါတယ်။ ဒီလို လုပ်ဆောင်ခြင်းက ခန္ဓာကိုယ်ကို နေမကောင်း မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ နိုဘယ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်လိုမျိုး ခန္ဓာကိုယ်က မသိတဲ့ ဗိုင်းရပ်တွေ ကိုယ်ခန္ဓာထဲ ဝင်လာတဲ့အခါ ကိုယ်ခံစွမ်းအား ဆဲလ်တွေက ဒီဗိုင်းရပ်စ် ပွားလာတာကို တားဆီးဖို့ ပဋိပစ္စည်းတွေကို အချိန်မီ ထုတ်လုပ်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီလိုအချိန်မှာဆိုရင် ခန္ဓာကိုယ်က နေမကောင်း ဖြစ်လာပါတယ်။

ဒါပေမယ့် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ဟာ ပဋိပစ္စည်းတွေ ထုတ်လုပ်တဲ့ လုပ်ဆောင်မှုအပြင် တခြား ကိုယ်ခံအားစနစ်တွေလည်း ရှိပါသေးတယ်။ သွေးထဲမှာ တခြားအမျိုးအစားကိုယ်ခံအားဆဲလ်တွေ ရှိပြီး သူတို့တွေက အတူတူ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ရင် ခန္ဓာကိုယ်ကို အသည်းအသန် ဖျားနာတာကနေ တားဆီးကာကွယ်ပေးတာ ဒါမှမဟုတ် မြန်မြန်ပြန်ပြီး နာလန်ထူလာအောင် လုပ်ပေးနိုင်ပါတယ်။

Chiba University Graduate School of Medicine က ကိုယ်ခံစွမ်းအားဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ ပါမောက္ခ မိုတိုဟရှိ ရှင်းအိချိရို (Motohashi Shinichiro) ပြောတာကတော့ ကိုယ်ခံစွမ်းအားဆဲလ်တွေ အာဟာရဓာတ် ပြည့်ဝပြီး အားရှိနေဖို့အတွက် မျှတတဲ့ အစားအစာ စားသောက်ဖို့နဲ့ အိပ်ရေးဝအောင် အိပ်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကိုယ်ခံအားဆဲလ်တွေ ကောင်းကောင်းမွန်မွန် အလုပ်လုပ်ဖို့အတွက် အဲဒီလို လုပ်ဆောင်တာတွေက မရှိမဖြစ် လိုအပ်တယ်လို့ အမြဲမှတ် ထားရမယ်လို့လည်း ပါမောက္ခ မိုတိုဟရှိ ရှီနိချိရို့က ပြောပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

52. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်က ခြင်ကနေတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင် သလား။

အဖြေ- ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ရဲ့ အင်တာနက် ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာတော့ “ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်ဟာ ခြင်ကိုက်ခံရတာကနေ တစ်ဆင့် မကူးစက်နိုင်ပါဘူး” လို့ ရှင်းရှင်း လင်းလင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ အခုအချိန်အထိတော့ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ခြင်ကနေ တစ်ဆင့် ကူးစက်တယ်ဆိုတဲ့ သတင်း အချက်အလက်တို့၊ သက်သေအထောက်အထားတို့ မရှိသေးဘူးလို့ အဲဒီ ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ ရှင်းပြထားပါတယ်။

WHO ကလည်း “ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်ဟာ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာကူးစက်တတ်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ် တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အဲဒီဗိုင်းရပ်စ်က အဓိကအားဖြင့် ကူးစက်ထားတဲ့ လူတွေက ချောင်းဆိုးတာ ဒါမှမဟုတ် နှာချေတာ ကနေ ကူးစက်ပါတယ်။ တံတွေးလို အရည်အစက် တွေကနေ တစ်ဆင့် ကူးစက်ပြီး နှာခေါင်းကနေ ထွက်လာတဲ့ အရည်အစက်တွေက နေ တစ်ဆင့် ကူးစက်ပြန့်ပွားနိုင်တယ်” လို့ လည်း ပြောပါတယ်။

“ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်ဖို့အတွက်ဆိုရင် လက်တွေကို အရက်ပြန်ပါတဲ့ လက်သန့်ဆေးရည်နဲ့ မကြာခဏ ပွတ်တိုက်ဆေးပါ။ ဒါမှမဟုတ် ဆပ်ပြာနဲ့ ရေနဲ့ သေသေချာချာ မကြာခဏ ဆေးကြောပါ။ ပြီးတော့ ချောင်းဆိုးတဲ့၊ နှာချေတဲ့ သူတွေနဲ့ အနီးကပ်ထိတွေ့ ဆက်ဆံ ခြင်းကနေ ရှောင်ကြဉ် ကြပါ” လို့ အကြံပြုထားပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

51. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်တားဆီးဖို့ သွားတိုက်တာကရော အထောက်အကူဖြစ်ပါသလား။

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းကို တိုကျိုဆေးဘက်ဆိုင်ရာနဲ့ သွားဆေးတက္ကသိုလ်က ဆရာတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ တိုနာမိ ခဲနိချိ (Tonami Kenichi) က ဖြေကြားပေးမှာပါ။ ပုံမှန်အအေးမိတာမျိုးမှာဆိုရင် လူတွေရဲ့ ပါးစပ်ထဲကတံတွေးဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု မဖြစ်အောင် ပါးစပ်ထဲမှာပဲထိန်းထားတဲ့ အဓိက အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင် အလုပ်လုပ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ လူတွေ သွား မတိုက်တဲ့အချိန်မှာ ခံတွင်းထဲက ဘတ်တီးရီးယားတွေဟာ ပွားများလာပါတယ်။ ဘတ်တီးရီးယားတွေဟာ အင်ဇိုင်းတွေကို ထုတ်ပေးတာကြောင့် လူတွေ အလွယ်တကူ ကူးစက်ခံရဖို့ အခြေအနေကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် သွားတိုက်ပြီး ခံတွင်းဘတ်တီးရီးယားတွေကို ဖျက်ဆီးရှင်းလင်း လိုက်တာက ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို တားဆီးဖို့ အထောက်အကူ ဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ ယုံကြည်ရပါတယ်။

သွားတိုက်ခြင်းဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် အလားတူ ထိရောက်မှုရှိသလားဆိုတာတော့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရ ပေမယ့် ယေဘုယျအားဖြင့် ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက် တစ်ခုဖြစ်မယ်လို့ တော့ မျှော်လင့်ရကြောင်း တိုနာမိ က ပြောပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

49. စပိန်တုပ်ကွေးရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှုက တတိယ အကြိမ် အထိ ပြန်ဖြစ်ပွားခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ အဲဒီအကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောပြပေးပါ။

အဖြေ- စပိန်တုပ်ကွေးလို့လည်းခေါ်တဲ့ ၁၉၁၈ ခုနှစ် မှာဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ တုပ်ကွေး ကပ်ရောဂါဟာ မျိုးဗီဇသစ်တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ် တစ်မျိုး ကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်တုန်းက လူသန်းပေါင်း ၅၀၀ လောက် ကူးစက်ခံခဲ့ရပါတယ်။ဒါဟာ အကြမ်းအားဖြင့် ကမ္ဘာ့ လူဦးရေရဲ့ ၄ ပုံ ၁ပုံလောက် ကူးစက်ခံခဲ့ရတာဖြစ်ပြီး လူပေါင်း သန်း ၄၀ သေဆုံးခဲ့ရတယ်လို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ပြောပါတယ်။

စပိန်တုပ်ကွေးဟာ ၁၉၁၈ ခုနှစ် နွေဦးရာသီကနေ စပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးကို ပထမဆုံးအကြိမ် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ပြီး နွေရာသီမှာ ကူးစက်မှုနည်း သွားခဲ့ ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၁၉၁၈ ခုနှစ် ဆောင်းဦးရာသီမှာ ဒုတိယအကြိမ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ထပ်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အဲဒီနောက် ၁၉၁၉ ခုနှစ် နှစ်စပိုင်းမှာ တတိယအကြိမ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု တစ်ဖန်ထပ်ဖြစ်ပွားခဲ့ ပြန်ပါတယ်။

ဒုတိယအကြိမ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ချိန်မှာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက လူပေါင်း သန်း ၂၀ နီးပါး သေဆုံးစေခဲ့တဲ့အတွက် အသေအပျောက် အများဆုံးလို့ ယူဆရပါတယ်။

ဂျပန်နိုင်ငံမှာတော့ စပိန်တုပ်ကွေးရောဂါဟာ ၁၉၁၈ ခုနှစ် ဆောင်းဦး ရာသီကနေ ၁၉၂၁ ခုနှစ် နွေဦးရာသီအတွင်း ၃ကြိမ် ကူးစက် ပြန့်ပွားမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ထိန်းသိမ်း ထားတဲ့ မှတ်တမ်းတွေအရ အဲဒီအချိန်တုန်းက လူပေါင်း ၂၃.၈ သန်းလောက် ရောဂါကူးစက်ခံခဲ့ရပြီး ၃ သိန်း ၉ သောင်း သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ သိရှိရပါတယ်။

ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ပထမအကြိမ် အကြီးအကျယ်ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုက ၁၉၁၈ ခုနှစ် ဆောင်းဦးရာသီမှာ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ လူပေါင်း ၂၁.၂ သန်း ကူးစက်ခံခဲ့ရပြီး သေဆုံးသူ ၂ သိန်း ၆ သောင်း ရှိခဲ့ပါတယ်။

၁၉၁၉ ခုနှစ် ဆောင်းဦးရာသီမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ဒုတိယအကြိမ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုမှာတော့ လူပေါင်း ၂.၄ သန်း ကူးစက်ခံရခဲ့ တာကြောင့် လျော့နည်းသွားတယ် လို့ပြောရပါမယ်။ သေဆုံးသူ ၁ သိန်း ၃ သောင်း ရှိခဲ့တာကြောင့် အသေအပျောက်နှုန်းကတော့ ဒုတိယအကြိမ်က အများဆုံး ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

နိုဘယ် ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါဟာလည်း စပိန်တုပ်ကွေးလိုမျိုး ဒုတိယအကြိမ်၊ တတိယအကြိမ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေ ဖြစ်လာ နိုင်တယ်လို့ ဒီကနေ့ခေတ် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေက သတိပေး နေပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

48. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်က ဘယ်လို အခြေအနေမျိုးမှာ ပွားလာနိုင်ပါသလဲ၊ လူတွေရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ထဲမှာပဲ သူတို့က ပွားလာနိုင်တာပါလား။

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းကို တိုကျိုမှာရှိတဲ့ St. Marianna University School of Medicine က ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ပါမောက္ခ ခူနီရှီးမား ဟီရိုယုကီ (Kunishima Hiroyuki) ကဖြေကြားပေးမှာပါ။

မစ္စတာ ခူနီရှီးမားက ဗိုင်းရပ်စ်တွေနဲ့ ဘတ်တီးရီးယားတွေဟာ ရောဂါပိုးဖြစ်ပွား‌စေတဲ့ အဏုဇီဝသက်ရှိ တစ်မျိုး ဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

ဘတ်တီးရီးယားဆိုတာ ကတော့ ဆဲလ်တစ်ခုတည်းနဲ့ပဲ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ အလွန်ရှေးကျတဲ့ ရှေးဦးသက်ရှိတစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့တွေက ကိုယ်တိုင်မျိုးပွားနိုင်ပါတယ်။

ဗိုင်းရပ်စ်ဆိုတာက ဘတ်တီးရီးယားထက် ပိုပြီး အလွန်သေးငယ် တဲ့ အဏုဇီဝ ပိုးမွှားဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့တွေမှာ မျိုးဗီဇတွေ ဒါမှမဟုတ် သက်ရှိကလာပ်စည်းတွေဖွဲ့စည်းရာမှာ အရေးပါတဲ့ အခြေခံယူနစ် နျူကလစ်အက်ဆစ်နဲ့ အကာအကွယ်ပေး အုပ်ထားတဲ့ အပေါ်လွှာ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆဲလ် မပါပါဘူး။ ဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ကိုယ်တိုင် မျိုးမပွားနိုင်ပါဘူး။ ဗိုင်းရပ်စ်တွေဟာ သူတို့ ကူးစက်ထားတဲ့ လူ ဒါမှမဟုတ် တိရစ္ဆာန်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက သက်ရှိဆဲလ်တွေရဲ့ အတွင်းထဲမှာသာ ပုံတူပွားနိုင်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို အဓိပ္ပာယ် ဖော်ပြသလဲဆိုရင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်ဟာ နံရံနဲ့ သန့်ရှင်းမှုမရှိတဲ့ တခြားမျက်နှာပြင် တွေပေါ်မှာ ရှိနေလည်း မျိုးမပွားနိုင်ဘူးဆိုတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီဗိုင်းရပ်စ်က အဲဒီလို မျက်နှာပြင်တွေပါ်မှာ အချိန်တစ်ခုခုအထိတော့ အသက်ရှင်နေနိုင်ပြီး ကူးစက်နိုင်စွမ်းရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။

လူတွေဟာ အပြင်သွားတဲ့အချိန်မှာ တံခါးလက်ကိုင်ဖုတွေနဲ့ လက်ရန်းတွေ အပါအဝင် မသန့်ရှင်းတဲ့ မျက်နှာပြင်တွေကို ထိတွေ့ ကိုင်တွယ်လေ့ ရှိတတ်ကြတယ်လို့ ပါမောက္ခ ခူနီရှီးမားက ပြောပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်ခြင်းကနေ ကာကွယ်ဖို့အတွက် အပြင်ကနေ အိမ်ကို ပြန်လာတဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် ရုံးကို ရောက်တဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် အစားမစားခင်မှာ လက်ကို သေချာဆေးကြောတာ ဒါမှမဟုတ် အရက်ပြန်ပါတဲ့ ပိုးသတ်ဆေးရည်နဲ့ လက်ကို ပွတ်လိမ်းသင့်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

47. ဒီဗိုင်းရပ်စ်က ငွေကြေး ကိုင်တွယ် သုံးစွဲတဲ့အခါမှာရော ကူးစက်ခံရနိုင်ပါသလား။

အဖြေ- ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာထိန်းချုပ်ရေးမှာ အထူးကျွမ်းကျင်သူ Aichi Medical University က ပါမောက္ခ မီကာ့မို ဟီရိုရှီဂဲ (Mikamo Hiroshige) ကတော့ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ ပမာဏပေါ်မှာ မူတည်ပြီး ကူးစက်နိုင်တဲ့ အခြေအနေဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်လို့ ပြောပါတယ်။ သူပြောတာအရ တစ်ယောက်ယောက်ရဲ့ လက်တွေပေါ်မှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ်က ရှိနေပြီး အဲဒီလူက ငွေစက္ကူတွေ ဒါမှမဟုတ် ငွေအကြွေစေ့တွေကို ကိုင်ထားမယ်ဆိုရင် အချိန်အတိုင်းအတာ တစ်ခုအထိ အဲဒီပိုက်ဆံပေါ်မှာလည်း ဒီဗိုင်းရပ်စ်ပိုးက ရှိနေနိုင်တယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။ ရောဂါကူးစက်မှု ကာကွယ် တားဆီးဖို့အတွက် ကိုယ့်ရဲ့ ပါးစပ်နဲ့ နှာခေါင်းတွေကို ထိတွေ့ကိုင်တွယ်တာမျိုး မလုပ်ခင်မှာ မိမိတို့ရဲ့ လက်ကို ဆပ်ပြာ ဒါမှမဟုတ် အရက်ပြန်ပါဝင်တဲ့ ပိုးသတ်ဆေးရည် ဒါမှမဟုတ် တခြား လက်သန့်ဆေးရည်တွေနဲ့ သေသေချာချာ ဆေးကြောဖို့အရေးကြီးတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အဲဒီလို ပိုးသတ်နိုင်တဲ့ ဆပ်ပြာစတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ဝယ်ယူထားပြီး ဘယ်အရာဝတ္ထုကို မဆို ကိုင်တွယ်မိပြီးတဲ့နောက်မှာ လက်ကို သန့်ရှင်းအောင် ဆေးကြော ကြပါလို့လည်း ပါမောက္ခ မီကာ့မို ဟီရိုရှီဂဲ က အကြံပြုထားပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေပါ။

46. နိုဘယ်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်က အရာဝတ္တုတွေရဲ့ မျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ ဘယ်လောက်ကြာအောင် အသက်ရှင်နေနိုင်ပါသလဲ။

အဖြေ- အမေရိကန်အမျိုးသားကျန်းမာရေး သုတေသနဌာနနဲ့ တခြားအဖွဲ့အစည်းတွေက သုတေသီတွေ ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ အစီရင်ခံစာတစ်စောင်မှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ်က အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ အရာဝတ္တုတွေရဲ့ မျက်နှာပြင်ကနေ ပျောက်ကွယ်သွားတာ များတယ်လို့ ဖော်ပြထာပါတယ်။ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ကြေးပစ္စည်းတွေပေါ်မှာ ၄ နာရီကြာရင် မတွေ့နိုင်တော့ဘူး။ ကတ်ထူပြားတွေပေါ်မှာ ဆိုရင်တော့ ၂၄ နာရီ ကြာရင် မတွေ့ရတော့ဘူးလို့ အဲဒီသုတေသီတွေက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပလတ်စတစ်ပစ္စည်းတွေပေါ်မှာဆိုရင် ၇၂ နာရီကြာ အသက်ရှင်နေနိုင်ပြီး စတီးပစ္စည်းတွေပေါ်မှာ ၄၈ နာရီ နေနိုင်တယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

45. ဒီဗိုင်းရပ်စ်က အေးခဲသွားတဲ့အချိန်မှာ ဘယ်လို ဖြစ်နိုင်သလဲ။

အဖြေ- ကူးစက်ရောဂါကာကွယ်တားဆီးရေး အထူးကျွမ်းကျင်သူ Tokyo Healthcare University Postgraduate School က ပါမောက္ခ စူဂါဝါရာ အီရိစာ (Sugawara Erisa) က ဖြေကြားပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်ရဲ့ ထူးခြားတဲ့ လက္ခဏာတွေအကြောင်းကို တော့ သေသေချာချာ မသိရသေးပေမယ့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစား သစ် နဲ့ အလားတူတဲ့ SARS ရောဂါ ဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ နိုင်ငံတကာက သုတေသနတွေ လုပ်ပြီးသွားပါပြီ။

အဲဒီလေ့လာမှုတွေအရ SARS ရောဂါ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေဟာ အပူချိန် မြင့်မားတဲ့ ၅၆ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ်လောက် ပတ်ဝန်းကျင်အနေအထားမှာ စမ်းသပ် ကြည့်တဲ့အခါ သေတယ်ဆိုတာ တွေ့ရှိရပါတယ်။ အပူချိန် ရေခဲအမှတ် အနုတ် ၈၀ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် အောက်မှာတော့ အဲဒီ ဗိုင်းရပ်စ်ဟာ သီတင်း ၃ ပတ်လောက် အသက်ရှင်နေနိုင်တာ တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ ဒီ သုတေသန ပြုချက် အရ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်ဟာလည်း အပူချိန်နိမ့်နေရင် ခံနိုင်ရည် အားကောင်းပြီးတော့ အပူချိန်မြင့်တာကို ဒီဗိုင်းရပ်စ်က ခံနိုင်ရည် အားနည်းတယ် လို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။

မီးစ် စူဂါဝါရာက ပြောတာ အရ ဥပမာ- ဒီ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်ကို စားသောက်ကုန်တွေရဲ့ မျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ တွေ့ရှိခဲ့တယ် ဆိုရင် ရေခဲသေတ္တာထဲမှာ ရော ရေခဲအအေးခန်းထဲမှာပါ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ဟာ သက်တမ်းတစ်ခုလောက်တော့ အသက်ရှင်နိုင်တယ်လို့ ယူဆနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူတွေအနေနဲ့ စားသောက်ကုန်တွေကို ရေခဲသေတ္တာထဲ မထည့်ခင်နဲ့ ရေခဲအအေးခန်းထဲကို မထည့်ခင် ပစ္စည်းတွေကို ထုပ်ပိုးထားတဲ့ မျက်နှာပြင်ကို ပိုးသတ် သုတ်သင်ဖို့နဲ့ အစားအစာတွေကို မချက်ခင်ရော ချက်ပြီးတဲ့အချိန်မှာရော လက်ကို စနစ်တကျ သေသေချာချာ ဆေးဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

44. တကယ်လို့ ထုပ်ပိုးထားတဲ့ အစားအစာမှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ရှိနေရင် မိုက်ခရိုဝေ့ဗ် မီးဖိုထဲမှာ အဲဒီစားစရာ အထုပ်ကို အပူပေးပြီး နွှေးလိုက်ရင် ဒီဗိုင်းရပ်စ် သေသွား နိုင်ပါသလား။

အဖြေ- မိုက်ခရိုဝေ့ဗ် မီးဖိုတွေကလျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းတွေ ထုတ်ပြီး ထုပ်ပိုးထားတဲ့ အစားအစာ ထဲမှာပါဝင်တဲ့ ရေမော်လီကျူးတွေကို မွှေရင်း အပူပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကူးစက်ရောဂါကာကွယ်တားဆီးရေးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် တစ်ဦး ဖြစ်တဲ့ Tokyo Healthcare University Postgraduate School က ပါမောက္ခ စူဂါဝါရာ အီရီစာ (Sugawara Erisa) က အစားအစာတွေကို မိုက်ခရိုဝေ့ဗ် ပေါင်းဖိုထဲမှာ ထည့်ပြီး လုံလုံ လောက်လောက် အပူပေးပြီးရင် ဘေးကင်းကင်းနဲ့ စားနိုင်ပါတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ မိုက်ခရိုဝေ့ဗ်မီးဖိုနဲ့ အဲဒီအစားအစာအထုပ်ရဲ့ မျက်နှာပြင်ကို အပူပေးပြီး နွှေးရုံနဲ့ အဲဒီအထုပ်ပေါ်မှာရှိနေတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်က မကူးစက်စေနိုင် တော့ဘူးလို့ သက်သေအထောက်အထားနဲ့ ပြထားတာ မျိုးတော့ မရှိသေးဘူးလို့ မီးစ် စူဂါဝါရာက ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။

မီးစ် စူဂါဝါရာက အစားအစာတွေကို မချက်ခင်၊ မစားခင်နဲ့ ချက်ပြုတ် ပြီးနဲ့ အစားအစာ စားသောက်ပြီးတဲ့နောက်မှာ မကြာခဏ လက်ကို သေသေချာချာ ဆေးကြောပေးဖို့ အရေးကြီးတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

43. တီဘီရောဂါအတွက် BCG ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် သေဆုံးမှု ဖြစ်ပွားတဲ့ အရေအတွက် နည်းပါးတယ်ဆိုတာ မှန်ပါသလား။

အဖြေ- BCG ကာကွယ်ဆေးဆိုတာ နွားတွေမှာ တီဘီရောဂါ ဖြစ်စေတဲ့ ဘက်တီးရီးယားပိုးရဲ့ အားနည်းတဲ့ ဗီဇမျိုးကနေ တီထွင် ထုတ်လုပ် ထားတာဖြစ်ပြီး ဒီ ဘက်တီးရီးယားပိုးဟာ လူသားတွေမှာ လည်း ရောဂါဖြစ်ပွားစေတဲ့ ပိုးနဲ့ ဆင်တူပါတယ်။

ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကလေးတွေအားလုံးကို အသက် ၁ နှစ် မပြည့်သေးခင်မှာ BCG ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးထားပါတယ်။ BCG ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ မူဝါဒတွေကတော့ နိုင်ငံနဲ့ နယ်မြေအလိုက် အမျိုးမျိုး ကွဲပြားပါတယ်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက နိုင်ငံတွေထဲမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနဲ့ အီတလီနိုင်ငံ တွေဟာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ BCG ကာကွယ်ဆေးထိုးရေး အစီအစဉ်မှာ မပါဝင်တဲ့ နိုင်ငံတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ပုံမှန် BCG ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ အစီအစဉ်တွေရှိတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် သေဆုံးတဲ့သူ နည်းတယ်လို့ ဂျပန်နိုင်ငံပြင်ပက သုတေသီတချို့က ထောက်ပြ ခဲ့ကြတာ ရှိပါတယ်။

BCG ကာကွယ်ဆေးဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုကနေ ကာကွယ်နိုင်သလား ဆိုတာနဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာ မခံစားရအောင် ကာကွယ်နိုင်သလား ဆိုတာကို သြစတြေးလျနဲ့ နယ်သာလန် နိုင်ငံတွေမှာ လက်တွေ့စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေ ပြုလုပ် နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂျပန်လူမှုအဖွဲ့အစည်းအတွက် ကာကွယ် ဆေး ဆိုင်ရာ အဖွဲ့ က သူတို့ရဲ့ အမြင်ကို ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့က တင်ပြခဲ့ကြပါတယ်။

ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကို တိုက်ဖျက်ဖို့ BCG ရဲ့ ထိရောက်မှုကို သိပ္ပံနည်းကျ အတည်မပြုရသေးကြောင်းနဲ့ အခုအချိန်မှာ ရောဂါပိုး မကူးစက်အောင် ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့အနေနဲ့ ဒီကာကွယ်ဆေးကို သုံးဖို့ မထောက်ခံဘူး လို့ အဲဒီအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။

BCG ကာကွယ်ဆေး မထိုးခဲ့ ရတဲ့ အသက်ကြီးပိုင်းအရွယ်တွေထဲက တချို့လူတွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကို ကြိုတင် ကာကွယ်တဲ့အနေနဲ့ ဒီကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးဖို့ တောင်းဆိုနေကြတာ ရှိတယ်လို့လည်း အဲဒီ အဖွဲ့က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ BCG ကာကွယ်ဆေးဟာ နို့စို့ကလေးတွေအတွက် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အသက်အရွယ် ကြီး သူတွေအတွက် ထိရောက်မှုရှိသလား ဆိုတာနဲ့ ဘေးကင်းမှုရော ရှိရဲ့လား ဆိုတာကိုတော့ အတည်မပြုရသေးဘူးလို့ အဲဒီ အဖွဲ့က ဆိုပါတယ်။

BCG ကို ပြင်ပမှာ ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုခုနဲ့ ပိုပြီး သုံးစွဲတာတွေ များလာရင် နို့စို့ကလေးတွေအတွက် ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထောက်ပံ့မှုကို မတည်မငြိမ် ဖြစ်လာစေ နိုင်တာကြောင့် ရှောင်ရှားဖို့ လိုအပ်တယ်လို့လည်း အဲဒီ လူမှု အဖွဲ့အစည်းက ပြောပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

42. လူရဲ့ အရေပြားပေါ်မှာ ဒီ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးက ဘယ်လိုမျိုး နေတာလဲ။ ရောဂါလက္ခဏာမပြဘဲနဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ပိုးက နေ နေတတ်လား။

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းကိုတော့ ဂျပန်နိုင်ငံ St. Marianna University School of Medicine မှာတာဝန်ထမ်းဆောင်တဲ့ ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ အထူးကျွမ်းကျင်သူ ပါမောက္ခ ခူနီရှီးမား ဟီရိုယုကိ (Kunishima Hiroyuki) က ဖြေကြားပေးမှာပါ။ ဒီဗိုင်းရပ်စ်က သက်ရှိ သတ္တဝါတစ်ကောင်ရဲ့ ဆဲလ်တွေထဲကို ဝင်ရောက်ပြီး ကူးစက်တာမျိုး မဟုတ်ရင် ရောဂါပိုးမပြန့်ပွားနိုင်ဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။

နိုဘယ်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ လူတွေရဲ့ နှာခေါင်း ဒါမှမဟုတ် ပါးစပ်ထဲက အမြှေးပါးကနေတစ်ဆင့် အဓိက ကူးစက်ပြီးတော့ လည်ချောင်း၊ အဆုတ်နဲ့ အခြားအစိတ်အပိုင်းတွေက ဆဲလ်တွေထဲမှာ ရောဂါပိုး တွေပွားလာတတ်ပါတယ်။ ဒီဗိုင်းရပ်စ်က လူ တစ်ယောက်ရဲ့ လက် ဒါမှမဟုတ် ခြေထောက်တွေရဲ့ အရေပြားပေါ်မှာပဲ ရှိနေမယ်ဆိုရင် ရောဂါပိုးတွေ ပွားလာတာမျိုး မဖြစ်ပါဘူး။

ဒါပေမဲ့ ဥပမာ- လူတစ်ယောက်က သူရဲ့ လက်ပေါ်မှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ရှိနေပြီး အဲဒီလက်နဲ့ မျက်စိ၊ နှာခေါင်းနဲ့ ပါးစပ်တွေကို ထိမိကိုင်မိမယ် ဆိုရင်တော့ ဒီရောဂါပိုး ကူးစက်မှု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

လူရဲ့ အရေးပြားပေါ်မှာရှိတဲ့ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကို ဆပ်ပြာနဲ့ ဆေးကြာ ပစ် လို့ရနိုင်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် လူတွေအနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ မျက်နှာကို မထိ မကိုင်ခင်မှာ လက်တွေကို အမြဲ သန့်ရှင်းအောင်ထားဖို့အတွက် ဆပ်ပြာနဲ့ သေသေချာချာဆေးကြောသင့်ပါတယ်။ ဒါမှမဟုတ် အရက်ပြန်လိုမျိုး ပိုးသတ်ဆေးရည်ကို အသုံးပြုပြီး လက်ကို ဆေးကြောပါ။ ရေယုန်ဗိုင်းရပ်စ်လိုမျိုး ရေကျောက်ဖြစ်ပွားစေတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေက ရောဂါ ပျောက်ပြီးနောက်မှာလည်း ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဆက်ရှိနေတတ် ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ယေဘုယျအားဖြင့် ပြောရမယ်ဆိုရင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကတော့ ကွဲပြားခြားနားပါတယ်။ တစ်ယောက်ယောက် က ရောဂါကူးစက်ခံရပြီး ရောဂါလက္ခဏာ ပြပြီးတော့ နောက်ဆုံးမှာ လူရဲ့ ကိုယ်ခံအားစနစ် က အလုပ်လုပ် တိုက်ထုတ်တာနဲ့ ဒီဗိုင်းရပ်စ်က ခန္ဓာကိုယ်ထဲကနေ ပျောက်ကွယ်သွားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

41. နေရောင်ခြည်ထဲက ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် ဒါမှမဟုတ် အိုဇုန်းဓာတ်ငွေ့က ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်ကို နှိမ်နင်းဖို့ ထိရောက်မှု ရှိပါသလား။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် ဒါမှမဟုတ် အိုဇုန်းဓာတ်ငွေ့နဲ့ ထိတွေ့ရင် ဒီဗိုင်းရပ်စ်က သေပါသလား။

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းကို ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဟီရိုရှီးမား တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ အိုးဂဲ ဟီရိုကိ (Ohge Hiroki) က ဖြေပေးမှာပါ။

ရောဂါ အများစု ကို ဖြစ်ပွားစေတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေ ဘတ်တီးရီးယားတွေ က သိပ်သည်းဆမြင့်ပြီး လှိုင်း အလျားအရှည်ကလည်း ရှိသင့် သလောက်ရှိတဲ့ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်တန်းရဲ့ ထိတွေ့မယ်ဆိုရင် ဒီဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ဘတ်တီးရီးယားတွေရဲ့ ကူးစက်နိုင်တဲ့ စွမ်းရည်ကို လျော့နည်းသွာအောင် လုပ်ရာမှာ ထိရောက်မှု ရှိတယ်လို့ မျှော်လင့်ကြောင်း ပါမောက္ခ အိုးဂဲ က ပြောပါတယ်။

အခု ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်ကို တိုက်ဖျက်ဖို့ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် အမြင့်ဆုံး ထုတ်လွှတ်နိုင်တဲ့ စက်ကိရိယာ ပစ္စည်းတွေကို လက်တွေ့ အသုံးပြုနေတာ ထိရောက်မှု ရှိမယ်လို့ မျှော်လင့်ရပါတယ်။ အဲဒီလို ကိရိယာတစ်ခုကို ဟီရိုရှီးမား တက္ကသိုလ်ဆေးရုံမှာ အသုံးပြုနေပြီ ဖြစ်ပြီး ဆေးရုံကနေ ဆင်းသွားပြီဖြစ်တဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် လူနာတွေထားတဲ့ အခန်းတွေမှာ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်တွေကို တစ်ခန်းလုံး လွှတ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

စောစောက ပြောခဲ့တဲ့ ကိရိယာနဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို ဖျက်ဆီးနိုင်ပေမယ့် နေရောင်ခြည်ကတော့ အလားတူဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေကို သေစေနိုင်လောက် အောင် ထိရောက်မှု မရှိဘူးလို့ ယုံကြည်ကြပါတယ်။ နေရောင်ခြည်ဟာ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်တစ်မျိုးလို့ဆိုပေမယ့် တခြားစွမ်းအား အမျိုးမျိုးပါဝင်တဲ့ ရောင်ခြည်တန်းတွေ ဖြစ်တာကြောင့် အခုန က ဖေါ်ပြတဲ့ ကိရိယာက ထုတ်တဲ့ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်လောက် မပြင်းထန်ပါဘူး။

အိုဇုန်းဓာတ်ငွေ့နဲ့ ပတ်သက်ပြီးပြောရရင်တော့ ဂျပန်နိုင်ငံမှာရှိတဲ့ တက္ကသိုလ်တွေက သုတေသီအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က မေလတုန်းက ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ အစီရင်ခံစာတစ်စောင်မှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ဟာ သိပ်သည်းဆများပြီး ပြင်းတဲ့ အိုဇုန်းဓာတ်ငွေ့ထဲမှာ တစ်နာရီလောက် ထိတွေ့ပြီးတဲ့နောက် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်ရဲ့ ကူးစက်နိုင်စွမ်းက လျော့ကျသွားတာကို တွေ့ရှိခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ သုတေသနပြုစမ်းသပ်ဖို့အတွက် အသုံးပြုတဲ့ အိုဇုန်းဓာတ်ငွေ့ ဟာ ပြင်းအားက 1ppm နဲ့ 6ppm အကြား ရှိတဲ့အတွက် လူသားတွေအတွက် အန္တရာယ်ရှိတယ်လို့ သတ်မှတ်တယ်လို့ ပါမောက္ခ အိုးဂဲက ပြောပါတယ်။ ပိုးသတ်ဖို့နဲ့ အနံ့အသက်ပျောက်ကင်းဖို့အတွက် အိုဇုန်းဓာတ်ငွေ့ သုံးတဲ့ နေ့စဉ်သုံး ပစ္စည်းတွေ အဖြစ် ရောင်းချနေတာမျိုးဟာ သုတေသနပြုစမ်းသပ်တဲ့ အိုဇုန်းဓာတ်ငွေ့လို ပြင်းအား မမြင့်မားပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလို ပြင်းအားနိမ့်တဲ့ အိုဇုန်းဓာတ်ငွေ့ဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်ကို နှိမ်နင်းဖို့ ထိရောက်မှု ရှိ လား မရှိဘူးလားဆိုတာ အတည်မပြုရသေးပါဘူး။

ကုန်ပစ္စည်းတွေကို အသုံးပြုသူတွေအနေနဲ့ထုတ်လုပ်သူတွေကို ဆက်သွယ်ပြီး အိုဇုန်းဓာတ်ငွေ့ ထည့်ထားတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေ ပါဝင် ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ပစ္စည်းတွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို တိုက်ဖျက် နှိမ်နင်းဖို့ ထိရောက်မှုရှိ တယ်ဆိုတာ ကို သိပ္ပံနည်းကျ အချက်အလက် တွေ အခြေခံပြီး အခိုင်အမာပြောနိုင် သလားဆိုတာကို အတည်ပြုကြဖို့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ စားသုံးသူရေးရာ အေဂျင်စီက တိုက်တွန်းနေပါတယ်။

40. နွေရာသီ ကာလအတွင်း နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်ချိန်မှာ ဘယ်လိုမျိုး ကြိုတင် သတိထားတာတွေ လုပ်သင့်ပါသလဲ။

အဖြေ- ဂျပန်မှာ မြောက်ဘက်ပိုင်းက နွေရာသီရဲ့ အပူဒဏ်ကို အပြည့်အဝ အရင်ဆုံး ခံစားရပါတယ်။

ဂျပန် နိုင်ငံ ကျန်းမာရေး၊ အလုပ်သမားနဲ့ လူမှုဖူလုံရေး ဝန်ကြီးဌာနက ဒီနှစ်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ဖို့ အချက်တစ်ချက်အနေနဲ့ လူအများစုက နှာခေါင်းစည်းတွေကို တပ်ဆင် ကြတာကြောင့် အခုနှစ် နွေရာသီမှာ အပူလွန်ကဲလို့ အပူလျှပ်တာမျိုး မဖြစ်အောင် ပိုပြီးတော့ ဂရုစိုက်သင့်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

လူတစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး အကွာအဝေး အနည်းဆုံး ၂ မီတာ ခြားပြီး နေတဲ့အချိန်ဆိုရင် နှာခေါင်းစည်းတွေကို ချွတ်ထားဖို့ အဲဒီ ဝန်ကြီးဌာနက အကြံပြုထားပါတယ်။ လူတွေအနေနဲ့ နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ဆင်ထားချိန်မှာ အလုပ်တွေ အားသွန်ခွန်စိုက်လုပ်တာ ဒါမှမဟုတ် လေ့ကျင့်ခန်းတွေ ပြင်းပြင်းထန်ထန် လုပ်တာရှောင်ရှားဖို့လည်း အဲဒီဝန်ကြီးဌာနက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဝန်ကြီးဌာနက အကြံပြုထား တာကတော့ ရေမဆာဘူးဆိုရင်တောင်မှ မကြာခဏ ရေသောက်ပေးပါလို့ ဆိုပါတယ်။

နိပွန်းဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့လွန်ကျောင်းက ပါမောက္ခ ယိုကိုဘိုရိ ရှိုဂျိ (Yokobori Shoji) ဟာ အပူလွန်ကဲလို့ဖြစ်တဲ့ အပူလျှပ်ခြင်းဝေဒနာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အသိပညာတွေ အများကြီးရှိသူ ဖြစ်ပါတယ်။ နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်တာဟာ လူတစ်ယောက်ကို သေချာပေါက် အပူလျှပ်စေတယ်ဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူးလို့ ပါမောက္ခ ယိုကိုဘိုရိ က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နှာခေါင်းစည်းတပ်ဆင်ထားတဲ့အခါမှာ အသက်ရှူရ ခက်စေတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ဆင်ထားချိန်မှာ နှလုံးခုန်နှုန်းနဲ့ အသက်ရှူနှုန်းဟာ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း မြန်လာတာကို သက်သေပြသထားတဲ့ အချက်အလက်တွေလည်း ရှိပါတယ်။ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တာမျိုး ဒါမှမဟုတ် လေထဲမှာ အပူချိန်မြင့်တက်လာတဲ့အခါမျိုး ဖြစ်တယ်ဆိုရင် ခန္ဓာကိုယ်ကို ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ထပ်ဖြစ်လာစေပြီး အပူလျှပ်ခြင်း အန္တရာယ် ပိုရှိ လာနိုင်တယ်လို့ ပါမောက္ခ ယိုကိုဘိုရိက ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။ လေထဲမှာပါတဲ့ အမှုန်အမွှားလေးတွေကနေတဆင့် ကူးစက်နိုင်ခြေကို ကာကွယ်ဖို့ကလည်း အရေးကြီးတယ်လို့ဆိုပေမယ့် အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေ ဒါမှမဟုတ် တစ်ယောက်တည်း နေတဲ့သူတွေ အနေနဲ့ နှာခေါင်းစည်းတပ်ပြီး အပူချိန်လွန်ကဲမှုကြောင့် အပူလျှပ်သွားတာမျိုး မဖြစ်အောင် အထူးဂရုစိုက်သင့်တယ်လို့လည်း ပါမောက္ခ ယိုကိုဘိုရိ က ပြောပါတယ်။ အပြင်ထွက်တဲ့အခါမှာ လူဦးရေ မထူထပ်တဲ့ သစ်ပင်အောက် မှာလိုမျိုး နေရာမှာ နှာခေါင်းစည်းတွေကို ချွတ်ပြီး အနားယူသင့်တယ်လို့ သူက အကြံပေးပါတယ်။ ချွေးတွေနဲ့ စိုထိုင်းနေတဲ့ နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ထားရင် လေဝင် လေထွက် နည်းတာကြောင့် နှာခေါင်းစည်း တပ်လို့ ချွေးထွက်ပြီး စိုစွတ်လာရင် နှာခေါင်းစည်းတွေကို အသစ်လဲ တပ်ဆင်ဖို့ ပါမောက္ခ ယိုကိုဘိုရိက ပြောပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

39. လေအေးပေးစက် အဲကွန်း ဖွင့်သုံးတဲ့အချိန်မှာ ဘယ်လို ဂရုစိုက်နေထိုင်သင့်သလဲ။

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံမှာတော့ မြောက်ဘက် ပိုင်းကနေ နွေရာသီ စတင်ပါတယ်။ နွေရာသီမှာ အဲကွန်းဖွင့်သုံးရင် ဖွင့်ထားတဲ့နေရာမှာ လေဝင် လေထွက်ကောင်းပြီး လေသန့် ပါ့မလားလို့ တချို့လူတွေက စိုးရိမ်ကောင်း စိုးရိမ် နေနိုင် ပါတယ်။

အိမ်မှာသုံးတဲ့ အဲကွန်းအများစုဟာလည်း လေသန့်စက် တွဲမပါတဲ့အတွက် အဲကွန်းက ထွက်တဲ့ လေဟာ အိမ်တွင်းက လေကိုပဲ လှည့်ပြီးသုံးတာ ပါ။ လူအများစုကလည်း အဲကွန်းဖွင့်ထားတဲ့အချိန်မှာ ဆိုရင် ပြတင်းပေါက် တွေကို ပိတ်ထားတတ်ပါတယ်။

တိုကျို သိပ္ပံနဲ့ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်က တွဲဖက်ပါမောက္ခ ဖြစ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဗိသုကာပညာဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်ရဲ့ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်တဲ့ ယာမာမိုတို ယိုရှိဟိဒဲ (Yamamoto Yoshihide) က အဆောက်အအုံအတွင်းမှာ လေဝင် လေထွက်ကောင်းပြီး လေသန့်စင် အောင် လုပ်တဲ့ နည်းစနစ်နဲ့ ပညာတွေကို အဓိက လေ့လာနေသူပါ။ လေအေးပေးခြင်းနဲ့ သဘာဝ နည်းနဲ့ လေဝင်လေထွက်ကောင်းပြီး လေသန့်အောင် လုပ်ခြင်းကို ပေါင်းစပ် ထားတဲ့နည်းပညာကို အကြံပြုလေ့လာထားပါတယ်။

ရာသီ ၄ မျိုးရှိတဲ့ ဒေသတွေမှာဆိုရင် အပူချိန်အရမ်း မပြင်းသေးတဲ့ နွေရာသီ အဝင်မှာ အပြင်လေက သိပ်မပူသေးဘူးဆိုရင် အဲကွန်းဖွင့်ထား ချိန်မှာ ပြတင်းပေါက်တွေကို အနည်းငယ် ဖွင့်ထားဖို့ မစ္စတာ ယာမာမိုတိုက အကြံပြုထားပါတယ်။ အခန်းက အရမ်းပူလာတဲ့အခါမှ ပြတင်းပေါက် တွေကို ခဏပြန်ပိတ်ထားတာ ဒါမှမဟုတ် ဖွင့်ထားတာကို နည်းနည်းလေး ပြန်စေ့လိုက်ရင် လေပြန်အေးလာစေပါမယ်။

နွေရာသီ အလယ်လောက်ဆိုရင်တော့ အပူပြင်းလာတာကြောင့် အပူလျှပ်တဲ့ ဝေဒနာတွေ ဖြစ်လာမှာ စိုးရိမ်ရတဲ့အတွက် ပြတင်းပေါက်တွေကို မဖွင့်ထားဘဲ အိမ်သာထဲမှာရှိတဲ့ လေစုတ်ပန်ကာ ဒါမှမဟုတ် မီးဖိုချောင်ထဲက လေစုပ် ပန်ကာတွေကို အသုံးပြုပြီး အိမ်ထဲမှာ လေဝင်လေထွက် ကောင်းအောင်လုပ်ဖို့ မစ္စတာ ယာမာမိုတိုက အကြံပြုထားပါတယ်။

ဒီလိုနည်းလမ်းတွေကို အပူပိုင်းဒေသတွေမှာ အသုံးပြုပါ။

အိမ်အများစုဟာ လေစုပ် ပန်ကာတွေကို အသုံးပြုတဲ့အချိန်မှာ ပြင်ပက လေကို အိမ်ထဲဝင်အောင် ဒီဇိုင်းလုပ်ပြီး ထည့်ထားတတ်ပါတယ်။ ဒီလို လေစုပ် ပန်ကာ တွေတပ်ထားရင် ပြတင်းပေါက်တွေ ပိတ်ထားတယ်ဆိုရင်တောင်မှ အဆောက်အအုံရဲ့ အတွင်းလေနဲ့ အပြင်က လေ လှည့်ပတ် စီးဆင်းမှု ကောင်းအောင် ဖန်တီးနိုင်ပါတယ်။ အိမ်မှာ လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် ဘယ်လို လုပ်ရမလဲဆိုတာကို သိအောင် အိမ်ဆောက် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေနဲ့ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ပါ။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့က သတင်း အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

38. ၄။ ကိုယ်ဝန် ရှိနေပြီဆိုရင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဘယ်အချက်ကို စိုးရိမ်ပူပန်သင့်သလဲ။

၄။အဖြေ- အထောက်အထားတွေ တွေ့ရှိထားတာအရ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးဟာ ရောဂါကူးစက်ခံရမယ်ဆိုရင် တခြား ကျန်းမာတဲ့ သူတွေထက်ပိုပြီး ရောဂါသည်းလာတယ်ဆိုတာမျိုး မရှိပါဘူး။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရတဲ့ ကိုယ်ဝန် အရင့်အမာနဲ့ အမျိုးသမီးရဲ့ ရောဂါလက္ခဏာနဲ့ ခံစားရမှုဟာ ကိုယ်ဝန်မရှိတဲ့ အမျိုးသမီးတွေရဲ့ ရောဂါလက္ခဏာနဲ့ ခံစားရမှုနဲ့ အတူတူပါပဲလို့ ပြောပါတယ်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေချိန်အတွင်းမှာ COVID-19 နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အလွန်အမင်း စိုးရိမ်စရာ မလိုဘူးလို့ ဒီ အထောက်အထားတွေအရ သိရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူစုလူဝေးရှောင်တာ၊ လက်ကို ပုံမှန် ဆေးတာနဲ့ နေ့စဉ် ကိုယ်ရော စိတ်ပါ ကျန်းမာစေဖို့ ဂရုစိုက်တာလိုမျိုး ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးအစီအမံတွေကို ဆက်လုပ်သင့်တယ်လို့ အကြံပြုထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်ကတစ်ဆင့် သန္ဓေသားကို ရောဂါပိုး ကူးစက်နိုင်ကြောင်း ပြည်ပနိုင်ငံများမှ သတင်းရရှိပါတယ်။ အသေးစိတ်ကိုတော့ မြန်မာဘာသာအပါအဝင် နိုင်ငံခြားဘာသာစကားအမျိုးမျိုးနဲ့ လေ့လာနိုင်တဲ့ အင်တာနက်လိပ်စာကတော့

https://share.or.jp/english/news/for_pregnant_womencovid-19_countermeasures.html ဖြစ်ပါတယ်။

NHK ရဲ့ ပြည်တွင်းအစီအစဉ်ဖြစ်တဲ့ Heart Net TV အစီအစဉ်မှာ ရိုးရှင်းလွယ်ကူတဲ့ ဂျပန်စကားနဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို လေ့လာနိုင်ပါတယ်။ အင်တာနက် လိပ်စာကတော့

https://www.nhk.or.jp/heart-net/article/339 ဖြစ်ပါတယ်။

38. ၃။ ကိုယ့်ရဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်က အနိုင်ကျင့်ရင် ဘယ်သူ့ကို အကူအညီတောင်းလို့ ရနိုင်မလဲ။

၃။အဖြေ- DV လို့ခေါ်တဲ့ အိမ်တွင်းမှာ မိသားစုအချင်းချင်း အကြမ်းဖက် ရိုက်နှက် နှိပ်စက်တာခံရသူတွေအနေနဲ့ ဖုန်းနဲ့အပြင် လူမှုမီဒီယာ တွေကနေတစ်ဆင့်လည်း တိုင်ပင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးတဲ့အခါ ဘာသာပြန်ပေးမယ့်သူ လိုအပ်တယ် ဆိုရင်လည်း ဝန်ဆောင်မှုတွေရှိပါတယ်။ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်ဖို့ လိုအပ်ရင်လည်း သတင်းအချက်အလက်ရှာဖွေနိုင်တဲ့ အင်တာနက် စာမျက်နှာတွေ ရှိပါတယ်။

အင်တာနက်စာမျက်နှာကနေ အကြံပေးဆွေးနွေးမှုတွေကို ၂၄ နာရီပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။ ဘာသာစကား ၁၁ မျိုးနဲ့ ရရှိနိုင်ပါတယ်။ လက်ရှိအချိန်မှာတော့ မြန်မာဘာသာနဲ့ ဆွေးနွေးလို့ မရသေးပါဘူး။ နိုင်ငံခြားဘာသာစကားနဲ့ ဆွေးနွေးနိုင်တဲ့ လိပ်စာကတော့ https://soudanplus.jp/language.html ဖြစ်ပါတယ်။

အိမ်ထောင်ဖက်ရဲ့ အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အကြံပေးဆွေးနွေး ကူညီတဲ့ စင်တာလည်းရှိပါတယ်။ ဖုန်းနံပါတ်က ၀၅၇၀-၀-၅၅၂၁၀ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်ဘာသာစကား တစ်မျိုးတည်းဖြင့်သာ စုံစမ်းမေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။

မိသားစုအတွင်း အကြမ်းဖက်မှု ရှိတယ်ဆိုရင်တော့ အရေးပေါ် ဖုန်းနံပါတ် ၀၁၂၀-၂၇၉-၈၈၉ ကို ဆက်သွယ်ပါ။ ဂျပန်ဘာသာစကား တစ်မျိုးတည်းနဲ့သာ မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။

38. ၂။ သူတို့အနေနဲ့ COVID-19 ကူးစက်ခံရလို့ ခွဲခြားဆက်ဆံခံရရင် ဘယ်သူနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးသင့်ပါသလဲ။

၂။အဖြေ- ယော်လိစိုအိ Yorisoi Hotline လို့ခေါ်တဲ့ ဘာသာစကားမျိုးစုံနဲ့ အကြံပေးဆွေးနွေးရေးစင်တာရဲ့ အရေးပေါ်လိုင်းဖြစ်တဲ့ https://www.since2011.net/yorisoi/n2/ အင်တာနက်ဝက်ဘ်ဆိုက် လိပ်စာကနေ တစ်ဆင့် ဆက်သွယ်နိုင် ပါတယ်။

ဖုန်းခပေးစရာ မလိုတဲ့ ဖုန်းနံပါတ် ၀၁၂၀-၂၇၉-၃၃၈ ကိုလည်း ဆက်သွယ် မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။

အီဝါတဲ (Iwate) မီယာဂီ (Miyagi) နဲ့ ဖူကူရှီးမား (Fukushima) ခရိုင်တွေအတွက် ဆက်သွယ်ရမယ့် တယ်လီဖုန်းနံပါတ်က ၀၁၂၀-၂၇၉-၂၂၆ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါမှမဟုတ် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ကနေ ဆိုရင် https://www.facebook.com/yorisoi2foreign ကို ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။

နောက်ပြီးတော့ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ဘာသာစကားမျိုးစုံနဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆိုင်ရာ အရေးပေါ် အကူအညီပေးနိုင်တဲ့လိုင်း ဖြစ်တဲ့ https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/backstories/1019/ မှာလည်း ဆက်သွယ်ပြီး အကြံဉာဏ် ရယူနိုင်ပါတယ်။

37. ၂။ ကျောင်းသားတစ်ဦးအနေနဲ့ အလုပ်မရှိတော့ဘူး ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းမတက်နိုင်တော့ဘူးဆိုရင် လက်ရှိ အလုပ်ဗီဇာ ဒါမှမဟုတ် အချိန်ပိုင်း အလုပ် လုပ်ခွင့်ပြုထားတဲ့ ကျောင်းသားဗီဇာနဲ့ နေထိုင်ခွင့် ဆုံးရှုံးသွားနိုင်ပါသလား။

၂။အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ ဂယက်ကြောင့် အလုပ် မရှိတော့တာ ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းမတက်နိုင်ဘူးဆိုရင် အလုပ်ဗီဇာ သို့မဟုတ် ကျောင်းသားဗီဇာနဲ့ နေထိုင်ခွင့်ကို ဖျက်သိမ်းမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ခိုင်မာတဲ့ သက်သေအထောက်အထား တစ်ခုခုတော့ ပြကို ပြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘယ်လို သက်သေတွေလဲဆိုတော့-
နံပါတ် ၁။ ကိုယ့်ရဲ့ အလုပ်ရှင် ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ပိုင်တဲ့ကုမ္ပဏီဆိုရင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုတွေကို ယာယီ ရပ်ဆိုင်းထားတယ် ဆိုတာ ပြရပါမယ်။
နံပါတ် ၂။ အလုပ်ကနေ အနားယူလိုက်ပြီ ဒါမှမဟုတ် အွန်လိုင်းပေါ်မှာ အလုပ် ရှာဖွေနေတယ် ဒါမှမဟုတ် အလုပ်ကတော့ လျာထား ခန့်အပ် ထားတာမျိုးရှိပေမယ့် ကုမ္ပဏီကိုတော့ မသွားရသေးဘူး ဆိုတာ အထောက်အထား ပြရပါမယ်။
နံပါတ် ၃။ ကိုယ်လျှောက်ထားတဲ့ တက္ကသိုလ်က ပိတ်ထားတယ် ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်တက်ဖို့ စီစဉ်ထားတဲ့ တက္ကသိုလ်က ပိတ်ထားတယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားကို ပြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
နံပါတ် ၄။ ကိုယ်တက်နေတဲ့ တက္ကသိုလ်က ပိတ်ထားတယ်ဆိုရင် တခြားတက္ကသိုလ်တွေကို ပြောင်းဖို့ဆိုရင်လည်း လိုအပ်တဲ့ အဆင့်ဆင့် လုပ်ဆောင်ရမှာတွေကို လုပ်ဖို့ အခြေအနေ အပြည့်အဝ မပေးဘူးဆိုတဲ့ အထောက်အထားကို ပြရပါမယ်။
နံပါတ် ၅။ COVID -19 အပါအဝင် နေမကောင်းဖြစ်လို့ ဆေးရုံအကြာကြီး တက်နေရပြီး မဖြစ်မနေ ခွင့်ယူရမယ် ဆိုတဲ့အထောက်အထားကို ပြရပါမယ်။

အင်တာနက်ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ အသေးစိတ် အချက်အလက်ကို ဂျပန်ဘာသာနဲ့သာကြည့်နိုင်ပါတယ်။ လိပ်စာကတော့ http://www.moj.go.jp/content/001319592.pdf ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ သံသယရှိတဲ့အချက်အလက်တွေကို သေချာချင်လို့ ရှိရင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဝန်ဆောင်မှုအေဂျင်စီနဲ့ တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ် အတည်ပြုနိုင်ပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

38. ၁။ အဲကွန်းကနေ တစ်ဆင့် ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားနိုင်သလား။

၁။အဖြေ- ဇန်နဝါရီလတုန်းက တရုတ်နိုင်ငံက စားသောက်ဆိုင် တစ်ဆိုင် မှာ သွားစားတဲ့ မိသားစု ၃ စု ဆီကနေ လူ ၁၀ ဦးကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်သွားခဲ့တယ်လို့ ကူးစက်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ် တားဆီးရေး အမေရိကန် စင်တာက သုတေသီတွေက ပြောပါတယ်။ လူတွေကထွက်တဲ့ အရည်အစက်တွေက အဲကွန်းကနေ တစ်ဆင့် ထွက်တဲ့ လေထဲပါလာပြီး ရောဂါပျံ့နှံ့သွားတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ခြေရှိ တယ်လို့လည်း ပြောပါတယ်။

စားပွဲဝိုင်း ၃ ဝိုင်းက ဘေးချင်း ကပ်လျက်ဖြစ်ပြီး စားသောက်ဆိုင်က ပြတင်းပေါက် မရှိဘဲ အလုံပိတ်ဆိုင် ဖြစ်နေပါတယ်။

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ကနဦးစတင်ခဲ့တဲ့ ဗဟိုချက် တစ်ခုလည်း ဖြစ်တဲ့ ဝူဟန်မြို့ ကနေလာခဲ့ကြတဲ့ မိသားစု တစ်စုက အလယ်စားပွဲဝိုင်းမှာ ထိုင်ခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီထဲက မိသားစုဝင်တစ်ဦးက နေ့လယ်စာ စားပြီးတဲ့နောက်ပိုင်းမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ လက္ခဏာတွေ ပြလာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီလူရဲ့ ကိုယ်က ထွက်လာတဲ့ အရည်အစက်တွေက အဲကွန်းကတစ်ဆင့် အရှိန်ပြင်းပြင်းတိုက်တဲ့ လေထဲကိုပါလာပြီး တခြားစားပွဲဝိုင်းတွေ ဆီကို ကူးစက်သွားခဲ့တယ်လို့ ယုံကြည်ကြောင်း အဲဒီ သုတေသီတွေက ပြောပါတယ်။ အရည်အစက်တွေကို တစ်ဆင့် ပို့လွှတ်နေတဲ့ အဲကွန်းက ထွက်လာတဲ့ လေလမ်းကြောင်း တောက်လျှောက် ရှိနေ လို့ ဖြစ်ပါတယ်။

စားသောက်ဆိုင်တွေအနေနဲ့ စားပွဲ တစ်လုံးနဲ့ တစ်လုံးအကွာအဝေး ပိုပြီး ခြားထားသင့်ပြီး ဆိုင်ထဲမှာ လေသန့်စင်ဖို့အတွက် လေဝင်လေထွက် ကောင်းတဲ့ စနစ်ကို လုပ်ထားသင့်တယ်လို့ အဲဒီသုတေသီတွေက ပြောပါတယ်။

ဒီ သတင်းအချက်အလက်တွေက ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့က ရရှိတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

37. ၁။ ၃ လ သက်တမ်းတိုးဖို့လျှောက်ထားတဲ့ ကာလ အတွင်း ကိုယ့်ရဲ့ ဗီဇာသက်တမ်း ကုန်နေရင်လည်း အလုပ်ဆက်လုပ်လို့ ရနိုင်ပါသလား။

၁။အဖြေ- ရပါတယ်။ သတ်မှတ်ချက်အနေအထားအလိုက် အလုပ် ဆက်လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီ အထူးသက်တမ်းတိုး လျှောက်ထား ထားတဲ့ကာလအတွင်း အရင်က နေထိုင်ခွင့်ရထားတဲ့ အခြေအနေ အတိုင်း အနေအထား အားလုံးအတူတူပဲဆိုရင် အလုပ် ဆက်လုပ်ခွင့် ပြုနိုင်ကြောင်း လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးအေဂျင်စီက ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့က NHK World ကို အသိပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အလုပ်ရဲ့ အမျိုးအစားနဲ့ အလုပ်ရှင်အပါအဝင် ဘယ်လို သတ်မှတ်ချက်မဆို ပြောင်းဖို့ လိုအပ်တယ်ဆိုရင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဝန်ဆောင်မှု အေဂျင်စီနဲ့ မဖြစ်မနေ အရင်ဆုံး ဆွေးနွေး တိုင်ပင်ရပါမယ်။

36. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေက မေးထားတာပါ။ ဂျပန်ကို ခေတ္တ အလည်လာသူတွေ ဖြစ်ပြီး နေထိုင်ခွင့် သက်တမ်း ကုန်သွား ပေမယ့် ကိုယ့်နိုင်ငံကိုလည်း ပြန်လို့မရတဲ့အခါ ဘယ်လို လုပ်ရပါမလဲ။

အဖြေ- အဲဒီလို ခေတ္တအလည်လာတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေကို  ဂျပန်က ရက်ပေါင်း ၉၀ ထပ်တိုးပေးပါလိမ့်မယ်။ အသေးစိတ်သိချင်ရင်တော့  ဂျပန်နိုင်ငံ တရားရေးဝန်ကြီးဌာန အင်တာနက်ဝက်ဘ်ဆိုက် မှာကြည့်ရှုနိုင်ပါတယ်။ လိပ်စာကတော့-
*NHK WORLD-JAPAN ရဲ့ အင်တာနက် စာမျက်နှာမှ ထွက်ခွာမည်
http://www.moj.go.jp/content/001316293.pdf
 ဖြစ်ပါတယ်။

နောက်မေးခွန်းတစ်ခုက “မတ်လနဲ့ ဇူလိုင်လအတွင်းမှာ အလည်အပတ် ဗီဇာသက်တမ်းကုန်သွားရင် အလိုအလျောက် ၃ လ ဗီဇာ ထပ်တိုးပေးမှာလား” ဖြစ်ပါတယ်။

အဖြေကတော့ မတိုးပေးပါဘူးတဲ့။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေ နေထိုင်ခွင့်ဗီဇာပြောင်းလဲ လျှောက်ထားခြင်းနဲ့  ဗီဇာသက်တမ်း အသစ်တိုး လျှောက်ထားတဲ့ အပေါ်မှာ ၃ လ တိုးပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။  

ဒီလို လုပ်ဆောင်တာက လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးရုံး ကောင်တာမှာ လူတွေ ပြည့်ကျပ်နေမှာကို လျှော့ချဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ 

အခုလို လျှောက်ထားခွင့်ရှိတာ ကတော့ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မတ်လကနေ ဇူလိုင်လအတွင်း ဗီဇာသက်တမ်း ကုန်သွားတဲ့ သူတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ နေထိုင်ခွင့် သက်တမ်းကို ၃ လ အထိပဲ ထပ်တိုး လျှောက်ထား ခွင့်ပြုမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ- မေလ ၁၁ ရက်နေ့မှာ ကိုယ့်ရဲ့ ဗီဇာသက်တမ်းက ကုန်သွားမယ်ဆိုရင် သြဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့အထိ သက်တမ်းထပ်တိုး လျှောက်ထားနိုင်ပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေကို ဂျပန်တရားရေး ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အင်တာနက်ဝက်ဘ်ဆိုက်လိပ်စာ
*NHK WORLD-JAPAN ရဲ့ အင်တာနက် စာမျက်နှာမှ ထွက်ခွာမည်
http://www.moj.go.jp/content/001316300.pdf
 မှာ ဘာသာစကားမျိုးစုံနဲ့ ကြည့်ရှုနိုင်ပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဗီဇာလျှောက်ထားမှုအစီအစဉ်တွေက အပြောင်းအလဲရှိနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်ပွားနေတဲ့ အခုလို အခြေအနေမှာ ပြောင်းလဲနေတဲ့ အချက်အလက်တွေကို တစ်ဦးချင်းစီက မေးချင်တဲ့ မေးခွန်းတွေ ရှိလို့ရှိရင် ဂျပန်နိုင်ငံ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးရုံးကို ဆက်သွယ် မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။

35. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်က အပူချိန် ဘယ်လောက်အထိမှာ အသက်ရှင်နေနိုင်သလဲ။ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ပိုး သေသွားအောင် အစားအစာတွေကို ဘယ်လို ချက်ပြုတ် စားရမလဲ။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်က အပူချိန် ၃၇ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် မှာ တစ်ရက် အသက်ရှင်နေနိုင်ပေမယ့် အပူချိန် ၅၆ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ်မှာ ဆိုရင်တော့ မိနစ် ၃၀ အတွင်း သေဆုံးနိုင်တယ်လို့ သုတေသီတွေက ပြောပါတယ်။

အပူချိန် ၇၀ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ်ရောက်ရင် ဒီဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို ၅ မိနစ်အတွင်း ပျောက်သွားတယ်ဆိုတာကို အဲဒီသုတေသီတွေက ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

ဂျပန်လူမှု အဖွဲ့အစည်းအတွက် ကူးစက်ရောဂါကာကွယ်တားဆီးရေးနဲ့ ထိန်းချုပ်ရေးအဖွဲ့က စူဂါ့ဝါရာ အဲရိစာ (Sugawara Erisa) က အစားအသောက်တွေ အပူပေးထားတာပဲ ဖြစ်ဖြစ် အပူမပေးထားတာဘဲ ဖြစ်ဖြစ် မသန့်ရှင်းတဲ့ အစားအသောက်က တစ်ဆင့်ကူးစက်တဲ့ အတည်ပြုမှု မရှိကြောင်းနဲ့ လုံလောက်တဲ့ အပူချိန်နဲ့ ချက်ပြုတ် လိုက်ရင် ဗိုင်းရပ်စ်က သေနိုင်ပါတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

ဒီ သတင်းအချက်အလက်တွေက ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

34. အိမ်ငှားခပေးဖို့ ရုန်းကန်နေရချိန်မှာ ဘာလုပ်သင့်သလဲ။

အဖြေ- ကပ်ရောဂါကြောင့် အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်တာ ဒါမှမဟုတ် ဝင်ငွေလျော့ကျသွားတဲ့ သူတွေအနေနဲ့ အိမ်ငှားခ ပေးဖို့ အတွက် ထောက်ပံ့ငွေ လျှောက်ထားနိုင်ပါတယ်။

လျှောက်ထားသူတွေကို အိမ်ထောင်စု ဝင်ငွေနဲ့ စုဆောင်းငွေ ပမာဏအပေါ် အခြေခံပြီး တွက်ချက် ဆုံးဖြတ်ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီ ထောက်ပံ့ငွေက အိမ်ငှားခအတွက်သာ ပေးတဲ့ အထောက်အပံ့ ဖြစ် ပါတယ်။ ဒီ အထောက်အပံ့ဟာ အိမ်ဝယ်ထားတဲ့ အကြွေးဆပ်ဖို့ အတွက် အကျုံးမဝင်ပါဘူး။

သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီတယ်ဆိုရင် ဒီထောက်ပံ့ငွေကို အိမ်ငှားခ ၃ လစာ၊ အများဆုံး ၉ လစာ အထိ လျှောက်လို့ ရနိုင်ပါတယ်။

ဒီထောက်ပံ့ငွေက ပြန်ဆပ်စရာ မလိုပါဘူး။

ဒီထောက်ပံ့ငွေကို မလျှောက်ခင်မှာ မြို့အုပ်ချုပ်ရေးရုံးရဲ့ အကူအညီပေးရေးစင်တာ (call center )ကို ဖုန်းနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဂျပန်ဘာသာစကားတစ်မျိုးတည်းနဲ့သာ တိုင်ပင် ဆွေးနွေး နိုင်ပါတယ်။

အဲဒီ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးရုံးက အကူအညီပေးရေး စင်တာ (call center )ကို နေ့စဉ် မနက် ၉ နာရီကနေ ည ၉ နာရီအထိ ဂျပန်ဘာသာ စကားနဲ့ ဆက်သွယ် ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ ဖုန်းနံပါတ်ကတော့ 0120-23-5572 ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက မေလ ၂၅ ရက်နေ့က ရရှိတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

33. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ငွေကြေးဆိုင်ရာ အကူအညီပေးတဲ့ အစီအစဉ်တွေအတွက် ဘယ်လို လျှောက်ထားရမလဲ။

အဖြေ- ခရိုင်တစ်ခုစီရဲ့ လူမှုဖူလုံရေးအဖွဲ့အစည်းက လူမှုဖူလုံရေးရန်ပုံငွေ ချေးငွေစနစ် တစ်ခုကို အလုပ်တွေ နားထား ရတာကြောင့် လူနေမှုစရိတ်တွေ အတွက် ရုန်းကန်နေရတဲ့ မိသားစုတွေ ကို ထောက်ပံ့ဖို့ ထူထောင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါက ချေးငွေဖြစ်တဲ့အတွက် ပြန်ဆပ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

“အရေးပေါ်အသေးစား ချေးငွေ”  ဆိုတာလည်းရှိပါတယ်။ အဓိက အားဖြင့်  အချိန်ပိုင်း အလုပ်တွေ ရပ်နားထားရတာကြောင့် ဝင်ငွေ လျော့နည်းမှုနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အိမ်ထောင်စုတွေအတွက် ဖြစ်ပါတယ်။ အများဆုံးယန်း ၂ သိန်းအထိ ရနိုင်ပါတယ်။

“အထွေထွေထောက်ပံ့ရေးရန်ပုံငွေ” ဆိုတာလည်းရှိပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့်  အိမ်ထောင်စု တစ်စုမှာ အခုလက်ရှိ  အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်သွားတဲ့ မိသားစုဝင်တစ်ယောက်ရှိရင် ဒါမှမဟုတ် ဝင်ငွေ အဆမတန် လျော့နည်းသွားတဲ့ မိသားစုဝင်တွေရှိတဲ့ အိမ်ထောင်စုတွေအတွက် ဖြစ်ပါတယ်။

လူ ၂ ဦး နဲ့ အထက် ရှိတဲ့ အိမ်ထောင်စုတစ်စုအတွက် တစ်လကို ယန်း ၂ သိန်း ချေးယူနိုင်ပါတယ်။ လူ ၁ ဦးပဲရှိတဲ့ အိမ်ထောင်စုအတွက် တစ်လကို ယန်း ၁ သိန်းခွဲ ချေးယူနိုင်ပါတယ်။ ချေးယူနိုင်တဲ့ ကာလ အပိုင်းအခြားကို မူအရ ၃ လ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။

ဒီငွေ ချေးယူနိုင်တဲ့ အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်လို့ အသေးစိတ်သိချင်ရင် call center ကို နေ့စဉ် မနက် ၉ နာရီကနေ ည ၉ နာရီအထိ ဂျပန်ဘာသာစကားနဲ့  ဆက်သွယ် မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ ဖုန်းနံပါတ် ကတော့ 0120-46-1999 ဖြစ်ပါတယ်။

အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားနဲ့ ကြည့်ရှုနိုင်တဲ့ အင်တာနက်လိပ်စာ ကတော့
*NHK WORLD-JAPAN ရဲ့ အင်တာနက် စာမျက်နှာမှ ထွက်ခွာမည်
https://www.mhlw.go.jp/content/000621849.pdf  ဖြစ်ပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက မေလ ၂၂ ရက်နေ့က သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

32. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်ဟာ အိမ်မွေးကြောင်တွေ အချင်းချင်း ကူးစက်နိုင်ပါသလား။

အဖြေ-တိုကျိုတက္ကသိုလ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာသိပ္ပံဌာနက ပါမောက္ခ ခါဝါ့အိုကာ ယိုရှိဟိရို (Kawaoka Yoshihiro) နဲ့ Wisconsin တက္ကသိုလ်က တခြား ပညာရှင်တွေဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရတဲ့ ကြောင် ၃ ကောင်ကို ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရမှု မရှိသေးတဲ့ ကြောင် ၁ ကောင် စီနဲ့ တွဲပြီး တစ်အိမ်စီ ထားလိုက်ပါတယ်။

ကူးစက်ခံရတဲ့ ကြောင်တွေဟာ ရောဂါလက္ခဏာ မပြပေမယ့် အဲဒီ ကြောင်အားလုံးရဲ့ နှာခေါင်းတို့ဖတ် နမူနာယူ စစ်ဆေးရာမှာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့တယ်လို့ သုတေသီတွေက ပြောပါတယ်။ ကြောင် ၃ ကောင်ကို ၆ ရက်ကြာမှာ ရောဂါပိုးစမ်းသပ်တာမှာ ၂ ကောင်က positive ဆက်ပြနေခဲ့ပါတယ်။

ရောဂါပိုး ကူးစက်မှုမရှိတဲ့ ကြောင် ၃ ကောင်ကို ကူးစက်ခံထားရတဲ့ ကြောင် ၃ ကောင်နဲ့ အတူထားလိုက်ပြီးတဲ့နောက် ၃ ရက်ကနေ ၆ ရက်အတွင်းမှာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ပြန့်ပွား နေတယ်ဆိုတာကို စစ်ဆေး တွေ့ရှိခဲ့လို့ အဲဒီ သုတေသီအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အင်္ဂါတွေမှာ အလျင်အမြန် ကူးစက်ပြန့်ပွားနိုင်ကြောင်းနဲ့ ကြောင်အချင်းချင်း အလွယ်တကူ ကူးစက်ပြန့်ပွားနိုင်တယ်ဆိုတာကို ဒီရလဒ်က ထောက်ပြနေတယ်လို့ အဲဒီအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။

ကူးစက်ခံရတဲ့ ကြောင်တွေဟာ ဘယ်လို ရောဂါလက္ခဏာမှ မပြကြောင်းနဲ့ အိမ်ရှင်က မသိလိုက်ဘဲ ဒီဗိုင်းရပ်စ်က ကြောင်မှာ ကူးစက်ပြန့်ပွားနိုင်ကြောင်း သုတေသီတွေက ပြောပါတယ်။ ကြောင်ပိုင်ရှင်တွေအနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်တွေကို ကိုယ့်အိမ်ထဲမှာပဲ ထားဖို့ အဲဒီ သုတေသီတွေက အကြံပြုထားပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေက မေလ ၂၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

31. ရောဂါကူးစက်ခံရတဲ့အခါ ဘယ်မှာနေရမလဲ။

အဖြေ- အခုအချိန်အထိတော့ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရတယ်လို့ စမ်းသပ်တွေ့ရှိထားသူတွေကို ဆေးရုံမှာ ထားထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဂျပန်အစိုးရက အဲဒီ မူဝါဒကို ပြောင်းလဲခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ တိုကျိုလို လူနာအရေအတွက် တစ်ဟုန်ထိုးများပြားတဲ့ ဧရိယာတွေမှာ ရောဂါလက္ခဏာမပြင်းထန်တဲ့ ဒါမှမဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာ မပြတဲ့ လူနာတွေက အသည်းအသန် နေမကောင်းဖြစ်နေတဲ့ လူနာတွေ အတွက် ဆေးရုံခုတင်တွေ ရရှိစေဖို့ ဆရာဝန်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ပေါ် မူတည်ပြီး ကိုယ့်ဘာသာ ဒါမှမဟုတ် တခြားနေရာတွေမှာ ကုသဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေနဲ့ အတူနေတဲ့ လူနာတွေအတွက် အန္တရာယ်များတဲ့ အတွက်ကြောင့် အိမ်မှာနေပြီး ကုသဖို့ဆိုတာ အခက်အခဲရှိပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် သူတို့ကို ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့တွေက စီစဉ်ပေးတဲ့ ဟိုတယ်တွေလို တည်းခိုခန်းတွေမှာ ထားသင့်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအဆောက်အအုံတွေမှာ နေတဲ့အခါ လူနာတွေအနေနဲ့ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ချင်းစီက ပြဋ္ဌာန်း ထားတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာပြသနိုင်တာနဲ့ဆိုင်တဲ့ အကြောင်းတွေ ဒါမှမဟုတ် တခြား လိုအပ်ချက်တွေလိုမျိုး စံနှုန်းတွေကို လိုက်နာဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

30. အစားအသောက်တွေကို အရသာ ခံလို့ မရတော့တဲ့အခါ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် လူနာတွေရဲ့ အများစု ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်က အစားအသောက်တွေရဲ့ အနံ့နဲ့ အရသာကို ခံလို့ မရတဲ့ လက္ခဏာတွေ တွေ့ရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒီလို လက္ခဏာတွေ ပြသလာပြီဆိုရင် ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထား ရနိုင်ခြေရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အလားတူလက္ခဏာမျိုးက တခြား ကူးစက်ရောဂါ အကူးခံရတဲ့ အခါမှာလည်း ဖြစ်ပေါ် တတ်ပါတယ်။ အဲဒီလို လက္ခဏာတွေ ဖြစ်လာရင် သတိထား စောင့်ကြည့်ပြီးတော့ ဆက်တိုက်ဖျားလာတာ ဒါမှမဟုတ် အသက်ရှူရခက်နေတာတွေ ဖြစ်လာရင်တော့ ဆရာဝန်နဲ့ ပြဖို့ စဉ်းစားရပါမယ်။

29. ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ အချိန်မှာ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ အတူ အပြင်ထွက်ပြီး ကလေးတွေ ကစားတဲ့ အခါ မှာ အန္တရာယ်ရှိ နိုင်ပါသလား။

အဖြေ- ဂျပန် နိုင်ငံမှာ ကျောင်းတွေကို အချိန်အကြာကြီး ပိတ်ထားတဲ့ အချိန်အတွင်းမှာ တချို့ မူလတန်းကျောင်းနဲ့ အလယ်တန်းကျောင်း တွေမှာတော့ ကလေးတွေ ကျောင်းကို လာပြီး ကစားဖို့အတွက် ကျောင်းရဲ့ ကစားကွင်းတွေကို ဖွင့်ထားပေးပါတယ်။ မိဘ တော်တော်များများက သူတို့ရဲ့ ကလေးတွေ အိမ်မှာ ရက်အကြာကြီး နေ နေရတဲ့အတွက် စိတ်ဖိစီးမှုတွေ ဖြစ်လာတာကို လျှော့ချဖို့ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့အတူ ကစားစေချင်ပေမယ့် ရောဂါပိုး ကူးစက်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ် ရှိ မရှိကို သိချင်နေကြပါတယ်။
ကလေးတွေကစားတဲ့အခါမှာ အတူတူ ကစားတဲ့ ကလေး အရေအတွက် မများစေဖို့၊ အချိန်အကြာကြီး မကစားဖို့နဲ့ ကစားပြီးလို့ အိမ်ပြန်လာတဲ့အခါ သူတို့ရဲ့ လက်တွေကို သေသေချာချာဆေးကြောဖို့ စတဲ့ အချက်တွေကို မိဘတွေ အနေနဲ့ ဂရုစိုက် သတိထား လုပ်ပေးမယ်ဆိုရင် သိပ်ပြီး ပြဿနာ ကြီးကြီးမားမား မရှိနိုင်ဘူးလို့ သိရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီအချက်တွေက အခုလက်ရှိ အခြေအနေကို အခြေခံပြီး သူ့ရဲ့ ထင်မြင်ချက်ကို ပြောထားတာ ဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်း အခြေအနေ ဘယ်လိုဖြစ်လာမလဲ ဆိုတဲ့အပေါ်မှာ မူတည်ပြီး ပြောင်းလဲကောင်း ပြောင်းလဲ နိုင်တယ်လို့ ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ စာခါ့မိုတိုက ပြောပါတယ်။

28. အပြင်ထွက်ပြီး လမ်းလျှောက်တဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် jogging လို့ခေါ်တဲ့ ဖြည်းဖြည်းမှန်မှန် အပြေးလေ့ကျင့်ခန်းကို လုပ်တဲ့အခါ အန္တရာယ် ဖြစ်လာနိုင်သလား။

အဖြေ- ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် အာဘဲ ရှင်းဇိုး (Abe Shinzo) က သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲတစ်ခုမှာ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့ချိန်က အရေးကြီးကိစ္စ မရှိရင် အပြင်မထွက်ကြဖို့နဲ့ မလိုအပ်ဘဲ ခရီးတွေ ထွက်တာမျိုးတွေ ရှောင်ကြဉ်ဖို့ ပြည်သူတွေကို တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

မစ္စတာ အာဘဲက အပြင်ထွက်ပြီး လမ်းလျှောက်တာ ဒါမှမဟုတ် အပြေး လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တာမျိုးက ပြဿနာ မရှိဘူးလို့ ဆိုပေမယ့် ရှေ့နောက် မညီဘူးလို့ ယူဆရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မီးစ် စာခါ့တိုမိုက ကျွန်မတို့အနေနဲ့ ကြေညာချက်ရဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ကို မမေ့သင့်ကြောင်းနဲ့ တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး သတ်မှတ်ထားတဲ့အတိုင်း သေသေ ချာချာ ခပ်ခွာခွာနေဖို့ လူတွေကို အားပေးလှုံ့ဆော်ရမယ် ဆိုပါတယ်။

တစ်ယောက်ယောက်နဲ့ စကားပြောရင်း အပြေး လေ့ကျင့်ခန်းကို လုပ်နေတာ ဆိုရင် စကားပြောတဲ့အခါ ထွက်တဲ့ အရည်အစက်တွေက တစ်ယောက်ကနေ တစ်ယောက်ကို ပျံ့သွားနိုင်တဲ့အတွက် အဲဒီလို မလုပ်ရပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ တစ်ယောက်မှ မရှိတဲ့ အပြင်မှာ တစ်ယောက်ထဲ jogging အပြေးလေ့ကျင့်တာ လုပ်နေတာဆိုရင်တော့ ကြီးကြီးမားမား အန္တရာယ် မရှိနိုင်တဲ့အတွက် ကောင်းကောင်းလေ့ကျင့်ခန်း လုပ်နိုင်ပါတယ်။

27. စူပါမားကတ်တွေမှာ ဈေးဝယ်တဲ့အခါ ဘယ်လို သတိထား ဝယ်ယူရမလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်း ဖြစ်ပါတယ်။

အဖြေ- စူပါမားကတ်တွေထဲကို မဝင်ခင်မှာ ပိုးသတ်ဆေး ပါဝင်တဲ့ ဆေးရည်နဲ့ လက်ဖဝါးတွေ၊ လက်ချောင်းထိပ်လေးတွေ၊ လက်ကောက်ဝတ်နဲ့ လက်နှစ်ဖက်စလုံးကို ပိုးသတ် ပြီး သန့်ရှင်းရေးလုပ်ဖို့ မပျက်ကွက် သင့်ဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ ဒါ့အပြင် စူပါမားကတ်တွေမှာ လူသိပ်မများတဲ့အချိန်ကို ရွေးပြီး စျေးသွားဝယ်တာက ပိုကောင်း လိမ့်မယ်လို့လည်း ဂျပန်က St. Lukes International Hospital က ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူက ပြောကြားပါတယ်။

25. ဂေါက်ကွင်းတွေမှာ ဘယ်လို ဂရုစိုက်နေထိုင်ရမလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်း ဖြစ်ပါတယ်။

အဖြေ- ဂေါက်ရိုက်ကစားနည်းက အပြင်မှာ လွတ်လွတ်လပ်လပ် ကစားရတာ ဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့် တချို့လူတွေက ဂေါက်ကွင်းမှာ ရောဂါပိုးကူးစက်မှု အန္တရာယ် မရှိနိုင်ဘူးဆိုပြီး ထင်ကောင်း ထင်နေနိုင်တယ်လို့ ဂျပန်က St. Lukes International Hospital က ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ စာခါ့မိုတိုက ပြောပါတယ်။ လူအများကြီးနဲ့ ဂေါက်ရိုက်တာဟာ အလွန် အန္တရာယ်များပါတယ်။ ဂေါက်ကွင်းတွေမှာ လေ အလုံပိတ်ထားတဲ့ နေရာဆိုတာမရှိပါဘူး။ အပြင်ဘက်မှာပဲ ကစားကြတာများတဲ့အတွက် အားလုံး လဟာပြင်မှာပဲ ကစားတယ်လို့ ပြောလို့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကစားတဲ့ လူတွေ အသုံးပြုတဲ့ အဝတ်လဲခန်းတွေ ဒါမှမဟုတ် အဖွဲ့လိုက် စုပြီး လူအများနဲ့ အခန်းကျယ်ထဲမှာ စားကြသောက်ကြနဲ့ ကူးစက်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ် ရှိပါတယ်။ နောက်တစ်ချက်ကတော့ ရောဂါပိုး ရှိ မရှိ မသေချာတဲ့ သူတွေ ထိတွေ့ထားတဲ့ နေရာတော်တော်များများကို ထိမိ ကိုမိပြီး အဲဒီလက်နဲ့ မျက်နှာကို သာမန်ကာ လျှံကာ တစ်ချက်လောက် ကိုင်မိ လိုက်ပြီးတဲ့နောက်ပိုင်း ရောဂါကူးစက်မှု အန္တရာယ် ရှိလာနိုင်ပါတယ်။ ဒီလို အချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သတိထားသင့်ပါတယ်။

24. shared house လို့ခေါ်တဲ့ အခန်းတစ်ခန်း( သို့မဟုတ်) အိမ်တစ်အိမ်ကို အတူမျှဝေ အသုံးပြုကြတဲ့ သူတွေထဲမှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံရတဲ့သူရှိရင် အခြေအနေကို ဘယ်လို ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းမလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်း ဖြစ်ပါတယ်။

အဖြေ- shared house အိမ်တစ်လုံးမှာ နေထိုင်ကြတဲ့ သူတိုင်းဟာ သီးသန့် အိပ်ခန်း တစ်ခန်းစီ ရှိကြပေမယ့် သူတို့တွေဟာ မီးဖိုခန်းနဲ့ ဧည့်ခန်းကိုတော့ အတူတူ မျှသုံးကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် မကြာခဏ ထိတွေ့ ကိုင်တွယ်လေ့ရှိတဲ့ နေရာတွေဖြစ်တဲ့ ရေဘုံပိုင်ခေါင်းတွေ ဒါမှမဟုတ် လျှပ်စစ်မီးခလုတ် စတဲ့ အများကိုင်တွယ် အသုံးပြုတဲ့ နေရာတွေကို အာနိသင်ပျော့တဲ့ ကြေးချွတ်ဆေး ဒါမှမဟုတ် အရက်ပြန်ကို အခြေခံပြီး လုပ်ထားတဲ့ ပိုးသတ်ဆေးနဲ့ ပိုးသတ်ပြီး သန့်ရှင်းအောင် ထားဖို့ အရေးကြီးတယ်လို့ ဂျပန်က St. Lukes International Hospital က ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ စာခါ့မိုတိုက ပြောပါတယ်။

23. ဓာတ်လှေကား စီးနေတဲ့အချိန်မှာ သတိထားသင့်တဲ့ အချက်တွေအကြောင်း မေးထားပါတယ်။

အဖြေ- ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ဖို့ ကျွန်တော်တို့တွေ ဘာလုပ်နိုင်သလဲဆိုတော့ လူအများကြီးနဲ့ ဓာတ်လှေကားစီးတာ ရှောင်ကြည်ဖို့ လိုပါတယ်။ ၁၀ ထပ် ဒါမှမဟုတ် အထပ် ၂၀ ရှိတဲ့ အဆောက်အဦတွေပေါ်ကို လှေကားကနေ မတက်နိုင်တဲ့ အတွက်ကြောင့် ဓာတ်လှေကား စီးနေရချိန်မှာ တခြားလူတွေနဲ့ စကားပြောဆိုတာမျိုးကို ရှောင်ကြဉ်ကြဖို့ လိုပါတယ်လို့ မစ္စတာ စာခါ့မိုတိုက ပြောပါတယ်။

ဒီလို ဓာတ်လှေကားထဲမှာ စကားမပြောခြင်းက ကူးစက်မှု ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင် ပါတယ်။

ဓာတ်လှေကားခလုတ်တွေကို နှိပ်တဲ့ လက်နဲ့ မျက်နှာကို မထိ၊ မကိုင်မိဖို့လည်း အရေးကြီးတယ်လို့လည်း ဂျပန်က St. Lukes International Hospital က ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ စာခါ့မိုတို က ဖြည့်စွက်ပြောပါတယ်။ ဓာတ်လှေကားခလုတ်တွေကို ကိုင်ထားတဲ့ လက်နဲ့ ထိမိပြီးရင် အမြန်ဆုံး ဆပ်ပြာနဲ့ ရေနဲ့ ဆေးပါ။ လက်တွေကို သေသေချာချာ ဆေးကြောကြဖို့လည်း အရေးကြီးပါတယ်။

22. မေးခွန်းကတော့ တစ်ခါသုံး နှာခေါင်းစည်းတွေနဲ့ ပြန်လျှော်ပြီး သုံးနိုင်တဲ့ အဝတ်နဲ့ လုပ်ထားတဲ့ နှာခေါင်းစည်းတွေရဲ့ ထိရောက်မှုအကြောင်းကို မေးထားတာပါ။

အဖြေ- ဘယ်လို နှာခေါင်းစည်းမျိုးက ဗိုင်းရပ်စ်ကို ထိထိရောက်ရောက် ကာကွယ်နိုင်သလဲဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စမ်းသပ်မှု အမျိုးမျိုးကို လုပ်နေဆဲဖြစ်ပါတယ်။

စမ်းသပ် တွေ့ရှိမှုတွေအရ ဘယ်လို နှာခေါင်းစည်း အမျိုးအစားမဆို ချောင်းဆိုး၊ နှာချေတဲ့အခါမှာ ထွက်လာတဲ့ အရည်အစက်တွေကို ကာကွယ်ဖို့ အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိတော့ ထိရောက်မှုရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဒါပေမဲ့လည်း ဘယ်နည်းလမ်းနဲ့မှ ထိရောက်မှု အပြည့်အစုံ ရမယ်ရယ်လို့ မရှိပါဘူး။ ချောင်းဆိုး၊ နှာချေတဲ့အခါမှာ ထွက်လာတဲ့ အရည်အစက် အနည်းငယ်လောက်ပဲ ဖြစ်ဖြစ် အပြင်မှာတော့ ပျံ့နှံ့ နေနိုင်ပါတယ်လို့ ဂျပန်က St. Lukes International Hospital က ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ စာခါ့မိုတိုက ပြောပါတယ်။

အဲဒါကြောင့် ချောင်းဆိုးနေရင်၊ နှာချေတာမျိုးတွေ ဖြစ်နေရင် အပြင်ကို မထွက်တာက အားလုံးကို ဘေးကင်းစေပါတယ်။

21. "ဗိုင်းရပ်စ် ပိုး ကူးစက်ခံရတယ်ဆိုတာကို စမ်းသပ်တွေ့ရှိ ခဲ့ရင်တောင်မှ ရောဂါလက္ခဏာ လုံးဝ မပြတဲ့ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရတဲ့ လူနာတွေ ကို ဘယ်လို လုပ်မလဲ"

တချို့ လူတွေဟာ ကူးစက်ခံရပေမယ့် ဘယ်လို ရောဂါလက္ခဏာမှ မပြဘဲ သူတို့ဘာသာ ပြန်ကောင်းလာနိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံက သုတေသနအဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့က သူတို့ စစ်တမ်းကောက်ယူထားတဲ့ လူနာ ထက်ဝက်လောက်ဟာ ရောဂါလက္ခဏာ မရှိတာ ဒါမှမဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာ သိပ် မပြင်းထန်တာ ၂ မျိုးစလုံး တွေ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း အဲဒီသူတွေထဲက တချို့ဟာ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖျားနာလာတာကြောင့် ရောဂါလက္ခဏာ မပြ တော့လည်းဘဲ တစ်ပတ်လောက် အဲဒီလူနာတွေကို ဆက် သတိထား စောင့်ကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။

20. "လက်သန့်ဆေးရည်အစား အယ်လ်ကိုဟော ပါဝင်နှုန်းများတဲ့ အရက်လို အရည်တွေကို အသုံးပြုနိုင်ပါသလား"

ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါကြောင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာပစ္စည်းတွေ ပြတ်လပ်မှု ဖြစ်ခဲ့တဲ့အတွက် ဂျပန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက လက်သန့်ဆေးရည်အစား အယ်လ်ကိုဟော ပါဝင်နှုန်းများတဲ့ အရက် စတဲ့ အရည်တွေကို အသုံးပြုခွင့် ပေးဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။

ဆေးကုသပေးတဲ့ ဆေးရုံ၊ဆေးခန်း စတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ သက်ကြီးရွယ်အို စောင့်ရှောက်ရေး ‌ဂေဟာတွေမှာ အရက်ပြန်ထည့်ပြီး လုပ်ထားတဲ့ လက်သန့်ဆေးရည်ရရှိဖို့ ခက်ခဲနေတဲ့ အတွက် တောင်းဆိုလာကြတာကို အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

အရက်ပြန်ပါဝင်တဲ့ လက်သန့်ဆေးရည် မရနိုင်ခဲ့လို့ရှိရင် အဖျော်ရည်မကာ ကုမ္ပဏီတွေက ထုတ်လုပ်တဲ့ အယ်လ်ကိုဟော ပါဝင်နှုန်း မြင့်မားတဲ့ အရည်တွေကို အသုံးပြုဖို့ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက အဲဒီ အဖွဲ့အစည်းတွေကို ဧပြီလက ပြောခဲ့ပါတယ်။

အယ်လ်ကိုဟော ၇၀ ကနေ ၈၃ ရာခိုင်နှုန်းအတွင်း ပါဝင်တဲ့ သောက်သုံးတဲ့ အရည်တွေကို လက်သန့်ဆေးရည် အစား အသုံးပြုနိုင်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ တချို့ ဗော့ဒ်ကာအရက်တွေဟာ အဲဒီ လို အသုံးပြုနိုင်တဲ့ အရည်အမျိုးအစားထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။

လက်သန့်ဆေးရည်မှာ ပါတဲ့ အရက်ပြန်ထက် အာနိသင်က ပိုပြင်းတဲ့အတွက် အယ်လ်ကိုဟော ပါဝင်နှုန်းမြင့်မားတဲ့ အရည်တွေကို အသုံးပြုတဲ့အခါ ရေ ရောစပ်အသုံးပြုသင့်တယ်လို့ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ညွှန်ပြ ပြောဆိုထားပါတယ်။

အဓိက အားဖြင့် ဆေးကုသတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေမှာ လက်သန့် ဆေးရည်တွေ ပြတ်လပ်နေတာကို လုပ်နေကျ မဟုတ်တဲ့ နည်းနဲ့ ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းရတာ ဖြစ်တယ်လို့ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန အရာရှိတွေက အလေးထား ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ပြည်သူတွေအနေနဲ့ အိမ်မှာလည်း ရောဂါကူးစက် ပြန့်ပွားမှု မရှိအောင် ကာကွယ်တဲ့အနေနဲ့ လက်ကို သေသေချာချာ ဂရုတစ်စိုက် ဆေးကြောကြပါလို့ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက တိုက်တွန်းနေပါတယ်။

အခု ရေးသားခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက ဧပြီလ ၂၇ ရက်နေ့က သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

18. "အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာတဲ့အခါ ဘာတွေ ဖြစ်လာနိုင်သလဲ"

ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အဖြေ ဒုတိယပိုင်းကို ပြောပြပေးမှာပါ။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ မျက်နှာနဲ့ နှာခေါင်းစည်းတွေ ဝယ်ယူဖို့ ခက်ခဲလာနေတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အရင်ဆုံး ပြောပြ ပေးပါမယ်။

ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အထူးဆောင်ရွက်ချက်တွေကို အခြေခံပြီး ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ဥပဒေအရ မြို့အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာပိုင်ဟာ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေက နှာခေါင်းစည်းတွေနဲ့ တခြားလိုအပ်တဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ကို ရောင်းချပေးဖို့အတွက် တောင်းဆိုနိုင်တယ်။

ကုမ္ပဏီတွေက အဲဒီတောင်းဆိုချက်ကို လိုက်နာဖို့ ငြင်းဆိုခဲ့ရင် အဲဒီကုမ္ပဏီက ကုန်ပစ္စည်းတွေကို မြို့အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာပိုင်က သိမ်းယူခွင့် ပြုထားပါတယ်။

ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေနံအကျပ်အတည်းကို တုံ့ပြန်ဖို့အတွက် သီးခြားဥပဒေ အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့တဲ့ အများပြည်သူ အေးချမ်းတည်ငြိမ်စွာ နေထိုင်နိုင်ရေးအတွက် အရေးပေါ် ဆောင်ရွက်ချက် ၁၉၇၃အက်ဥပဒေ အရ ဗဟိုအစိုးရဟာ ဟော့ကိုင်းဒိုးမှာ နေထိုင်သူတွေနဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေကို နှာခေါင်းစည်းတွေ ဝယ်ယူပြီး ဖြန့်ချိပေးခဲ့ပါတယ်။

အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာချက် တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်လိုက်ရင် မြို့အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာပိုင်တွေက ဥပဒေနဲ့အညီ တချို့သော ကိစ္စတွေကို အတင်းအကျပ် အရေးယူ ဆောင်ရွက်ခွင့် ပြုပါတယ်။

မြို့အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာပိုင် တွေဟာ ယာယီ ဆေးဝါးကုသရေး ဆိုင်ရာ အဆောက် အအုံတွေ တည်ဆောက်ဖို့ ပိုင်ရှင်တွေဆီကနေ သဘော တူညီချက် ယူစရာမလိုဘဲ မြေနဲ့ အိမ်တွေ၊ အဆောက်အအုံတွေကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။

ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းတွေ၊ အစားအစာနဲ့ တခြားလိုအပ်တဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေ စုဆောင်းသိုလှောင်ထားဖို့ မြို့ အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာပိုင်တွေက ကုမ္ပဏီတွေကို အမိန့်ညွှန်ကြားချက် ပေးနိုင် ပါတယ်။

အကယ်၍ အဲဒီ ညွှန်ကြားချက်တွေကို ကုမ္ပဏီတွေက မလိုက်နာဘဲ ကုန်ပစ္စည်းတွေကို ဖွက်ထားတာ ဒါမှမဟုတ် လွှင့်ပစ်ရင် ဥပမာ-သူတို့တွေကို ထောင်ဒဏ် ၆ လ၊ သို့မဟုတ်၊ ယန်း ၃ သိန်း ဒါမှမဟုတ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၈၀၀ လောက် ငွေဒဏ်လည်း ချမှတ်နိုင်ပါတယ်။ ပြစ်ဒဏ်တွေ ပါဝင်တာ ဒီဆောင်ရွက်ချက် ၂ မျိုးပဲ ပါပါတယ်။

ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ အရေးပေါ်ကြေညာချက်မှာ တင်းကျပ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေက အနည်းငယ်ပဲ ပါဝင်ပြီး တခြားနိုင်ငံတွေမှာ ပြဋ္ဌာန်းထားတဲ့ lockdown အမျိုးအစားနဲ့တော့ တူမှာ မဟုတ်ပါဘူး။

ဒါပေမဲ့ အရေးပေါ် ကြေညာချက် ဆိုတာဟာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့အတွက် အများပြည်သူ ရော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေပါ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကို နှိုးဆော် နိုင်ဖို့ မျှော်လင့်ပြီး လုပ်တာဖြစ်ပါတယ်။

ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုတွေအပေါ်မှာ‌ရော အရေးပေါ် ကြေငြာချက်က ဘယ်လောက် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိပါသလဲ?
မြို့အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာပိုင်တွေက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံတွေ ဆေးရုံတွေကို ပိတ်ဖို့ မတောင်းဆိုနိုင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ဆေးရုံတွေက ဆက်ဖွင့်သွားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် အိမ်မှာပဲ နေဖို့ တောင်းဆိုတဲ့ ညွှန်ကြားချက် အောက်မှာ တောင်မှ ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းတွေကို သွားတဲ့အပေါ် အကန့်အသတ် မရှိ ပါဘူး။ မဖြစ်မနေ သွားနိုင်တဲ့ နေရာအဖြစ် ထည့်သွင်း စဉ်းစားထားပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေဟာ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေ အရမ်း များလာမယ့် အချိန်အတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်တဲ့ အနေနဲ့ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့ လူနာတွေကို အဓိကအားဖြင့် ကုသနိုင်ဖို့ ဆေးရုံတွေ ရွေးချယ်ထားဖို့နဲ့ တခြား ရောဂါနဲ့ လူနာတွေကို သီးခြား ရွှေ့ပြောင်းကုသဖို့ ဆေးရုံကို ကြိုတင်စီစဉ် ထားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း ဆရာဝန်နဲ့ အွန်လိုင်းမှာ တိုင်ပင် ဆွေးနွေးနိုင်ဖို့အတွက် လိုအပ်ချက်တွေကို အလွယ်တကူ လုပ်နိုင်ဖို့ စီစဉ် နေပါတယ်။ လက်ရှိမှာတော့ အွန်လိုင်းအကြံပေးဆွေးနွေးမှုတွေကို ဆရာဝန်နဲ့ တစ်ဦးချင်း ပထမ တစ်ကြိမ် ကိုယ်တိုင် တွေ့ဆုံပြီးနောက်မှသာ လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဝန်ကြီးဌာနက အွန်လိုင်း ကနေ ပထမ တစ်ကြိမ် ကတည်းက စပြီး ဆရာဝန်နဲ့ တွေ့ဆုံ ကုသခွင့်ပြု သွားဖို့ ရှိပါတယ်။

သက်ကြီးရွယ်အို ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်မှုအပေါ်မှာရော ဘယ်လို အကျိုး သက်ရောက်မှုရှိသလဲ?
အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာထားတဲ့ ခရိုင်တွေက အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာပိုင် တွေဟာ နေ့ပိုင်း သက်ကြီးရွယ်အို စောင့်ရှောက်ရေးနဲ့ ရက်တို စောင့်ရှောက်ရေးစင်တာတွေကို ပိတ်ပစ်ဖို့နဲ့ အချိန် လျှော့ချဖို့ တောင်းဆိုနိုင်ပါတယ်။

ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးတဲ့ အဆောက်အအုံတွေ ပိတ်ထားတဲ့အတွက် စောင့်ရှောက်ပေးနေကျသူတွေရဲ့ အိမ်တွေကို ဝန်ထမ်းတွေ စေလွှတ်တာလိုမျိုး တခြားနည်းလမ်းတွေနဲ့ လိုအပ်တဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေ ဆက်ပြီး ပေးဖို့ တောင်းဆိုနိုင်ပါတယ်။ မြို့အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာပိုင်တွေက လူနာ အိမ်မှာနေပြီး ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး လုပ်ပေးတဲ့ လုပ်ငန်းတွေနဲ့ အိမ်တွေမှာလိုက်ပြီး ပြုစု စောင့်ရှောက် မှု လုပ်ပေးသူတွေကို လုပ်ငန်းပိတ်သိမ်းဖို့ မတောင်းဆိုနိုင်ပါဘူး။ အဲဒီလို အိမ်တိုင်ရာရောက် ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးနေသူတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်တဲ့အခါ ရောဂါ ကူးစက်မှု ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို အစွမ်းကုန် လုပ်ရမယ်လို့ တောင်းဆိုထား ပါတယ်။

နေ့ကလေးထိန်းဌာနတွေကရော ဘယ်လို လုပ်ရပါမလဲ?
ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်ဖို့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေ လိုအပ်မယ်ဆိုရင် အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာပိုင်တွေဟာ နေ့ကလေးထိန်းစင်တာတွေရဲ့ အသုံးပြုမှုကို ကန့်သတ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီ အဆောက်အအုံတွေကို ယာယီ ပိတ်ထား တာမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာပိုင်တွေဆီကနေ တောင်းဆိုမှု မရှိဘူးဆိုရင်တောင်မှ သတ်မှတ်ထားတဲ့ မြူနီစပယ် ဧရိယာက တာဝန်ရှိသူက လက်ခံတဲ့ ကလေးအရေအတွက်ကို လျှော့ချဖို့ လိုအပ်သလား ဆိုတာကို စဉ်းစားနိုင်ပါတယ်။ အိမ်မှာပဲ နေရင်း အလုပ်လုပ်နေတဲ့ မိဘ ဒါမှမဟုတ် ခွင့်ယူထားတဲ့ မိဘတွေအနေနဲ့ နေ့ကလေးထိန်းဌာန အသုံးမပြုဘဲ ကလေးကို အိမ်မှာပဲထားဖို့ တောင်းဆိုပါလိမ့်မယ်။

ကလေးတစ်ဦး ဒါမှမဟုတ် ကလေးစောင့်ရှောက်သူက ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရတာ ဒါမှမဟုတ် အဲဒီဒေသမှာ ကူးစက်ခံရမှု အရေအတွက် သိသိသာသာ မြင့်တက်လာတယ်ဆိုရင် နေ့ကလေးထိန်းဌာနတွေကို ယာယီပိတ်ထားဖို့ မြို့အုပ်ချုပ်ရေးက ဆုံးဖြတ် နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မြို့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေဟာ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုလုပ်သားတွေနဲ့ လူမှုအဖွဲ့အစည်းပုံမှန်လည်ပတ်ဖို့ မရှိမဖြစ် အလုပ်လုပ်ရတဲ့ တခြားလုပ်သားတွေ၊ မိခင် သို့မဟုတ် ဖခင် တစ်ဦးတည်းက ကလေးကို ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်ပြီး နေ့စဉ်ဝင်‌ငွေအတွက် အလုပ်လုပ်ရမယ့်သူတွေရဲ့ ကလေး တွေကို စောင့်ရှောက်မှုပေးဖို့ တခြားနည်းလမ်းတွေကို လည်း လေ့လာထားရ ပါလိမ့်မယ်။

အလုပ်သမား စံချိန်စံညွှန်း စစ်ဆေးရေးရုံးတွေနဲ့ အလုပ်နေရာ ချထားရေး စင်တာတွေအကြောင်း ဆက်ပြောပါမယ်။

အခြေခံသဘောတရားအရ အလုပ်ခန့်ထားရေးနဲ့ အလုပ်ခန့်အပ်တာနဲ့ ဆက်နွှယ် ပတ်သက်မှုတွေကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းပေးနေတဲ့ ဌာန အဆောက် အအုံတွေဟာ ပုံမှန်အတိုင်း ဆက်ဖွင့်ထားရပါလိမ့်မယ်။

ဒါပေမဲ့ အလုပ်နေရာ ချထားရေး စင်တာတွေဟာ ဒေသ တစ်ခုချင်းစီမှာ ဖြစ်နေတဲ့ ကူးစက်မှုအခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး သူတို့ရဲ့ လုပ်ငန်း လည်ပတ်မှုကို လျှော့ချနိုင်ပါတယ်။

အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဝန်ဆောင်မှုတွေမှာရော ဘာတွေ ဖြစ်နိုင်ပါသလဲ?
ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့က ဝန်ကြီးချုပ် အာဘဲ ရှင်းဇိုး (Abe Shinzo) အရေးပေါ်အခြေအနေ မကြေညာခင်မှာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီး အာကာ့ဘာ့ ခါဇုယိုရှိ (Akaba Kazuyoshi) က သတင်းထောက်တွေကို ပြောကြားရာမှာ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့ရင်တောင်မှ အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းနဲ့ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းတွေက လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်း ရမယ်လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။

အခု ရေးသားခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့က သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

17. “နိုင်ငံ တစ်ခုမှာ အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာတာက ပြည်သူတွေရဲ့ နေထိုင်မှုဘဝကို ဘယ်လောက်အထိ ထိရောက်မှုတွေရှိပါသလဲ”

ဒီမေးခွန်းရဲ့ အဖြေ ပထမပိုင်းကို ကြည့်ရအောင်။ အရင်ဆုံး အပြင်ထွက်တာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောပါမယ်။

ဂျပန်နိုင်ငံက ခရိုင်အသီးသီးက ခန့်အပ်ထားတဲ့ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး တွေဟာ အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာထားတဲ့ ကာလ အတွင်းမှာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဧရိယာမှာ နေထိုင်ကြတဲ့ ဒေသခံတွေကို အရေးသိပ်မကြီးတဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ မလုပ်ဖို့အတွက်၊ အပြင်ထွက်တာတွေကို ရှောင်ကြဉ်ကြဖို့အတွက် တောင်းဆို နိုင်ပါတယ်။

ဆေးရုံသွားတာ၊ ကုန်စုံဆိုင်တွေမှာ စျေးဝယ်တာနဲ့ အလုပ်ဆင်းဖို့ သွားလာ ခွင့်ပြုထားပါတယ်။ ဒီလို အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းက တောင်းဆိုချက်တွေက မဖြစ်မနေ လုပ်ရမှာ မဟုတ်ပေမဲ့ နိုင်ငံသားတိုင်း ပူပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့နဲ့ အကောင်းဆုံး ကြိုးပမ်းအားထုတ်ကြဖို့ တာဝန်ရှိတာ ဖြစ်ပါတယ်။

နောက်တစ်ခုက ကျောင်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောပါမယ်။

မြို့အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းက ကျောင်းတွေပိတ်ဖို့ တောင်းဆိုတာ ဒါမှမဟုတ် အမိန့်ညွှန်ကြားချက် ထုတ်ပြန်နိုင်ပါတယ်။ ဂျပန်မှာတော့ မတ်လတုန်းက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ အထူး ဥပဒေကို အခြေခံ ပြီး ထုတ်ပြန် ပါတယ်။

အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေဟာ ခရိုင် အထက်တန်းကျောင်းတွေကို ပိတ်ပစ်ဖို့ အခွင့်အာဏာရှိပါတယ်။ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ တရားစီရင် ဆုံးဖြတ် ပိုင်ခွင့်အရ ပုဂ္ဂလိကကျောင်းတွေ၊ မူလတန်းနဲ့ အလယ်တန်းကျောင်းတွေကိုလည်း ပိတ်ဖို့ ညွှန်ကြားနိုင်ပါတယ်။ ကျောင်းတွေပိတ်ပါလို့ အမိန့်ညွှန်ကြားချက် ချနိုင်ပေမယ့် အကယ်၍ ကျောင်းတွေက မလိုက်နာဘူးဆိုရင် အရေးယူလို့တော့ မရပါဘူး။

အဆောက်အအုံတွေနဲ့ စတိုးဆိုင်တွေကိုတော့ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတားဆီးဖို့ အဆောက်အအုံတွေ အသုံးပြုခွင့်ကို ကန့်သတ်ထားဖို့ အာဏာပိုင်တွေအနေနဲ့ ဥပဒေအရညွှန်ကြား နိုင်ပါတယ်။

စတုရန်းမီတာ ၁၀၀၀ ကျော် အကျယ်ရှိတဲ့ အဆောက်အအုံကြီးတွေ ရဲ့ အသုံးပြုမှုတို ကန့်သတ်တာ ဒါမှမဟုတ် တားမြစ်တာ လည်း လုပ်နိုင် ပါတယ်။ လိုအပ်မယ်ဆိုလို့ရှိရင် အရွယ်အစား ငယ်တဲ့ အဆောက်အအုံတွေကိုလည်း အလားတူ အမိန့်ညွှန်ကြားချက် ထုတ်နိုင်ပါတယ်။

တားမြစ် ပိတ်ပစ်နိုင်တဲ့ အဆောက်အအုံအမျိုးအစားတွေကတော့- ပြဇာတ်ရုံတွေ၊ ရုပ်ရှင်ရုံတွေ၊ ပြပွဲ ကျင်းပတဲ့ နေရာတွေ၊ စတိုးဆိုင်ကြီးတွေ၊ စူပါမားကတ်တွေ၊ ဟိုတယ်ကြီးတွေနဲ့ အသေးစားတည်းခိုခန်းတွေ၊ အားကစားလေ့ကျင့်ရုံတွေနဲ့ ရေကူးကန်တွေ၊ ပြတိုက်တွေ၊ စာကြည့်တိုက်တွေ၊ နိုက်ကကပ်တွေ၊ ယာဉ်မောင်း သင်တန်းကျောင်းတွေနဲ့ ကျူရှင်ကျောင်းတွေ ပါဝင် ပါတယ်။

စူပါမားကတ်တွေကိုတော့ အစားအသောက်၊ ဆေးဝါးနဲ့ နေ့စဉ်သုံး သန့်ရှင်းရေး ပစ္စည်းတွေလိုမျိုး လိုအပ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေ ရောင်းချဖို့အတွက် ဆက်ဖွင့်ခွင့် ပြုထားပါတယ်။ မေတ္တာရပ်ခံချက်တွေကို မလိုက်နာတဲ့ တချို့အဆောက်အအုံတွေကို အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်း အနေနဲ့ အမိန့် ညွှန်ကြားချက်ထုတ်ပြန် နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလို အမိန့်ထုတ်ပြန်တဲ့ အဲဒီအဆောက်အအုံတွေရဲ့ အမည်ကို လူသိရှင်ကြား အသိပေး ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

ပွဲလမ်းတွေနဲ့ ကုန်စည်ပြပွဲတွေကတော့ ဂျပန်မှာ ဥပဒေသစ်အရ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းက ပြပွဲစီစဉ်သူတွေကို ပွဲ မကျင်းပဖို့ တောင်းဆိုနိုင်ပါတယ်။ ပွဲစီစဉ်သူက မလိုက်နာဘူးဆိုရင် အဲဒီပြပွဲကို အစိုးရ အမိန့်နဲ့ ပိတ်ပစ်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီနောက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေဟာ ခရိုင်ရဲ့ အင်တာနက် ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ ဒါမှမဟုတ် တခြား မီဒီယာတွေမှာ ပွဲစီစဉ်သူတွေရဲ့ အမည်ကို ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေအကြောင်းပြောပါမယ်။

နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံက အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ပေမယ့် မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေ ဖြစ်တဲ့ လျှပ်စစ်၊ ဂတ်စ် နဲ့ ရေ စတဲ့ လုပ်ငန်းတွေအပေါ် သက်ရောက်မှု မရှိပါဘူး။ ခရိုင် အာဏာပိုင်တွေက ရေ၊မီး၊ဂတ်စ် ဖြန့်ဖြူးသူတွေကို သေသေချာချာ ပုံမှန်ဖြန့်ဝေ ပေးနိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ချက်တွေ အကောင်အထည်ဖော် လုပ်ဆောင်ဖို့ တောင်းဆိုပါတယ်။

သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ တယ်လီဖုန်း၊ အင်တာနက်နဲ့ စာတိုက်လုပ်ငန်း ဝန်ဆောင်သူတွေကိုလည်း လုပ်ငန်းတွေကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင် ဖို့ အာဏာပိုင်တွေက တောင်းဆိုပါတယ်။

အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ဆောင်တာကို ကန့်သတ်ထားတာမျိုး ဥပဒေမှာ မရှိပါဘူး။ ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ်နဲ့ ခရိုင်အလိုက် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်တွေဟာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စနစ်ရဲ့ အောက်ဆုံးအဆင့် လိုအပ်ချက် ပြည့်မှီအောင် လည်ပတ်ဖို့ ဆောင်ရွက် မှုတွေ လုပ်နိုင်ပါတယ်။

အခု ရေးသားခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့က သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

16. "Avigan ဆေးက ဘယ်လို အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိပါသလဲ"

အဖြေ- Favipiravir အဖြစ် သိကြတဲ့ Avigan ဆေးဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ၆ နှစ်လောက်က ဂျပန်ဆေးဝါးဖြန့်ချိရေး ကုမ္ပဏီတစ်ခုက တီထွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့တဲ့ တုပ်ကွေးရောဂါ ကာကွယ်ဆေး တစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။

တိရစ္ဆာန်တွေကို လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုမှာ ဘေးထွက် ဆိုးကျိုးကို သိထားတဲ့အတွက်ကြောင့် ဂျပန်အစိုးရဟာ အဲဒီဆေးကို ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေလိုမျိုး တချို့လူတွေကို ကုသရာမှာ အသုံးပြုဖို့အတွက် အတည်မပြုခဲ့ပါဘူး။ အခုအချိန်မှာ အစိုးရက ခွင့်ပြုတဲ့ ကုသမှုမှာပဲ Avigan ဆေးကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ် ကူးစက်ခံထားရတဲ့ လူနာတွေကို တိုက်ပါလိမ့်မယ်။

အခုထိတော့ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ် ကူးစက်ခံရတဲ့ လူနာတွေကို ထိရောက်တဲ့ ကုသမှုတွေ လုပ်နိုင်တဲ့ တခြားသိပြီးသား ဆေးဝါးတွေ မရှိသေးပေမဲ့ တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်တွေနဲ့ အလားတူတဲ့ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကို ကုသဖို့ Avigan ဆေးက ထိရောက်မယ်လို့ မျှော်လင့်ထားပါတယ်။

ဒီဆေးရဲ့ အာနိသင်ထိရောက်မှုကို ကမ္ဘာ့နေရာ အနှံ့အပြားမှာ စမ်းသပ် သုတေသန လုပ်ဆောင်နေကြပါတယ်။

ဆေးဖက်ဆိုင်ရာ သုတေသနဌာန ၂ ခုမှာ စမ်းသပ်ခဲ့တဲ့ ရလဒ်တွေကို တရုတ်အစိုးရက ကြေညာခဲ့ပါတယ်။ ကွမ်တုံ (Guangdong) ပြည်နယ် ရှန်ကျန်း (Shenzhen) မြို့က သုတေသန ဌာနတစ်ခုမှာ လူနာ ၈၀ ကို လက်တွေ့စမ်းသပ် ကုသခဲ့ပါတယ်။

စမ်းသပ်ကုသ မှုရလဒ်တွေသိရဖို့အတွက် Avigan ဆေးမတိုက် ထားတဲ့ လူနာတွေကို ရောဂါလက္ခဏာ တွေ့ထားရာကနေ မတွေ့တော့တဲ့ အထိ ၁၁ ရက် ကြာခဲ့ကြပါတယ်။ Avigan ဆေးတိုက်ထားတဲ့ သူတွေကတော့ ၄ ရက်ပဲ ကြာပါတယ်။

Avigan ဆေးမတိုက်ထားတဲ့ လူနာ ၆၂ ရာခိုင်နှုန်းရဲ့ အဆုတ် အခြေအနေတိုးတက်ကောင်းမွန်လာချိန်မှာ Avigan ဆေးတိုက် ထားတဲ့ လူနာ ၉၁ ရာခိုင်နှုန်းက ပိုပြီးကောင်းမွန်လာတာကို အဲဒီလူနာတွေရဲ့ ဓာတ်မှန်တွေမှာ တွေ့ရပါတယ်။

ဒီရလဒ်တွေဟာ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ် ကူးစက်ခံရသူ လူနာတွေကို ကုသဖို့ ဆေးဝါးတွေထဲက တစ်မျိုးအဖြစ် Avigan ဆေးကို တရားဝင်ထည့်သွင်းမယ်လို့ တရုတ်အစိုးရက ကြေညာခဲ့ပါတယ်။

ဂျပန်နိုင်ငံမှာ မတ်လကတည်းက အိုင်းချိခရိုင်မှာ ရှိတဲ့ ဖူဂျိတ ကျန်းမာရေး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံလိုမျိုး ကျန်းမာရေးဌာန တွေမှာ ရောဂါ လက္ခဏာမပြ သူနဲ့ ရောဂါလက္ခဏာ အနည်းငယ်ပဲပြတဲ့ လူနာစုစုပေါင်း ၈၀ ကို လက်တွေ့စမ်းသပ် ကုသတဲ့ သုတေသန ပြုမှုကို ဆောင်ရွက်နေကြပါတယ်။

သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ဒီဆေးပေးပြီး ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ ပမာဏကို ဘယ်လောက်အထိ လျှော့ချနိုင်မလဲဆိုတာနဲ့ ဆေးမပေးဘဲ ဘယ်လောက်လျော့ချနိုင်မလဲ ဆိုတာကို နှိုင်းယှဉ်သုတေသနပြု နေပါ တယ်။

ဂျပန်အစိုးရရဲ့ ခွင့်ပြုချက်ရဖို့ လက်တွေ့စမ်းသပ် ကုသ မှုတွေကို စတင်နေပြီလို့ Avigan ဆေးထုတ်လုပ်တဲ့ ဂျပန်ကုမ္ပဏီက ကြေညာခဲ့ပါတယ်။

ဒီဆေးရဲ့အာနိသင်နဲ့ ဘေးကင်းစိတ်ချရမှုကို အတည်ပြုနိုင်ရင် အဲဒီကုမ္ပဏီက အစိုးရရဲ့ခွင့်ပြုချက်ရဖို့အတွက် လျှောက်ထားဖို့ အစီအစဉ်ရှိပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တာတွေကတော့ ဧပြီ ၆ ရက်နေ့အထိ ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

15. "တရုတ်နိုင်ငံ ဝူဟန်မြို့၊ အီတလီနဲ့ တခြားဥရောပနိုင်ငံတွေမှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ ပင်ကိုယ်သဘာဝက အသွင်ပြောင်းတာမျိုး ဖြစ်နေပါသလား"

အဖြေ-မတ်လ အစောပိုင်းတုန်းက တရုတ်သုတေသီအဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရတဲ့ လူနာ ၁၀၀ ကျော်ဆီကနေ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ပိုးရဲ့ မျိုးစေ့ဗီဇကိုယူပြီး လေ့လာ ခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီလို လေ့လာတဲ့အခါမှာ L နဲ့ S ဆိုပြီး မျိုးစေ့ ဗီဇလက္ခဏာ မတူတဲ့ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစား ၂ ခုကို အဲဒီ သုတေသီအဖွဲ့က တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

S အမျိုးအစားဟာ လင်းနို့တွေမှာ တွေ့ရတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် မျိုးစေ့ဗီဇ ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ အနီးစပ်ဆုံး တူနေတာကို အဲဒီအဖွဲ့က တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

L အမျိုးအစား မျိုးစေ့ဗီဇရှိတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ကတော့ ဥရောပနိုင်ငံတွေက လူနာတွေမှာ အများဆုံးတွေ့ရပြီး S အမျိုးအစားနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်တဲ့ အခါမှာ ဗိုင်းရပ်စ် အသစ်ပုံစံတစ်ခု ဖြစ်နေတယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။

ဗိုင်းရပ်စ်တွေရဲ့ လက္ခဏာတွေကို လေ့လာနေတဲ့ Ritsumeikan University Colleage of Life Sciences Department က ပါမောက္ခ အိတို မာစာ့ဟီရို (Ito Masahiro) က ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ဟာ သဘာဝအတိုင်း အသွင်လက္ခဏာ ပြောင်းလွယ်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့ လူတွေကနေတစ်ဆင့် ဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ အသွင်လက္ခဏာပြောင်းသွားတာဟာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု အဆင့်ဆင့် အကြိမ်ကြိမ်ဖြစ်ပွား လာရာကနေ ဖြစ်လာတာလို့ ယုံကြည်ကြပါတယ်။

တစ်ချိန်တည်းမှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ်က အလွယ်တကူ ကူးစက်နိုင်တဲ့ အစွမ်းရှိလာအောင် အသွင်ပြောင်းလဲလာဖို့ ဖြစ်နိုင်ခြေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဒီဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ မျိုးစေ့ဗီဇဆိုင်ရာဖွဲ့စည်းပုံကတော့ မပြောင်းသေးဘူးလို့ ယူဆရကြောင်း ပါမောက္ခ အိတိုက ပြောပါတယ်။

L အမျိုးအစား မျိုးစေ့ဗီဇနဲ့ S အမျိုးအစားမျိုးစေ့ ဗီဇတွေမှာ ခြားနားချက်တွေရှိတယ်ဆိုရင်တောင်မှ ဘယ်အမျိုးအစားက ရောဂါ လက္ခဏာ ပြင်းထန်စေတယ်ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်း အချက်အလက်ကတော့ မရရှိသေးပါဘူး။ ရောဂါပြင်းထန် မှုနှုန်းနဲ့ အသေအပျောက်နှုန်းတွေကတော့ တစ်နိုင်ငံနဲ့ တစ်နိုင်ငံ မတူဘူးလို့ ပါမောက္ခ အိတိုက ပြောပါတယ်။

ဒီလိုမျိုး ကွဲပြားနေတာက နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာရှိတဲ့ သက်ကြီးရွယ်အို လူဦးရေအချိုး၊ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့နဲ့ အစားအသောက် ယဉ်ကျေးမှုတွေ မတူကွဲပြားတာတွေနဲ့ ဆိုင်တယ်လို့ ပါမောက္ခ အိတိုက ယူဆထားပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တာတွေကတော့ ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့အထိ ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

14. " ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့ လူငယ်တွေ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါဝေဒနာ ခံစားရနိုင်သလား"

အဖြေ- အသက်ကြီးသူတွေနဲ့ ကျန်းမာရေး ချို့တဲ့သူတွေဟာ ကူးစက်ခံရတဲ့အခါ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါ ဝေဒနာတွေ ခံစားရလေ့ရှိတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့ လတုန်းက ဗြိတိန်က အသက် ၂၁နှစ်အရွယ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးနဲ့ ပြင်သစ်က အသက် ၁၆နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးတစ်ဦးတို့ဟာ ရောဂါဝေဒနာ အခံတွေမရှိပါဘဲ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခဲ့တာကနေ သေဆုံးခဲ့ကြပါတယ်။ လတ်တလော ဖြစ်ရပ်တွေမှာ တချို့ လူငယ်တွေလည်း ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါ ဝေဒနာတွေ ခံစားရနိုင်ပါတယ်။

ဂျပန်မှာလည်းအတော်အသင့် ငယ်ရွယ်တဲ့ လူငယ်တွေထဲမှာ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါဝေဒနာခံစားရတာတွေ ပေါ်ထွက်လာနေပါတယ်။ ဂျပန် နိုင်ငံပိုင်ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးနဲ့ ဆေးဝါးစင်တာ က မစ္စတာ ခတ်ဆုနူမ စာ့တိုရှီ (Katsunuma Satoshi) က သူကုသခဲ့တဲ့ လူနာ ၃၀ကျော်ထဲမှာ အသက် ၄၀ကျော်ကျော် အရွယ် အမျိုးသားဟာ ကြီးမားတဲ့ ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းမှုအနေအထားတွေ မရှိဘဲနဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်လာခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အဲဒီအမျိုးသားဟာ အစောပိုင်းရက်အတော်ကြာ ကိုယ်ပူတာနဲ့ ခေျာင်းဆိုးတာတွေပဲဖြစ်နေခဲ့ပေမဲ့ တစ်ပတ်လောက်အကြာမှာ ဆိုးရွားတဲ့ အဆုတ်ရောင်ရောဂါဖြစ်လာပြီး အသက်ရှူကြပ်တဲ့ အနေအထား ဟာ အချိန်တိုအတွင်းမှာ ဆိုးရွားလာခဲ့ပါတယ်။ အဲတာကြောင့် အသက်ရှူစက်တပ်ဖို့ လိုအပ်လာခဲ့တယ်လို့ မစ္စတာ ခတ်ဆုနူမ က ပြောပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာတော့ အဲဒီ အမျိုးသားဟာ ပြန်ပြီး နေကောင်းလာခဲ့ပါတယ်။

ငယ်ရွယ်သူတွေလည်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် နာမကျန်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် အသက် ငယ်ရွယ်လို့ စိုးရိမ်စရာမရှိဘူးလို့ လူငယ် လူရွယ် တွေ အနေနဲ့ မတွေးကြစေလိုဘူးလို့ မစ္စတာ ခတ်ဆုနူမ က ပြောပါတယ်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်း (WHO) ကလည်း အသက် ၅၀အောက် လူတွေ ဆေးရုံတက်ရတာ အများအပြားရှိတယ်လို့ သတိပေးနေပါတယ်။ အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ် တားဆီးရေး စင်တာ က အသက် ၂၀နဲ့ ၄၄နှစ်အကြား အရွယ် ကူးစက်ခံရသူတွေရဲ့ ၂ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၄ရာခိုင်နှုန်းဟာ အထူးကြပ်မတ် ကုသဆောင်တွေမှာ ရောက်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တာတွေကတော့ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့အထိ ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ သတင်း အချက်အလက်တွေကို NHK World Japan ရဲ့ အင်တာနက်စာမျက်နှာ ဒါမှမဟုတ် NHK ရဲ့ ဂျပန်ဘာသာနဲ့ လူမှုကွန်ယက် မီဒီယာ စာမျက်နှာတွေမှာ အတည်ပြုချက် ရယူနိုင်ပါတယ်။

13. "၂၀၀၃ ခုနှစ်တုန်းက SARS ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုအတွင်း ရေနုတ်ပိုက်လိုင်းကနေ စိမ့်ထွက်လာတဲ့ စွန့်ပစ်ရေတွေကနေ တစ်ဆင့် ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ကြားသိရ ပါတယ်။ COVIC19 ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်က SARS ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ဆင်တယ်လို့ ပြောကြတယ်။ ဒီကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် အသစ်က အလားတူ ပုံစံနဲ့ တစ်ခုခု ဖြစ်လာနိုင်ပါသလား?

အဖြေ- ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်နဲ့ SARS ဗိုင်းရပ်စ်တွေဟာ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် မျိုးတူ အုပ်စုဝင်တွေ ဖြစ်ကြပါတယ်။ SARS ရောဂါဖြစ်စေတဲ့ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်က လည်ချောင်းနဲ့ အဆုတ်ကိုသာမက အူထဲမှာလည်း ကောင်းကောင်း ရှင်သန်နေနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်က ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက နေရာအနှံ့အပြားမှာ လူတွေအကြား SARS ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားခဲ့တဲ့ အချိန်တုန်းက ဟောင်ကောင်က လူနေတိုက်ခန်းတစ်ခုမှာ အကြီးအကျယ်ကူးစက်မှု ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဒါဟာ ရေနုတ်ပိုက်လိုင်းအဟောင်းတွေကနေ ယိုစိမ့်ထွက်လာတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေပါတဲ့ရေစက်တွေကြောင့် အခုလို အကြီးအကျယ် ကူးစက်မှုတွေဖြစ်ပွားတာလို့ သံသယရှိခဲ့ကြပါတယ်။

ရောဂါကူးစက်မှုတားဆီးကာကွယ်ရေးဆောင်ရွက်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ Tohoku Medical and Pharmacetical University က ပါမောက္ခ ခါခု မီဆုအို (Kaku Mitsuo) အဆင့်မြင့်နည်းပညာတွေရှိတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ ရေနုတ်ပိုက်လိုင်းတွေကနေ တစ်ဆင့် ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ပြန့်ပွားတဲ့ အန္တရာယ် နည်း ပါတယ်လို့ ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အိမ်သာနဲ့ ဘေးပတ်ဝန်းကျင်က နေရာတွေရဲ့ မျက်နှာပြင်မှာ ကပ်နေတဲ့ ရောဂါပိုးမွှားတွေကနေတော့ ကူးစက်နိုင်ခြေရှိတယ်။ ညစ်ပတ်နေတဲ့ မျက်နှာပြင်ကို လက်နဲ့ ကိုင်တွယ်မိတာကနေ ကူးစက်နိုင်တယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။

လူတွေအနေနဲ့ အိမ်သာတက်ပြီးလို့ ရေမဆွဲချခင်မှာ အဖုံးကို ပိတ်ထားသင့်ပြီး အိမ်သာက ထွက်လာတဲ့နောက်မှာလည်း လက်ကို သေသေချာချာ ရေနဲ့ဆေးသင့်တယ်လို့ ပါမောက္ခ ခါခုက ပြောပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လူတွေအနေနဲ့ ဘုံဘိုင်ခေါင်းတွေ၊ လက်ကိုင်ရေကရားတွေနဲ့ တံခါးလက်ကိုင်ဘု တွေကို သေသေချာချာ ပိုးသတ်တာလိုမျိုး နေ့စဉ်နေထိုင်မှုဘဝမှာ တစ်ကိုယ်ရည် သန့်ရှင်းမှုကို မဖြစ်မနေ လုပ်ရမယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တာတွေကတော့ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အထိ ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

11. "ဆပ်ပြာနဲ့ ဆေးပြီးပိုးသတ်တာဟာ အရက်ပြန် အသုံးပြုပြီး ပိုးသတ်တာနဲ့ ထိရောက်မှုက အတူတူပဲလား"

အဖြေ- တိုကျိုမြို့ St.Luke's International Hospital က ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးပါရဂူ မီးစ် စာကာ့မိုတို ဖူမိအဲ (Sakamoto Fumie က ဖြေကြားပေးပါမယ်။ ဆပ်ပြာနဲ့ ဆေးပြီး ပိုးသတ်တာက အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ထိရောက်မှုရှိတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဆပ်ပြာမှာ အရာဝတ္ထုပစ္စည်းတွေရဲ့ အပေါ်ယံ မျက်နှာပြင်ကို ဖျက်ပစ်နိုင်တဲ့ဓာတ် ပါဝင်တဲ့အတွက် ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ အပေါ်ယံအမြှေးပါးကို ပျက်စီးစေပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဆပ်ပြာက ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ဖျက်ဆီးနိုင်တယ်လို့ မီးစ် စာကာ့မိုတိုက ပြောပါတယ်။

အရက်ပြန်ကလည်း ထိရောက်မှုရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်တွေက ညစ်ပတ်နေမယ်ဆိုရင် ရောဂါပိုးရှိနေနိုင်တဲ့ လက်ကြို လက်ကြားအထိ ရောက်အောင် ပိုးသတ်ဖို့အတွက် တစ်ခါတလေ ခက်ခဲမယ်လို့ မီးစ် စာကာ့မိုတိုက ပြောပါတယ်။

လူတွေအနေနဲ့ လက်တွေကို ဆပ်ပြာနဲ့ မကြာခဏ ဆေးကြဖို့ မီးစ် စာကာ့မိုတိုက တိုက်တွန်းပါတယ်။

10. "ဘယ်လို အခြေအနေမျိုးကို ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေ ပြီးဆုံးတဲ့ အခြေအနေလို့ ပြောလို့ ရပါမလဲ"

အဖြေ- ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) မှာ အရင်က ကူးစက်ရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အစိုးရက ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ကျွမ်းကျင် ပညာရှင်အဖွဲ့ရဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်တဲ့ ဂျပန်ဒေသန္တရ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့အစည်းရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သူ မစ္စတာ ရှီဂဲရု အိုးမိ (Shigeru Omi) ကဖြေကြားပေးတာဖြစ်ပါတယ်။ ရောဂါ ကူးစက်မှု ကွင်းဆက်တွေ ပြတ်သွားပြီး ကူးစက်ခံရသူ တစ်ယောက်မှ မရှိတော့ရင် ကူးစက်မှုအဆုံးသတ်တယ်လို့ ပြောလို့ရပါတယ်။ WHO ရဲ့ စံသတ်မှတ်ချက်တွေနဲ့ အချိန်အတိုင်း အတာ တစ်ခု ရှိလာတဲ့အခါမှာ အသစ်ကူးစက်ခံရတဲ့သူ တစ်ယောက်မှ မရှိတော့ဘူးလို့ အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ရင် ကျန်းမာရေး အာဏာပိုင်တွေက ဒီရောဂါကူးစက်မှု အဆုံးသတ်ကြောင်း ကြေညာနိုင်လာပါလိမ့်မယ်။

ဥပမာ- ၂၀၀၃ ခုနှစ်တုန်းက တရုတ်နဲ့ အခြားအာရှနိုင်ငံတွေမှာ SARS ရောဂါ အကြီးအကျယ်ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ဖြစ်ခဲ့တယ်။ WHO က ပထမဆုံးလူနာတစ်ယောက် တွေ့ရှိအတည်ပြုပြီးနောက် ၈ လကျော် အကြာမှာ အဲဒီလို ကူးစက်မှု အဆုံးသတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပါတယ်။

တခြားတစ်ဖက်ကကြည့်မယ်ဆိုရင် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေဟာ လူတွေကို အပြင်မထွက်ကြဖို့ တိုက်တွန်းတဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေ လုပ်ဆောင်ခြင်းအားဖြင့် ဒေသတစ်ခုခု သို့မဟုတ် နိုင်ငံတစ်ခုခုမှာ ကာလအတိုင်းအတာ တစ်ခုအထိ ထိန်းချုပ်မှုတွေရှိ လာပါလိမ့်မယ်။

ဒါပေမဲ့ ကူးစက်မှုဆိုတာ အဲဒီဒေသရဲ့ အပြင်ကနေ ဝင်လာတဲ့ တခြားဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် နောက်တစ်ကြိမ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ထပ်ဖြစ်လာနိုင်တယ်။ ဥပမာ နှစ်စဉ် ဆောင်းရာသီမှာဆိုရင် ရာသီတုပ်ကွေး ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ဖြစ်လေ့ရှိတယ်။ ဆောင်းရာသီကုန်ရင် ကူးစက်မှု ယာယီလျော့နည်းသွားနိုင်ပေမယ့် ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု အဆုံးသတ်တာမျိုးတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ကုသဆေးတွေဟာ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ပြင်းထန်မလာစေဖို့ ထိန်းချုပ်ရာမှာ ထိရောက်မှုရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေနဲ့ ကုသဆေးတွေ ရရှိနိုင်တာနဲ့ ဘယ်တော့ ရောဂါကူးစက်မှု အဆုံးသတ်မှာလဲဆိုတဲ့ အချက် ၂ ချက်ဟာ သပ်သပ်စီ လို့ မစ္စတာ အိုမိက ပြောပါတယ်။

ကျန်းမာရေးအာဏာပိုင်တွေအနေနဲ့ ရောဂါကူးစက်မှု လုံးဝ အဆုံးသတ် သွားဖို့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိနဲ့ ထိန်းချုပ်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်တွေ ကို ကြိုးပမ်းပြီး ဆက်လုပ်ဖို့ လိုသေးတယ်လို့ မစ္စတာ အိုမိက ပြောပါတယ်။ အခုတင်ပြခဲ့တာတွေကတော့ မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့အထိ ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

9. "အာဖရိကလို ပူပြင်းတဲ့ ရာသီဥတုမှာ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှု ဖြစ်နိုင်သလား"

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံလို ရာသီ ၄ မျိုးရှိတဲ့ ဒေသတွေမှာ သာမန်တုပ်ကွေးရောဂါဖြစ်တဲ့ လူနာအရေ အတွက်ဟာ ဆောင်းရာသီမှာ တိုးလာပါတယ်။ နွေရာသီမှာ ကူးစက်မှုတွေ ရပ်သွားမယ် ဒါမှမဟုတ် ပူပြင်းတဲ့ဒေသတွေမှာ ဒီကူးစက်မှု အကြီးအကျယ် မဖြစ်ပွားနိုင်ဘူးလို့ တချို့လူတွေက ထင်နေကြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ တိုးဟိုကု က ဆေးကုသမှုနဲ့ ဆေးဝါးဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်မှာ အလုပ်လုပ်တဲ့ ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ ပါမောက္ခ မစ်ဆုအိုး ခါ့ခု (Mitsuo Kaku) က အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံတွေလို အပူချိန်မြင့်မားတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ တစ်နှစ်လုံး တုပ်ကွေးရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေ ဖြစ်နေတဲ့အချက်ကို ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။

သူက ရာသီဥတု၊ အပူချိန်နဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်အကြား မှာ ဆက်နွှယ်မှု ဘယ်လို ရှိသလဲဆိုတာ မသိနိုင်သေးဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ ဆက်လက် သုတေသနပြု လေ့လာဖို့လည်း လိုအပ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

WHO ရဲ့ အမှုဆောင် ဒါရိုက်တာလည်းဖြစ် အရေးပေါ် အခြေအနေဆိုင်ရာ ထိပ်တန်းကျွမ်းကျင်သူ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်တဲ့ မိုက်ကယ် ရိုင်ယန် (Michael Ryan) ကတော့ ရာသီဥတု အခြေအနေအမျိုးမျိုး ကွဲပြားချိန်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်က ဘယ်လို လှုပ်ရှားမှုတွေလုပ်သလဲဆိုတာနဲ့ သူ့ရဲ့ အမူအကျင့်တွေကို မသိရ သေးဘူးလို့ မတ်လ ၆ ရက်နေ့က ဂျီနီဗာမြို့မှာ သတင်းထောက်တွေကို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ COVID-19 ဟာ နွေရာသီမှာ ပျောက်ကွယ်သွားမယ်ဆိုတာ "မှားယွင်းတဲ့ မျှော်လင့်ချက်" တစ်ခုပဲလို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တာတွေကတော့ မတ်လ ၂၆ရက်နေ့အထိ ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

8. "ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု တားဆီး ကာကွယ်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ကူးစက်ခံရတဲ့အခါ ကုသဖို့ ထိရောက်တဲ့ ကုထုံး ဂျပန်မှာ တွေ့နေပြီလား"

အဖြေ - စိတ်မကောင်းစရာ အဖြေတော့ ဖြစ်နေပါတယ်။ တုပ်ကွေးရောဂါ ကုသရေး အတွက်သုံးတဲ့ Tamiflu နဲ့ Xofluza စတဲ့ ဆေးတွေလို ထိရောက်တယ်လို့ ထင်ထင်ရှားရှား အတည်ပြုနိုင်တဲ့ဆေးမျိုး ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါပိုးသစ် အတွက် မရှိသေးပါဘူး။ တခြားနိုင်ငံနဲ့ ဒေသတွေလိုပဲ ဂျပန်က ဆရာဝန်တွေဟာ လူနာတွေကို အောက်ဆီဂျင်ပေးတဲ့ ကုထုံး၊ ရေဓာတ် ခန်းခြောက်မှုအတွက် အကြောဆေးသွင်းတဲ့ ကုထုံးတွေနဲ့ ရောဂါ လက္ခဏာတွေကို အာရုံစိုက် ကုသနေကြပါတယ်။ ဂျပန်နဲ့ ကမ္ဘာတစ်လွှားက ဆရာဝန်တွေက ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကို ပစ်မှတ်ထားတဲ့ ထိရောက်တဲ့ ဆေးဝါး မထုတ်ရသေးဘူးဆိုပေမဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပိုးသစ်ကို ကုသရာမှာ ထိရောက်မှုရှိနိုင်တဲ့ တခြား ရောဂါတွေကို ကုသရာမှာ သုံးတဲ့ ရှိပြီးသား ဆေးတွေကို အသုံးပြု ကုသနေကြပါတယ်။

အဲဒီလို ဆေးတွေထဲက တစ်မျိုးကတော့ လွန်ခဲ့တဲ့ ၆နှစ်တုန်းက ဂျပန်ဆေးကုမ္ပဏီ တစ်ခုက ထုတ်လုပ်ခဲ့တဲ့ Avigan လို့ အမည်ရတဲ့ တုပ်ကွေးဆေး ဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက ဒီဆေးနဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်တဲ့ လူနာတွေကို ကုသရာမှာ ထိရောက်မှုရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဂျပန် နိုင်ငံပိုင်ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးနဲ့ ဆေးဝါးစင်တာ က ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရတဲ့ လူနာတစ်ဦးကို AIDS ရောဂါ အစပိုင်းမှာ မဖြစ်အောင် ရောဂါ ထိန်းချုပ်ဖို့ သုံးတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ကို သတ်တဲ့ ဆေးတစ်မျိုးနဲ့ ကုသခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီလူနာရဲ့ ကိုယ်အပူချိန် ကျခဲ့ပြီး ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုနဲ့ အသက်ရှူခက်ခဲတာတွေ တိုးတက် ကောင်းမွန်လာခဲ့တယ်လို့ အဲဒီဌာနရဲ့ အရာရှိတွေက ပြောပါတယ်။

အခုအချိန် နိုင်ငံအမျိုးမျိုးမှာ ထိရောက်တဲ့ ကုထုံးရှာဖွေမှုတွေ လုပ်ဆောင်နေကြပါတယ်။ အမေရိကန်ရဲ့ ရောဂါထိန်းသိမ်းမှုနဲ့ ကာကွယ်ရေးစင်တာများ (US Centers for Disease Control and Prevention) က သုတေသီအဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့က အီဘိုလာ ရောဂါကုသရာမှာ သုံးဖို့ ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ပိုးသတ်ဆေးတစ်မျိုးနဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကြောင့် အဆုတ်ရောင်နေသူ အမျိုးသားတစ်ဦးကို ကုသခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီဆေးကိုပေးပြီး နောက်တစ်နေ့မှာ အဲဒီအမျိုးသားရဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ စတင် ကောင်းမွန်လာတယ်လို့ သုတေသီတွေက ဆိုပါတယ်။ အဲဒီလူနာဟာ အောက်ဆီဂျင်ပေးတာတွေကို ဖြုတ်လိုက်ရပြီး သူ့ရဲ့ အဖျားလည်း ကျလာတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ကတော့ တုပ်ကွေးဆေးနဲ့ AIDS ရောဂါ ကုသတဲ့ ဆေးတွေ ပေါင်းစပ်ကုသရာက လူနာတစ်ဦးရဲ့ အနေအထားတွေကို တိုးတက်ကောင်းမွန်လာခဲ့ပြီး သူဟာ နောက်ပိုင်းမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကင်းစင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီကုထုံးတွေ အားလုံးမှာ အဲဒီဆေးဝါးတွေရဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုနဲ့ ထိရောက်မှုတွေကို သုံးသပ်ဆုံးဖြတ်ဖို့ နောက်ထပ် လက်တွေ့ စမ်းသပ်မှုတွေ လိုအပ်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ဆိုပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တာတွေကတော့ မတ်လ ၂၅ရက်နေ့အထိ သိရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်

7. "ကလေးသူငယ်တွေ အဲဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့အခါ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါသလား"

အဖြေ- ကလေးသူငယ်တွေ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ် ကူးစက်ခံရတဲ့အခါ ရောဂါလက္ခဏာ ပြင်းထန်လာတယ် ဆိုတာမျိုး တရုတ်နိုင်ငံက သတင်းတွေမှာ မရှိပါဘူး။ တရုတ်နိုင်ငံ ကူးစက်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးဌာန က ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေ ပါဝင်တဲ့ အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ရဲ့ လေ့လာမှုတစ်ခုအရ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ရက်နေ့အထိ တရုတ်နိုင်ငံအတွင်း ကူးစက်ခံရသူပေါင်း ၄၄၆၇၂ ရှိပြီး အသက် ၉နှစ် ဒါမှမဟုတ် ၉နှစ်ထက်ငယ်တဲ့ ကလေးတွေမှာ ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရလည်း သေဆုံးတာမျိုး မရှိခဲ့ဘူးလို့ ဆိုထားပါတယ်။ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် လူနာတွေထဲမှာ တစ်ဦးသာ သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ သိခဲ့ရပါတယ်။

ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ရက်နေ့ အထိ တရုတ်ပြည်မကြီးမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပိုးရှိတယ်လို့ စမ်းသပ်တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ အသက် ၁လ ကနေ ၁၁လ အတွင်းရှိခဲ့တဲ့ မွေးကင်းစကလေး ၉ဦးရှိတယ်လို့ ဝူဟန် တက္ကသိုလ်နဲ့ တခြား အဖွဲ့အစည်းများရဲ့ သုတေသန ပညာရှင်များ အဖွဲ့က သတင်းပေးပို့ခဲ့ပါတယ်။ ကလေးအားလုံး ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖျားနာလာတာမျိုး တစ်ဦးမှ မရှိခဲ့ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

အအိချိ ဆေးပညာ တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ ဆုနဲအို မိုရိရှီမ (Tsuneo Morishima) ဟာ ကလေးသူငယ်ဆိုင်ရာ ကူးစက်ရောဂါ အထူးကု ဆရာဝန် တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဗိုင်းရပ်စ်အသစ်ဟာ ရှိပြီးသား ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်တွေနဲ့ တချို့နေရာတွေမှာ အလားတူပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် သာမန်အအေးမိ ဖျားနာတာမျိုး မကြာခဏဖြစ်တတ်တဲ့ ကလေးတွေမှာ ကိုယ်ခံစွမ်းအား ရှိနေတာမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ မစ္စတာ မိုရိရှီမ က ဆိုပါတယ်။

ဒါပေမဲ့လည်း ကျောင်းနဲ့မူကြိုတွေမှာ ရောဂါပိုး အလျင်အမြန် ပျံ့နှံ့ကူးစက်နိုင်တာကြောင့် သတိထားဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ပါမောက္ခ က ဆိုပါတယ်။ အုပ်ထိန်းသူတွေအနေနဲ့ ကလေးတွေကို လက်အသေအချာ ဆေးခိုင်းတာနဲ့ သူတို့ကို ထားတဲ့အခန်းတွေကို လေဝင်လေထွက် ကောင်းအောင် ပြုလုပ်ပေးရမယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။

အခုတင်ပြခဲ့တာတွေကတော့ မတ်လ ၂၄ရက်နေ့အထိ ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

6. "ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရပြီးနောက် ဘယ်လို လူမျိုးတွေက ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပြင်းထန်လာလေ့ရှိပါသလဲ"

အဖြေ-ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရမှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့တဲ့ သူတော်တော်များများဟာ သွေးတိုး၊ ဆီးချိုနဲ့ နှလုံးရောဂါရှိသူတွေ အပါအဝင် ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေတဲ့ သူတွေ ဖြစ်တယ်လို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ (WHO) က ပြောပါတယ်။
သေချာတာကတော့ ကိုယ်ခံအားနည်းတဲ့သူတွေဟာ ဒီ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်ကို ကာကွယ်ဖို့ တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ ရာသီတုပ်ကွေးရောဂါအပြင် တခြားဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိတဲ့ ကူးစက် ရောဂါတွေကိုလည်း အထူးကာကွယ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အထူး ဂရုစိုက်ရမယ့်သူတွေထဲမှာတော့ သွေးတိုး၊ ဆီးချိုနဲ့ နှလုံးရောဂါ ခံစားနေတဲ့သူတွေ၊ ကိုယ်ခံအား လျော့ကျစေတဲ့ ဆေးဝါးတွေကို သုံးစွဲနေရတဲ့ အဆစ်အမြစ် နာကျင် ကိုက်ခဲတဲ့ရောဂါရှိသူတွေနဲ့ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေ ပါဝင်ပါတယ်။
နာတာရှည်ဆေးကုသခံနေရတဲ့ သူတွေနဲ့ ဒီ ဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါလက္ခဏာ ဘယ်လို ဆက်စပ်နေသလဲဆိုတာကိုတော့ မသိသေးဘူးလို့ သုတေသီတွေက ပြောပါတယ်။
ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့ ဒီ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်နိုင်ခြေ မြင့်မားတယ်လို့ ပြောနိုင်မယ့် အချက်အလက် လုံးဝ မရှိသေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ယေဘုယျအားဖြင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်တွေဟာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် လွယ်ကူစွာ ကူးစက်နိုင်ပြီး သူတို့တွေ အဆုတ်ရောင်ရောဂါ ဖြစ်ခဲ့မယ်ဆိုရင် ရောဂါလက္ခဏာ ပြင်းထန်လာလေ့ ရှိကြပါတယ်။
နို့စို့အရွယ်ကလေးတွေမှာ ဒီကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ရင် ဘယ်လို လက္ခဏာမျိုးတွေ တွေ့ရမယ်ဆိုတာ သိနိုင်တဲ့ အချက်အလက်မျိုးလည်း မရှိသေးပါဘူး။ ကလေးတွေက လက်ဆေးတာ၊ လူစုလူဝေး တွေကို ရှောင်ကြဉ်တာလိုမျိုး ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို သူတို့ကိုယ်တိုင် မလုပ်နိုင်ကြတဲ့အတွက် သူတို့ကို စောင့်ရှောက်ကြတဲ့ မိဘလိုမျိုး လူတွေက ကလေးတွေကို ကာကွယ်ဖို့ သူတို့ လုပ်နိုင်တာ လုပ်ဖို့ သတိပေး တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

5. "ဒီ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံရချိန်မှာ ဘယ်လို ရောဂါလက္ခဏာမျိုးတွေ တစ်ခုပြီး တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်သလဲ?"

အဖြေ-ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) အပါအဝင် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သုတေသနစာတမ်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့က တရုတ်နိုင်ငံမှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရသူလို့ အတည်ပြုထားတဲ့ လူနာ ၅၅၉၂၄ ဦးရဲ့ လက္ခဏာတွေကို အဲဒီအဖွဲ့က အသေးစိတ် လေ့လာပြီး စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေ လုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။
အဲဒီသုတေသနစာတမ်းမှာ အဖျားရှိတာက လူနာအားလုံးရဲ့ ၈၇.၉ ရာခိုင်နှုန်း၊ ချောင်းဆိုးတာက လူနာအားလုံးရဲ့ ၆၇.၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကိုယ်လက်မအီမသာဖြစ်နေတဲ့ လူနာက လူနာအားလုံးရဲ့ ၃၈.၁ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ချွဲသလိပ်ထွက်တာက လူနာအားလုံးရဲ့ ၃၃.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိတယ်လို့ ဖော်ပြထားတာပါတယ်။ တခြား လက္ခဏာတွေ ကတော့ အသက်ရှူရ ခက်ခဲတာ၊ လည်ချောင်းနာတာနဲ့ ခေါင်းကိုက်တာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ရောဂါကူးစက်ခံထားရတဲ့လူနာတွေဟာ ပျမ်းမျှ ၅ ရက်ကနေ ၆ ရက်အတွင်းမှာ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပြင်းထန်လာပါတယ်။
ကူးစက်ခံရသူ တွေရဲ့ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း လောက်ဟာ ရောဂါလက္ခဏာ ပြင်းပြင်းထန်ထန် မပြပါဘူး။ တချို့ကူးစက်ခံရသူတွေဆိုရင် အဆုတ်ရောင်ရောဂါ မဖြစ်တာကို တွေ့ရပါတယ်။ ကူးစက်ခံရတဲ့သူအားလုံးရဲ့ ၁၃.၈ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဖျားနာတာနဲ့ အသက်ရှူရ ခက်ခဲတာမျိုး ဖြစ်လာတာကို တွေ့ရပါတယ်။
အသက် ၆၀ တန်းအရွယ်နဲ့ အသက် ၆၀ အထက်ရှိပြီး သွေးတိုး၊ ဆီးချို၊ နှလုံးရောဂါနဲ့ နာတာရှည်ရောဂါ ရှိသူတွေအပြင် ကင်ဆာ ရောဂါရှိသူတွေဟာ ရောဂါလက္ခဏာ ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဖြစ်လာတာ ဒါမှမဟုတ် သေဆုံးနိုင် ခြေရှိတာကို တွေ့ရပါတယ်။
ကူးစက်ခံရတာ ဒါမှမဟုတ် ကူးစက်ခံရပြီး ရောဂါပြင်းထန်တဲ့ ကလေးအနည်းငယ်ရှိတယ်ဆိုတဲ့ သတင်း အချက်အလက်တချို့လည်း ရှိပါတယ်။ အသက် ၁၈ နှစ်နဲ့ အောက် ငယ်ရွယ်တဲ့ သူတွေ ရောဂါကူးစက်ခံရတာဟာ စုစုပေါင်း အရေအတွက်ရဲ့ ၂.၄ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရှိပါတယ်။
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးနဲ့ ဆေးဝါးဆိုင်ရာ အစိုးရစင်တာက ဒေါက်တာ စာတိုးရှိ ခူဆုနာ့ (Satoshi Kutsuna) ဟာ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ဒီ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံရပြီး စမ်းသပ် အတည်ပြု ထားတဲ့ လူနာတွေကို ကုသမှု ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒေါက်တာ ခူဆုနာ့က ကုသပေးတဲ့ လူနာတွေထဲမှာ နှာရည်ယိုတာ၊ လည်ချောင်းနာတာနဲ့ ချောင်းဆိုးတဲ့ လက္ခဏာတွေ တွေ့ရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ သူတို့အားလုံးဟာ ရောဂါကူးစက်ခံရပြီး သီတင်းတစ်ပတ်လောက်အကြာမှာ ကိုယ်လက် ကိုက်ခဲပြီး ကိုယ်အပူချိန် ၃၇ ဒီဂရီ ဒါမှမဟုတ် ၃၇ ဒီဂရီ နဲ့ အထက် ရှိခဲ့တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
တချို့လူနာတွေကတော့ သီတင်းတစ်ပတ် ကြာပြီး နောက်ပိုင်းမှသာ ကိုယ် အပူချိန် တက်လာခဲ့တယ်လို့ မစ္စတာ ခူဆုနာ့က ပြောပါတယ်။
ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေဟာ ရာသီတုပ်ကွေး ဒါမှမဟုတ် တခြား ကူးစက်ရောဂါ လက္ခဏာတွေထက် ကြာတတ်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
အခု ရေးသားခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့က သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

4. "အဝတ်အစားတွေပေါ်က ပိုးမွှားတွေကို ဘယ်လို သတ်လို့ရနိုင်မလဲ"

အဖြေ-ဂျပန်ရောဂါပိုးကာကွယ်တားဆီးရေးနဲ့ ထိန်းချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းက မီးစ် အဲရိစာ့ စူဂါဝါရာ့ (Erisa Sugawara) က အဝတ်အစားတွေအပေါ် အရက်ပြန်ပါတဲ့ ရောဂါ ပိုးသတ်ဆေးတွေ သုံးဖို့ မလိုအပ်ဘူးလို့ ပြောပါတယ်။
အဝတ်အစားတွေကို ပုံမှန် လျှော်နေကျအတိုင်း လျှော်လိုက်ရုံနဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးအများစုကို ဖယ်ရှားနိုင်ပေမယ့် ဒီ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်ကတော့ ဒီလို လျှော်ရုံနဲ့ ရ မရ မသေချာသေးဘူးလို့ သူက ရှင်းပြပါတယ်။
ချောင်းဆိုးတဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် နှာချေတဲ့အခါမှာ ပါးစပ်ကို အုပ်ဖို့ အသုံးပြုခဲ့တဲ့ လက်ကိုင်ပုဝါလိုမျိုး အထူးသဖြင့် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး အန္တရာယ်ရှိတယ်လို့ ထင်ရတဲ့ အဝတ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မီးစ် စူဂါဝါရာဟာ အဝတ်တွေကို ၁၅ မိနစ် ကနေ မိနစ်၂၀ အထိ ပွက်ပွက်ဆူနေတဲ့ ရေနွေးထဲမှာ စိမ်ထားဖို့ အကြံပြုထား ပါတယ်။

3. "ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေ အနေနဲ့ ဘယ်လိုမျိုး ဂရုစိုက်သင့်ပါသလဲ"

အဖြေ-ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းမှာ ဂျပန် သားဖွားနဲ့ မီးယပ်ရောဂါကု ပညာရပ် ကူးစက်ရောဂါ ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းက ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေနဲ့ သားသမီးမွေးချင်တဲ့အမျိုးသမီးတွေအတွက် အကြံပြုချက်တွေ ပါဝင်တဲ့ ညွှန်ကြားချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေဟာ ဒီ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများတယ် ဒါမှမဟုတ် ဒီဗိုင်းရပ်စ်က သန္ဓေသားကလေးမှာ ပြဿနာတွေ ဖြစ်စေတယ်လိုမျိုး သတင်းတွေ အခုအချိန်အထိတော့ မရှိသေးဘူးလို့ အဲဒီအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ မူအားဖြင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေဟာ အဆုတ်ရောင်ရောဂါဖြစ်ပွားခဲ့ရင် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖျားနာမှု တွေ ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ အဲဒီအဖွဲ့က သတိပေးနေပါတယ်။
ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့ အထူးသဖြင့် အပြင်သွားပြီးနောက်နဲ့ ထမင်းမစားခင်မှာ လက်တွေကို ဆပ်ပြာနဲ့ သေသေချာချာ ပွတ်တိုက်ပြီး ရေနဲ့ ဆေးချဖို့၊ အရက်ပြန်ပါဝင်တဲ့ ရောဂါပိုးသတ်ဆေးတွေကို အသုံးပြုဖို့ စတဲ့ ကြိုတင်ကာကွယ်မှုတွေ လုပ်ဆောင်ဖို့ အဲဒီအဖွဲ့က အကြံပြုထားပါတယ်။
တခြားကြိုတင်ကာကွယ်မှုတွေအဖြစ် ဖျားနေတဲ့သူ၊ ချောင်းဆိုးတဲ့သူတွေနဲ့ တွေ့ဆုံတာတွေကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့၊ ပါးစပ်နဲ့ နှာခေါင်းစည်း ဝတ်ဆင်ဖို့နဲ့ မိမိရဲ့ နှာခေါင်းနဲ့ ပါးစပ်ကို လက်တွေနဲ့ ထိတွေ့ကိုင်တွယ်တာတွေကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
အဲဒီညွှန်ကြားချက်တွေကို ရေးဆွဲခဲ့တဲ့ နီဟွန်း တက္ကသိုလ် ဆေးပညာရပ်ဌာနက ပါမောက္ခ စာတိုးရှိ ဟာယာခါဝါ (Satoshi Hayakawa) က ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့ စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှုတွေ ခံစားနေရမယ်ဆိုတာ သူ နားလည်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ကူးစက်ရောဂါပိုးပြန့်ပွားနေတဲ့ကာလအတွင်းမှာ သတင်းအမှားအမျိုးမျိုးက အတားအဆီးမရှိ ပျံ့နှံ့နေတာကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့ ယုံကြည်စိတ်ချရပြီး တိကျမှန်ကန်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်အပေါ်မှာ အခြေခံပြီး လိုက်နာ ဆောင်ရွက်ကြဖို့ ပါမောက္ခ ဟာယာခါဝါက အကြံပြုတိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။

2. "ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ဘယ်လို ကူးစက်ခံရနိုင် ပါသလဲ" နဲ့ "ကူးစက်ခံရမှုကို ဘယ်လို တားဆီးနိုင်ပါသလဲ"

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်ဟာ ရာသီတုပ်ကွေး ဒါမှမဟုတ် သာမန်အဖျားရောဂါလိုပဲ ရောဂါပိုးပါတဲ့ အရည်အစက်လေးတွေ ဒါမှမဟုတ် ရောဂါပိုးရှိနေတဲ့ မျက်နှာပြင်ကို ထိတွေ့မှုတွေကနေ ကူးစက်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ယူဆထားပါတယ်။
ကူးစက်ခံရသူ ချောင်းဆိုး နှာချေတာတွေကနေ ထွက်လာတဲ့ အရည်အစက်တွေကနေ ဒီ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားတယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ် ဖြစ်ပါတယ်။
ရောဂါပိုးတွေနဲ့ ညစ်ညမ်းနေတဲ့ တံခါးလက်ကိုင်ဘုတွေ ဒါမှမဟုတ် ကား၊ ရထားတွေရဲ့ မျက်နှာပြင်တွေ၊ လက်ကိုင်၊ လက်ရန်းတွေကို ထိတွေ့မိပြီး အဲဒီ လက်နဲ့ နှာခေါင်းနဲ့ ပါးစပ်တွေကို ထိကိုင်မိတာ မျိုးကနေလည်း ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ ကူးစက်နိုင်တဲ့ စွမ်းရည်က ရာသီတုပ်ကွေးထက် ပိုမြင့်ပါတယ်။ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု ကာကွယ်တားဆီးဖို့အတွက် အခြေခံ ဆောင်ရွက်ချက် တွေကတော့ ရာသီတုပ်ကွေးတွေအတွက် လုပ်ဆောင်တာတွေနဲ့ အတူတူပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါတွေကတော့ လက်ဆေးဖို့နဲ့ နှာချေချောင်းဆိုးချိန်မှာ ကျင့်ဝတ်တွေကို လိုက်နာဖို့တွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
လက်ဆေးတဲ့အခါမှာ လက်ကောက်ဝတ်အပါအဝင် လက်ချောင်း၊ လက်သည်း၊ လက်ကြိုလက်ကြားအစိတ် အပိုင်း အားလုံးကို ဆပ်ပြာနဲ့ ပွတ်တိုက်ပြီး အနည်းဆုံး စက္ကန့် ၂၀ ကြာအောင် ပွတ်ပြီးမှ ရေနဲ့ ဆေးချရပါမယ်။ ဒါမှမဟုတ် အရက်ပြန်ပါဝင်တဲ့ လက်ဆေးအရည် ဒါမှမဟုတ် ဂျယ် ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။

နှာချေ ချောင်းဆိုးတဲ့ ကျင့်ဝတ်ကို လိုက်နာတာဟာလည်း ကူးစက် ပြန့်ပွားမှု ထိန်းချုပ်ရေးအတွက် အရေးပါတဲ့အချက် ဖြစ်ပါတယ်။
ရောဂါပိုးပါတဲ့ အရည်အစက်တွေ တခြားသူတွေဆီ လွင့်စင်မှာကို တားဆီးဖို့အတွက် နှာချေ ချောင်းဆိုးတဲ့အခါ နှာခေါင်းနဲ့ ပါးစပ်ကို တစ်ရှူးစက္ကူ ဒါမှမဟုတ် အင်္ကျီလက်တွေနဲ့ အုပ်ထားရပါမယ်။ ညစ်ပေနေတဲ့ တစ်ရှူးစက္ကူ တွေကို စနစ်တကျ အမှိုက်ပုံးထဲကို လွှင့်ပစ်ပါ။

ထိရောက်တဲ့ တခြား လုပ်ဆောင်ချက်တွေကတော့ လူစုလူဝေး ရှိတဲ့နေရာတွေကို ရှောင်ကြဉ်တာနဲ့ အိမ်မှာနေတဲ့အချိန်မှာ အခန်းတွင်း လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် ပြတင်းပေါက်တွေကို မကြာခဏ ဖွင့်ပေးတာတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ရထားကုမ္ပဏီတစ်ခုက ခရီးသည်တင်တွဲရဲ့ ပြတင်းပေါက်တွေကို ဖွင့်ထားပါတယ်။ဘူတာတွေမှာ ရထားရပ်တဲ့ အခါ ခရီးသည် အတက်အဆင်းအတွက် တံခါးတွေကို ဖွင့်ရတာ ကြောင့် လေဝင်လေထွက် အတန်အသင့် ကောင်းပြီးသားဖြစ်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။

1. "ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဆိုတာ ဘာပါလဲ"

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဆိုတာ လူနဲ့ တခြားတိရစ္ဆာန်တွေကို ကူးစက်တတ်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ် တစ်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။ အကြမ်းအားဖြင့် လူသားတွေအကြားမှာ ကူးစက်ပြန့်ပွားပြီး ချောင်းဆိုးတာ၊ ကိုယ်ပူတာနဲ့ နှာရည်ယိုတာတွေလို သာမန် အဖျားရောဂါနဲ့ ဆင်တူတဲ့ လက္ခဏာတွေကို ဖြစ်စေပါတယ်။ ၂၀၁၂ခုနှစ်တုန်းက ဆော်ဒီအာရေဗီးယားမှာ ပထမဦးဆုံး အတည်ပြုခဲ့တဲ့ MERS (Middle East Respiratory Syndrome) လို့ခေါ်တဲ့ ရောဂါကို ဖြစ်စေတဲ့ အမျိုးအစားလို တချို့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားတွေဟာ အဆုတ်ရောင်တာနဲ့ တခြား ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်ပါတယ်။

အခု ကမ္ဘာ့ ကပ်ရောဂါ ဖြစ်စေတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကတော့ အမျိုးအစားအသစ်ဖြစ်ပါတယ်။ ကူးစက်ခံရသူတွေဟာ ကိုယ်အပူချိန်မြင့်တာ၊ ချောင်းဆိုးတာ၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်တာ၊ အသက်ရှူမဝတာ၊ လည်ချောင်းနာတာနဲ့ ခေါင်းကိုက်တာတွေစတဲ့ လက္ခဏာတွေ ဖြစ်ပေါ်ပါတယ်။

လူနာတွေရဲ့ ၈၀ရာခိုင်နှုန်းလောက်ဟာ မပြင်းထန်တဲ့ လက္ခဏာတွေကို ခံစားရပြီးနောက် နေပြန်ကောင်းခဲ့ပါတယ်။ ၂၀ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးဟာ အဆုတ်ရောင်တာ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါ အများအပြား ယိုယွင်းတာမျိုးအထိ ပြင်းထန်တဲ့ အနေအထားတွေ ဖြစ်ပွားပါတယ်။ အသက် ၆၀ကျော်သူတွေ ဒါမှမဟုတ် သွေးတိုး၊ ဆီးချို၊ နှလုံး၊ အသက်ရှူမှုဆိုင်ရာ ဒါမှမဟုတ် ကင်ဆာ လို ရောဂါ အခံရှိသူတွေမှာ ပြင်းထန်နဲ့ အနေအထားတွေ ဖြစ်ပေါ်တာ ဒါမှမဟုတ် အသက်ဆုံးတာမျိုး ပိုပြီးဖြစ်ပွားပုံရပါတယ်။ ကလေးငယ်တွေ ကူးစက်ခံရမှု အနည်းငယ် သိရှိရပြီး သူတို့ရဲ့ ဝေဒနာလက္ခဏာတွေက အတော်လေး ပေါ့ပါးပါတယ်။
TOP