ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်နဲ့ အမေးအဖြေများ

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သောတရှင်တွေရဲ့ မေးခွန်းတွေကို NHK ရဲ့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ဖြေကြားပေးပါမယ်။

174. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ COVID-19 ကာကွယ်ဆေးတွေကို ဘယ်လို ရနိုင်ပြီး ဘယ်နေရာမှာ ထိုးပေးနေပါသလဲ။

အဖြေ- မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေဟာ ဗဟိုအစိုးရရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်အောက်မှာ ကာကွယ်ဆေးတွေကို စီမံခန့်ခွဲပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအတွက်ကြောင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးချင်သူတွေဟာ မိမိနေထိုင်ခွင့် မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ မြို့နယ်မှာ ထိုးရလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ရပါတယ်။ ခြွင်းချက်အနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ အလုပ်ကြောင့် ဒါမှမဟုတ် ဆေးရုံတက်နေရတဲ့အတွက်ကြောင့် အဝေးမှာရောက်နေတဲ့ သူတွေကိုတော့ သူတို့ရောက်နေတဲ့ ဒေသက မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေး ရုံးတွေမှာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးဖို့ ခွင့်ပြုပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးဖိုးဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ ကူပွန်တွေကို မြို့နယ် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်တွေက စာတိုက်ကနေ မိမိတို့ရဲ့ အိမ်လိပ်စာ အတိုင်း ပို့ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာကို ကိုယ်က ကူပွန်တစ်ခု ယူသွားမယ်ဆိုရင် အခမဲ့ ဆေးထိုးခွင့် ရရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကြိုတင်ပြီးတော့ ဖုန်းနဲ့ ဒါမှမဟုတ် တခြားနည်းလမ်းကနေ တစ်ဆင့် ရက်ချိန်းယူထားဖို့တော့ လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။ ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေ၊ ရပ်ကွက်ထဲက မြို့နယ်ခန်းမတွေနဲ့ အားကစားရုံတွေမှာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့က ရရှိ ထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

175. ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးမယ့်နေရာတွေမှာ ကာကွယ်ဆေး တွေကို ဘယ်လို စီမံခန့်ခွဲနေပါသလဲ။

အဖြေ- လူအစုလိုက်အပြုံလိုက် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ဆေးထိုးခံမယ့်သူဟာ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးရုံးကနေ အိမ်တွေကို ပို့ပေးထားတဲ့ ကူပွန်လက်မှတ်ကို မှတ်ပုံတင်ကတ်ပြားနဲ့အတူ အရင်ဆုံး ပြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မှတ်ပုံတင် မပါရင် သူတို့ရဲ့ ကားမောင်းလိုင်စင်၊ ကျန်းမာရေး အာမခံကတ် ဒါမှမဟုတ် တခြားအထောက်အထားတွေကို ပြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို ပြနိုင်ပြီဆိုရင် ကာကွယ်ဆေးထိုးခံမယ့် သူဟာ ကိုယ့်ရဲ့ လက်ရှိကျန်းမာရေးအခြေအနေနဲ့ အရင်က ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးထားတဲ့ ရလဒ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးခွန်းတွေကို ဖောင်မှာ မဖြစ်မနေ ဖြည့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာဝန်က အဲဒီအချက်တွေကိုကြည့်ပြီး ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးလို့ ရ မရ ဆိုတာ ဆုံးဖြတ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘာပြဿနာမှ မရှိဘူးဆိုရင်တော့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးလို့ ရနိုင်ပါတယ်။ ဆေးထိုးချိန်ဟာ လူတစ်ဦးကို အများဆုံး ၂ မိနစ်ကြာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် ကိုယ်ထိုးခဲ့တဲ့ ကာကွယ်ဆေးနာမည်နဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ ရက်စွဲ ဖော်ပြထားတဲ့ အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒုတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့အချိန်မှာ အဲဒီလက်မှတ်ဟာ မဖြစ်မနေ လိုအပ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အရေးကြီးတဲ့အချက်က ကာကွယ်ဆေးထိုးသူတွေဟာ ဆေးထိုး ပြီးပြီးချင်း အိမ်ကို ချက်ချင်း မပြန်ရပါဘူး။ ဂျပန်ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ဆေးထိုးခံထားရတဲ့သူတွေအနေနဲ့ အခြေအနေကို လေ့လာစောင့်ကြည့်ဖို့အတွက် ဆေးထိုးတဲ့နေရာက သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေရာမှာ ၁၅ မိနစ်ကျော် နေပြီးမှ ပြန်ကြဖို့ မေတ္တာရပ်ခံ ထားပါတယ်။
နိုင်ငံခြားမှာ ပြုလုပ်တဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေအရ ဂျပန်ကို ထောက်ပံ့တဲ့ ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးတဲ့သူတချို့ဟာ အဲဒီကာကွယ်ဆေး ကို ထိုးပြီးနောက် ခေါင်းကိုက်တာ ဒါမှမဟုတ် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်တာတွေ စတဲ့ လက္ခဏာတွေ ပြတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးကြောင့် အရေပြား ယားယံတာ၊ ရောင်ရမ်းတာ စတဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုတွေ အပါအဝင် ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ မတည့်လို့ ဖြစ်တဲ့ ပြင်းထန်ပြီး အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ တုံ့ပြန်တာမျိုးတွေ နည်းနည်းပါးပါးရှိတယ်ဆိုတာ အမေရိကန်နဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက တခြားနိုင်ငံတွေမှာ တွေ့ရတယ်လို့ သတင်းတွေမှာ ဖော်ပြထား ကြောင်း သိရပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် နေမကောင်းဖြစ်လာတဲ့ ဘယ်သူမဆို ကုသဖို့ ဆေးထိုးတဲ့နေရာတိုင်းမှာ အကူအညီပေးတဲ့နေရာတွေ အဆင်သင့် လုပ်ထားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့က ရရှိ ထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

176. ကာကွယ်ဆေးကို ဘယ်သူတွေက အရင်ဆုံး ထိုးရမှာပါလဲ။

အဖြေ- ကာကွယ်ဆေးတွေကို ဦးစားပေး အစီအစဉ်အတိုင်း ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေကို အရင်ဆုံး ထိုးပေးမယ်လို့ ဂျပန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့ အထက် အရွယ်ရှိသူတွေနဲ့ သက်ကြီးရွယ်အို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာမှာ အလုပ်လုပ်တဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကို ထိုးပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ နာတာရှည်ရောဂါရှိသူတွေကို ဆက်ပြီး ထိုးပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
သက်ကြီးရွယ်အို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးဂေဟာမှာ အဖိုး အဖွားတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးဖို့ ဆရာဝန်တွေလာတဲ့အခါ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ဂေဟာမှာအလုပ်လုပ်တဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကိုပါ အဆင်ပြေမယ့် အခြေအနေ ပေါ်မူတည်ပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးနိုင်ဖို့ ဂျပန်ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက စီစဉ်နေပါတယ်။ ဒီလို စီစဉ်တာဟာ ဘိုးဘွား ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာတွေမှာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရောဂါကူးစက်မှု ဖြစ်ပွားမှာကို ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ဖို့ ဖြစ်တယ်လို့ အဲဒီဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။
အဆင်ပြေမယ့် အခြေအနေထဲမှာ ဘိုးဘွားပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာမှာ နေ့စဉ် ဘိုးဘွားတွေကို ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ဆောင်ရွက် ပေးတဲ့ ဆရာဝန်တစ်ဦး ရှိဖို့ဆိုတဲ့ အချက်လည်း ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီလို လုပ်ဆောင်တာဟာ အဖိုး အဖွားတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးရင် အခြေအနေ စောင့်ကြည့်ဖို့ တစ်ယောက်ယောက် အသေအချာရှိနေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အဖိုး အဖွားတွေနဲ့ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ဝန်ထမ်းတွေကလည်း ကာကွယ်ဆေးထိုးထားတာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးချင်တဲ့ ဆန္ဒရှိတဲ့သူတွေကိုပဲ ထိုးပေးသွားမှာ ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ တချို့ အဖိုး အဖွားတွေရဲ့ အခြေအနေက သူတို့ တကယ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးချင်လား မထိုးချင်ဘူးလားဆိုတာ အတည်ပြုဖို့ အခက်အခဲရှိပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီလို ကိစ္စတွေ ဖြစ်လာပြီဆိုရင် သူတို့ ဆေးထိုး မထိုး ဆိုတာကို မိသားစုဝင်တွေနဲ့ဖြစ်စေ ဆရာဝန်တွေနဲ့ ဖြစ်စေ တိုင်ပင်ကြဖို့ ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက မေတ္တာရပ်ခံထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

177. ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ COVID-19 ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံရေး အစီအစဉ်မှာ ရောဂါအခံရှိသူတွေရဲ့ ကျန်းမာရေး အခြေအနေတွေကို ဦးစားပေး ထိုးပေးမယ် အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောပြပါမယ်။

အဖြေ- ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဆေးကုသမှုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အခြေအနေတွေကို စာရင်းပြုစုထားပါတယ်။ အဲဒီစာရင်းထဲမှာ နာတာရှည်နဲ့ ကျောက်ကပ်ရောဂါတွေ၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါတွေ၊ ကင်ဆာလိုမျိုး ကိုယ်ခံစွမ်းအားကို ထိခိုက်စေတဲ့ ရောဂါတွေနဲ့ အိပ်ပျော်နေချိန် အသက်ရှူကျပ်တဲ့ ရောဂါတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဆေးရုံတက်နေရတဲ့ သူတွေ ဒါမှမဟုတ် ရောဂါအခံရှိလို့ ဆရာဝန်နဲ့ ပုံမှန်ပြနေရတဲ့သူတွေကို ဦးစားပေး ထိုးပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လူနာတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ မှတ်တမ်းကို တာဝန်ရှိသူတွေကို တင်ပြစရာ မလိုပါဘူး။
လူနာတွေအနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ဖောင်ဖြည့်ရာမှာ ပါတဲ့ မေးခွန်းတွေကို ဖြည့်ပေးဖို့ပဲ လိုအပ်ပါတယ်။
လူတွေရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် အလေးချိန် အညွှန်းကိန်း BMI ၃၀ ဒါမှမဟုတ် ၃၀ ကျော် ရှိတဲ့သူကို ဦးစားပေး ထိုးပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ရှိတဲ့ အဝလွန်သူတွေနဲ့ ရောဂါအခံရှိသူတွေထဲမှာ အရွယ်ရောက်ပြီးသူက ၈.၂ သန်းလောက် ရှိတယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

235. လူအများအပြားကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့နေရာတွေမှာ ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေးခြင်း (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- ဂျပန်အစိုးရဟာ တိုကျိုနဲ့ အိုစာကာမှာ ဖွင့်လှစ်မယ့် လူအများအပြားကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးမယ့် နေရာတွေမှာ ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေးတာတွေကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့ တနင်္လာနေ့မှာ စတင်လုပ်ဆောင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ စာရင်းပေးနိုင်တဲ့သူတွေက တိုကျိုနဲ့ အိမ်နီးချင်း ခရိုင် ၃ ခုအပြင် အိုစာကာနဲ့ အိမ်နီးချင်းခရိုင် ၂ ခုမှာ နေထိုင်တဲ့သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီနေရာတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် လုပ်ဆောင်ရမယ့် လိုအပ်မယ့် အချက်အလက်တွေကို ပြောပြပေးသွားပါမယ်။ ကာကွယ်ဆေး ထိုးမယ့်သူတစ်ဦးဟာ ကြိုတင်စာရင်းပေးဖို့ အတွက် မိမိနေထိုင်တဲ့ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးရုံးက ပို့ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးခွင့် ကူပွန် လိုအပ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အင်တာနက်ကနေပဲ ကြိုတင်စာရင်းပေးတာတွေကို လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ကြိုတင်စာရင်းပေးရမယ့် ဝက်ဘ်ဆိုက်ထဲကို ဝင်ပြီး မိမိတို့ရဲ့ မွေးသက္ကရာဇ်၊ ရက်၊ လတွေ အပြင် ကူပွန်နံပါတ်နဲ့ တခြားအချက်အလက်တွေကို ရိုက်ထည့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့ အထက် အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေကို ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးတာတွေက တချို့ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေမှာ ဧပြီလ ကတည်းက စတင်လုပ်ဆောင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တချို့ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့တွေကတော့ ကျန်းမာရေး ဆိုးဆိုးရွားရွား ခံစားနေရသူတွေကို ဦးစားပေး ဆေးထိုးပေးနေပါတယ်။
ဥပမာ- တချို့မြို့နယ်တွေမှာတော့ အခုအချိန်အထိ အသက် ၇၅ နှစ်နဲ့ အထက် အရွယ်ရှိသူတွေကိုသာ ကူပွန်တွေ ပို့ပေးနေပါတယ်။
အဲဒီလို မြို့နယ်တွေမှာနေထိုင်တဲ့ အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့ ၇၄ နှစ် အရွယ်ကြားလူတွေဟာ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အကျုံးဝင်ပေမယ့်လည်း အခုအချိန်အထိ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေးတာမျိုး မလုပ်နိုင်ကြပါဘူး။
လူအများအပြားကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးမယ့်နေရာတွေကို စီမံခန့်ခွဲနေတဲ့ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန တာဝန်ရှိသူတွေက အဲဒီလိုလူတွေအတွက် စိတ်မကောင်းဖြစ်ပေမယ့်လည်း ကူပွန်နံပါတ် မပါဘဲ ကြိုတင် စာရင်းပေးလို့ မရနိုင်ပါဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အဲဒီကူပွန်နံပါတ်တွေကနေတစ်ဆင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသူတွေရဲ့ မှတ်တမ်းကို အစိုးရက ပြန်စစ်ဆေးနိုင်ဖို့ လိုအပ်တဲ့အတွက်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအတောအတွင်း ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ့်သူတွေဟာ ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေးတာတွေကို သူတို့ရဲ့ ဒေသန္တရ ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေမှာ တစ်ကြိမ်၊ အစိုးရက စီစဉ်ပေးတဲ့ လူအများအပြားကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးမယ့် နေရာတွေမှာ တစ်ကြိမ် အဲဒီလို စာရင်း ၂ ကြိမ် ပေးမိတာမျိုး ရှိနိုင်တဲ့အတွက် အစိုးရက သတိပေးနေပါတယ်။
ဒီလိုမဖြစ်အောင် ရှောင်ကြဉ်ဖို့ စစ်ဆေးတဲ့ နည်းလမ်း မရှိဘူးလို့ တာဝန်ရှိသူတွေက ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် စာရင်း ၂ ကြိမ်ပေးမိရင် တစ်ကြိမ် ပယ်ဖျက်ကြဖို့ တာဝန်ရှိသူတွေက တောင်းဆိုနေပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ စာရင်းအကြိမ်ကြိမ် မှားပေးမိရင် တန်ဖိုးရှိတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေ အလဟဿ ဖြစ်သွားနိုင်တဲ့အတွက်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

236. လူအများအပြားကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့နေရာတွေမှာ ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေးခြင်း (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- တိုကျိုနဲ့ အိုစာကာမှာ လူအများအပြားကို ဆေးထိုးပေးနိုင်မယ့်နေရာတွေ ဖွင့်လှစ်ပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေးမှုတွေကို ဂျပန်အစိုးရက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့မှာ စတင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ တိုကျိုနဲ့ အနီးဝန်းကျင်က ခရိုင် ၃ ခုမှာ နေထိုင်သူတွေအပြင် အိုစာကာနဲ့ အနီးဝန်းကျင်က ခရိုင် ၂ ခုက ဒေသခံတွေ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေးတဲ့ အစီအစဉ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို ပြောပြပေးပါမယ်။
လူအများအပြားကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့ စင်တာတွေမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့ကနေ ဩဂုတ်လကုန်အထိ ၃ လကျော် ဆောင်ရွက်ပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့ အထိ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ ကြိုတင်စာရင်းပေးနိုင်တဲ့ သတ်မှတ်ချက်တွေကို ပြောပြပါမယ်။ အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့ အထက်ရှိသူတွေက ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အကျုံးဝင်ပါတယ်။ အင်တာနက်မှာ ဝင်ပြီး စာရင်းပေးဖို့ ကြိုးစားနေသူတွေ အခက်အခဲမရှိအောင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်နေ့စပြီး ပထမသီတင်းပတ်မှာ စာရင်းသွင်းဖို့ စီစဉ်ထားခဲ့ပါတယ်။ စာရင်းပေးနိုင်သူတွေက တိုကျိုက ရပ်ကွက် ၂၃ ခုနဲ့ အိုစာကာမြို့မှာ နေထိုင်တဲ့ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေ ဖြစ် ပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့ကနေစပြီး တိုကျိုနဲ့ အိုစာကာခရိုင် အားလုံးမှာ နေထိုင်တဲ့ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေအနေနဲ့ ဒုတိယအသုတ် စာရင်းပေးလို့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်နေ့မှာတော့ တိုကျိုနဲ့ အနီးခရိုင် ၃ ခု ဖြစ်တဲ့ စိုက်တာ့မ၊ ခါနာဂါဝါနဲ့ ချိဘ အပြင် အိုစာကာနဲ့ အိမ်နီးချင်းခရိုင် ကျိုတိုနဲ့ ဟယောဂိုတို့မှာ နေထိုင်တဲ့ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေလည်း ကြိုတင်စာရင်း သွင်းတာတွေ လုပ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့ကနေ မေလ ၃၀ ရက်နေ့အထိ တိုကျိုနဲ့ အိုစာကာမြို့ မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးမယ့်နေရာအားလုံးအတွက် စာရင်း ပြည့်သွားပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃၀ ရက်နေ့နောက်ပိုင်း တိုကျိုနဲ့ အိုစာကာမှာ နေထိုင်ပြီး ရပ်ကွက်ရုံးမှာ မှတ်ပုံတင်ထားခြင်း မရှိတဲ့ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေလည်း ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ ကြိုတင် စာရင်းပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တာဝန်ရှိသူတွေက ကာကွယ်ဆေး ထိုးမယ့်သူ ရရှိထားတဲ့ ကူပွန်နံပါတ်နဲ့ သူတို့ပို့ထားတဲ့ အီးမေးလ် အချက်အလက်တွေမှာပါတဲ့ အိမ် လိပ်စာနဲ့ တိုက်ကြည့်ပြီး ဒီမြို့နယ်မှာ နေထိုင်သူ ဟုတ် မဟုတ် အတည်ပြုနိုင်ဖို့ စဉ်းစားနေပါတယ်။
အစိုးရက စီစဉ်ပေးတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာတွေမှာ ပထမအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေး တာတွေကို အင်တာနက်ကနေပဲ လက်ခံမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပထမအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက်မှ ဒုတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးမယ့်နေ့ကို သတ်မှတ်ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

237. လူအများအပြားကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့ နေရာ တွေမှာ ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေးခြင်း (အပိုင်း-၃)

အဖြေ- ဂျပန်အစိုးရက စီစဉ်ပေးတဲ့ လူအများအပြားကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကာကွယ်ဆေးပေးတဲ့ အစီအစဉ်နဲ့ ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေက ဆောင်ရွက်နေတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုး အစီအစဉ်တွေက ကွဲပြားခြားနားတဲ့အတွက် အဲဒါနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို ပြောပြပါမယ်။
တိုကျိုနဲ့ အိုစာကာမှာ ဗဟိုအစိုးရက လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးအစီအစဉ်က သီးခြား စနစ်နဲ့ စီမံဆောင်ရွက်နေပြီး ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေလုပ်ဆောင်နေတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုး အစီအစဉ်တွေနဲ့ လုံးဝ ကွဲပြားပါတယ်။
ဆိုလိုတာက ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အကျုံးဝင်တဲ့သူတွေဟာ ဗဟိုအစိုးရက စီစဉ်ပေးတဲ့ နေရာတွေမှာ ဒါမှမဟုတ် ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ အစီအစဉ်နဲ့လည်း ကာကွယ်ဆေး ထိုးလို့ ရနိုင်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ့်သူတွေဟာ ဘယ်စနစ်ကို ရွေးချယ်ပြီး ဆေးထိုးမယ်ဆိုတာကို ကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရဲ့ အစီအစဉ်ကနေ တစ်ဆင့် ပထမအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသားဆိုရင် ဗဟိုအစိုးရက စီစဉ်ပေးတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာတွေမှာ လျှောက်ထားလို့ မရတော့ပါဘူး။
ကြိုတင်စာရင်းပေးဖို့အတွက် ဗဟိုအစိုးရက စီစဉ်ထားတဲ့ နေရာနဲ့ ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်အဖွဲ့က စီစဉ်ထားတဲ့ နေရာ ၂ ခုက အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်ထားတာမျိုး မရှိပါဘူး။ အဲဒါကြောင့် ဗဟိုအစိုးရဆီမှာရော ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေဆီမှာရော ကြိုတင်စာရင်း ပေးထား မိနိုင်တာကြောင့် အကယ်၍ ၂ နေရာစလုံးမှာ စာရင်းပေးထားမိရင် တစ်နေရာမှာ ပေးထားတဲ့ နာမည်စာရင်းကို ကိုယ်တိုင် ပယ်ဖျက်ပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုယ်တိုင် စာရင်းသွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိသူတွေလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလို ဖြစ်လာရင် သူတို့နေထိုင်တဲ့ မြို့နယ်က ပို့ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးခွင့်ကူပွန်နံပါတ်တွေကို အသုံးပြုပြီး ဆေးထိုးဖို့ လုပ်ရမယ့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေပြီးဆုံးအောင်လုပ်ဖို့အတွက် သူတို့ရဲ့ မိသားစုတွေ၊ ဆွေမျိုးတွေ ဒါမှမဟုတ် မိတ်ဆွေတွေကို အကူအညီ တောင်းပြီး လုပ်ကြဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။
ဒီအတောအတွင်း ကာကွယ်ဆေးထိုးတာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လိမ်လည်မှုတွေ ရှိကြောင်း ဂျပန် စားသုံးသူရေးရာအေဂျင်စီက သတိပေးနေပါတယ်။
လူတွေရဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေ၊ ငွေကြေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးမြန်းလာတယ်ဆိုတဲ့ သံသယဖြစ်ဖွယ် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွေ ရှိတယ်ဆိုတဲ့အကြောင်း နိုင်ငံတစ်ဝန်းက စားသုံးသူရေးရာအေဂျင်စီတွေဆီကို အကြောင်းကြား လာတာတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီသံသယဖြစ်ဖွယ် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွေ ဆိုတာက ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ ကြိုတင်စာရင်း သွင်းပေးတဲ့နေရာမှာ ကူညီဆောင်ရွက်ပေးမယ်လို့ ပြောလာတာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

316. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုကိုကာကွယ်တားဆီးဖို့ ကန့်သတ်ချက်တွေ ချမှတ်ထားတဲ့ အခြေအနေအောက်မှာ ဘယ်လောက် ကြာကြာ ဆက်နေနိုင်မလဲ။

အဖြေ−− - ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး လူတွေစိတ်ထဲ ဘယ်လိုရှိနေသလဲ။ နေ့စဉ်ဘယ်လို ပြုမူဆောင်ရွက်နေသလဲ ဆိုတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး NHK က စက်တင်ဘာလ အစောပိုင်းမှာ စစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ စစ်တမ်းမှာ ဂျပန်တစ်ဝန်း အသက် ၁၅ နှစ်ကနေ ၆၉ နှစ်အထိရှိသူ ၁၂၀၀ဦး ပါဝင်ဖြေဆိုခဲ့ပါတယ်။
ကူးစက်မှုတွေကို ထိန်းချုပ်လိုက်နိုင်တဲ့အထိ ဆက်နေနိုင်တယ်လို့ ဖြေကြားတဲ့သူက ၄၂.၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိပြီး၊ ၁၈.၆ ရာခိုင်နှုန်းက ဒီနှစ်ကုန်အထိ နေနိုင်တယ်လို့ဖြေပါတယ်။ ၁၈.၁ ရာခိုင်နှုန်းကတော့ ဘယ်လောက် ဆက်နေနိုင်လဲမသိသေးဘူးလို့ ဖြေကြားခဲ့ပါတယ်။ စစ်တမ်းအတွက် ဖြေဆိုသူတွေရဲ့ ၁၀.၇ ရာခိုင်နှုန်းက ဆက်ပြီး သည်းမခံနိုင်တော့ဘူးလို့ ဖြေပါတယ်။ ၅.၉ ရာခိုင်နှုန်းကတော့ နောက်ထပ် ၆လလောက် ဆက်နေနိုင်သေးတယ်လို့ ဖြေပါတယ်။ နောက်ထပ် ၁၂ လလောက် အကန့်အသတ်နဲ့ နေထိုင်တာ ဆက်လုပ်နိုင်သေးတယ်လို့ ဖြေသူကတော့ ၄.၃ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။ ဒီရလဒ်ကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဖြေဆိုသူတွေရဲ့ တစ်ဝက်နီးပါးက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပျံ့နှံမှုကို အပြည့်အဝထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့အထိ ကန့်သတ်ချက်တွေကို လိုက်နာပြီး နေထိုင်သွားမယ်လို့ ပြောတာတွေ့ရပါတယ်။ ဖြေဆိုသူတွေရဲ့ ၄ပုံ၁ပုံလောက်ကတော့ ဒီအနေအထားတွေအောက်မှာ ဆက်ပြီးမနေနိုင်တော့ဘူးလို့ ဖြေသလို အခုနှစ်ကုန်အထိဘဲ ဆက်ပြီးသည်းခံနိုင်မယ်လို့လည်း ဆိုကြပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

315. အခုအချိန်မှာကိုဗစ် ရောဂါပိုး မကူးစက်အောင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ထိန်းချုပ်ပြီး နေထိုင်ဖို့ လိုက်နာစောင့်ထိန်းနိုင်တာတွေ လျော့ကျလာတာ ဘာကြောင့်လဲ။

အဖြေ−− - ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် လူတွေရဲ့ စိတ်အနေအထား ဘယ်လိုရှိနေသလဲဆိုတာနဲ့ နေ့စဉ် ဘယ်လို ပြုမူဆောင်ရွက် နေထိုင်နေကြသလဲဆိုတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး NHK က စက်တင်ဘာလ အစောပိုင်းမှာ စစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ စစ်တမ်းမှာ ဂျပန်တစ်ဝန်းမှာနေထိုင်တဲ့ အသက် ၁၅ နှစ်ကနေ ၆၉ နှစ်အထိရှိသူ ၁၂၀၀ဦး ပါဝင်ဖြေဆိုခဲ့ကြပါတယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုများတာကြောင့် ပထမအကြိမ် အရေးပေါ်အခြေအနေကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလတုန်းက ကြေညာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်ကလောက် အခုအချိန်မှာရော ရောဂါပိုးကူးစက်မှု မရှိအောင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် စောင့်ထိန်း နေထိုင်တာတွေရှိသလားလို့ မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။ စစ်တမ်းဖြေဆိုသူတွေရဲ့ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းက အရင်ကလောက် ကိုရိုနာကူးစက်မှု ကာကွယ်ဖို့ မလိုအပ်ဘဲ အပြင်မထွက်တာ၊ လူစုလူဝေးမလုပ်တာ စတဲ့ စည်းကမ်းတွေကို လိုက်နာတာ မရှိတော့ဘူးလို့ ဖြေပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်ကို အဖြေအမျိုးမျိုး ရွေးချယ်ပြီး ဖြေဆိုစေခဲ့ပါတယ်။ အရေအတွက်အများဆုံးက ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ထိန်းချုပ်ပြီး စည်းကမ်းဘောင်ထဲမှာ သွားလာနေရတဲ့အခြေအနေကို စိတ်ပျက်လာလို့ဆိုတဲ့အဖြေကို ရွေးကြပါတယ်။ ၄၂.၆ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။ ၃၃.၆ ရာခိုင်နှုန်းကတော့ လူအတော်များများ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားပြီး ဖြစ်တာကြောင့် စည်းကမ်းလိုက်နာတာ လျော့လာတယ်လို့ ဖြေပါတယ်။ ၃၂.၆ ရာခိုင်နှုန်းကတော့ မကူးစက်အောင် အကာအကွယ် သေသေချာချာ လုပ်ထားတာကြောင့်လို့ ဖြေကြပါတယ်။ ၃၁.၁ ရာခိုင်နှုန်းကတော့ နေ့စဉ်ဘဝနေထိုင်စားသောက်ဖို့ အဆင်မပြေတော့တာကြောင့် အကန့်အသတ်တွေကို မလိုက်နာနိုင်တော့တာလို့ ဖြေကြားခဲ့ပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

314. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ မကူးစက်အောင် ကိုယ်ကိုယ့်ကိုယ် ထိန်းချုပ်နေထိုင်ဖို့ လိုက်နာနိုင်တဲ့ အတိုင်းအတာ ဘယ်လောက် ပြောင်းလဲသွားပြီလဲ။

အဖြေ−− ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး လူတွေဘယ်လို သဘောထား နေသလဲ၊ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ဘယ်လို ပြုမူဆောင်ရွက်နေသလဲဆိုတာ သိရအောင် NHK က စက်တင်ဘာလ အစောပိုင်းမှာ စစ်တမ်း ကောက်ယူခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ စစ်တမ်းမှာ ဂျပန်တစ်ဝန်းက အသက် ၁၅ နှစ်ကနေ ၆၉ နှစ်အထိရှိသူ ၁၂၀၀ဦး ပါဝင်ဖြေဆိုခဲ့ပါတယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုတွေ အချိန်ရှည်ကြာ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေတာကြောင့် လူအတော်များများဟာ သူတို့ရဲ့ ဘဝနဲ့ ပတ်သက်လို့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုအမျိုးမျိုး ဖြစ်နေကြပါတယ်။ ကိုယ်ကိုယ့်ကိုယ် ထိန်းထိန်းသိမ်းသိမ်းနဲ့ နေထိုင်နေရတဲ့ကာလလည်း ရှည်ကြာလာတာကြောင့် မကူးစက်ရ‌အောင် စည်းကမ်းတွေ လိုက်နာစောင့်ထိန်းတဲ့ အတိုင်းအတာရော ပြောင်းလဲသွားပြီလား ဆိုတဲ့ မေးခွန်းမှာ အခုလို ဖြေထားတာ တွေ့ရပါတယ်။
ပထမဆုံးအကြိမ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့တဲ့ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလကနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင်တော့ တင်းကျပ်တဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေကို ဘယ်လောက် လိုက်နာနေသလဲလို့ မေးတဲ့အခါ ၅၄ ရာခိုင်နှုန်းက လိုက်နာစောင့်ထိန်းမှုတွေကို အရင်အတိုင်း အပြောင်းအလဲမရှိ လုပ်နေတယ်လို့ ဖြေပါတယ်။ ၂၆.၆ ရာခိုင်နှုန်းကတော့ ပိုပြီး ကန့်သတ်ချက်တွေကို လိုက်နာတယ်လို့ ဖြေဆိုခဲ့ပါတယ်။ ၁၉.၄ ရာခိုင်နှုန်းက အရင်ကလို မလိုက်နာတော့ဘူးလို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
အရင်နှစ်ကလောက် ရောဂါမကူးစက်ရေးအတွက် ကန့်သတ်ချက်တွေကို လိုက်နာစောင့်ထိန်းတာမျိုး မလုပ်တော့ဘူးလို့ ဖြေသူတွေက လူငယ်တွေ ပိုများတာလည်း တွေ့ရပါတယ်။ ကန့်သတ်ချက်တွေကို အရင်ကလောက် မလိုက်နာတော့ဘူးလို့ ဖြေဆိုသူတွေထဲမှာ အသက် ၆၀ တန်းအရွယ်က ၁၂.၅ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရှိပါတယ်။ မလိုက်နာဘူးလို့ ဖြေတဲ့ အသက် ၅၀ တန်းအရွယ်ကတော့ ၁၅.၅ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ အသက် ၄၀ တန်းအရွယ်က ၁၇.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။ အသက် ၃၀ တန်းအရွယ် ၂၂ ရာခိုင်နှုန်း၊ အသက် ၂၀ အရွယ် ၂၈.၅ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် ၂၈.၉ ရာခိုင်နှုန်းကတော့ ကန့်သတ်ချက်တွေကို မလိုက်နာဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

313. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး အခုလူတွေ အစိုးရိမ်ဆုံးအရာက ဘာလဲ။

အဖြေ−− ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်ပွားနေတဲ့အပေါ် လူတွေ ဘယ်လို စိတ်မျိုး ဖြစ်နေသလဲ၊ ကိုရိုနာ ကူးစက်မှုတွေထဲမှာ ဘယ်လိုမျိုး ပြုမူ ဆောင်ရွက်နေ ထိုင်ကြသလဲဆိုတာ သိရအောင် NHK က စက်တင်ဘာလ အစောပိုင်းမှာ စစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ စစ်တမ်းမှာ ဂျပန်တစ်ဝန်းက အသက် ၁၅ နှစ်ကနေ ၆၉ နှစ်အထိရှိသူ ၁၂၀၀ဦး ဖြေဆိုပေးခဲ့ကြပါတယ်။
စစ်တမ်းအတွက် ဖြေဆိုပေးသူတွေထဲမှာ ၆၁.၄ ရာခိုင်နှုန်းက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှုကို ကုသပေးတဲ့ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိတ်ပူတယ်လို့ ဖြေပါတယ်။ ဆေးကုသရေးအတွက် စိတ်ပူတဲ့ ရာခိုင်နှုန်းက အများဆုံးဖြစ်ပါတယ်။ ၄၉.၅ ရာခိုင်နှုန်းကတော့ အိမ်သားတွေ ပိုးကူးစက်ခံရမှာ စိုးရိမ်ကြပြီး ကလေးတွေ ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရမှာကို စိုးရိမ်တယ်လို့ ပြောကြပါတယ်။ ၃၃.၃ ရာခိုင်နှုန်းက ဗဟိုနဲ့ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှု လျှော့ချဖို့အတွက် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားတာ အချိန်ရှည်ကြာမှာကို စိုးရိမ်ကြသလို ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ထိန်းချုပ်ပြီး အပြင်မထွက်ဘဲ ထိန်းပြီး နေထိုင်နေရတဲ့ကာလတွေ ရှည်မှာကိုစိုးရိမ်ကြတယ်လို့ ပြောကြပါတယ်။ ဒီမေးခွန်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကိုယ်ကြိုက်တာကို ဖြေပါဆိုတဲ့ မှတ်ချက်ရေးတဲ့နေရာမှာတော့ ကိုယ်တိုင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါကူးစက်ခံရမှာကို အထူးစိုးရိမ်တယ်လို့ ဖြေကြတဲ့သူ များပါတယ်။
အသက် ၄၀အရွယ် ကုမ္ပဏီဝန်ထမ်း အမျိုးသားတစ်ဦးကတော့ တကယ်လို့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရပြီး ရောဂါဖြစ်ခဲ့လို့ရှိရင် ဆေးရုံတက်ပြီး ကုသမှုခံရယူခွင့် ရပါမလားလို့ စိုးရိမ်တယ်လို့ ဖြေကြားခဲ့ပါတယ်။ ရောဂါကူးစက်ခံထားရပေမဲ့ ဂျပန်မှာ ဆေးရုံတက်ခွင့် မရလို့ အိမ်မှာပဲ သပ်သပ်သီးခြားခွဲနေရသူတွေ အများအပြား ရှိတာကြောင့် အချိန်ပိုင်းအလုပ်လုပ်သူ အသက် ၅၀အရွယ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးကလည်း အိမ်မှာနေရင်းနဲ့အိမ်သားတွေ ကြားမှာ ရောဂါပိုး ကူးစက်ပြန့်ပွားမှာလည်း စိုးရိမ်နေသလို အိမ်မှာနေရင်း ရောဂါအခြေအနေ စိုးလာမှာကိုလည်း စိုးရိမ်တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
တချို့ကတော့ သူတို့ရဲ့အလုပ်အကိုင် မရှိတော့မှာနဲ့ ၀င်ငွေ မလုံလောက်တော့မှာအတွက် စိတ်ပူတယ်လို့ ဖြေပါတယ်။ ကိုယ်ကိုယ့်ကိုယ် စောင့်ထိန်းပြီး နေ့စဉ်ဘဝကို ဖြတ်သန်းနေရတာ ကာလရှည်လာနေတာကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှု ခံစားရတယ်လို့ ပြောခဲ့ကြသူလည်း ရှိပါတယ်။
အသက် ၄၀ အရွယ် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးကတော့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကြောင့် အလုပ်ရတဲ့ ပမာဏလည်း နည်းသွားပြီး သူ့ဝင်ငွေနဲ့ လစဉ်ကုန်ကျစရိတ်တွေ မျှတအောင် ရုန်းကန်နေရတယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

312. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို လူတွေ ဘယ်လောက်ကြောက်သလဲ။

အဖြေ−− ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အပေါ် လူတွေ ဘယ်လို သဘောထားလဲ။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပေါ်လာပြီးမှ လူတွေဘယ်လိုမျိုး ပြုမူဆောင်ရွက်နေသလဲ။ ဂျပန်က လူတွေရဲ့ အခြေအနေကို သိရအောင် NHK က စက်တင်ဘာလ အစောပိုင်းမှာ စစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံ တစ်ဝန်းက အသက် ၁၅ နှစ်ကနေ ၆၉ နှစ်အထိရှိသူ ၁၂၀၀ဦးက အဲဒီ စစ်တမ်းမှာ ဝင်ဖြေပေးခဲ့ပါတယ်။
နေ့စဉ်နေထိုင်လှုပ်ရှားမှုတွေက ကာလရှည်ကြာအောင် အကန့်အသတ်နဲ့ ‌နေနေရတာ၊ ကာကွယ်ဆေးထိုးရင် ကြုံတွေ့လာရမယ့် ကိစ္စတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အမျိုးမျိုး စဉ်းစားနေကြတာ ပူပန်နေကြတာ၊ အသက်အရွယ်အလိုက် ခံယူချက်တွေ စဉ်းစားပုံတွေ မတူညီကြတာကို အဲဒီ စစ်တမ်းရလဒ်တွေကနေ သိသိသာသာ တွေ့မြင်ကြရပါတယ်။
လူတွေကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဘယ်လောက်ကြောက်သလဲလို့ မေးကြည့်တဲ့အခါ ၅၀.၄ ရာခိုင်နှုန်းက အရမ်းကြောက်တယ်လို့ ဖြေပါတယ်။ ၄၂.၄ ရာခိုင်နှုန်းကတော့ နည်းနည်းပဲ ကြောက်တယ်လို့ ဖြေပြီး ၆.၁ ရာခိုင်နှုန်းကတော့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို သိပ်မကြောက်ဘူးလို့ ဖြေခဲ့ကြပါတယ်။ အဖြေရလဒ်တွေကို စုပေါင်းကြည့်လိုက်တော့ ဖြေဆိုသူတွေရဲ့ ၉၃ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ကြောက်တယ်ဆိုတာ ပြသနေတာတွေ့ရပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

311. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရပြီးတဲ့နောက် ရောဂါဖြစ်သွားပြီးရင် နောက်ဆက်တွဲ ကြုံတွေ့ရတဲ့ လက္ခဏာတွေက ဘာတွေလဲ။

အဖြေ−− ကိုရိုနာရောဂါ ပျောက်ကင်းသွားတဲ့သူတွေရဲ့ တစ်ဝက်လောက်မှာ နောက်ဆက်တွဲ ခံစားရတဲ့ဝေဒနာတွေရှိတယ်လို့ စစ်တမ်းတွေအရ သိရှိရပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်ဧပြီလအထိ တိုကျိုရဲ့ Setagaya မြို့နယ်မှာနေထိုင်တဲ့ COVID-19 ရောဂါကူးစက်ဖြစ်ပွားပြီး ပြန်လည်သက်သာလာသူ တွေကို စစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီသူတွေရဲ့ တစ်ဝက်နီးပါးက သူတို့မှာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ပြီး နုံးနေတာမျိုး ခံစားရတယ်လို့ ဖြေကြားခဲ့ကြပါတယ်။
ကိုဗစ်နောက်ဆက်တွဲ ခံစားကြရတဲ့ဝေဒနာတွေကို အမျိုးအစားအလိုက် ခွဲပြီး ကြည့်မယ်ဆိုရင်- ဖြေဆိုသူတွေရဲ့ ၅၄ ရာခိုင်နှုန်းက အနံ့ခံအာရုံ ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်မဖြစ်ဘူးလို့ ဖြေကြတာများပါတယ်။ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းက ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ပြီး နုံးနေတာမျိုး ခံစားရတယ်လို့ ဖြေပါတယ်။ ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းကတော့ လျှာကအရသာ ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်မရဘူးလို့ ဖြေပါတယ်။ ၃၄ ရာခိုင်နှုန်းကတော့ ချောင်းဆိုးတာ မပျောက်ဘူးလို့ ပြောခဲ့ကြပါတယ်။
နောက်ဆက်တွဲ လက္ခဏာအမျိုးမျိုး စွဲကျန်ခဲ့တာမှာ အသက်အရွယ် အုပ်စုအလိုက် ကွဲပြားတယ်ဆိုတာလည်း စစ်တမ်းမှာ တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။
ဆယ်ကျော်သက်တွေနဲ့ အသက် ၃၀ အကြား ရှိသူတွေမှာ အနံ့ပျောက်တာက အဖြစ်အများဆုံးဖြစ်ပြီး အသက် ၄၀ ကျော်တွေ မှာတော့ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ပြီး နုံးနေတာ အများဆုံးဖြစ်ပါတယ်။
တချို့သူတွေကတော့ ကိုဗစ်ဖြစ်ပြီးမှ မေ့တတ်လာပါတယ်။ ဆံပင်ကျွတ်များတာလည်း ကိုဗစ်ရောဂါပျောက်ပြီး ခြောက်လကျော် ကြာတဲ့တိုင်အောင် မပျောက်ကြဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။
အခုလို သုတေသန စစ်တမ်းကောက်ကြည့်ပြီး ရောဂါနောက်ဆက်တွဲ ဝေဒနာဖြစ်သူတွေများတာကြောင့် Setagaya မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့က နောက်ဆက်တွဲ လက္ခဏာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အသေးစိတ် သုတေသန လုပ်သွားဖို့ရှိပါတယ်။ ဒီလို နောက်ဆက်တွဲဝေဒနာ ခံစားနေရတာကို ဘယ်လိုကုသပေးရင် ကောင်းမလဲဆိုတာကိုလည်း ဆက် လေ့လာသွားမယ်လို့ပါတယ်။
ကိုရိုနာရောဂါပိုး ကူးစက်ဖြစ်ပွားပြီးတဲ့နောက်မှာ ရောဂါပျောက်သွား တာတောင် နောက်ဆက်တွဲဝေဒနာတွေ ဆက်ခံစားနေရတာကြောင့် အလုပ်လုပ်တာစတဲ့ နေ့စဉ်ဘဝတွေမှာ အခက်အခဲတွေ တွေ့နေရသူတွေ အများကြီးရှိမယ်ထင်ပါတယ်။ အဲဒီလို လူမျိုးကို ကူညီထောက်ပံ့ရေးစနစ်က အလုံအလောက် မရှိသေးပါဘူး။ ဒါ့ကြောင့် ဒီသုတေသနစစ်တမ်းရဲ့ ရလဒ်တွေကနေတစ်ဆင့် နောက်ပိုင်း ကိုရိုနာကူးစက်ရောဂါပိုးကြောင့် ရောဂါဖြစ်သူတွေကို လက်တွေ့ စမ်းသပ်ကုသတဲ့အခါ၊ နောက်ဆက်တွဲ နာတာရှည်ဝေဒနာ ခံစားနေရသူတွေကိုပါတွဲပြီး ကုသပေးသွားနိုင်တဲ့ စနစ်ကို ထူထောင်ဖို့ပါ စဉ်းစားဆောင်ရွက် သွားလို့ရအောင် Setagaya မြို့နယ်ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး Hosaka Nobuto က ဗဟိုအစိုးရကိုလည်း တောင်းဆိုသွားမယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၄ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

310. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရပြီးတဲ့နောက် ရောဂါဖြစ်သွားပြီးရင် နောက်ဆက်တွဲ ကြုံတွေ့ရတဲ့ လက္ခဏာတွေ ကျန်ခဲ့သလား။

အဖြေ−− ကိုရိုနာရောဂါ ပျောက်ကင်းသွားတဲ့သူတွေရဲ့ တစ်ဝက်လောက်မှာ နောက်ဆက်တွဲလက္ခဏာတွေ ကျန်ရစ်ခဲ့တယ်လို့ စစ်တမ်းတွေအရ သိရှိရပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်ဧပြီလအထိ တိုကျိုမြို့မှာရှိတဲ့ Setagaya မြို့နယ်က ဆေးရုံ တွေမှာကုခဲ့တဲ့ လူနာတွေ ဒါမှမဟုတ် အိမ်မှာပဲကုသပြီး ပျောက်ကင်းသွားတဲ့ COVID-19 ရောဂါဖြစ်ပြီးသူတွေကို စစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့ပါတယ်။
ဖြေဆိုသူ ၃,၇၁၀ ဦးရှိပါတယ်။ လူ ၁၈၀၀ နီးပါးလောက်ကတော့ သူတို့မှာ ကိုဗစ်ရောဂါဖြစ်ပြီး နောက်ဆက်တွဲ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ကျန်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စစ်တမ်းအရ အထူးသဖြင့် အသက် ၃၀ ကနေ ၅၀ တန်းအရွယ်တွေက ကိုဗစ်ရောဂါ ပျောက်ပြီးလည်း နောက်ဆက်တွဲရောဂါဝေဒနာတွေ ခံစားနေရတာ ရာခိုင်နှုန်းပိုများတာကို သိရပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ကိုဗစ်နောက်ဆက်တွဲ ရောဂါလက္ခဏာတွေရှိတာဟာ ဖြေဆိုသူ အသက် ၃၀ကနေ ၅၀အရွယ် တစ်ဝက်ကျော်လောက် ရှိတယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

309. COVID-19 ရောဂါကိုကုသဆေး အမျိုးမျိုးအကြောင်း။ တခြားရောဂါတွေကို ကုသရာမှာ အသုံးပြုဖို့ အတည်ပြုချက် ရရှိ ပြီးသား ဆေးတွေက ဘာတွေလဲ။

အဖြေ−− ဂျပန်အစိုးရက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးအသစ် ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ရောဂါ‌တွေကို ကုသဖို့အတွက် ဆေးဝါး ၄မျိုးကို အတည်ပြုထား ပါတယ်။ အဲဒါတွေအပြင် တခြားရောဂါတွေကို ကုသရာမှာ အသုံးပြုတဲ့ ရှိပြီးသား ဆေးဝါးတွေဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ကုသရာမှာ ထိရောက်မှု ရှိမရှိဆိုတာကိုလည်း သိရှိနိုင်အောင် လက်တွေ့ စမ်းသပ်ကုသမှုတွေ သုတေသနတွေ ပြုလုပ်နေပါတယ်။ လက်ရှိ ပြန်လည်သုံးသပ်နေတဲ့ ဆေးတွေကတော့ Actemra (အက်ခ်တယ်မရာ) ၊ Avigan ၊ Alvesco (အာလ်ဗဲစ်ကို) ၊ Futhan နဲ့ Ivermectin (အီဗာမက်ခ်တင်) တို့ ဖြစ်ပါတယ်။ Actemra က အဆစ်ရောင်ရောဂါ ကုသဆေးဖြစ်ပြီး Avigan ကတော့ တုပ်ကွေးရောဂါပိုးအသစ်ကို တိုက်ဖျက်တဲ့ ဆေးဖြစ်ပါတယ်။ Alvesco က ပန်းနာရင်ကျပ်ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေကို သက်သာစေပါတယ်။ Futhan ဆေးကိုတော့ ပြင်းထန်တဲ့ ပန်ကရိယရောင်ရမ်းခြင်း ဒါမှမဟုတ် သွေးခဲစေတဲ့ ရောဂါတွေကို ကုသရာမှာ သုံးပါတယ်။ Ivermectin ဆေးကတော့ ကပ်ပါးကောင်ကြောင့် ဖြစ်ပွားတဲ့ ကူးစက်ရောဂါတွေကုသရာမှာ ထိရောက်မှုရှိတဲ့ ဆေးအဖြစ် သိကြပါတယ်။ Ivermectin ဆေးကို အွန်လိုင်းကနေ ရောင်းချနေကြပြီး COVID-19 ကိုကုသရာမှာ ထိရောက်မှုရှိတယ်လို့ လူတွေကမျှော်လင့်ပြီး ဝယ်ယူသုံးစွဲနေ ကြတာကြောင့် အာရုံစိုက်စောင့်ကြည့်နေတဲ့ ဆေးလည်းဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ရောဂါကို ဒီဆေးက ထိရောက်အောင် ကုနိုင်စွမ်း ရှိသလားဆိုတာ အတည်မပြုနိုင်သေးဘူးလို့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးက ကျန်းမာရေး အာဏာပိုင်တွေနဲ့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်းWHO အပြင် ဆေးဝါးထုတ်လုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီကြီးတွေကလည်း ပြောကြပါတယ်။ ဒ့ါကြောင့်လူနာတွေဟာ မိမိတို့သဘောနဲ့ ဒီဆေးကို မသောက်သင့်ဘူးလို့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေက အကြံပေးထားပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

308. COVID-19 ရောဂါကိုကုသတဲ့ ဆေးအမျိုးမျိုးထဲက အခုလက်ရှိ တီထွင်နေဆဲ ဆေးအသစ်တွေက ဘာတွေပါလဲ။

အဖြေ−− ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံက ထိပ်တန်းဆေးဝါးကုမ္ပဏီကြီး Roche (ရိုရှူ) က C အမျိုးအစား - အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါ ဝေဒနာရှင်တွေကို ကုသဖို့ တီထွင်ထားတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသတ်ဆေး AT-527က COVID-19ကို တိုက်ခိုက်ဖို့ အစွမ်းထက်တဲ့ဆေးတစ်မျိုး ဖြစ်နိုင်လားဆိုတာကို သိရဖို့ ကြိုးပမ်း စမ်းသပ်မှုတွေလုပ်နေပါတယ်။ အခုလက်ရှိမှာ အဲဒီကုမ္ပဏီကြီးက ဂျပန်နဲ့အခြားနိုင်ငံက လူနာတွေကို လက်တွေ့ စမ်းသပ်မှုတွေကို ပြုလုပ်နေတာ နောက်ဆုံးအဆင့် ရောက်ပါပြီ။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင်းမှာ ဆေးဝါး တီထွင်မှုလုပ်နေတဲ့ Chugai Seiyaku ကုမ္ပဏီက အခုဆေးနဲ့ပတ်သက်ပြီးလုပ်နေတဲ့ လက်တွေ့ စမ်းသပ်မှု ရလဒ်အပေါ် မူတည်ပြီး ၂၀၂၂နှစ်မှာ ဂျပန် ကျန်းမာရေး ၀န်ကြီးဌာနရဲ့ အတည်ပြုချက်ရအောင် လျှောက်ထားနိုင်ဖို့ မျှော်လင့်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဂျပန်ဆေးဝါးကုမ္ပဏီကြီး Shionogi ကလည်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ကုသနိုင်မယ့် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသတ်ဆေးအသစ်တစ်မျိုးကို တီထွင် နေပါတယ်။ အဲဒီကုမ္ပဏီကတီထွင်တဲ့ ဆေးရဲ့ ဘေးကင်းစိတ်ချရမှု ရှိမရှိသိရှိရအောင် ပထမအဆင့်စမ်းသပ်မှုကို ၂၀၂၁ဇူလိုင်လမှာ စတင်ပြုလုပ်နေပါပြီ။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

307. COVID-19 ကုသဆေး အမျိုးမျိုးထဲက အခု တီထွင်နေဆဲ ဆေးအသစ်တွေအကြောင်း။

အဖြေ−− ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရပြီး လူအများအပြားဟာ အိမ်မှာသီးခြားနေထိုင်နေကြပါတယ်။ ရောဂါလက္ခဏာ အနည်းငယ်ပြချိန်မှာ ဆေးပေးပြီး ရောဂါမပြင်းထန်လာအောင် ကာကွယ်ဖို့ အိမ်မှာပဲ မိမိဘာသာ သောက်နိုင်မယ့် ဆေးဝါးတွေရဲ့ လိုအပ်ချက် မြင့်မားလာနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဂျပန်နဲ့ပြည်ပက ဆေးဝါးကုမ္ပဏီတွေဟာ မိမိအိမ်မှာပဲ လွယ်လင့်တကူသောက်နိုင်တဲ့ ဆေးအမျိုးမျိုးကို တီထွင်ထုတ်လုပ်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေကြပါတယ်။
အမေရိကန် ထိပ်တန်းဆေးဝါးကုမ္ပဏီကြီး Merck & Co. က အခုအခါ molnupiravir (မိုလ်နူပီရာဘင်ရ်)လို့ခေါ်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ဆေးတစ်မျိုးကို တီထွင်နေပါတယ်။ အဲဒီဆေးကို ဂျပန်နဲ့ တခြားနိုင်ငံတွေက လူနာတွေမှာ လက်တွေ့စမ်းသပ်ကုသတာ နောက်ဆုံးအဆင့် ရောက်နေပါပြီ။
အစောဆုံး အောက်တိုဘာလမှာ အဲဒီ စမ်းသပ်မှုရဲ့ရလဒ်တွေ ထွက်လာ လိမ့်မယ်လို့ အဲဒီကုမ္ပဏီကြီးရဲ့ ဂျပန်ကကုမ္ပဏီခွဲကနေ သတင်းရရှိ ပါတယ်။
ရလဒ်တွေက အလားအလာကောင်းတယ်ဆိုရင် အမေရိကန် အစားအစာနဲ့ ဆေးဝါးစီမံခန့်ခွဲရေးဌာန FDA ဆီမှာ ဒီနှစ်အတွင်း အရေးပေါ်အသုံးပြုခွင့်တင်ဖို့ စီစဉ်ထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
နောက်ထပ် အမေရိကန် ထိပ်တန်းဆေးဝါးထုတ်လုပ်တဲ့ Pfizer ကုမ္ပဏီကြီးကတော့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသတ်ဆေး၂မျိုးနဲ့ ပေါင်းစပ်ကုထုံး တစ်ခုကို ပြည်ပမှာ လက်တွေ့စမ်းသပ်ကုသမှု ပြုလုပ်နေတာ နောက်ဆုံးအဆင့်ကို ရောက်ရှိနေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ အောက်တိုဘာလကနေ ဒီဇင်ဘာလအတွင်းမှာ စမ်းသပ်ကုထုံးရဲ့ ပဏာမရလဒ်တွေ ထွက်လာဖို့ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အစောဆုံး အခုနှစ်ကုန်မှာ FDA အဖွဲ့ဆီမှာ အရေးပေါ် အသုံးပြုခွင့်တင်ဖို့ စီစဉ်ထားတယ်လို့လည်း သူတို့က ပြောပါတယ်။ လောလောဆယ် လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေမှာ ဂျပန်က လူနာတွေလဲ ပါဝင်နိုင်ဖို့ ပြင်ဆင်မှုတွေကို လုပ်ဆောင်နေတယ် လို့လည်း Pfizer ကုမ္ပဏီက ပြောပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

306. COVID-19 ကုသဆေး အမျိုးမျိုးထဲက နံပါတ်(၃) ခန္ဓာကိုယ်က ပဋိပစ္စည်း အလွန်အကျွံ ထုတ်လုပ်နေတာကို လျှော့ချပေးတဲ့ ဆေးဝါး။

အဖြေ−− ဂျပန်အစိုးရက ခွင့်ပြုထားတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကုသဆေးတွေမှာ အဓိကအားဖြင့် ဆေးအာနိသင်ရဲ့ ထိရောက်မှုကို ကြည့်ပြီး အမျိုးအစား ၃မျိုး ခွဲခြားထားပါတယ်။
(၁) လူသားရဲ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဆဲလ်တွေထဲကို ဗိုင်းရပ်စ် မဝင်ရောက်အောင် တားဆီးပေးတဲ့ ဆေးဝါး။
(၂) လူသားရဲ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဆဲလ်တွေထဲ ထိုးဖောက်ဝင် ပြီးသား ဗိုင်းရပ်စ်တွေ ဆက်ပြီး မပွားနိုင်အောင် တားဆီးပေးတဲ့ ဆေးဝါး။
(၃) ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ပွားနေပြီးသား ဗိုင်းရပ်စ်တွေကို ခုခံကာကွယ်ဖို့အတွက် ခန္ဓာကိုယ်က ပဋိပစ္စည်း အလွန်အကျွံ ထုတ်လုပ်နေတာကို လျှော့ချပေးတဲ့ ဆေးဝါး ဆိုပြီး ဖြစ်ပါတယ်။
Dexamethasone နဲ့ baricitinib ဆေးတွေဟာ နံပါတ် (၃) အမျိုးအစားထဲမှာ ပါပါတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဝင်ရောက်ပြီး ပွားနေတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေကို ခုခံကာကွယ်ဖို့အတွက် ခန္ဓာကိုယ်က ပဋိပစ္စည်း အလွန်အကျွံ ထုတ်လုပ်နေတာကို လျှော့ချပေးတဲ့ ဆေးဝါးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပုံတူတွေ ပွားများလာတာနဲ့အမျှ ခန္ဓာကိုယ်ကို ရောင်ရမ်းစေတဲ့ဒြပ်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးကို ဆဲလ်တွေက အလွန်အကျွံ ထုတ်ပေးတာကြောင့် တစ်ခါတစ်လေမှာ ကိုယ်ခံစွမ်းအားစနစ် အလုပ်လုပ်တာကို ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းမရှိ ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။ အဲဒီလိုဖြစ်ရင် အဆုတ်နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ တခြားအစိတ်အပိုင်းတွေကို ဆိုးဆိုးရွားရွား ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး လူနာဟာ ရောဂါလက္ခဏာ ပြင်းထန်လာတတ်ပါတယ်။
အဲဒီလိုအဆင့်မှာ ဓာတုဒြပ်ပေါင်း steroid ဆေးတွေဟာ ကိုယ်ခံစွမ်းအားစနစ်ရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုတွေကို ထိန်းချုပ်ပေးပြီး ခန္ဓာကိုယ်ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချပေးပါတယ်။
Dexamethasone နဲ့ baricitinib ဆေးဝါးတွေဟာ အဓိကအားဖြင့် ကိုဗစ်ရောဂါ ပြင်းထန်နေတဲ့လူနာတွေကို ကုသရာမှာ ထိရောက်မှုရှိတယ်လို့ လူသိများပါတယ်။ ။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

305. COVID-19 ကုသဆေး အမျိုးမျိုးထဲက နံပါတ်(၂) အမျိုးအစား လူသားရဲ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲကဆဲလ်တွေထဲ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ပြီးသား ဗိုင်းရပ်စ်တွေ ဆက်ပြီး မပွားနိုင်အောင် တားဆီးပေးတဲ့ ဆေးဝါး။

အဖြေ−− ဂျပန်အစိုးရက ခွင့်ပြုထားတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကုသဆေးတွေမှာ အဓိကအားဖြင့် ဆေးအာနိသင်ရဲ့ ထိရောက်မှုကိုကြည့်ပြီး အမျိုးအစား ၃မျိုး ခွဲခြားထားပါတယ်။
(၁) လူသားရဲ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဆဲလ်တွေထဲကို ဗိုင်းရပ်စ် မဝင်ရောက်အောင် တားဆီးပေးတဲ့ ဆေးဝါး။
(၂) လူသားရဲ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဆဲလ်တွေထဲ ထိုးဖောက်ဝင်ပြီးသား ဗိုင်းရပ်စ်တွေ ဆက်ပြီး မပွားနိုင်အောင် တားဆီးပေးတဲ့ ဆေးဝါး။
(၃) ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ပွားနေပြီးသား ဗိုင်းရပ်စ်တွေကို ခုခံကာကွယ်ဖို့အတွက် ခန္ဓာကိုယ်က ပဋိပစ္စည်း အလွန်အကျွံ ထုတ်လုပ်နေတာကို လျှော့ချပေးတဲ့ ဆေးဝါး ဆိုပြီး ဖြစ်ပါတယ်။
Remdesivir ဆေးဟာ နံပါတ်(၂)အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဆဲလ်တွေအတွင်းကို ဗိုင်းရပ်စ်တွေ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ပြီး ပုံတူပွားလာတာကို တားဆီးပေးတဲ့ ဆေးဖြစ်ပါတယ်။ ဆဲလ်တွေထဲ ဝင်သွားပြီးတဲ့အခါ ဗိုင်းရပ်စ်တွေဟာ ကပ်ပါးကောင်အနေနဲ့ ဆဲလ်တွေထဲက အာဟာရတွေ ယူသုံးပြီး ပုံတူတွေ မျိုးပွားပါတယ်။ Remdesivir အပါအဝင် နံပါတ်(၂) အမျိုးအစားဆေးတွေဟာ ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးပွားရာမှာလိုအပ်တဲ့ enzyme အင်ဇိုင်းလို့ခေါ်တဲ့ ဓာတ်ပြောင်းအကူဒြပ်ရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုကို လျှော့ချပေးပြီး ဗိုင်းရပ်စ်တွေ ပွားများလာတာကို တားဆီးပေးပါတယ်။ အခုအခါ ရောဂါလက္ခဏာ အနည်းငယ်ပဲပြတဲ့ COVID-19 လူနာတွေအတွက် ရောဂါသက်သာစေမယ့် တခြား သောက်ဆေးတွေလဲ ထွက်နေပါပြီ။ အဲဒီဆေးအများစုက ဆဲလ်တွေအတွင်းကို ဗိုင်းရပ်စ်တွေ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ပြီး ပုံတူပွားလာတာကို တားဆီးပေးတဲ့ နံပါတ် (၂) အမျိုးအစားအုပ်စု ဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ဆဲလ်တွေထဲဝင်ပြီး ပုံတူပွားတယ်ဆိုတာ ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဆေးဝါးထုတ်တဲ့ကုမ္ပဏီ အများအပြားဟာ တခြားဗိုင်းရပ်စ်တွေအတွက် တီထွင်ထားတဲ့ ဆေးဝါးတွေကို အခြေခံပြီး ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ကုသနိုင်မယ့်ဆေးတွေကို ထုတ်လုပ်ဖို့ ကြိုးစားနေပါတယ်။ အဲဒီဆေးတွေကို ကျန်းမာရေးအာဏာပိုင်တွေက ရောဂါကူးစက်ခါစ အစောပိုင်းအဆင့်မှာသုံးစွဲဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

304. COVID-19 ကုသဆေး အမျိုးမျိုးထဲက နံပါတ်(၁) အမျိုးအစား လူသားရဲ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဆဲလ်တွေထဲကို ဗိုင်းရပ်စ် မဝင်ရောက်အောင် တားဆီးပေးတဲ့ ဆေးဝါး။

အဖြေ−− ဂျပန်အစိုးရက ခွင့်ပြုထားတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကုသဆေးတွေမှာ အဓိကအားဖြင့် ဆေးအာနိသင်ရဲ့ ထိရောက်မှုကိုကြည့်ပြီး အမျိုးအစား ၃မျိုး ခွဲခြားထားပါတယ်။
(၁) လူသားရဲ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဆဲလ်တွေထဲကို ဗိုင်းရပ်စ် မဝင်ရောက်အောင် တားဆီးပေးတဲ့ ဆေးဝါး။
(၂) လူသားရဲ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဆဲလ်တွေထဲ ထိုးဖောက်ဝင်ပြီးသား ဗိုင်းရပ်စ်တွေ ဆက်ပြီး မပွားနိုင်အောင် တားဆီးပေးတဲ့ ဆေးဝါး။
(၃) ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ပွားနေပြီးသား ဗိုင်းရပ်စ်တွေကို ခုခံကာကွယ်ဖို့အတွက် ခန္ဓာကိုယ်က ပဋိပစ္စည်း အလွန်အကျွံ ထုတ်လုပ်နေတာကို လျှော့ချပေးတဲ့ ဆေးဝါး ဆိုပြီး ဖြစ်ပါတယ်။
"antibody cocktail treatment" “ပေါင်းစပ်ပဋိပစ္စည်းကုထုံး” ဟာ နံပါတ်(၁)အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ဆဲလ်တွေထဲကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို မဝင်ရောက်အောင် တားဆီးပေးတဲ့ဆေးတွေ သုံးထားတဲ့ ကုထုံးဖြစ်ပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်တွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကဆဲလ်တွေထဲ ဝင်ရောက်တဲ့အခါ ပထမဆုံး ဗိုင်းရပ်စ် မျက်နှာပြင်ပေါ်မှာရှိတဲ့ ဆူးချွန်ပုံသဏ္ဍာန် ပရိုတိန်းတွေက လူသားဆဲလ်ကို ထိုးဖောက်ပြီးဝင်ပါတယ်။ “ပေါင်းစပ်ပဋိပစ္စည်းကုထုံး”မှာ ပါတဲ့ ပဋိပစ္စည်းဆိုတာက လူတွေကဖန်တီးထားတဲ့ ပဋိပစ္စည်းဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ လူလုပ် ပဋိပစ္စည်းက လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာရှိနေတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးရဲ့ မျက်နှာပြင်ပေါ်က ဆူးချွန်ပရိုတိန်းတွေမှာ သွားကပ်ပါတယ်။ အဲဒီအခါ လူလုပ်ပဋိပစ္စည်းကပ်နေတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဟာ လူခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဆဲလ်တွေထဲကို ဝင်ရောက်နိုင်စွမ်း မရှိတော့ပါဘူး။ ဒီဆေးနဲ့ကုထုံးကို ရောဂါဖြစ်ပြီး လက္ခဏာစပြခါစလူနာတွေမှာ အသုံးပြုဖို့ အကြံပေးထားပါတယ်။ အဲဒီလူလုပ်ပဋိပစ္စည်းက ဗိုင်းရပ်စ်ကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်တာဖြစ်လို့ အလွန်ထိရောက်မှု ရှိမယ်လို့ ယူဆရပြီး ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး နည်းပါးတယ်လို့ ရှုမြင်ရပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

303. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ကုသတဲ့ ဆေးဝါးတွေထဲက Sotrovimab ဆေးအသစ်။

အဖြေ− ဂျပန်အစိုးရက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးအသစ်ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ရောဂါ‌ကို ကုသဖို့အတွက် ဆေးဝါး ၄မျိုးကို အတည်ပြုထားပါတယ်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံကဆေးဝါးကုမ္ပဏီကြီး GlaxoSmithKline အပါအဝင် ဆေးဝါးကုမ္ပဏီတွေက တီထွင်ထားတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ရောဂါကိုကုသတဲ့ ဆေးဝါးအသစ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီးလည်း ဂျပန်အစိုးရက သုံးသပ်နေပါတယ်။
Sotrovimab ဆေးအသစ်ဟာ Neutralizing Antibodies (NAb)လို့ခေါ်တဲ့ ပဋိပစ္စည်းနဲ့ ပြုလုပ်ထားတာဖြစ်ပြီး ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုးကို လူခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ Cell ထဲကို မဝင်နိုင်အောင် တားဆီးရုံမကဘဲ ပိုးရဲ့ဇီဝစနစ်ကိုပါ ဖျက်စီးပစ်ပြီး ပိုးကိုအားမရှိအောင် လုပ်လိုက်နိုင်တဲ့ ပဋိပစ္စည်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆေးဟာ သွေးကြောအတွင်းကို ဒရစ်ပ်ပိုက်နဲ့ချိတ်ပြီး သွင်းရတဲ့ အကြောဆေး ဖြစ်ပါတယ်။ အောက်ဆီဂျင်စက်တပ်ပြီး အသက်ရှူစရာမလိုတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာ မပြင်းထန်သူ ဒါမှမဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာ အတော်အတန်ပြနေသူနဲ့ ရောဂါလက္ခဏာဆိုးလာမှာ စိုးရိမ်ရတဲ့ လူနာတွေမှာ ဒီဆေးကိုပေးပါတယ်။ ပြည်ပမှာ ပြုလုပ်တဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု ရလဒ်တွေမှာ ဒီဆေးနဲ့ကုသမှုကြောင့် ဆေးရုံတင်ရနိုင်ခြေ ဒါမှမဟုတ် သေဆုံးနိုင်ခြေကို ၇၉ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျှော့ချပေးတယ်ဆိုတာ ပြသနေပါတယ်။
GlaxoSmithKline ဆေးဝါးကုမ္ပဏီကြီးက ဂျပန်မှာ Sotrovimab ဆေးကို အသုံးပြုခွင့်ရဖို့ ဂျပန်ကျန်းမာရေး ၀န်ကြီးဌာကို စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့မှာ လျှောက်လွှာတင်ခဲ့ပါတယ်။
၂၀၂၁ မေလမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာတော့ Sotrovimab ဆေးကို အရေးပေါ်သုံးဖို့ ခွင့်ပြုချက် ထုတ်ပေးခဲ့ပါတယ်။
Sotrovimab အကြောဆေးအသုံးပြုပြီး ကုသဖို့အတွက် ဂျပန်ကျန်းမာရေး၀န်ကြီးဌာနရဲ့ ခွင့်ပြုချက်ရရင် ဂျပန်မှာ ဒုတိယမြောက် အတည်ပြုပြီးတဲ့ဆေး ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

302. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ကုသတဲ့ ဆေးဝါးတွေထဲက ပဋိပစ္စည်း ၂မျိုး ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ ကုထုံးအကြောင်း။

အဖြေ− ဂျပန်အစိုးရက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ကုသဖို့အတွက် ဆေးဝါး ၄မျိုးကို အတည်ပြုထားပါတယ်။ အဲဒီဆေးတွေထဲမှာ "antibody cocktail treatment" “ပေါင်းစပ်ပဋိပစ္စည်းကုထုံး”ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှာ COVID-19 ရောဂါကို ကုသတဲ့ ကုထုံးတစ်မျိုးအဖြစ် အတည်ပြုခဲ့ပါတယ်။
Casirivimab နဲ့ imdevimab လို့ခေါ်တဲ့ ပဋိပစ္စည်း ၂မျိုးကို ပေါင်းစပ်ပြီး အကြောဆေးအနေနဲ့ လူနာကိုထိုးပေးပါတယ်။ လူနာတွေမှာ ရှိနေတဲ့ ရောဂါပိုးရဲ့တိုက်ခိုက်နိုင်စွမ်းကို ကျစေပြီး ရောဂါသိပ်မပြင်းတဲ့သူတွေမှာပဲ သုံးလို့ရပါတယ်။ ဒီကုထုံးကို သုံးမယ်ဆိုရင် ရောဂါဖြစ်ခါစမှာ ဒီဆေးသွင်းပေးဖို့လိုပါတယ်။ ပြည်ပမှာပြုလုပ်တဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု ရလဒ်တွေအရ လူနာကို နေမကောင်းဖြစ်ခါစ အစောပိုင်းအဆင့်မှာ “ပေါင်းစပ်ပဋိပစ္စည်းကုထုံး”ကို ပေးခဲ့မယ်ဆိုရင် ဆေးရုံတက် ကုသရမှု ဒါမှမဟုတ် သေဆုံးမှုကို ၇၀ ရာခိုင်နှုန်း လျော့ချပေးတာကို တွေ့ရပါတယ်။
အမေရိကန် အစားအစာနဲ့ ဆေးဝါးစီမံခန့်ခွဲရေးဌာနက ဒီကုထုံးကို ရောဂါပြင်းပြင်းထန်ထန်ဖြစ်ပေါ်နေပြီး သေဆုံးဖို့ အန္တရာယ်များနေတဲ့ လူနာတွေမှာ အသုံးပြုကြည့်ရာမှာ အထိုက်အလျောက် သက်သာလာတာကို တွေ့ရတာကြောင့် ကုသနိုင်ဖို့အတွက် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလမှာ အရေးပေါ် အသုံးပြုခွင့်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၀ အောက်တိုဘာလမှာ အမေရိကန်သမ္မတဟောင်း ဒေါ်နယ်ထရမ့်ပ် ကိုဗစ်ဖြစ်ပြီး ဆေးရုံတက်ရတုန်းက ဒီဆေးနဲ့ ကုသခဲ့ပါတယ်။
ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အစောပိုင်းမှာ ဒီ“ပေါင်းစပ်ပဋိပစ္စည်းကုထုံး”ကို ဆေးရုံတက်လူနာတွေမှာပဲ အသုံးပြုရမှာဖြစ်ပြီး အသုံးပြုနေစဉ်အတွင်းနဲ့ ကုသအပြီးမှာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူတွေအနေနဲ့ လူနာတွေကို သေသေချာချာ စောင့်ကြည့်နိုင်မှသာ အသုံးပြုရမယ်လို့ ကန့်သတ်ထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ ကူးစက်မှုတွေ တစ်ဟုန်ထိုး တက်လာပြီး ဆေးရုံတက်ခွင့်မရတဲ့ လူနာတွေ များပြားလာတာ တွေ့ရပါတယ်။ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ယခင်ညွှန်ကြားချက်ကို သြဂုတ်လ ၁၃ ရက်နေ့မှာ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး ဟိုတယ်တွေနဲ့ ယာယီဆေးရုံတွေမှာ သီးခြားခွဲနေထိုင်နေရတဲ့ လူနာတွေကို အပြည့်အဝ စောင့်ကြည့်ပေးနိုင်မယ်ဆိုရင် ဒီ“ပေါင်းစပ်ပဋိပစ္စည်းကုထုံး”ကို အသုံးပြုခွင့်ပေးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
သြဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့မှာ ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတစ်ခုမှာ ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် Suga Yoshihide က ဆေးခန်းလာပြတဲ့ လူနာတွေကိုလည်း “ပေါင်းစပ်ပဋိပစ္စည်းကုထုံး”နဲ့ ကုသခွင့်ပြုမယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက် နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

301. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ကုသတဲ့ ဆေးဝါးတွေထဲက Baricitinib (ဘာရီဆီတီနစ်ဘ်) ဆေး အကြောင်း။

အဖြေ− ဂျပန်အစိုးရက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးအသစ် ကူးစက်ပြီး ရောဂါဖြစ်တာကို ကုသဖို့အတွက် ဆေးဝါး ၄မျိုးကို အတည်ပြုထားပါတယ်။ အဲဒီဆေးတွေထဲမှာ တစ်မျိုးကတော့ လေးဘက်နာလို အဆစ်ရောင်ရောဂါကြောင့် ရောင်ရမ်းမှုကို သက်သာစေတဲ့ baricitinib အရောင်ကျဆေး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆေးကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလမှာ ကိုဗစ်ကုသဆေးအဖြစ် ဂျပန်မှာ အတည်ပြုခဲ့ပါတယ်။
ဒီဆေးတွေက tablet ဆေးပြားပါ။ သောက်ဆေးဖြစ်ပါတယ်။ အောက်စီဂျင်ရှူဖို့လိုအပ်နေတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာ သိပ်မပြင်းထန်သေးသူ ဒါမှမဟုတ် ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာပြနေတဲ့ လူနာတွေမှာ remdesivir ဆေးနဲ့တွဲပြီး ပေးရမယ်လို့ ကုသနည်းကို သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
နိုင်ငံတကာက လက်တွေ့စမ်းသပ် ကုသမှုတွေမှာလည်း လူနာတွေကို baricitinib ဆေးနဲ့ remdesivir ဆေးတွဲပေးပြီး ကုသတာက remdesivir ဆေးတစ်မျိုးတည်းနဲ့ ကုသပေးတာထက် ပျမ်းမျှအားဖြင့် တစ်ရက်ပိုစောပြီး ရောဂါသက်သာလာတာ တွေ့ရတယ်လို့ ဆိုထား ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

300. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ကုသတဲ့ ဆေးဝါးတွေထဲက dexamethasone ဆေး အကြောင်း။

အဖြေ− ဂျပန်အစိုးရက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးအသစ်ကို ကုသဖို့အတွက် ဆေးဝါး ၄မျိုးကို အတည်ပြုထားပါတယ်။ အခု မိတ်ဆက်ပေးမယ့် Dexamethasone ဆေးကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးဆက်ခံရရင် သုံးဖို့အတွက် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၂၀ ဇူလိုင်လမှာ ထောက်ခံချက် ပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ စတီးရွိုက်ဆေး တစ်မျိုးဖြစ်တဲ့ Dexamethasone ဟာ အဆုတ်ရောင်ရောဂါ အပြင်းအထန် ဖြစ်နေသူတွေနဲ့ ရောင်ရမ်းနာကျင်ပြီး ဓာတ်မတည့်တဲ့ ဝေဒနာ ခံစားနေရသူတွေကို သက်သာအောင် ကုသပေးပါတယ်။
ဒီဆေးကို ဗြိတိန်မှာ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု ပြုလုပ်ကုသတဲ့အခါ COVID-19 ရောဂါပြင်းထန်တဲ့လူနာတွေ သေဆုံးနှုန်း လျော့ကျသွားတာ တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။
ဂျပန်မှာတော့ ကိုဗစ်ကူးစက်ခံရသူတွေအတွက် Dexamethasone ကို ပိုးသတ်‌ဆေး remdesivir နဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီးကုတဲ့ ဆေးကုထုံးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုနေပါတယ်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နွေဦးရာသီမှာ ကိုဗစ်ကူးစက်မှု ပထမလှိုင်းဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်းမှာ ကူးစက်မှုတွေ အရမ်းများလာပေမဲ့ သေဆုံးနှုန်း သိသိသာသာနည်းသွားစေခဲ့တာ ဒီဆေး ၂မျိုး စပ်ပြီးကုသခဲ့တဲ့ ကုထုံးကြောင့်ဖြစ်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ဆိုပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

299. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ကုသတဲ့ ဆေးဝါးတွေထဲက remdesivir ဆေး အကြောင်း။

အဖြေ− ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အစိုးရက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသစ်ကို ကုသဖို့အတွက် ဆေး ၄မျိုးကို အတည်ပြုထားပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသတ်ဆေး remdesivir ကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မေလကတည်းက အရေးပေါ်ကုသဖို့အတွက် အထူးသတ်မှတ်ချက်နဲ့ အစိုးရက ပထမဆုံး အတည်ပြုပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
remdesivir ဆေးကို မူလက အီဘိုလာ တုပ်ကွေးရောဂါ ကုသဖို့ တီထွင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သွေးကြောအတွင်းကို ဒရစ်ပပိုက်နဲ့ချိတ်ပြီး သွင်းရတဲ့ ဆေးမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆေး စတီထွင်စဉ်က အသုံးပြုတဲ့ လူနာတွေကတော့ ဥပမာ အသက်ရှူစက်တပ်ပြီး အသက်ရှုနေရသူတွေနဲ့ ECMO နှလုံးအဆုတ်ကိုယ်စား အလုပ်လုပ်တဲ့စက် တပ်ထားရတဲ့ ရောဂါသည်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်ပိုင်းမှာတော့ အဆုတ်ရောင်ရောဂါ လက္ခဏာအဆင့် အသင့်အတင့်ပြနေတဲ့ လူနာတွေမှာပါ အသုံးပြုဖို့ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှာ အစိုးရက အတည်ပြုခဲ့ပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

298. ဂျပန်ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ရောဂါကူးစက်မှုကြောင့် ကျောင်းတွေပိတ်ရမယ့် အခြေခံစည်းမျဉ်း သတ်မှတ်ချက် များ။

အဖြေ− ကလေးတစ်ဦး ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းဝန်ထမ်းတစ်ဦးဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရပြီဆိုတာကို အတည်ပြုလိုက်တဲ့အချိန်မှာ ကူးစက်မှု ဖြစ်ခဲ့တဲ့အတန်းအလိုက် ပိတ်လိုက်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် တစ်ကျောင်းလုံး ပိတ်လိုက်ဖို့ဆိုတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကျောင်းတစ်ကျောင်းစီရဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမများကော်မတီက ကျောင်းကျန်းမာရေးအဖွဲ့ရဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုနဲ့ အကြံပေးချက်တွေကို ရယူရပါတယ်။ အခြေအနေတွေကို လေ့လာပြီး ရောဂါဖြစ်သူနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့ထားသူတွေကို စုံစမ်းစစ်ဆေးတာတွေ ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် ကျောင်းပိတ်မပိတ် ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားတဲ့ ဧရိယာတွေမှာတော့ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု စင်တာတွေမှာ အလုပ်များပြီး ဝန်ပိနေတာမျိုးရှိတတ်ပါတယ်။ အဲဒီလိုဆိုရင် ရောဂါကူးစက်မှုကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရာမှာ နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှု ရှိမှာကို စိုးရိမ်ရတဲ့အတွက် ကျန်းမာရေးနဲ့ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက အဲဒီ အခြေအနေနဲ့ပတ်သက်လို့ တိကျတဲ့ စံနှုန်းသတ်မှတ်ချက်တွေ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီ စံသတ်မှတ်ချက်တွေထဲမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရသူနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့မိသူတွေ၊ စစ်ဆေးသင့်သူတွေရဲ့ စာရင်းကို ကျောင်းကပြုစုပြီး ဘယ်လိုတုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်သင့်တယ် ဆိုတာကို တိကျတဲ့ လမ်းညွှန်ချက် ပေးထားပါတယ်။
ဥပမာ-အတန်းထဲမှာ တစ်ဦးဦးက ရောဂါကူးစက်ခံရပြီး သူနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့ဆက်ဆံခဲ့သူတွေကို မရှာနိုင်ဘူးဆိုရင် တစ်တန်းလုံးကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရှိမရှိ စစ်ဆေးဖို့ ညွှန်ကြားထားပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ကူးစက်မှုတွေရှိလာရင် ကျောင်းပိတ်လိုက်မလားဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အတန်းအတူတူတက်တဲ့ ကလေးအများစုမှာ ကူးစက်ခံရကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိတဲ့အခါ အဲဒီ စာသင်ခန်းကို ပိတ်သင့်တယ်လို့ လမ်းညွှန်ချက်မှာ ဆိုထားပါတယ်။
ကလေးတစ်ဦးသာ ကူးစက်ခံရကြောင်း အတည်ပြုခဲ့ပြီးတဲ့နောက် တခြား ကလေးတွေမှာလည်း သာမန်အအေးမိတာနဲ့ဆင်တူတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပြတာ ဒါမှမဟုတ် ကူးစက်သူနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့ခဲ့သူတွေများတယ်ဆိုရင် အဲဒီစာသင်ခန်းထဲ ဗိုင်းရပ်စ် ပျံ့နှံ့သွားမှာ အလွန်စိုးရိမ်ရတဲ့အတွက် ၅ရက် ဒါမှမဟုတ် တစ်ပတ်လောက် စာသင်ခန်း ပိတ်ထားသင့်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒါ့အပြင် အတန်းတူတဲ့ တန်းခွဲတွေအများစု ကူးလာရင် အဲဒီအတန်းရဲ့ တန်းခွဲအားလုံး ပိတ်ထားသင့်ပြီး ကျောင်းတစ်ကျောင်းလုံးမှာလဲ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ဖို့ အလားအလာ မြင့်မားတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ အဲဒီလို အခြေအနေမှာ အတန်းအများစုမှာ ပိတ်ဖို့ဖြစ်လာခဲ့ပြီဆိုရင် တစ်ကျောင်းလုံး ခေတ္တပိတ်ထားသင့်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

297. Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်က ဂျပန်မှာ ကူးစက်ပျံ့နှံ့နေတဲ့ အမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်လာတာကြောင့် ကလေးတွေကို ကူးစက်နိုင်ခြေ ပိုရှိလာနိုင်လား။

အဖြေ− နိုင်ငံ့ ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ သုတေသနဌာနက ပညာရှင်တွေဟာ ဂျပန်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့ အသက်အရွယ် အုပ်စုအမျိုးမျိုးရှိသူ အားလုံးရဲ့ အချက်အလက်တွေကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလကစပြီး လေ့လာခဲ့ပါတယ်။ အသက် ၁၈နှစ်နဲ့အောက် ကလေးတွေမှာ Delta မျိုးဗီဇပြောင်းကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုတွေ ပိုများလာခဲ့တဲ့အချိန် ဇူလိုင်လအထိ ကူးစက်ခံရမှု အချိုးအစားဟာ အပြောင်းအလဲမရှိတာကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီလေ့လာမှု ရလဒ်ကို ကြည့်ပြီး မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ကလေးတွေမှာ ပိုမို ကူးစက်လွယ်တယ်လို့တော့ မပြောနိုင်ဘူးလို့ သုတေသီတွေက ပြောပါတယ်။ ဒီလေ့လာမှုမှာ အသက်၆၅နှစ်နဲ့အထက်ရှိသူတွေက ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားပြီးတာကြောင့် ကူးစက်မှု လျော့နည်းလာတဲ့အတွက် ဒေတာထဲမှာ မထည့်သွင်းထားခဲ့ပါဘူး။
ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အဖွဲ့ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်၊ နိုင်ငံ့ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ သုတေသနဌာနက အကြီးအကဲလည်းဖြစ်တဲ့ မစ္စတာ Wakita Takaji က ကူးစက်မှုတွေ မြင့်တက်လာတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အခုလို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ အပြင်ကနေ ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံလာရတဲ့ လူကြီးတွေကနေတစ်ဆင့် ကလေးတွေကို အိမ်မှာ ပြန်ကူးတာတွေကြောင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့ ကလေးဦးရေ ပိုများလာတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကလေးတွေအချင်းချင်း ဗိုင်းရပ်စ်ပျံ့နှံ့ကူးစက်မှုတွေ မြင့်မားလာတတ်တဲ့ တုပ်ကွေးလိုမျိုး အနေအထားတော့ ဖြစ်မလာနိုင်ဘူးလို့ မျှော်လင့်ထားတယ်လို့ သူက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

296. ကျောင်းတွေမှာ အသက်အရွယ်ကြီးတဲ့ကလေးတွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုပိုများပုံရခြင်း။

အဖြေ− ဂျပန် ကျန်းမာရေး ၀န်ကြီးဌာနက ကျောင်းတွေမှာ အသက် အရွယ်ကြီးတဲ့ ကလေးတွေကြား ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါကူးစက်မှုအချိုးက ပိုများတယ်လို့ အစီရင်ခံစာထုတ်ပြန် ထားပါတယ်။
အဲဒီ ဝန်ကြီးဌာနကတာဝန်ရှိသူတွေဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သတင်းအချက်အလက် စုစည်းထားတဲ့စနစ်ကို အသုံးပြုပြီး ဧပြီလနဲ့ ဇူလိုင်လ အနှောင်းပိုင်းအတွင်းမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုး စတင် ကူးစက်တဲ့နေရာကိုသိရှိခဲ့တဲ့ အသက် ၃ နှစ်ကနေ ၁၈ နှစ် အကြားက ကလေး ၆,၆၀၀ကို သုတေသန လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ သုတေသနကို အခြေခံပြီး ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များအဖွဲ့က သြဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့မှာ ရလဒ်တွေကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီ အစီရင်ခံစာအရ အသက် ၃နှစ်ကနေ ၅နှစ်အကြား ကလေးတွေဟာ အိမ်မှာ ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရသူ ၅၉.၈ ရာခိုင်နှုန်း၊ နေ့ကလေးထိန်းစင်တာနဲ့ ကလေးသူငယ် ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာမှာ ကူးစက်တာ ၁၉.၈ ရာခိုင်နှုန်းရှိပြီး ကျောင်း ဒါမှမဟုတ် မူကြိုတွေမှာ ကူးစက်တာ ၁၅.၉ ရာခိုင်နှုန်းရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အသက် ၆နှစ်ကနေ ၁၂ နှစ်အတွင်း ကလေးတွေကတော့ အိမ်မှာကူးစက်ခံရမှုနှုန်း ၇၆.၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကျောင်းမှာ ကူးစက်ခံရမှုနှုန်း ၁၄.၆ ရာခိုင်နှုန်းရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အသက် ၁၃နှစ်ကနေ ၁၅ နှစ်အကြား ကလေးတွေကတော့ ကျောင်းမှာ ကူးစက်ခံရမှု ၃၃ရာခိုင်နှုန်းရှိပြီး အိမ်မှာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရသူ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။ အသက် ၁၆နှစ်ကနေ ၁၈ နှစ်အကြား ကလေးကြီးတွေကတော့ ကျောင်းမှာ ကူးစက်ခံရမှု ၄၅.၇ ရာခိုင်နှုန်းရှိပြီး ကျောင်းမှာပဲ ကူးကြတာများတာကိုတွေ့ရပါတယ်။ သူတို့ အိမ်မှာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရတာ ၃၉.၄ ရာခိုင်နှုန်းပဲရှိပါတယ်။ ကူးစက်ခံခဲ့ရတဲ့ ကလေး စုစုပေါင်း ရဲ့ ၂၀ရာခိုင်နှုန်း အောက်ပဲ ကူးစက်ခဲ့တဲ့နေရာကို သိရတဲ့အတွက် အဲဒီအချက်ကိုတော့ သတိထားသင့်တယ်လို့ ပညာရှင်တွေက မှတ်ချက်ပြုထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း ကလေးတွေ အသက်ကြီးလာတာနဲ့အမျှ ကျောင်းမှာ ကူးစက်ခံရတဲ့နှုန်း ပိုများလာတာကတော့ သိသာထင်ရှားတယ်လို့ အဲဒီ အစီရင်ခံစာမှာ ဖေါ်ပြထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

295. ကျောင်းတွေပိတ်မယ်ဆိုရင် မြို့နယ်တွင်းမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ကူးစက်မှုအခြေအနေတွေကိုလိုက်ပြီး စဉ်းစားဆောင်ရွက်ကြဖို့ ဆိုတဲ့ ကလေးအထူးကု ဆရာဝန်တွေရဲ့ တောင်းဆိုချက်များ။

အဖြေ−− ကလေးတွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုတွေ ပိုပြီးဖြစ်ပွားလာနေပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကလေးတွေအကြား COVID-19 ကူးစက်မှုတွေ တစ်ဟုန်ထိုး မြင့်တက်လာတဲ့အတွက် ဂျပန်ကလေးအထူးကု ဆရာဝန်များ အဖွဲ့အစည်းနဲ့ ဂျပန်ကလေးအထူးကု ဆရာဝန်များ အသင်းတို့ ပူးပေါင်းပြီး သြဂုတ်လ ၂၆ရက်နေ့မှာ အွန်လိုင်းအစည်းအဝေး ကျင်းပခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ အစည်းအဝေးမှာ ကျောင်းတွေရဲ့လုပ်ပုံလုပ်နည်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သူတို့ရဲ့ အမြင်တွေကို တင်ပြဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။
အဓိကအားဖြင့် Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်က ကလေးတွေကြားမှာ ကူးစက်မှုနှုန်း ပိုမိုမြင့်မားလာနေတယ်လို့ သူတို့က ပြောခဲ့ပါတယ်။ ကျောင်းတွေမှာ ကူးစက်ခံရသူဦးရေ ပိုမိုများပြားလာနေတဲ့အပေါ် အလွန်အမင်း စိုးရိမ်တယ်လို့ သူတို့က ပြောကြားခဲ့ပြီး ကျူရှင်တွေ အပါအဝင် အဲဒီ ကျောင်းတွေမှာ ရောဂါကူးစက်မှု ကာကွယ်တားဆီးရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို အသေအချာ လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ထောက်ပြ ပြောဆို ခဲ့ပါတယ်။
ကျောင်းဖွင့်ချိန်ရောက်လို့ ကျောင်းပြန်ဖွင့်ဖို့ စဉ်းစားတဲ့အခါ တစ်နိုင်ငံလုံးက ကျောင်းတွေကို ဖွင့်ချိန် ပိတ်ချိန် အတူတူ ဖြစ်စရာ မလိုဘူးလို့ ပညာရှင်တွေက ပြောပါတယ်။ ဒေသအလိုက် မြို့နယ်အလိုက် ကူးစက်မှုအခြေအနေတွေပေါ် မူတည်ပြီး ကျောင်းဆက်ပိတ်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းတက်ချိန် မတူအောင် ခွဲထားဖို့ကိုလည်း စဉ်းစားသင့်တယ်လို့ သူတို့က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာပိုင်တွေအနေနဲ့ တိကျတဲ့ စံနှုန်းနဲ့ သတ်မှတ်ကာလကို ပြည်သူတွေဆီ အသိပေးဖို့ ကလေးအထူးကု ဆရာဝန်တွေက တောင်းဆိုနေပါတယ်။
မူလတန်းကလေးတွေ ကျောင်းပိတ်တယ်ဆိုရင် တချို့မိဘတွေလဲ အလုပ်နားရမှာ ဖြစ်တာကြောင့် ကုမ္ပဏီတွေအနေနဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကို ကူညီပံ့ပိုးပေးဖို့နဲ့ နားလည်ပေးဖို့ လိုအပ်လိမ့်မယ်လို့ ဆရာဝန်တွေက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ အသက် ၁၀နှစ်နဲ့အထက် ကလေးတွေဟာ လူကြီးတွေလိုပဲ ရောဂါကူးစက် နိုင်တာကြောင့် အထူးသဖြင့် အထက်တန်းကျောင်း တွေမှာ အဝေးသင် ပညာရေးကို အလေးပေး အသုံးပြုသင့်တယ်လို့ သူတို့က ပြောခဲ့ပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်မကူးစက်အောင် ကာကွယ်ရာမှာ ချည်ထည်မဟုတ်တဲ့ တစ်ခါသုံး နှာခေါင်းစည်းတွေက အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပမာဏအများကြီး အသုံးပြုဖို့ လိုတာကြောင့် အိမ်ထောင်စုတွေ ကုန်ကျစရိတ်သက်သာအောင် ကလေးတွေ သုံးဖို့အတွက် တစ်ခါသုံးနှာခေါင်းစည်းတွေကို ကျောင်းကနေ အခမဲ့ ဖြန့်ဝေပေးဖို့ စဉ်းစားသင့်တယ်လို့ အဲဒီ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်တွေက ပြောကြား ခဲ့ပါတယ်။
ဂျပန် ကလေးအထူးကုဆရာဝန်များ အဖွဲ့အစည်းရဲ့ဥက္ကဋ္ဌ Oka Akira က ကလေးတွေရဲ့ ကျောင်းနေဘဝ ဘေးကင်းလုံခြုံဖို့ဟာ အလွန် အရေးကြီးတယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ကျောင်းပိတ်တာလိုမျိုး ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချမယ်ဆိုရင် မူလတန်း၊ အလယ်တန်းနဲ့ အထက်တန်း ကျောင်းတွေအတွက် မတူညီတဲ့ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှု တွေလိုအပ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အဲဒီတစ်ကျောင်းချင်းစီက မိမိတို့ကျောင်းနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ သီးခြားစံနှုန်းတွေ သတ်မှတ်သင့်တယ် လို့ သူက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

294. ကလေးတွေ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုများလာခြင်း အကြောင်းရင်းတွေထဲက ကျောင်းတွေမှာ ကလေးတွေ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့အခါ ကာကွယ်တဲ့ လုပ်ဆောင်နည်းများ။

အဖြေ−− ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကလေးတွေအကြား COVID-19 ကူးစက်မှုတွေ မြင့်တက်လာတာကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံ ကူးစက်ရောဂါ သုတေသနဌာနက ကျောင်းတွေအတွက် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆိုင်ရာ အခြေခံ တန်ပြန်ဆောင်ရွက်ချက် အကျဉ်းချုပ် အစီရင်ခံစာတစ်စောင်ကို သြဂုတ်လ ၂၅ ရက်က ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ အစီရင်ခံစာဟာ ကျောင်းတွေအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေအပေါ် အခြေခံပြီး ထုတ်ပြန်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပြန့်ပွားမှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အဲဒီ အစီရင်ခံစာမှာ အသက် ၁၀ နှစ်အောက်ကလေးငယ်တွေကြားမှာ ကူးစက်မှုအရေအတွက် များပြားလာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ မူလတန်းကျောင်းတွေမှာတော့ အစုအပြုံလိုက် ကူးစက်မှုက ကလေးတွေအကြား မဖြစ်ပွားဘူးဆိုတာကို တွေ့ရှိရပါတယ်။ မူလတန်း ဆရာ၊ ဆရာမတွေကြားမှာ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ကူးစက်မှုတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် မူကြိုကျောင်းတွေ၊ တက္ကသိုလ်တွေနဲ့ ကျူရှင်တွေမှာ ကျောင်းသား၊ကျောင်းသူ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို စစ်ဆေးပြီး သူတို့ရဲ့သွားလာလှုပ်ရှားမှုတွေကို အကြောင်းကြားခိုင်းပြီး စာရင်းပြုစုဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။ ကျောင်းတွေအနေနဲ့ ကျောင်းတက် ပျက်ကွက်သူတွေကို စစ်ဆေးပြီး အဲဒီ ကလေးတွေ နေထိုင်ကောင်းမကောင်း စောင့်ကြည့်ဖို့နဲ့ ရောဂါရှိတယ်လို့ သံသယနဲ့ အိမ်မှာနေခိုင်းတဲ့ အချိန်မှာ သူတို့ရဲ့သွားလာလှုပ်ရှားမှုတွေကို အသေအချာ စောင့်ကြည့်ရမယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။ ကျန်းမာရေး ပြဿနာ ထူးထူးခြားခြား မရှိတဲ့ ဆရာ၊ဆရာမအားလုံး ကာကွယ်ဆေး ထိုးဖို့လည်း အဲဒီ အစီရင်ခံစာက အကြံပေးထားပါတယ်။
လူအများအပြား စုဝေးမိစေဖို့ အန္တရာယ်များတယ်လို့ ယူဆရတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုပွဲတွေ ဒါမှမဟုတ် အားကစားပွဲတွေလို ကျောင်းပွဲတွေကို ရက်ရွေ့ဆိုင်းဖို့ ဒါမှမဟုတ် ဖျက်သိမ်းဖို့ စဉ်းစားပါလို့လည်း အဲဒီအစီရင်ခံစာမှာ ကျောင်းတွေကို အကြံပေးထားပါတယ်။ ကျောင်းသားကလပ်အသင်းတွေက မလွှဲမရှောင်သာပဲ တခြားခရိုင်ကို ရက်တိုခရီးထွက်ရတဲ့အခါ ကျောင်းသား ကျောင်းသူတွေဟာ ခရီးမထွက်ခင် ၃ရက်အတွင်း ကိုဗစ်ပိုး ရှိမရှိ PCR နည်းလမ်းနဲ့ စစ်ဆေးပြီးမှ သွားဖို့ အကြံပေးထားပါတယ်။
အွန်လိုင်းစာသင်တန်းတွေ တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်တာအပါအဝင် သတင်း အချက်အလက်နဲ့ ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာကို ထိထိရောက်ရောက် အသုံးပြုဖို့၊ စာသင်ခန်းတွေမှာ လေဝင်လေထွက် ကောင်းမကောင်း သေချာသိရှိရအောင် CO2 monitor လေထဲကကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ပါဝင်မှုနှုန်းကို တိုင်းတာတဲ့ အာရုံခံကိရိယာတွေ တပ်ဆင်ထားဖို့၊ ကျောင်းသားကျောင်းသူတွေရဲ့ ကျန်းမာရေး အခြေအနေကို စောင့်ကြည့်တဲ့ စမတ်ဖုန်း အက်ပလီကေးရှင်းတွေကို အသုံးပြုဖို့နဲ့ ပဋိလှုံ့ဆော်ပစ္စည်း antigen ရှိမရှိ စမ်းသပ်ပေးတဲ့ ကိရိယာတွေ အသုံးပြုပြီး ကျောင်းတွေမှာစစ်ဆေးဖို့လည်း အကြံပေးထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၃၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

293. စျေးဝယ်ကုန်တိုက်နဲ့ စူပါမားကတ်တွေမှာ ဝန်ထမ်းတွေ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဘာကြောင့်ကူးစက်ခံရတာလဲ။

အဖြေ−− စျေးဝယ်ကုန်တိုက်နဲ့ စူပါမားကတ်တွေမှာ ဝန်ထမ်းတွေ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခဲ့တာကြောင့် ဂျပန်
နိုင်ငံ့ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ သုတေသနဌာနက ကျွမ်းကျင်သူတွေကို စေလွှတ်ပြီး အဲဒီနေရာတွေကိုလာတဲ့ စျေးဝယ်သူတွေကြားမှာ ဘာကြောင့် ကူးစက်မှုတွေ ပြန့်ပွားခဲ့ရတယ် ဆိုတာကို စုံစမ်းစစ်ဆေးခဲ့ပါတယ်။
အစုလိုက်အပြုံလိုက် ကူးစက်မှုတွေ ဖြစ်စေခဲ့တဲ့ အကြောင်းရင်းကို စုံစမ်းနေဆဲ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုင်လုပ်ငန်းရှင်တွေက ဆိုပါတယ်။ အဲဒီ ဆိုင်တွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်တားဆီးရေးဆိုင်ရာ တင်းကျပ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။
ကျွမ်းကျင်သူတွေက အဲဒီ စျေးဝယ်ကုန်တိုက်နဲ့ စင်တာ အားလုံးမှာ တွေ့ရှိရတဲ့ တူညီတဲ့ အဓိကအချက်တွေနဲ့ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ကာကွယ်တားဆီးရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို အဆိုပြုထားတဲ့ အစီရင်ခံစာတစ်ခု ပြုစုခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီ အစီရင်ခံစာထဲမှာ အရောင်းဝန်ထမ်းတွေဟာ နှာခေါင်းစည်း တပ်ထားရုံမကဘဲ လက်တွေကိုပါ မကြာခဏဆေးမယ်ဆိုရင် ကူးစက်မှုကို ပိုပြီးကာကွယ်နိုင်မယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။ စျေးဝယ် ကုန်တိုက်နဲ့စင်တာတွေထဲက တချို့အထပ်တွေမှာ စျေးဝယ်သူတွေနဲ့ ပြည့်နေတဲ့ အချိန်က များတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့ အရောင်းဝန်ထမ်းတွေနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့မိသူတွေကို အပြည့်အဝ မစုံစမ်းနိုင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး အဲဒီလို ထိတွေ့ခဲ့သူတွေကို ကောင်းကောင်း မထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။
ကူးစက်မှုတချို့ကတော့ အရောင်းဝန်ထမ်းတွေအတွက် ဖွင့်ထားတဲ့ စားသောက်ဆိုင်နဲ့ နားနေခန်းတွေမှာ အတူရှိခဲ့ရာကနေ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ကူးစက်ခံခဲ့ရတာ ဖြစ်တယ်လို့ အဲဒီ အစီရင်ခံစာထဲမှာ ဆိုထားပါတယ်။
လူစုလူဝေးများတဲ့နေရာမှာ ဖြတ်သန်းသွားလာသူ ဒါမှမဟုတ် စျေးဝယ်သူ အရေအတွက်ကို ကန့်သတ်ဖို့ အဲဒီ အစီရင်ခံစာက တောင်းဆိုထားပါတယ်။
စျေးဆိုင်တန်းတွေထဲက လေထဲမှာ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ပါဝင်မှု တိုင်းထွာပြီး လေဝင်လေထွက်ကောင်းပြီး ဆိုင်ထဲက လေထု သန့်ရှင်းလာစေမယ့် နည်းလမ်းတွေကို တီထွင်လုပ်ဆောင်ကြဖို့ နဲ့ အရောင်းဝန်ထမ်းတွေအတွက် ဖွင့်ထားတဲ့ စားသောက်ဆိုင်တွေနဲ့ နားနေခန်းမှာ ရှိနေစဉ်အတွင်း စကားမပြောကြဖို့ တောင်းဆို ထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

292. ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရပြီး အိမ်မှာ သီးခြားခွဲနေထိုင်ရတဲ့အခါ ဆေးရုံကို အရေးပေါ် ပို့ဆောင်ဖို့ လိုအပ်ပါသလား။

အဖြေ−− ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်သူတွေ တစ်ဟုန်ထိုး များပြားလာတဲ့ကြားမှာ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရတဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီး အရေအတွက်လည်း များပြားလာနေပါတယ်။
တိုကျိုရဲ့ အိမ်နီးချင်းခရိုင်ဖြစ်တဲ့ Chiba မှာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီး တစ်ဦးဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရပြီးနောက် လမစေ့ဘဲ ကလေးမွေးဖို့ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ သူဟာ ဆေးရုံတက်ခွင့်မရဘဲ အိမ်မှာပဲ မွေးဖွားခဲ့ရတဲ့အတွက် အဲဒီ ရင်သွေး သေဆုံးသွားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီဖြစ်ရပ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက်မှာ ဂျပန် သားဖွားနှင့်မီးယပ် အဖွဲ့အစည်းနဲ့ ဂျပန် သားဖွားဆရာဝန်နဲ့ မီးယပ်ရောဂါပါရဂူ များအသင်းတို့က ကိုယ်ဝန်ဆောင်တွေအနေနဲ့ ကိုဗစ်ကူးစက်ခံရရင် အရေးပေါ်ကားခေါ်ပြီး ဆေးရုံပို့ရမယ့် အခြေအနေရှိတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး သိထားသင့်တဲ့ အချက်တွေကို ပြောပြထားပါတယ်။ အဲဒီ အချက်တွေကို သက်ဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ အင်တာနက် စာမျက်နှာမှာ ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။
အဲဒီ လမ်းညွှန်ချက်တွေအရ အိမ်မှာ သီးခြားခွဲနေထိုင်နေရတဲ့ ကိုဗစ်ရောဂါပိုးရှိသူ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေဟာ အခုပြောပြမယ့် ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်ပေါ်ရင် ပြသနေကျ ဆရာဝန် ဒါမှမဟုတ် ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေး စင်တာကို ချက်ခြင်းဆက်သွယ်ဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။
1. တစ်နာရီအတွင်း ၂ကြိမ်ထက်ကျော်ပြီး အသက်ရှူရ ခက်ခဲလာရင် သတိထားပါ။
2. အိမ်သာသွားတာစတဲ့ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုခု လုပ်တဲ့အခါ မောလာရင် သတိထားပါ။
3. နှလုံးခုန်နှုန်းက တစ်မိနစ်မှာ အကြိမ် ၁၁၀ ဒါမှမဟုတ် ၁၁၀ ကျော်တာ ၊ တစ်မိနစ်မှာ အသက်ရှူနှုန်း အကြိမ် ၂၀ ဒါမှမဟုတ် အကြိမ် ၂၀ ကျော်လာပြီ ဆိုရင် သတိထားပါ။
4. ၁နာရီ လောက် အနားယူနေတာတောင်မှ သွေးထဲမှာ ပါဝင်တဲ့ အောက်ဆီဂျင် ပမာဏ ၉၃ ရာခိုင်နှုန်း ကနေ ၉၄ရာခိုင်နှုန်း အထိပဲ ရှိနေပြီး အဲဒီထက် ပိုမတက်လာရင် ဆေးရုံ ဒါမှမဟုတ် ပြနေကျ သားဖွားမီးယပ် ဆရာဝန်ကို ချက်ခြင်းဆက်သွယ်ပါ။
လမ်းညွှန်ချက်တွေထဲက အရေးပေါ်ကား ချက်ခြင်းခေါ်ယူရမယ့် ရောဂါလက္ခဏာတွေကတော့
1. အသက်ရှူမဝဖြစ်ပြီး ဝါကျတစ်ကြောင်းတောင်မှ စကားဆုံးအောင် မပြောနိုင်တော့ရင် ချက်ခြင်း အရေးပေါ်ကားခေါ်ပါ။
2. သွေးတွင်း အောက်ဆီဂျင်ပမာဏ ၉၂ ရာခိုင်နှုန်း ဒါမှမဟုတ် အဲဒီအောက်ကို ကျသွားရင် ချက်ခြင်း အရေးပေါ်ကားခေါ်ပါ။
အရေးပေါ်ကား ခေါ်ဖို့လိုအပ်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာ အခြေအနေ မဟုတ်ဘူး ဆိုရင်တောင်မှ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေဟာ ရောဂါကြောင့် ကလေးစောမွေးတာ ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိတဲ့အတွက် ဆေးရုံတက်ခွင့်ရအောင် ကြိုးစားပေးစေချင်တယ်လို့ သားဖွားနဲ့ မီးယပ်ရောဂါ ပါရဂူတွေက အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းတွေကို တောင်းဆိုထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အိမ်မှာ သီးခြားခွဲနေထိုင်တဲ့ ကိုဗစ်လူနာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေရဲ့ သွေးတွင်း အောက်ဆီဂျင် ပမာဏကို နေ့စဉ် စောင့်ကြည့်နိုင်မယ့် အခြေအနေတစ်ခု ဖန်တီးပေးဖို့လည်း အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်းတွေကို သူတို့က တောင်းဆိုထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

291. တစ်ဦးတည်း နေထိုင်သူတွေ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်တွေ့ရှိလို့ အိမ်မှာ သီးခြားခွဲနေထိုင်ရုံကလွဲပြီး တခြားရွေးချယ်စရာမရှိတဲ့အခါမျိုးမှာ ဘာတွေကို သတိထားရမလဲ။

အဖြေ−− လတ်တလော ဂျပန်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်သူတွေ များပြားလာပြီး ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရပေမဲ့ ဆေးရုံတက်ခွင့်မရဘဲ မိမိနေအိမ်မှာပဲ သီးခြားခွဲ နေထိုင်နေရတဲ့သူ အရေအတွက် စံချိန်တင် မြင့်တက်လာပါတယ်။
ကျန်းမာရေးနဲ့ လူမှုဖူလုံရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာတက္ကသိုလ်ရဲ့ ပါမောက္ခ Matsumoto Tetsuya ဟာ ကူးစက်ရောဂါ ကာကွယ်တားဆီးရေး ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ဦးတည်းနေထိုင်သူတွေ အနေနဲ့ ကိုဗစ် ဖြစ်တဲ့အခါ မိမိရဲ့ သူငယ်ချင်းတွေ ဒါမှမဟုတ် မိသားစုဝင်တွေနဲ့ မကြာခဏ အဆက်အသွယ် လုပ်ထားသင့်ပါတယ်။ ဒါမှ ကူးစက်ခံရပြီး အဆက်အသွယ် မလုပ်နိုင်တဲ့အခါ အခြေအနေဆိုးနေပြီ ဆိုတာကို မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းတွေနဲ့ မိသားစုဝင်တွေက သိရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အပြင်မှာ လူချင်း တွေ့စရာ မလိုပါဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။
ကူးစက်ခံရပြီးတဲ့နောက် ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်ပေါ်နေပေမဲ့ မြို့နယ်ကျန်းမာရေးဌာနကို တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်လို့ မရဘူးဆိုပြီး ဘာမှမလုပ်ပဲ အိမ်မှာဒီတိုင်းနေရင် အခြေအနေ ပိုဆိုးလာရင်တောင် အရေးပေါ်ကားကို ကိုယ်တိုင်မခေါ်နိုင်တာမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကိုယ့်ကို ကူညီနိုင်မယ့်သူတွေကို စဉ်းစားထားပြီး အရေးပေါ်အခြေအနေ မဖြစ်ခင်မှာ အဆက်အသွယ် ယူထားဖို့ အရေးကြီးတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ရောဂါကူးစက်ခံရပြီး အိမ်မှာ တစ်ယောက်တည်း နေထိုင်ရတဲ့အခါမျိုးမှာ အရေးပေါ်အခြေအနေ မဖြစ်ခင် လိုအပ်တဲ့ အစားအစာတွေ၊ သောက်ရေနဲ့ ပိုးသတ်ဆေးဝါးတွေ၊ အဖျားကျဆေးတွေကို ကြိုတင်ဝယ်ယူ စုဆောင်းထားဖို့လည်း ပါမောက္ခ Matsumoto က တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် မကူးစက်ခင် အဲဒီလို ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု မလုပ်ထားသူတွေအနေနဲ့ သူငယ်ချင်း ဒါမှမဟုတ် မိသားစုဝင် တစ်ဦးဦးကို ဖုန်းဆက်ခေါ်ဆိုပြီး အစားအစာနဲ့ တခြား လိုအပ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကို အိမ်တံခါးပေါက် အပြင်ဘက်မှာ လာပို့ပေးဖို့ အကူအညီတောင်းရပါမယ်လို့ သူက အကြံပြုထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

290. အိမ်မှာ သီးသန့်ခွဲနေထိုင်စဉ်အတွင်း အိမ်သားတွေကို ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု မရှိအောင် ကာကွယ်တားဆီးရမယ့် နည်းလမ်းတွေက ဘာတွေလဲ။

အဖြေ−− ဂျပန်မှာ လတ်တလော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်သူတွေ များပြားလာပြီး ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရပေမဲ့ ဆေးရုံတက်ခွင့်မရဘဲ မိမိနေအိမ်မှာပဲ သီးခြားခွဲ နေထိုင်နေရတဲ့သူ အရေအတွက် စံချိန်တင် မြင့်တက်လာပါတယ်။ အမြန်ဆုံး ပြုစုကုသမှု ခံယူဖို့လိုအပ်တဲ့ “အရေးပေါ်အဆင့်ရောက်နေတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ”အကြောင်းနဲ့ အိမ်မှာ သီးခြားခွဲ နေထိုင်စဉ်အတွင်း အိမ်သားတွေကို ဗိုင်းရပ်စ် မကူးစက်အောင် ဘယ်လို ကာကွယ်မှုတွေ လုပ်နိုင်တယ်ဆိုတာကို ကျွမ်းကျင်သူအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က Twitter လူမှုကွန်ယက် စာမျက်နှာမှာ တင်ခဲ့ပါတယ်။
အိမ်မှာသီးခြားခွဲနေထိုင်စဉ်အတွင်း အိမ်သားတွေကို ဗိုင်းရပ်စ်မကူးစက်အောင် လိုက်နာရမယ့် နည်းလမ်း ၈ခုကို ကိုရိုနာတိုက်ဖျက်ရေး ကြိုးပမ်းချက်တွေမှာ ပါဝင်တဲ့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးနဲ့ တစ်ကိုယ်ရည် သန့်ရှင်းမှုဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် စေတနာ့ဝန်ထမ်း အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က စာရင်းပြုစု ပေးထားပါတယ်။ အဲဒါတွေကတော့
1. ကိုဗစ်လူနာနဲ့ တခြား အိမ်မှာနေထိုင်သူတွေဟာ သီးခန့်အခန်းခွဲပြီး နေထိုင်ရပါမယ်။
2. လူနာကိုယ်တိုင်ရော လူနာပြုစုစောင့်ရှောက်သူရော ၂ဦးစလုံး နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်ရပါမယ်။
3. ကိုဗစ်လူနာ ပြုစုစောင့်ရှောက်သူကို အတတ်နိုင်ဆုံး တစ်ဦးတည်းပဲ သတ်မှတ် ထားသင့်ပါတယ်။
4. လူနာရော ပြုစုစောင့်ရှောက်သူပါ လက်တွေကို မကြာခဏ ဆေးကြောသင့်ပါတယ်။
5. အခန်းထဲမှာ တစ်နေ့လုံး လေဝင်လေထွက် ကောင်းအောင် လုပ်ပေးထားရပါမယ်။
6. တံခါးလက်ကိုင်၊ လှေကားလက်တန်းတွေလို မကြာခဏ ထိတွေ့မှုရှိနိုင်မယ့် မျက်နှာပြင်တွေကို ပိုးသတ်ဆေး ဒါမှမဟုတ် ဆပ်ပြာနဲ့ မကြာခဏ သန့်ရှင်းရေး လုပ်ပေးရပါမယ်။
7. ညစ်ပေနေတဲ့ စားပွဲခင်း အိပ်ရာခင်းလို အထည်တွေနဲ့ အင်္ကျီအဝတ်အစားတွေကို မကြာခဏ လျှော်ဖွတ်ပေးရပါမယ်။
8. အမှိုက်တွေကို အိတ်ထဲမှာ လုံလုံခြုံခြုံထည့်ပြီး ကြိုးချည်ပြီးမှ လွှင့်ပစ်ရပါမယ်။
ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစင်တာရဲ့ တစ်စုံတစ်ရာ ဆက်သွယ်မှု ဒါမှမဟုတ် ဆေးခန်းတွေရဲ့ ဘာလုပ်ဆောင်ရမယ်ဆိုတဲ့ ညွှန်ကြားချက်မပါဘဲနဲ့ အိမ်မှာနေထိုင်နေကြတဲ့ ကိုဗစ်လူနာတွေ များပြားလာတာကြောင့် လိုအပ်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ မပို့မဖြစ် ပို့ပေးဖို့ လိုတယ်လို့ အဲဒီအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။ ရောဂါကူးစက်ခံရပြီး အိမ်မှာပဲ နေရသူတွေအနေနဲ့ ဒီအချက်တွေကို သတိထား လုပ်ဆောင်ကြပါ။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

289. အိမ်မှာ သီးခြားခွဲနေထိုင်တဲ့ အခါ ဘာတွေကို သတိထားရမလဲ။

အဖြေ−− ဂျပန်မှာ လတ်တလော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်သူတွေ များပြားလာပြီး ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရပေမဲ့ ဆေးရုံတက်ခွင့်မရဘဲ မိမိနေအိမ်မှာပဲ သီးခြားခွဲ နေထိုင်နေရတဲ့သူ အရေအတွက် စံချိန်တင် မြင့်တက်လာပါတယ်။ အမြန်ဆုံး ပြုစုကုသမှု ခံယူဖို့လိုအပ်တဲ့ “အရေးပေါ်အဆင့်ရောက်နေတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ”အကြောင်းနဲ့ အိမ်မှာ သီးခြားခွဲ နေထိုင်စဉ်အတွင်း အိမ်သားတွေကို ဗိုင်းရပ်စ် မကူးစက်အောင် ဘယ်လို ကာကွယ်မှုတွေ လုပ်နိုင်တယ်ဆိုတာကို ကျွမ်းကျင်သူအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က Twitter လူမှုကွန်ယက် စာမျက်နှာမှာ တင်ခဲ့ပါတယ်။
သြဂုတ်လ ၁၇ရက်နေ့ က ကိုရိုနာတိုက်ဖျက်ရေး ကြိုးပမ်းချက်တွေမှာ ပါဝင်တဲ့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးနဲ့ တစ်ကိုယ်ရည် သန့်ရှင်းမှုဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် စေတနာ့ဝန်ထမ်း အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က နေအိမ်မှာ သီးခြားခွဲနေထိုင်တဲ့အခါ ဂရုစိုက်ရမယ့် အချက်အလက်တွေကို စုစည်းပြီး Twitter မှာ တင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအဖွဲ့က ဆေးရုံကား ခေါ်ယူရမယ့် သတိပေးချက်တွေဖြစ်တဲ့ “အရေးပေါ်အဆင့်ရောက်နေတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာ” ၁၃ ချက် ကို စာရင်းပြုထားပါတယ်။ အဲဒီထဲက အရေးကြီးတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာ ၉ ခုကို ကူးစက်ခံရသူတွေ မိမိဘာသာ စစ်ဆေးနိုင်အောင် ပြောပြပါမယ်။
1. နှုတ်ခမ်းပြာနှမ်းလာရင် သတိထားပါ။
2. အသက်ရှူမမှန်ဘဲ မောလာရင် သတိထားပါ။
3. ရုတ်တရက် အသက်ရှူမဝဖြစ်လာရင် သတိထားပါ။
4. နေ့စဉ် ပုံမှန်လှုပ်ရှားမှုမှာ အသက်ရှူရခက်ခဲလာရင် သတိထားပါ။
5. ရင်ဘတ်အောင့် လာရင် သတိထားပါ။ ။
6. လဲနေစဉ်မှာ အသက်မရှူနိုင်ဘဲ ထိုင်နေမှ အသက်ရှူလို့ ရတယ် ဆိုရင် သတိထားပါ။
7. ပခုံးပင့်ပြီး အားယူရင်း အသက်ရှူနေရရင် သတိထားပါ။ ။
8. ရုတ်တရက် အသက်ရှူသံ ပြင်းပြီး အသံထွက်ပြီး အသက်ရှူနေရရင် သတိထားပါ။ ။
9. သွေးခုန်နှုန်းမမှန်တော့ဘူးလို့ ခံစားလာရရင် သတိထားပါ။ ။
မိသားစုဝင်တွေနဲ့ တစ်အိမ်တည်းမှာ အတူနေထိုင်တဲ့ တခြားသူတွေလည်း အခု ပြောပြမယ့် ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်မဖြစ် စောင့်ကြည့်ဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။
1. မျက်နှာက သိသိသာသာ ဖြူဖျော့လာမယ်ဆိုရင် သတိထားပါ။
2. ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ အမူအကျင့်တွေ လုပ်လာရင် သတိထားပါ။
3. ခေါ်လိုက်ရင် တုံ့ပြန်ဖို့ အားနည်းနေတာ၊တွေးဝေမိန်းမော နေတယ်ဆိုရင် သတိထားပါ။
4. ခေါ်လိုက်လို့ လုံးဝ ပြန်မထူးတော့ဘူးဆိုရင် သတိထားပါ။
ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစနစ် ဝန်နဲ့အား မမျှမတ ဖြစ်နေတဲ့ နေရာတွေမှာ ဆိုရင် ကိုဗစ်လူနာတွေကို အဲဒီ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်လာရင်တောင် ဆေးရုံပို့ဖို့ နဲ့ ဆေးရုံကား ခေါ်ဖို့မှာ အချိန်အတော်ကြာ နိုင်ဖွယ်ရှိတယ်လို့ အဲဒီ အဖွဲ့က ဆိုပါတယ်။ အဲဒီအချိန်အတွင်း အခြေအနေ ဆိုးရွားလာမှာ စိုးရိမ်သူတွေ အနေနဲ့ ဒေသန္တရ ကျန်းမာရေးဌာန ဒါမှမဟုတ် ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဆိုင်ရာ အရေးပေါ် တယ်လီဖုန်း တွေမှာရှိတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် စမ်းသစ်စစ်ဆေးပေးတဲ့ ဆရာဝန် တစ်ဦးဦးဆီကို ဖုန်းခေါ်ဆိုဖို့ အဲဒီအဖွဲ့က အကြံပြုထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၂၃ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

288. Delta ဗိုင်းရပ်စ်ဟာ တခြား မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်တဲ့ Lambda ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ဘယ်လိုကွဲပြားသလဲ။

အဖြေ−− Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အလွန်အမင်း ကူးစက်နေတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
၂၀၂၀ခုနှစ် သြဂုတ်လမှာ Lambda အမျိုးအစား မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို တောင်အမေရိက မှာရှိတဲ့ Peruနိုင်ငံမှာ ပထမဆုံး တွေ့ရှိကြောင်း အတည်ပြုခဲ့တယ်လို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ WHO က ဆိုပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အဲဒီ မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ Peru ၊ Chile နဲ့ Ecuador နိုင်ငံတို့လို တောင်အမေရိကနိုင်ငံတွေမှာ ကူးစက်ပျံ့နှံ့နေတာ ဖြစ်တယ်လို့ WHO က ပြောပါတယ်။
ကမ္ဘာတစ်၀န်းမှာတွေ့ရှိတဲ့ နိုဗယ်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်ပ် အမျိုးအစားတွေရဲ့ မျိုးရိုးဗီဇတွေကို မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ GISAID ရဲ့ website မှာ သြဂုတ်လ ၁၅ရက်နေ့အထိ Lambda မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို နိုင်ငံ ၃၄ ခုမှာ တွေ့ရှိခဲ့ရတယ်လို့ အစီရင်ခံထားပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့ သီတင်းပတ် ၄ပတ်ကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် အဲဒီ မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် နဲ့ ဆိုင်တဲ့ သတင်းအများစုက Chile နိုင်ငံကနေ ဒီ website ကို သတင်းပေးပို့ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
Lambda မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဟာ မူလပထမဆုံး ထွက်ပေါ်လာတဲ့ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ထက် ပိုမိုကူးစက်နိုင်စွမ်း ရှိပုံရတာအပြင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်တဲ့ ပဋိပစ္စည်းရဲ့ အစွမ်းကို လျော့ကျသွားအောင် လုပ်နိုင်စွမ်း ရှိပုံရပါတယ်။
အဲဒါကြောင့် WHO က Lambda မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို Variant of interest (VOI) လို့ခေါ်တဲ့ “သတိထားစောင့်ကြည့်ရမယ့် မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်” အဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ လတ်တလောမှာ Lambda ဗိုင်းရပ်စ်ဟာ WHO က Variant of concern (VOC) လို့ခေါ်တဲ့ “စိုးရိမ်ရတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်” အဖြစ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ Delta နဲ့ Alpha မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်တွေလိုမျိုး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု မရှိသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ဂျပန် နိုင်ငံ့ကူးစက်ရောဂါ ဆိုင်ရာဌာနက Lambda မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို VOC “စိုးရိမ်ရတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်” ဒါမှမဟုတ် VOI “သတိထားစောင့်ကြည့်ရမယ့် မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်” ဆိုပြီး အမျိုးအစား မခွဲခြားရသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။
Lambda မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဟာ ဘယ်လောက်ထိ ကူးစက်နိုင်စွမ်း ရှိတယ်ဆိုတာနဲ့ ရောဂါလက္ခဏာ ဘယ်လောက် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖြစ်စေနိုင်တယ်ဆိုတာ မသိရှိရသေးပါဘူး။ အဲဒီ မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်က ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေရဲ့ ထိရောက်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သလား၊ ကာကွယ်ဆေးရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ကို ကျဆင်းသွားစေသလားဆိုတာတွေကို ပိုမိုလေ့လာမှုတွေ လုပ်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ WHO က ပြောပါတယ်။
တကယ်တော့ Lambda မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်ထက် ပိုစောပြီး စစ်ဆေးတွေ့ရှိခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်က ပိုပြီး အလျင်အမြန် ကူးစက်ပျံ့နှံ့နေပြီး နိုင်ငံအများအပြားမှာ မကြုံဖူးတဲ့ ပြဿနာတွေ ဖြစ်လို့နေပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

287. Delta အမျိုးအစား မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အတွက် လက်ရှိ ကာကွယ်ဆေးတွေက ထိရောက်မှုရှိရဲ့လား။

အဖြေ−− Delta ဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ကူးစက်မှု အရမ်းများနေတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
Deltaမျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်ကို ကာကွယ်ဆေးက ထိရောက်မှုရှိရဲ့လား ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်း WHO က ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့က အစီရင်ခံစာတစ်စောင် ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ အဲဒီ အစီရင်ခံစာ မှာ Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ကာကွယ်ဆေးကြောင့်ထွက်တဲ့ ကိုယ်ခံစွမ်းအား ပဋိပစ္စည်းအရေအတွက် ပမာဏကို လျော့ကျစေတယ်ဆိုတဲ့ ဓာတ်ခွဲခန်းထဲမှာပဲ စမ်းရသေးတဲ့ သုတေသနအရ တွေ့ရှိခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ ကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ ထိရောက်မှု အရည်အသွေးနိမ့်သွားတယ်လို့ ဆိုလိုတာမဟုတ်ကြောင်း WHO က ဆိုပါတယ်။
WHO က AstraZeneca ဒါမှမဟုတ် Pfizer ကာကွယ်ဆေးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နှိုင်းယှဉ်အကဲဖြတ်ချက်တစ်ခုမှာတော့ ကိုရိုနာရောဂါလက္ခဏာ ဖြစ်ပေါ်မှုနဲ့ ကူးစက်မှုတွေကို ကာကွယ်တဲ့နေရာမှာ Alpha မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အပေါ် ထိရောက်မှု ပိုရှိပြီး Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အပေါ် ထိရောက်မှုနည်းတာ တွေ့ရကြောင်း။ ရောဂါပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖြစ်မှုကို ကာကွယ်တဲ့နေရာမှာတော့ အဲဒီ ကာကွယ်ဆေး ၂မျိုးလုံး ထိရောက်မှု ရှိပြီး ကြီးကြီးမားမား ကွာခြားမှု မရှိဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

286. Delta အမျိုးအစား မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ရောဂါလက္ခဏာ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖြစ်စေသလား။

အဖြေ−− Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်က လတ်တလော ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ ကူးစက်မှု အရမ်းမြင့်မားနေပါတယ်။
Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ရင် ပိုပြီး ရောဂါပြင်းထန်နိုင်သလား ဆိုတာကို ကွဲကွဲပြားပြား မသိရသေးပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ ကနေဒါနိုင်ငံက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရသူ ၂၀၀,၀၀၀ (၂သိန်း)ကျော်ရဲ့ အချက်အလက်တွေကို လေ့လာမှု တစ်ခုလုပ်တဲ့အခါ Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ရိုးရိုး ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်တာထက် ဆေးရုံတက်ကုသရတာ ၁၂၀ ရာခိုင်နှုန်း ပိုများပါတယ်၊ ICU အရေးပေါ် အသက်လုပြီး ဆေးကုသတာခံယူရမှု ၂၈၇ ရာခိုင်နှုန်းရှိပြီး၊ သေဆုံးနိုင်ခြေ ကတော့ ၁၃၇ ရာခိုင်နှုန်း များတာကို တွေ့ရှိခဲ့ရတယ်လို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်း WHO က ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၁၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

285. Delta အမျိုးအစား မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဆိုတာဘာလဲ။ Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဘယ်လောက်ထိ ကူးစက်ပြန့်ပွားနိုင်စွမ်း ရှိသလဲ။

အဖြေ- Delta အမျိုးအစား မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်က လတ်တလော ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ အလွန်ကူးစက်မှုမြင့်မားနေတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်း WHO က Delta အမျိုးအစား မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလမှာ ပထမဆုံး တွေ့ရှိခဲ့တယ်လို့ အတည်ပြုထား ပါတယ်။ အဲဒီနောက် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ အဲဒီမျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပြန့်ပွားပြီး သြဂုတ်လအစောပိုင်းထဲမှာ နိုင်ငံနဲ့ဒေသပေါင်း ၁၃၀ ကျော်မှာ ကူးစက်နေတာ တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ Delta ပိုးကို မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားတွေထဲမှာ အန္တရာယ်အရှိဆုံး Variant of concern (VOC) လို့ခေါ်တဲ့ “စိုးရိမ်ရတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်” စာရင်းမှာ WHO က ထည့်သွင်းခဲ့ပါတယ်။
Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ မူလပထမဆုံး ထွက်လာတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ဗြိတိန်မှာ ပထမဆုံး စစ်ဆေးတွေ့ရှိခဲ့တဲ့ Alpha မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်တွေထက် ပိုပြီး ကူးစက်လွယ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အဖွဲ့က Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ မူလပထမ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ထက် ကူးစက်နိုင်စွမ်း ၁.၈၇ ဆ ရှိပြီး Alpha မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ထက် ၁.၃ ဆ ပိုကူးစက်နိုင်စွမ်း ရှိတယ်လို့ ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့မှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ပြည်တွင်းပြည်ပက တခြားသုတေသနတွေမှာတော့ Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ သာမန် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်တွေထက် ၂ဆ နီးပါးကူးစက်နိုင်စွမ်း ရှိပြီး Alpha မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ထက် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုကူးစက်နိုင် စွမ်းရှိ တယ်ဆိုတာ သိခဲ့ရပါတယ်။
တရုတ်သိပ္ပံပညာရှင်အဖွဲ့ရဲ့ သုတေသနပြုချက်မှာတော့ Deltaဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစား ကူးစက်ခံရသူတွေမှာ တွေ့ရှိရတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပမာဏဟာ သာမန်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရသူတွေထက် ပိုးပမာဏ အဆ ၁၂၀၀ လောက် ပိုများတယ်လို့ ဆိုကြောင်း WHO က ပြောပါတယ်။
ဇူလိုင်လကုန်အထိ တိုကျိုဒေသတစ်ဝိုက်နဲ့ အိမ်နီးချင်းခရိုင်တွေ ဖြစ်တဲ့ စိုင်းတာမ၊ ချိဘနဲ့ ခါနာ့ဂါဝ တွေမှာ Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ဝန်းကျင်ရှိပြီး အိုစာကာ၊ ကျိုတိုနဲ့ ဟယောဂိုးခရိုင်တွေမှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ကူးစက်မှုရှိတယ်လို့ ဂျပန် နိုင်ငံ့ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာဌာနက ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့မှာ အချက်အလက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

284. ကာကွယ်ဆေး တတိယအကြိမ် ထပ်ထိုးတဲ့အခါ အရင်တစ်ခေါက် ထိုးတုန်းကနဲ့မတူတဲ့ တခြားကုမ္ပဏီ ထုတ် ကိုဗစ် ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးရင်ရသလား။

အဖြေ- တချို့နိုင်ငံတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသူတွေကို ကာကွယ်ဆေးထပ်ထိုးဖို့ လုပ်ဆောင်နေကြပါတယ်။
“ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသူတွေက ကာကွယ်ဆေး ထပ်ထိုးဖို့ လိုအပ်သလား။ ကာကွယ်ဆေး နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်ထိုးတဲ့အခါ အရင်တစ်ခေါက်နဲ့ မတူညီတဲ့ အမျိုးအစားကို ထိုးရင်ရသလား” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တိုကျိုဆေးဘက်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်ပါမောက္ခ Hamada Atsuo က တတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့အခါ ပထမအကြိမ်နဲ့ဒုတိယအကြိမ်က ထိုးခဲ့တဲ့ ကာကွယ်ဆေးကိုပဲ ထိုးသင့်သလား၊ ကာကွယ်ဆေးထုတ်တဲ့ နိုင်ငံ၊ ကုမ္ပဏီမတူလည်း ထိုးလို့ရလားဆိုတာကို အတိအကျ သတ်မှတ်ထားတာ မရှိသေးဘူးလို့ ပြောပါတယ်။
ဗြိတိန်မှာတော့ ဒုတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးအပြီး သီတင်းပတ် ၁၀ပတ်ကနေ ၁၂ ပတ်အကြာမှာ နောက်ထပ်ကာကွယ်ဆေး ထပ်ထိုးရင် ကိုယ်ခံစွမ်းအားစနစ် ပိုအားကောင်းလာစေမလား ဆိုတာကို လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု ပြုလုပ်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဗြိတိန်အစိုးရက နောက်ထပ်ကာကွယ်ဆေးထိုးတာမှာ ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစား ၇ မျိုးခွဲပြီး ထိရောက်မှုအစွမ်းကို နှိုင်းယှဉ် ကြည့်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
Pfizer နဲ့ Moderna နှစ်မျိုးစလုံးက mRNA ကာကွယ်ဆေးတွေ ဖြစ်တာမို့ ဘယ်ဟာကို ထပ်ထိုးထိုး ပြဿနာမရှိဘူးလို့ ပါမောက္ခ Hamada က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အချက်အလက်တွေ မရှိသေးတာကြောင့် လေ့လာရဦးမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရှိပြီးသား ကာကွယ်ဆေးကိုပဲ ထိုးမလား ဒါမှမဟုတ် မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားကို တုံ့ပြန်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးအသစ်ကို ထိုးမလား ဆိုတာ သေချာစဉ်းစားဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ လည်း သူက ထောက်ပြပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၁၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

283. ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသူတွေက ကာကွယ်ဆေး ထပ်ထိုးဖို့ လိုအပ်သလား ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အမေရိကန် ဇီဝနည်းပညာကုမ္ပဏီ Moderna ရဲ့ကြေညာချက်။

အဖြေ- တချို့နိုင်ငံတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသူတွေကို ကာကွယ်ဆေးထပ်ထိုးဖို့ လုပ်ဆောင်နေကြပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသူတွေက ကာကွယ်ဆေး ထပ်ထိုးဖို့ လိုအပ်သလား။ အဲဒီလို ကာကွယ်ဆေးထပ်ထိုးတာဟာ ရောဂါမကူးစက်အောင် ပိုပြီး ကာကွယ်နိုင်သလား ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အမေရိကန် ဇီဝနည်းပညာကုမ္ပဏီ Moderna က အခုလို ကြေညာထားပါတယ်။
သြဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့မှာ Moderna ကုမ္ပဏီက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးအတွက် ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှု အပြင် မျိုးဗီဇပြောင်း ပိုးအသစ်အတွက် ထုတ်လုပ်နေတဲ့ ကာကွယ်ဆေးအသစ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
ကူးစက်မှုမြန်တဲ့ Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးရဲ့ ကူးစက်မှုတွေ အလွန်များပြားလာတာကြောင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားပြီးသူတွေအနေနဲ့ တတိယအကြိမ် ဆေးထပ်ထိုးဖို့ လိုအပ်လာနိုင်တယ်လို့ အဲဒီ ကုမ္ပဏီက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
Moderna ကုမ္ပဏီက သူရဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးဟာ ဒုတိယအကြိမ်ထိုးပြီးတဲ့နောက် ၆လအထိ ရောဂါကူးစက်ခံရလည်း ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ မဖြစ်နိုင်အောင် ၉၃ ရာခိုင်နှုန်း ကာကွယ်ပေးတယ် လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အထူးသဖြင့် Delta အမျိုးအစား မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေ များနေတာနဲ့အမျှ လက်ရှိကာကွယ်ဆေးရဲ့အစွမ်းက ကျဆင်းလာမယ်လို့ ယူဆရပြီး ကာကွယ်ဆေး ၂ကြိမ်ထိုးပြီးသူတွေလည်း ဒီနှစ် မကုန်ခင်မှာ ကာကွယ်ဆေး နောက်ထပ်တစ်ကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ လိုအပ်လာလိမ့်မယ်” လို့ အဲဒီ ကုမ္ပဏီက ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၁၃ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

282. ကြိုတင်ပြီး လက်တွေ့စမ်းသပ်တဲ့အနေနဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး တတိယအကြိမ်ထိုးထားသူတွေမှာ ကိုယ်ခံစွမ်းအား ပဋိပစ္စည်း တက်လာတယ်ဆိုတာ ပြသသလား။

အဖြေ- တချို့နိုင်ငံတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသူတွေကို ကာကွယ်ဆေးထပ်ထိုးဖို့ လုပ်ဆောင်နေကြပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသူတွေက ကာကွယ်ဆေး ထပ်ထိုးဖို့ လိုအပ်သလား။
အဲဒီလို ကာကွယ်ဆေးထပ်ထိုးတာဟာ ရောဂါမကူးစက်အောင် ပိုပြီး ကာကွယ်နိုင်သလား။
ကြိုတင်ပြီး လက်တွေ့စမ်းသပ်တဲ့အနေနဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး တတိယအကြိမ်ထိုးထားသူတွေမှာ ကိုယ်ခံစွမ်းအား ပဋိပစ္စည်း တက်လာတယ်ဆိုတာ ပြသလား ဆိုတာတွေကို ဖြေကြားပါမယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်သူတွေက တတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးတာဟာ ထိရောက်မှု ရှိမရှိဆို လက်တွေ့စမ်းသပ် ကြည့်နေကြပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့မှာ လက်တွေ့စမ်းသပ်ခဲ့တဲ့ ရလဒ်တွေကို Pfizer ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီက ထုတ်ပြန်ခဲ့တာကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် အသက် ၁၈နှစ်ကနေ ၅၅ နှစ်ကြား ရှိသူတွေကို တတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့အခါမှာ Delta လို့ခေါ်တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားကို တိုက်ထုတ်တဲ့ ကိုယ်ခံစွမ်းအား ပဋိပစ္စည်းတွေရဲ့ ပမာဏဟာ ဒုတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးချိန်ကထက် ၅ဆ တိုးလာတယ်လို့ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ အသက် ၆၅ ကနေ အသက် ၈၅ ကြားရှိသူတွေကို တတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးတာမှာတော့ ပဋိပစ္စည်းတွေရဲ့ ပမာဏဟာ ၁၁ဆ တိုးလာတယ်လို့ အဲဒီရလဒ်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
တိုကျိုဆေးတက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ Hamada Atsuo က အဲဒီ အချက်အလက်တွေဟာ ကုမ္ပဏီတစ်ခုထဲကပဲ ရရှိထားတာဖြစ်ပြီး နောက်ထပ် အချက်အလက်တွေကို သတိထား စောင့်ကြည့်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို တိုက်ထုတ်မယ့် ကိုယ်ခံစွမ်းအား မြှင့်တင်ဖို့အတွက် တတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ လိုအပ်လာနိုင်ခြေ ရှိတယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၁၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

281. ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသူတွေက ကာကွယ်ဆေးထပ်ထိုးဖို့ လိုအပ်သလား ဆိုတာနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အစ္စရေးရဲ့ အစီရင်ခံစာ ။

အဖြေ- တချို့နိုင်ငံတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသူတွေကိုပဲ ကာကွယ်ဆေးထပ်ထိုးဖို့ လုပ်ဆောင်နေကြပါတယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးသူတွေမှာ အချိန်ကြာလာတာနဲ့ အမျှ ဆေးရဲ့ထိရောက်မှု ကျဆင်းလာတာကို အစ္စရေးရဲ့ အစီရင်ခံစာ တစ်ခုမှာ အတည်ပြုထားပါတယ်။
အစ္စရေးနိုင်ငံဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးကို ကမ္ဘာပေါ်မှာ အစောဆုံး ထိုးပေးခဲ့တဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံတွင်းမှာ Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေကြောင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်မေလမှာ ကာကွယ်ဆေးရဲ့ထိရောက်မှု ၉၄ ရာခိုင်နှုန်းရှိခဲ့တာကနေ ဇွန်လရောက်တဲ့အခါမှာ ထိရောက်မှု အစွမ်းက ၆၄ ရာခိုင်နှုန်းကို ကျဆင်းသွားတယ်လို့ သတင်းပေးပို့လာတာ ရခဲ့ပါတယ်။ ဒါကိုကြည့်ပြီး ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှုဟာ အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ လျော့ကျလာတယ်ဆိုတာကို အစ္စရေးက သုတေသီတွေ လက်ခံလာပါတယ်။ အစိုးရဟာ ကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ဖို့ ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှုကို မြှင့်တင်တဲ့အနေနဲ့ ပြည်သူတွေကို တတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ စတင်ခဲ့ပါတယ်။
Tokyo Medical University က ပါမောက္ခ Atsuo Hamada ဟာ မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ရေးအတွက် လက်ရှိအသုံးပြုနေတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ ၆လလောက် အကြာမှာ အစွမ်းကျလာတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ သူက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ကွဲပြားပေမယ့် တုပ်ကွေးရောဂါ ကာကွယ်ဆေးဟာ လည်း ၆ လလောက်ပဲ ထိရောက်မှု ရှိတယ်လို့ ယူဆထားကြောင်း ပါမောက္ခ Hamada က ပြောပါတယ်။ ဒါကြောင့် ၆လလောက် ကြာတဲ့အချိန်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး ထပ်ထိုးဖို့ လုပ်တာလည်း ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ပါမောက္ခ Hamada က ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

280. ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသူတွေက ကာကွယ်ဆေးထပ်ထိုးဖို့ လိုအပ်သလား။ အဲဒီလို ကာကွယ်ဆေးထပ်ထိုးတာဟာ ရောဂါမကူးစက်အောင် ကာကွယ်နိုင်သလား။ ကာကွယ်ဆေး နှစ်ကြိမ်ထိုးထားတာက ထိရောက်မှု ရှိသလား။

အဖြေ− တချို့နိုင်ငံတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသူတွေကို ကာကွယ်ဆေးထပ်ထိုးဖို့ လုပ်ဆောင်နေကြပါတယ်။
Pfizer-BioNTech, Moderna နဲ့ AstraZeneca ကာကွယ်ဆေး ၃မျိုးကို ဂျပန်က အတည်ပြုထားပါတယ်။ ဒီကာကွယ်ဆေးတွေဟာ သီတင်းပတ် အနည်းငယ်ခြားပြီး ၂ကြိမ်ထိုးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ Pfizer နဲ့ Moderna ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ မူလပထမ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသစ် ကူးစက်ခံရလည်း ရောဂါမဖြစ်အောင်နဲ့ ရောဂါမပြင်းထန်အောင် ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ကာကွယ်တယ်လို့ အတည်ပြုထားပါတယ်။ AstraZeneca ကာကွယ်ဆေးကတော့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ထိရောက်မှု ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လထုတ် နိုင်ငံတကာဆေးပညာဂျာနယ် "New England Journal of Medicine" မှာတော့ Pfizer ကာကွယ်ဆေးက Alpha မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်ကို ၉၃.၇ရာခိုင်နှုန်း ကာကွယ်ပြီး AstraZeneca ကာကွယ်ဆေးကတော့ ၇၄.၅ ရာခိုင်နှုန်း ထိရောက်မှုရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ Pfizer ကာကွယ်ဆေးက Delta လို့ခေါ်တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားကို ၈၈ ရာခိုင်နှုန်း ထိရောက်မှုရှိပြီး AstraZeneca ကာကွယ်ဆေးကတော့ အဲဒီမျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်ကို ၆၇ ရာခိုင်နှုန်း ကာကွယ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ ရောဂါပြင်းထန်မှု မဖြစ်စေပေမဲ့ ရောဂါမကူးစက်အောင် မကာကွယ်နိုင်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ လူအများအပြား ကာကွယ်ဆေးထိုးထားပေမဲ့ ကိုယ်ခံစွမ်းအား ပဋိပစ္စည်းထွက်တဲ့သူများပြီး ကူးစက်မှုလျော့ကျအောင် မကာကွယ်နိုင်တာမျိုးလည်း ရှိနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဗြိတိန်အစိုးရကတော့ Pfizer ကာကွယ်ဆေးဟာ Delta မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားကို ၉၆ ရာခိုင်နှုန်း ကာကွယ်ပြီး AstraZeneca ကတော့ အဲဒီ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကို ၉၂ ရာခိုင်နှုန်း ကာကွယ်ပေးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၁၀ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

279. ကာကွယ်ဆေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအမှားတွေ၊ မဟုတ်မမှန် ကောလဟာလတွေကို ဘယ်လို တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်နေလဲ။

အဖြေ− ဂျပန်မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့သူ အများအပြား ရှိနေပြီ ဖြစ်ပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ စိုးရိမ်နေတာ ဒါမှမဟုတ် ကာကွယ်ဆေးအပေါ် သံသယရှိနေသူတွေလည်း အများအပြား ရှိနေပါသေးတယ်။ အထူးသဖြင့် လူမှုကွန်ယက်မီဒီယာတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အခြေအမြစ်မရှိတဲ့ သတင်းမှားတွေနဲ့ ကောလဟာလတွေ ဖြန့်နေတာများ ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မှားယွင်းတဲ့ ကောလဟာလတွေ ပျံ့နှံ့နေတာကြောင့် အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုပေးတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေက လုပ်ဆောင်နေတဲ့ တန်ပြန်ဆောင်ရွက်ချက်တွေ အကြောင်း တင်ဆက်ပေး ပါမယ်။

အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုပေးနေတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေဟာ အသုံးပြုသူတွေ သတင်းမှားတွေ ဒါမှမဟုတ် မှားယွင်းတဲ့ ကောလဟာလတွေကြောင့် အထင်အမြင်မှားပြီး လုပ်ဆောင်မိတာတွေ မဖြစ်ရအောင် တားဆီးတဲ့ အနေနဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေ လုပ်နေပါတယ်။

Yahoo Japan ကတော့ ကောလဟာလ အမှားတွေကို တိုက်ရိုက် တန်ပြန်တဲ့ အနေနဲ့ မှန်ကန်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ပြန်ဖြန့်ဝေတာမျိုးကို လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။

Yahoo’s Website ထိပ်ဆုံးမှာရှိတဲ့ ကြည့်ရှုသူအများဆုံး Topics သတင်းကဏ္ဍမှာ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်းမှားတွေနဲ့ ကောလဟာလတွေအပေါ် ပြန်သုံးသပ်ပေးထားတဲ့ ဆောင်းပါးတွေ၊ ဆေးပညာဆိုင်ရာဆောင်းပါးတွေ၊ ကျွမ်းကျင်သူ ဆရာဝန်တွေရဲ့ သုံးသပ်ချက်တွေကို တင်ထားပေးပါတယ်။

ဒါ့အပြင် လူတွေက အင်တာနက်မှာ သတင်းအချက်အလက်တွေ ရှာဖွေတဲ့အခါ  အစိုးရအဖွဲ့အစည်းတွေက ထုတ်ပြန်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဒါမှမဟုတ် သိပ္ပံအထောက်အထားနဲ့ ရှင်းလင်းထားတဲ့ ဆောင်းပါးတွေ သတင်းအချက်အလက်တွေကို ထိပ်ဆုံးမှာ ထွက်လာအောင် Yahoo က ဆောင်ရွက်ထားပေးပါတယ်။ ဥပမာ "vaccine" ကာကွယ်ဆေး ဆိုတဲ့ စကားလုံးနဲ့အတူ " deaths" သေဆုံးမှုများ ဒါမှမဟုတ် "side effects" ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေကို တွဲပြီး အင်တာနက်မှာ ရှာတဲ့အခါ ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာရှိတဲ့ Q&A  ကိုရိုနာဆိုင်ရာ အမေးအဖြေများ စာမျက်နှာက ဆောင်းပါးတွေရဲ့ လင့်ခ်တွေ ထိပ်ဆုံးမှာထွက်လာအောင် လုပ်ထားပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက်ပိုင်း နေထိုင်မကောင်းဖြစ်တာတွေအပေါ် Yahoo က ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တချို့နဲ့ ပူးပေါင်းပြီး ရှင်းလင်းရေးသားထားတဲ့ ဆောင်းပါးတွေ၊ ဗီဒီယို လင့်ခ်တွေက ထိပ်ဆုံးမှာ ပေါ်လာအောင် လုပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

Yahoo ရဲ့ ဌာနဆိုင်ရာအရာရှိ Kataoka Hiroshi က ကာကွယ်ဆေးထိုးရေး အစီအစဉ်ဟာ အခုအခါမှာ အပြည့်အ၀ ဆောင်ရွက်ပေးလာနိုင်နေတဲ့အတွက် ကာကွယ်ဆေးအပေါ် လူတွေရဲ့ စိတ်ဝင်စားမှုလည်း မြင့်တက်လာနေတာကို ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အဓိကစကားလုံးတွေကတစ်ဆင့် ရှာဖွေကြတာ၊ ကာကွယ်ဆေးဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးတွေကို ရှာဖွေဖတ်ရှုသူ အရေအတွက်လည်း တိုးလာတာကနေ တစ်ဆင့် မြင်ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သာမန်လူတွေအတွက် ကာကွယ်ဆေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘယ်ဟာက မှန်ကန်တယ်ဆိုပြီး သတင်းအချက်အလက်တွေကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားဖို့ဟာ အလွန် ခက်ခဲကြောင်း၊ ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ အချက်အလက်တွေကို နားလည်လွယ်အောင် ရေးသားပြီး သတင်းတွေ သေချာ ပြောပြ ဖြန့်ဝေ တတ်ဖို့ အရေးကြီးကြောင်း မစ္စတာ Kataoka က ပြောပါတယ်။ လူတွေရဲ့ စိုးရိမ်မှုတွေ၊ ပူပန်သောကတွေနဲ့ သိချင်တဲ့ မေးခွန်းတွေကို ဖြေပေးနိုင်ဖို့ အင်တာနက် စာမျက်နှာမှာ ဆက်လက် ကြိုးစားသွားမယ်လို့ မစ္စတာ Kataoka က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ ၆ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေဖြစ်ပါတယ်။

278. ကာကွယ်ဆေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအမှားများ ၊ မဟုတ်မမှန် ကောလဟာလတွေက ဘာတွေလဲ။ (အပိုင်း−၃)

အဖြေ- ဂျပန်မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့သူ အများအပြား ရှိနေပြီ ဖြစ်ပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ စိုးရိမ်နေတာ ဒါမှမဟုတ် ကာကွယ်ဆေးအပေါ် သံသယရှိနေသူတွေလည်း အများအပြား ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် လူမှုကွန်ယက် မီဒီယာတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အခြေအမြစ်မရှိတဲ့ သတင်းမှားတွေနဲ့ ကောလဟာလတွေ ဖြန့်တာများနေပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး မှားယွင်းတဲ့ ကောလဟာလ တချို့ကို မိတ်ဆက်ပါမယ်။

ကောလဟာလအမှား(၅)
“ကာကွယ်ဆေးတွေထဲမှာ microchip တွေပါတယ်" ဆိုတဲ့သတင်းမှား.။

ကာကွယ်ဆေးတွေမှာ လူတွေကိုထိန်းချုပ်ဖို့ microchipတွေ ထည့်ထားတယ် ဆိုတဲ့ သတင်းအမှား တစ်ခုက လူမှုကွန်ယက်မီဒီယာနဲ့ တခြားနေရာအမျိုးမျိုးမှာ ပျံ့နှံ့နေပါတယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးထဲမှာ ပါဝင်တဲ့ ပစ္စည်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂျပန်ကျန်းမာရေး၀န်ကြီးဌာနနဲ့ အမေရိကန်အစားအသောက်နဲ့ ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေး ဦးစီးဌာန(FDA)လိုမျိုး နိုင်ငံတကာက ကျန်းမာရေးဌာနတွေနဲ့ ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ အင်တာနက် Website တွေမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးတွေမှာ microchip တွေ မပါဝင်ဘူးဆိုတာ သိမြင်နိုင်ပါတယ်။

ကောလဟာလအမှား(၆)
“ကာကွယ်ဆေးထိုးရင် ခန္ဓာကိုယ်မှာ သံလိုက်ဓာတ်ထွက်ပြီး သံလိုက်လာ ကပ်နေစေတယ်။” ဆိုတဲ့သတင်းအမှား ။

ကာကွယ်ဆေးထိုးလိုက်ရင် သံလိုက် ခန္ဓာကိုယ်မှာ လာကပ်တာမျိုး ဖြစ်စေတယ်လို့ လူမှုကွန်ယက်မီဒီယာပေါ်မှာ ရှယ်နေကြတာကတော့ နောက်ထပ် မမှန်ကန်တဲ့ သတင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ်တားဆီးရေးဌာနရဲ့ အင်တာနက် Website မှာ ကာကွယ်ဆေးတွေမှာ သံလိုက်လာကပ်စေတဲ့ ဒြပ်ပစ္စည်း မပါဝင်ဘူးဆိုတာ ပြတ်ပြတ်သားသား ငြင်းဆို ရေးသားထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ ၅ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေဖြစ်ပါတယ်။

277. ကာကွယ်ဆေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအမှားများ ၊ မဟုတ်မမှန် ကောလဟာလတွေက ဘာတွေလဲ။ (အပိုင်း−၂)

အဖြေ− ဂျပန်မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့သူ အများအပြား ရှိနေပြီ ဖြစ်ပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ စိုးရိမ်နေတာ ဒါမှမဟုတ် ကာကွယ်ဆေးအပေါ် သံသယရှိနေသူတွေလည်း အများအပြား ရှိနေပါသေးတယ်။ အထူးသဖြင့် လူမှုကွန်ယက် မီဒီယာတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အခြေအမြစ်မရှိတဲ့ သတင်းမှားတွေနဲ့ ကောလဟာလတွေ ဖြန့်နေကြလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အခု ကာကွယ်ဆေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး မှားယွင်းတဲ့ ကောလဟာလ တချို့ကို မိတ်ဆက်ပါမယ်။

ကောလဟာလအမှား (၃)
ကာကွယ်ဆေးကြောင့် မျိုးရိုးဗီဇ အချက်အလက်တွေကို ပြောင်းလဲစေတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းမှား။
ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက်မှာ ကာကွယ်ဆေးထဲက ပါဝင် ဓာတ်ပစ္စည်းတွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမှာ အချိန်အကြာကြီး ကျန်ရှိနေတဲ့အတွက် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေကို ပြောင်းလဲသွားစေတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းမှားတစ်ခုကတော့ လူတွေကြားထဲ အကြီးအကျယ် ပျံ့နှံ့နေပါတယ်။
ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက သူ့ရဲ့ အင်တာနက် စာမျက်နှာမှာ “Pfizer-BioNTech နဲ့ Moderna ကာကွယ်ဆေးတွေမှာသုံးတဲ့ mRNAမော်လီကျူး တွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ဝင်ရောက်ပြီးတဲ့နောက် မကြာခင်မှာပဲ အစိတ်စိတ်အမြွာမြွာ ပြိုကွဲသွားပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက DNA နဲ့ ပေါင်းစပ်မသွားနိုင်ဘူး” လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ “မိမိတို့ရဲ့ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေဟာ ကာကွယ်ဆေးကြောင့် ပြောင်းလဲသွားနိုင်တယ်ဆိုတာ မမှန်ကန်ဘူး” လို့ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ရေးသားထားပါတယ်။

ကောလဟာလအမှား (၄)
ကာကွယ်ဆေးထိုးလို့ ကိုဗစ်ရောဂါကူးစက်မှုဖြစ်စေတယ် ဆိုတဲ့သတင်းမှား.။
ကာကွယ်ဆေးထိုးခံပြီးတဲ့နောက် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အသစ် ကူးစက်ပြီး သက်ကြီးရွယ်အို တစ်ဦး သေဆုံးရာကနေ ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာတစ်ခုလုံးက ရောဂါကူးပြီး အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေ တစ်ဦးပြီးတစ်ဦး သေဆုံးသွားကြတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းမှားတစ်ခု ရှိနေပါသေးတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထဲမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် မထည့်ထားပါဘူး။ ကာကွယ်ဆေး ထိုးလိုက်တာကြောင့် ကိုဗစ်ရောဂါ ဖြစ်တယ်ဆိုတာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ကာကွယ်ဆေးကြောင့် တခြားရောဂါ တစ်မျိုးမျိုးက ပိုဆိုးလာပြီး သေဆုံးမှုတွေ များလာတယ်ဆိုတာလည်း အခုထိ သိရှိထားတာ မရှိပါဘူးလို့ ဂျပန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဆိုပါတယ်။
အစိုးရဆီကို သတင်းပို့လာတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ သေဆုံးမှုဟာ ကာကွယ်ဆေးကြောင့် ဖြစ်တာမဟုတ်ဘဲ လူမှုကွန်ယက် မီဒီယာတွေပေါ်မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာကြောင့် သေဆုံးတယ်ဆိုတဲ့ ကောလဟာလ သတင်းမှားတွေ ပြန့်နေတာကို သတိထားကြဖို့လည်း ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေဖြစ်ပါတယ်။

276. ကာကွယ်ဆေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအမှားများ ၊ မဟုတ်မမှန် ကောလဟာလတွေက ဘာတွေလဲ။ (အပိုင်း−၁)

အဖြေ− ဂျပန်မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့သူ အများအပြား ရှိနေပြီ ဖြစ်ပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ စိုးရိမ်နေတာ ဒါမှမဟုတ် ကာကွယ်ဆေးအပေါ် သံသယရှိနေသူတွေလည်း အများအပြား ရှိနေပါသေးတယ်။ အထူးသဖြင့် လူမှုကွန်ယက် မီဒီယာတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အခြေအမြစ်မရှိတဲ့ သတင်းမှားတွေနဲ့ ကောလဟာလတွေ ဖြန့်နေတာများပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး မှားယွင်းတဲ့ ကောလဟာလ တချို့ကို မိတ်ဆက်ပေးပါမယ်။

ကောလဟာလ အမှား (၁)
ဂျပန်မှာ အလွန်ပျံ့နှံ့နေတဲ့ သတင်းမှားတစ်ခုက ကာကွယ်ဆေးထိုးလိုက်ရင် ကလေးမရနိုင်တော့ဘူးလို့ ပြောနေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးက ထွက်လာတဲ့ ပဋိပစ္စည်းတွေဟာ ကလေးအချင်းကို ထိခိုက် ပျက်စီးစေတယ်လို့ ဆိုနေကြပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးကထွက်တဲ့ ပဋိပစ္စည်းဟာ အချင်းနဲ့ဆက်စပ်တဲ့ ပရိုတိန်းကို မတိုက်ခိုက်ဘူးလို့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးက ဆိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကာကွယ်ဆေး ဆိုင်ရာ တာဝန်ခံဝန်ကြီး Kono Taro ကလည်း ကာကွယ်ဆေးဟာ သားသမီးမရအောင်လုပ်တယ် ဆိုတဲ့ သိပ္ပံနည်းကျ သုတေသနပြုထားတဲ့ သက်သေအထောက်အထား မရှိဘူးလို့ အလေးထား ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

ကောလဟာလအမှား (၂)
နောက်ထပ်မှားယွင်းနေတဲ့ ကောလဟာလ တစ်ခုကတော့ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေ ကာကွယ်ဆေးထိုးရင် ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျစေတယ်လို့ ဆိုတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကောလဟာလနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂျပန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ Website မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားတဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေ ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျမှု မြင့်တက်လာတာ မရှိဘူးလို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးစင်တာက သုတေသီအဖွဲ့ရဲ့ လေ့လာမှုတစ်ခုအရ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ထားစဉ်အတွင်း ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ အမျိုးသမီး ၃၅၀၀၀ကျော်ရဲ့ ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျမှု ၊ အသက်မပါတဲ့ ကလေး မွေးဖွားမှု၊ လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားမှုနဲ့ ပေါင်ချိန်မပြည့်တဲ့ ကလေးမွေးဖွားမှု စတဲ့ အချက်အလက်တွေဟာ ကပ်ရောဂါမဖြစ်ခင်က ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေမှာ အဲဒီလိုဖြစ်တဲ့နှုန်းနဲ့ ကွာခြားမှုမရှိဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၃ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေဖြစ်ပါတယ်။

275.  ကာကွယ်ဆေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအမှားတွေ၊ မဟုတ်မမှန် ကောလဟာလတွေကို ဘယ်လိုတုံ့ပြန်မလဲ။

အဖြေ− ဂျပန်မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့သူ အများအပြား ရှိနေပြီဖြစ်ပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ တွန့်ဆုတ်နေသူတွေလည်း အများအပြား ရှိနေပါသေးတယ်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာ အခြေအမြစ်မရှိတဲ့ သတင်းမှားတွေနဲ့ မှားယွင်းတဲ့ ကောလဟာလတွေ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိပါတယ်။
အဲဒီပြဿနာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဘယ်လိုကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းမလဲ ဆိုတာကို ဆွေးနွေးဖို့ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့မှာ အွန်လိုင်း နှီးနှောဖလှယ်ပွဲတစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဂျပန် နိုင်ငံတကာ တက္ကသိုလ်က တွဲဖက်ပါမောက္ခ Yamaguchi Shinichi က ကာကွယ်ဆေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး မှားယွင်းတဲ့ ကောလဟာလတွေ၊ အခြေအမြစ်မရှိတဲ့ သတင်းတွေဟာ Twitter မှာ ပျံ့နှံ့နေပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလနဲ့ ဇူလိုင်လအတွင်းမှာ အဲဒီလို သတင်းမှားတွေကို ဖြန့်ဝေတဲ့ အရေအတွက်ဟာ ၈ဆတောင် များလာတယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
မှန်ကန်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေပေါ် အခြေခံပြီး မီဒီယာက အမှားအမှန် အချက်အလက် စစ်ဆေးတဲ့ ဆောင်းပါးကို ထုတ်ပြန်လိုက်ပြီး နောက်ပိုင်း လူမှုကွန်ယက်မှာ ပြန့်နေတဲ့ မှားယွင်းတဲ့ ကောလဟာလတွေဟာ မှားနေကြောင်း ပြန်တင်ကြတဲ့ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကို ထောက်ပြရင်းနဲ့ တွဲဖက်ပါမောက္ခ Yamaguchi က မှန်ကန်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို တစုတစည်းတည်း ဖြန့်ဝေနိုင်ဖို့ဟာ အရေးပါတယ်ဆိုတာကိုလည်း အလေးထားပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီနောက် အင်တာနက်ကုမ္ပဏီတွေက လုပ်ဆောင်နေတဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပါတယ်။ လူမှုကွန်ယက်စာမျက်နှာ တွစ်တာ ကုမ္ပဏီက တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး နားလည်မှုလွဲမှားစေတဲ့ စာသားတွေ ရေးတင်တာကို အမှတ်အသားတံဆိပ် ကပ်ပေးတဲ့ စနစ်တစ်ခုကို တီထွင်လိုက်ပြီး သတင်းမှား ရေးတင်တဲ့ ပို့စ်တွေကို မှတ်ချက်ရေးမရအောင်၊ ပြန်မျှဝေလို့မရအောင်နဲ့ သဘောကျကြောင်း Like ပေးလို့မရအောင် လုပ်ထားတဲ့စနစ်ကို သုံးနေတယ်ဆိုတာကို ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီနောက် LINE ကုမ္ပဏီက တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ဗဟိုနဲ့ ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ တရားဝင် အင်တာနက်စာမျက်နှာတွေမှာ တင်ထားတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို LINE အသုံးပြုသူတွေဆီ တိုက်ရိုက်ပေးပို့ခြင်းဖြင့် လူတွေဆီ မှန်ကန်တဲ့ အချက်အလက်တွေ ရောက်အောင် ဘယ်လို စီစဉ်ခဲ့တယ်ဆိုတာကို မိတ်ဆက်ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲမှာ ကာကွယ်ဆေး ဖြန့်ချိရေးတာဝန်ခံဝန်ကြီး Kono Taro က ဗီဒီယို သတင်းစကား ပြောကြားထားပြီး အင်တာနက် စာမျက်နှာတွေပေါ်မှာ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နားလည်မှု လွှဲမှားစေနိုင်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေနဲ့ ပြည့်နှက်နေတယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။ အထူးသဖြင့် လူငယ်တွေအကြား ကာကွယ်ဆေးထိုးတာအပေါ် နားလည်မှု လွဲမှားပြီး အစိုးရိမ်လွန်အောင် ဖန်တီးနေတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အဲဒီလို လုပ်တာဟာ အရမ်းအန္တရာယ်ကြီးတယ်လို့ မစ္စတာ Taro က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
မဟုတ်မမှန်ထုတ်လွှင့်တဲ့ သတင်းအရင်းအမြစ်တွေမှာ "ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေးထုတ်တဲ့ ဆေးဝါး ကုမ္ပဏီတွေဆီက လျှို့ဝှက်သတင်းအချက်တွေကို တိုးတိုးတိတ်တိတ် ရရှိထားတယ်" ဆိုတဲ့ စာသားမျိုးတွေရေးတာဟာ လူတွေကို ပိုပြီးစိတ်ပူပန်စေတယ်လို့ ဝန်ကြီးက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ မှန်ကန်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို လေ့လာပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ စဉ်းစားကြပါလို့ ပြည်သူတွေကို ဝန်ကြီးက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၂ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေဖြစ်ပါတယ်။

274. ၂၀၂၀ တိုကျိုအိုလံပစ်အားကစားပွဲတွေအတွက် ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေးဆောင်ရွက်ချက်များ Tokyo 2020 Playbooks (အပိုင်း-၉)

အဖြေ− အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်တွေက တိုကျိုအိုလံပစ်နဲ့ ပါရာလင်းပစ် အားကစားပွဲတွေမှာ သတင်းယူတဲ့ မီဒီယာသမားတွေ လိုက်နာရမယ့် ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။
မီဒီယာသမားများဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်စာအုပ်ထဲမှာ သူတို့ဟာ ဂျပန်ကို မထွက်ခွာခင် ၉၆ နာရီအတွင်းမှာ COVID-19 စစ်ဆေးမှုကို ၂ကြိမ်ကို ၂ရက်ခွဲပြီး ပြုလုပ်ရပါမယ်။ ဂျပန်နေထိုင်မယ့် ပထမ ၁၄ရက်အတွင်း မီဒီယာသမားတွေဟာ အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်တွေကို အသုံးမပြုရပါဘူး။ အားကစားပွဲ ကျင်းပမယ့်နေရာတွေနဲ့ "Activity Plan" လို့ခေါ်တဲ့ အားကစားသမားနဲ့ အဖွဲ့ သွားလာ လှုပ်ရှားခွင့်ရှိတဲ့ အစီအစဉ်ဇယားထဲမှာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေရာတွေကိုပဲ သွားခွင့်ပြုမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်မှာ နေထိုင်စဉ်အတွင်း မီဒီယာသမားတွေ ရှိနေတဲ့နေရာ ကိုသိရှိနိုင်အောင် သူတို့အသုံးပြုတဲ့ စမတ်ဖုန်းထဲက နေရာပြGPS စနစ်ကို သုံးပြီး သတင်းအချက်အလက်တွေကို မှတ်တမ်းယူထားမှာ ဖြစ်တယ်လို့ လမ်းညွှန်စာအုပ်ထဲမှာ ဆိုထားပါတယ်။
သတင်းမီဒီယာသမားတွေ သတင်းယူလုပ်ဆောင်မယ့် ပုံစံအပေါ်မူတည်ပြီး ပိုးရှိမရှိ စမ်းသပ်စစ်ဆေးခံရမယ့် အကြိမ်ရေကိုလည်း စာရင်းနဲ့ ပြ ထားပါတယ်။ ပြိုင်ပွဲ တွေ ကျင်းပနေစဉ် အတွင်း အားကစားသမားတွေနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့မှုရှိမယ့် သတင်းတင်ဆက်သူတွေနဲ့ ဓာတ်ပုံသတင်းထောက်တွေဟာ နေ့စဉ် ပိုးရှိမရှိ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှု ခံယူရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အားကစားသမားတွေ၊ သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူတွေနဲ့ အဆက်အသွယ် အနည်းငယ်ပဲ လုပ်မယ့်သူတွေကတော့ ၄ရက်တစ်ကြိမ် ပိုးရှိမရှိ စမ်းသပ်စစ်ဆေးခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အားကစားသမားတွေ၊ သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူတွေနဲ့ အကန့်အသတ် နဲ့တွေ့ဆုံမှာ ဒါမှမဟုတ် လုံးဝ ထိတွေ့မှုလုပ် မှာ မဟုတ်သူတွေကတော့ ၇ရက်မှာ တစ်ကြိမ် ပိုးရှိမရှိစမ်းသပ် စစ်ဆေးမှု ခံယူရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီ လမ်းညွှန်ချက် စာအုပ်ထဲက စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေကို ဖောက်ဖျက်သူတွေဟာ အိုလံပစ်ပွဲအတွက် ပေးထားတဲ့ ခွင့်ပြုချက်တွေကို ပယ်ဖျက်ခံရတာ နဲ့ ဒဏ်ငွေ ရိုက်ခံရတာ စတဲ့ အကျိုးဆက်တွေဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဂျပန်မှာ နေထိုင်ခွင့်ဗီဇာကို ပြန်ရုပ်သိမ်းတာလည်း ခံရနိုင်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

273. ၂၀၂၀ တိုကျိုအိုလံပစ်အားကစားပွဲတွေအတွက် ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေးဆောင်ရွက်ချက်များ Tokyo 2020 Playbooks (အပိုင်း-၈)

အဖြေ− အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်တွေက တိုကျိုအိုလံပစ်နဲ့ ပါရာလင်းပစ် အားကစားပွဲတွေအတွက် ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေထဲမှာ လမ်းညွှန်ထားတဲ့ မီဒီယာသမားတွေ လိုက်နာရမယ့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ပြည်ပက မီဒီယာသမားတွေဟာ အားကစားပွဲတွေမှာ သတင်းရယူဖို့အတွက် ဂျပန်ကို ရောက်နေကြပါပြီ။ ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့အထိ နိုင်ငံနဲ့ နယ်မြေဒေသ ၂၀၀ လောက်က မီဒီယာအဖွဲ့အစည်း ၂၀၀၀ လောက်ကနေလာတဲ့ မီဒီယာသမား ၁၆၀၀၀ ကျော် ဂျပန်ကို လာမယ်လို့ ယူဆရကြောင်း တိုကျိုအားကစားပြိုင်ပွဲ ကျင်းပရေးကော်မတီက ပြောပါတယ်။
အိုလံပစ် အားကစားပွဲတွေ မတိုင်ခင် ဂျပန် မီဒီယာသမားတွေနဲ့ ပြည်ပက လာတဲ့ မီဒီယာသမားတွေရဲ့ ၇၀ ကနေ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းဟာ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားပြီးသား ဖြစ်မယ်လို့ အဲဒီ ကော်မတီကမျှော်လင့် ထားပါတယ်။
မီဒီယာသမားတွေအတွက် လက်ညွှန်ချက်စာအုပ်ထဲမှာတော့ ဂျပန်မှာနေထိုင်မယ့် ပထမ ၁၄ ရက်မှာ သူတို့ဟာ အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်တွေကို အသုံးပြုခွင့် မရှိပါဘူး။ အားကစားပွဲ ကျင်းပမယ့်နေရာတွေကို သွားခွင့်ရှိပါတယ်။ သူတို့အတွက် ထုတ်ထားတဲ့"Activity Plan" လို့ခေါ်တဲ့ သွားလာ လှုပ်ရှားခွင့်ရှိတဲ့ အစီအစဉ်ထဲမှာ ပြထားတဲ့ နေရာတွေကိုသာ သွားခွင့်ပြုမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ တချို့ကတော့ အဲဒီလို ကန့်သတ်ချက်တွေကို မကြိုက်ကြောင်း ကန့်ကွက် ပြောဆိုနေကြပါတယ်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက မီဒီယာဌာန ၁၀ ခုလောက်က သူတို့ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေ ကန့်သတ်ခံရမယ်လို့ ဆိုပြီး ပွဲကျင်းပရေး ကော်မတီကို ကန့်ကွက်စာတစ်စောင် ပူးတွဲပေးပို့ခဲ့ပါတယ်။
အားကစားပွဲ ကျင်းပရေး ကော်မတီက လက်ရှိအနေအထားဟာ တင်းကျပ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေချမှတ်ဖို့ လိုအပ်တယ် လို့ဆို ပြီး ဒီဆောင်ရွက်ချက်တွေကို အားကစားပွဲမှာ ပါဝင်သူတွေနဲ့ ဂျပန်မှာ နေထိုင်နေသူတွေ အားလုံး လိုက်နာဖို့ အရေးကြီးတယ်လို့ ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောဆိုလာတဲ့ သဘောထားအမြင်တွေကို တုံ့ပြန်ပြောဆိုထားပါတယ်။ မီဒီယာတွေရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့် ကို အားကစားပွဲ ကျင်းပရေး ကော်မတီက လေးစားမှာဖြစ်ပြီး အတတ်နိုင်ဆုံး အဆင်ပြေပြေ ချောချောမွေ့မွေ့ သတင်းယူနိုင်ဖို့ လုပ်ပေးမှာဖြစ်တယ် လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကြားမှာ မီဒီယာသမားတွေ သတင်းယူ လှုပ်ရှားဖို့ အတွက်က စိန်ခေါ်မှု ဖြစ်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

272. ၂၀၂၀ တိုကျိုအိုလံပစ်အားကစားပွဲတွေအတွက် ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေးဆောင်ရွက်ချက်များ Tokyo 2020 Playbooks (အပိုင်း-၇)

အဖြေ− အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်တွေက တိုကျိုအိုလံပစ်နဲ့ ပါရာလင်းပစ် အားကစားပွဲတွေအတွက် ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေထဲက အားကစားရွာမှာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ စည်းမျည်းစည်းကမ်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
အားကစားသမားတွေအတွက် ပြိုင်ပွဲတွေနဲ့မဆိုင်ဘဲ နိုင်ငံ ၊ ဒေသ နဲ့လည်း မဆိုင်ဘဲ အချင်းချင်း ခင်မင်ရင်းနှီးမှု ရရှိနိုင်တဲ့နေရာဟာ အားကစားရွာတွေ ဖြစ်ပြီး အိုလံပစ်နဲ့ ပါရာလင်းပစ်ရဲ့ သင်္ကေတ တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခု ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေကို ကာကွယ်တားဆီးဖို့ တိုကျို အားကစားပွဲတွေမှာ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်မဟုတ်တဲ့ ပြုမူနေထိုင်ပုံ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
အရင်က ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ အားကစားပွဲတွေမှာ နိုင်ငံကိုယ်စားပြု အားကစားအဖွဲ့တွေဟာ အားကစားရွာမှာ ဘယ်လောက်ကြာကြာ နေထိုင်မယ်ဆိုတာကို သူတို့ နိုင်ငံနဲ့ ဒေသအလိုက် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခု တိုကျို အားကစားပွဲတွေမှာ ပါဝင်တဲ့ အားကစားသမားတွေဟာ အားကစားရွာမှာ အကန့်အသတ်နဲ့ပဲ နေထိုင်စေ ပါတယ်။ အိုလံပစ် အားကစားသမားတွေဟာ ကိုယ်ပါဝင်မယ့် ပြိုင်ပွဲ မတိုင်ခင် ၅ရက်အတွင်းမှာဂျပန်က အိုလံပစ်ကျေးရွာကိုလာနိုင်ပြီး အားကစားပွဲတွေ ပြီးဆုံးလို့ ၂ရက်အတွင်းမှာ အိုလံပစ်ကျေးရွာကနေ ထွက်ခွာရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပါရာလင်းပစ် အားကစားသမားတွေကတော့ပြိုင်ပွဲတွေမတိုင်ခင် ၇ ရက်အတွင်းမှာ အိုလံပစ် အားကစားရွာကို လာနိုင်ပါတယ်။
အားကစားရွာမှာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းအမျိုးမျိုး ချမှတ်ထားပါတယ်။ ပွေ့ဖက်တာနဲ့ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်တာလိုမျိုး ကိုယ်ခန္ဓာချင်း ထိတွေ့မှုမျိုးကို ရှောင်ရှားဖို့ အားကစားသမားတွေကို တောင်းဆိုထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လေဝင်လေထွက် မကောင်းတဲ့နေရာတွေမှာနေတာ ကိုရှောင်ကျဖို့ နဲ့ လူစုလူဝေးလုပ်တာ၊ အနီးကပ်ထိတွေ့မှု အခြေအနေရှိတဲ့ နေရာတွေကိုလည်း ရှောင်ရှားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
တိုကျို ၂၀၂၀ လမ်းညွှန်ချက်စာအုပ်အရ အားကစားရွာမှာရှိတဲ့ အားကစား စင်တာတွေမှာ လေ့ကျင့်နေစဉ်အတွင်း မျက်နှာနဲ့ နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ဆင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ပင်မ ထမင်းစားခန်းမတွေမှာ တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး ၂မီတာ အကွာအဝေးခြားပြီး နေဖို့လည်း လိုအပ်ပြီးနဲ့ ဖြစ်နိုင်ရင် တစ်ဦးတည်း စားသောက်ဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။
အရင်က ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ အိုလံပစ်နဲ့ ပါရာလင်းပစ် အားကစားပွဲတွေမှာ ကိုယ်နေတဲ့ အခန်းမှာ အရက် ယမကာသောက်သုံးခွင့်ပြုထားပါတယ်။ တိုကျိုအားကစားပွဲတွေမှာ ပွဲကျင်းပရေးကော်မတီကနေတဲ့ အခန်းတွေအတွင်းမှာ အရက်သောက်သုံးခွင့်ပြုဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပေမဲ့ အားကစားရွာထဲက အများပြည်သူ ရှိတဲ့နေရာတွေနဲ့ ပန်းခြံတွေမှာ အုပ်စုလိုက် သောက်စားတာကိုတော့ တားမြစ်ထားပါတယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

271. ၂၀၂၀ တိုကျိုအိုလံပစ်အားကစားပွဲတွေအတွက် ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေးဆောင်ရွက်ချက်များ Tokyo 2020 Playbooks (အပိုင်း-၆)

အဖြေ− Tokyo 2020 လက်စွဲစာအုပ်ထဲမှာ တိုကျိုအိုလံပစ်နဲ့ ပါရာလင်းပစ် အားကစားပွဲတွေအတွက် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်တားဆီးဖို့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေကို လမ်းညွှန်ချက် ထုတ်ထားပါတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ အဲဒီ လမ်းညွှန်ချက်စာအုပ်ထဲက စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေကို မလိုက်နာတဲ့ အားကစားသမားတွေနဲ့ အားကစားပွဲနဲ့ ဆက်စပ်အလုပ်လုပ်နေသူတွေအနေနဲ့ ရင်ဆိုင်ဖို့ဖြစ်လာမယ့် အကျိုးဆက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တင်ဆက်ပေးပါမယ်။
အဲဒီ လမ်းညွှန်ချက်စာအုပ်ထဲမှာ စည်းကမ်းမလိုက်နာသူတွေဟာ စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်မှု အတွက် အရေးယူမှုခံရဖွယ်ရှိတယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။ နှာခေါင်းစည်း ဝတ်ဆင်ဖို့ စည်းကမ်းချက်တွေကို တမင်ရည်ရွယ်ပြီး လေးလေးစားစား မလိုက်နာတာ၊ သတ်မှတ်ထားတဲ့ "Activity Plan" လို့ခေါ်တဲ့ အားကစားသမားနဲ့ အဖွဲ့ သွားလာ လှုပ်ရှားခွင့် ရှိတဲ့အစီအစဉ်ဇယား ထဲမှာ မပါတဲ့ နေရာတွေကို သွားတာနဲ့ သတ်မှတ်ထားတဲ့အတိုင်း COVID-19 စစ်ဆေးမှုတွေကို ခံယူဖို့ ငြင်းဆန်တာတွေဟာ စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်တာ ဖြစ်တယ်လို့ နမူနာပြပြီး ဖော်ပြထားပါတယ်။
စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်တယ်လို့ သံသယရှိတဲ့ အချက်တွေ ရှိမယ်ဆိုရင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုပြုလုပ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်ကြောင်း သက်သေ ခိုင်လုံတယ် ဆိုရင် အားကစားပွဲ ကျင်းပရေး ကော်မတီ၊ နိုင်ငံတကာ အိုလံပစ်ကော်မတီနဲ့ တခြား သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းတွေက အဲဒီကိစ္စအပေါ် အရေးယူ ဆောင်ရွက်ဖို့လုပ်ဆောင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အိုလံပစ်ပွဲမှာ ဆုရပြီးသားကို ပယ်ဖျက်ခံရတာ၊ အရည်အချင်း မပြည့်မီသူ အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရတာ၊ ဒဏ်ငွေ ရိုက်တာ စတဲ့ စည်းကမ်းဖေါက်ဖျက်မှုအတွက် အရေးယူတာတွေ ခံရဖို့ ရှိပါတယ်။
စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်သူတွေကို မိမိဘာသာ သီတင်း ၂ပတ်ကြာ သီးခြားခွဲနေထိုင်စေတာ ဒါမှမဟုတ် ဂျပန်မှာ နေထိုင်ခွင့် ဗီဇာကို ပြန်ရုပ်သိမ်းတာ စတဲ့ ဂျပန်အာဏာပိုင်တွေရဲ့ တင်းကြပ်တဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာ အရေးယူ ဆောင်ရွက်တာတွေကိုလည်း ခံယူရနိုင်တယ်လို့ အဲဒီ လမ်းညွှန်ချက်စာအုပ်မှာ ဆိုထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

270. ၂၀၂၀ တိုကျိုအိုလံပစ်အားကစားပွဲတွေအတွက် ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေးဆောင်ရွက်ချက်များ Tokyo 2020 Playbooks (အပိုင်း-၅)

အဖြေ− Tokyo 2020 လမ်းညွှန်ချက်စာအုပ်ထဲမှာ တိုကျိုအိုလံပစ်နဲ့ ပါရာလင်းပစ် အားကစားပွဲတွေမှာ အထူးသဖြင့် အားကစားသမားတွေကို ဗိုင်းရပ်စ်ရှိမရှိ စမ်းသပ်စစ်ဆေးတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်တွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။
Tokyo 2020 လမ်းညွှန်ချက်စာအုပ်ထဲမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်တားဆီးဖို့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေကို လမ်းညွှန်ချက် ထုတ်ထားပြီး အဲဒီထဲမှာ ဗိုင်းရပ်စ် စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုနဲ့ဆိုင်တဲ့ အသေးစိတ် ညွှန်ကြားချက်လည်း ပါဝင်ပါတယ်။
အဲဒီ လမ်းညွှန်ချက်စာအုပ်ထဲမှာ မူအားဖြင့် အသင်းမှာပါဝင်တဲ့ အားကစားသမားတွေ၊ နည်းပြတွေ နဲ့ တခြားသူတွေဟာ လေဆိပ်ကို ဆိုက်ရောက်လာချိန်အတွင်း စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုမှာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး မတွေ့ရှိဘူးလို့ အဖြေထွက်တယ်ဆိုရင်တောင် ဆက်ပြီး နောက်ရက်တွေမှာလည်း နေ့စဉ် COVID-19 ပုံမှန် စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေကို ခံယူရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
သူတို့ဟာ မနက် ၉ နာရီ ဒါမှမဟုတ် ညနေ ၆နာရီမှာ တံတွေးနမူနာ ပေးရမှာ ဖြစ်ပြီး အဲဒါနဲ့ ပထမဆုံး တံတွေးထဲမှာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးပါဝင်မှု အရေအတွက် ဘယ်လောက်ရှိတယ် ဆိုတာကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ဆေးမှုရလဒ်မှာ ပိုးမရှိကြောင်း မသေချာတာ ဒါမှမဟုတ် ပိုးတွေ့ရှိခဲ့မယ်ဆိုရင် အဲဒီနမူနာကို သုံးပြီး တံတွေး PCR စစ်ဆေးမှု ဆက်ပြုလုပ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အပြီးသတ် စစ်ဆေးမှု ရလဒ်ထွက်တဲ့အထိ ခန့်မှန်းခြေ ကြာမြင့်ချိန်က ၁၂ နာရီ လောက်ရှိပါမယ်။ တကယ်လို့ အဲဒီ တံတွေးPCR စစ်ဆေးမှုမှာလည်း ပိုးမရှိကြောင်း မသေချာတာ ဒါမှမဟုတ် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး တွေ့ရှိတာ စတဲ့ ရလဒ်ထွက်ပေါ် မယ်ဆိုရင် နှာခေါင်းအနောက်ဘက်က အရည်ကို တို့ဖတ်ယူပြီး ထပ်မံစစ်ဆေးမှု ခံရယူမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို ထပ်မံ စစ်ဆေးမှုခံယူတာကို အိုလံပစ်နဲ့ ပါရာလင်းပစ် အားကစားရွာမှာရှိတဲ့ COVID-19 ဆေးခန်းမှာ ပြုလုပ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး မရှိကြောင်း ရလဒ်ထွက်လာမှသာ အဲဒီသူဟာ အိုလံပစ် အားကစားပွဲမှာ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ် စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်မယ့် ဆိုးကျိုးက အားကစားပွဲတွေမှာ သက်ရောက်မှု အနည်းဆုံးဖြစ်စေဖို့ အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းစဉ်းစားလုပ်ဆောင် တယ်လို့ တိုကျို ၂၀၂၀ ပွဲကျင်းပရေး ကော်မတီ အရာရှိတွေက ဆိုပါတယ်။
အသင်းတစ်ခုစီမှာ ပါတဲ့ COVID-19 ဆိုင်ရာ အရာရှိရဲ့ ကြီးကြပ်မှုနဲ့ အားကစားသမားတွေနဲ့ အရာရှိတွေဟာ သူတို့နေတဲ့အခန်းမှာပဲ စစ်ဆေးဖို့ တံတွေးနမူနာတွေကို ယူပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို တံတွေးနမူနာယူတဲ့နေရာမှာ မသမာမှု ရှိမရှိဆိုတာ ပွဲစီစဉ်သူတွေ ဘယ်လို အတည်ပြုနိုင်မလဲ ဆိုတဲ့ မေးခွန်းတော့ ရှိနေပါတယ်။
တံတွေးနမူနာတွေ ယူတာကို အသေအချာ ကြပ်မတ်လုပ်ဆောင်ရမှာ ဖြစ်ပြီး ကြိုတင် အသိမပေးဘဲ နမူနာယူတဲ့အချိန်မှာ ရှောင်တခင် ဝင်ပြီး စစ်ဆေးတာမျိုးကိုလည်း လုပ်ဆောင်ဖို့စဉ်းစားနေတယ်လို့ ပွဲကျင်းပရေး ကော်မတီနဲ့ နိုင်ငံတကာ အိုလံပစ်ကော်မတီတို့က ဆိုပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်

269. ၂၀၂၀ တိုကျိုအိုလံပစ်အားကစားပွဲတွေအတွက် ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်များ Tokyo 2020 Playbooks (အပိုင်း-၄)

အဖြေ− Tokyo 2020 လမ်းညွှန်ချက်စာအုပ်ထဲမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်တားဆီးဖို့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေကို လမ်းညွှန်ချက် ထုတ်ထားပြီး အဲဒီထဲမှာ တိုကျိုအိုလံပစ်နဲ့ ပါရာလင်းပစ် အားကစားပွဲတွေမှာ အထူးသဖြင့် အားကစားသမားတွေကို ဗိုင်းရပ်စ်ရှိမရှိစမ်းသပ်စစ်ဆေးတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ပုံတွေအပေါ် အသေးစိတ်ညွှန်ကြားချက်လည်း ပါဝင်ပါတယ်။
ဂျပန်ကိုလာမယ့် အားကစား အဖွဲ့ထဲက အားကစားသမားတွေ၊ နည်းပြတွေနဲ့ တခြားသူတွေဟာ ဂျပန်ကို မထွက်ခွာခင် ၉၆နာရီ အတွင်းမှာ ၂ရက်ခွဲပြီး COVID-19 စစ်ဆေးမှုကို ၂ကြိမ် ပြုလုပ်ရပါမယ်။ ၂ကြိမ် ကိုဗစ်ရောဂါပိုး ရှိမရှိ စစ်ဆေးမှုလုပ်တဲ့အခါမှာ တစ်ကြိမ်ကို အနည်းဆုံး ဂျပန်ကို မထွက်လာခင် ၇၂ နာရီ အတွင်း မှာ ပြုလုပ်ရပါမယ်။
ပြိုင်ပွဲတွေမှာ ပါဝင်မယ့်သူတွေကို PCR စစ်ဆေးမှု ဒါမှမဟုတ် ဂျပန်အစိုးရက အတည်ပြုထားတဲ့ တံတွေးနမူနာယူ စစ်ဆေးတာ ဒါမှမဟုတ် နှာခေါင်းတို့ဖတ်ယူ စစ်ဆေးတဲ့ Quantitative Antigen Test ပြုလုပ်ဖို့ တောင်းဆိုမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အားကစားအဖွဲ့ ဂျပန်ကို ရောက်လာတဲ့အခါမှာ လေဆိပ်မှာ ရောဂါပိုး စစ်ဆေးမှုတစ်ကြိမ် ခံယူရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လေဆိပ်မှာ စမ်းသပ်မှုအဖြေထွက်တဲ့အထိ စောင့်ရပါမယ်။ စမ်းသပ်မှုရလဒ်မှာ ပိုးတွေ့ရှိကြောင်း အတည်ပြုခံရရင် အိုလံပစ်နဲ့ ပါရာလင်းပစ် အားကစားရွာမှာရှိတဲ့ COVID-19 ဆေးခန်းကို ခေါ်ဆောင်သွားမှာ ဖြစ်ပြီး ပိုးရှိမရှိ သေချာအောင် ထပ်မံ စစ်ဆေးတာခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

268. ၂၀၂၀ တိုကျိုအိုလံပစ်အားကစားပွဲတွေအတွက် ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်များ Tokyo 2020 Playbooks (အပိုင်း-၃)

အဖြေ − Tokyo 2020 လမ်းညွှန်ချက်စာအုပ်ထဲမှာ အားကစားသမားတွေ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်စဉ်အတွင်း နေထိုင် လှုပ်ရှားမှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်တားဆီးဖို့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေကို လမ်းညွှန်ထားပါတယ်။
အားကစားသမားတွေနဲ့ သူတို့ရဲ့အားကစား နည်းပြတွေဟာ အနီးဝန်းကျင်ကို သွားလာတဲ့အခါ အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ယာဉ်တွေကို အသုံးပြုတာ မူအားဖြင့် ခွင့်မပြုပါဘူး။ အဖွဲ့အစည်းက စီစဉ်ပေးထားတဲ့ မော်တော်ယာဉ် နဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေကိုပဲ အသုံးပြုရပါမယ်။ အဲဒီ ဝန်ဆောင်မှုတွေကို အသုံးမပြုနိုင်ဘူးဆိုရင် အသွားအပြန် taxiအငှားယာဉ်ကို သီးသန့် ငှားသုံးရပါမယ်။
ပြိုင်ပွဲတွေမှာ ပါဝင်တဲ့ အားကစားသမားတွေဟာ အားကစားရွာ အပြင်ဘက်မှာ နေထိုင်ဖို့ သူတို့ဘာသာ စီစဉ်တဲ့အခါမျိုးမှာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်က စီစဉ်ပေးတဲ့ တည်းခိုခန်းတွေမှာ နေထိုင်တာကို မူအားဖြင့် ခွင့်မပြုပါ။ ကိုယ်တိုင်စီစဉ်ထားတဲ့ တည်းခိုနေထိုင်မယ့် အဆောက်အအုံဟာ ကော်မတီ အဖွဲ့အစည်းက သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချက်တွေနဲ့ မကိုက်ညီရင် တည်းခိုဖို့ အဆောက်အအုံနေရာသစ်ကို ထပ်ရှာဖို့ တောင်းဆိုမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အစားအစာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အားကစားရွာမှာနေထိုင်တဲ့ ပြိုင်ပွဲပါဝင်သူတွေဟာ အဲဒီ နေရာ ဒါမှမဟုတ် အားကစားပွဲကျင်းပရာ နေရာမှာပဲ စားသုံးရပါမယ်။ တခြားသူတွေ ကတော့ အားကစားပွဲ ကျင်းပတဲ့နေရာ ဒါမှမဟုတ် သူတို့နေထိုင်တဲ့ အဆောက်အအုံမှာရှိတဲ့ စားသောက်ဆိုင်တွေမှာ ဒါမှမဟုတ် နေထိုင်တဲ့နေရာကို အခန်းအရောက်ပို့ပေးတဲ့ ဝန်ဆောင်မှုကိုသုံးပြီး အစားအသောက်ကိုမှာ စားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

267. ၂၀၂၀ တိုကျိုအိုလံပစ်အားကစားပွဲတွေအတွက် ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်များ Tokyo 2020 Playbooks (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- Tokyo 2020 လမ်းညွှန်ချက်စာအုပ်ထဲမှာ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်စဉ်အတွင်း အားကစားပွဲမှာ ပါဝင်သူတွေလိုက်နာရမယ့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေကို ရှင်းလင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
အားကစားသမားတွေနဲ့ နည်းပြတွေဟာ "Activity Plan" လို့ခေါ်တဲ့ သွားလာ လှုပ်ရှားမှုအစီအစဉ်တွေကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ရေးသားထားတဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေကို ဂျပန်နိုင်ငံကို မလာခင်မှာ အားကစားပွဲ ကျင်းပရေးကော်မတီဆီကို တင်ပြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်တဲ့ ပထမ ၁၄ ရက်အတွင်းမှာ လှုပ်ရှားသွားလာမယ့်နေရာတွေကို အတိအကျ သတ်မှတ်ပြီး အဲဒီစာရွက်မှာ ဖြည့်ရပါမယ်။ အဲဒီထဲမှာ တည်းခိုနေထိုင်တဲ့ နေရပ်လိပ်စာ၊ စီစဉ်ထားတဲ့ သွားမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ထားတဲ့နေရာ၊ သွားနိုင်ခြေရှိတဲ့နေရာတွေ ရေးရပါမယ်။ အမည်နဲ့ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်ပါ အချက်အလက်တွေကိုပါ မဖြစ်မနေ ဖြည့်သွင်းရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အားကစားပွဲမှာ ပါဝင်သူတွေအနေနဲ့ COCOA လို့ခေါ်တဲ့ အပလီကေးရှင်းကို ဒေါင်းလုပ်ဆွဲထားဖို့လည်း လိုအပ်ပါတယ်။ ဒီ အပလီကေးရှင်းက အားကစားသမားတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးဖို့နဲ့ ဆက်သွယ်ထားသူ အချက်အလက် မှန် မမှန် စစ်ဆေးဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ မိမိတို့ရဲ့ စမတ်ဖုန်းပေါ်က တည်နေရာပြတဲ့ ခလုတ်ကို on ဖွင့်ထားရပါမယ်။ သွားလာခဲ့တဲ့တည်နေရာ မှတ်တမ်းကို မဖြစ်မနေ ဖွင့်ထားရပါမယ်။
အားကစားသမားတွေနဲ့ နည်းပြတွေအားလုံး ဂျပန်နိုင်ငံကို ရောက်ပြီး တာနဲ့ Activity Plan မှာ ဖော်ပြထားတဲ့စည်းကမ်းတွေကို လိုက်နာရပါမယ်။
လှုပ်ရှားမှုအစီအစဉ်တွေကို ရေးထားတဲ့အတိုင်း သတိထားရပါမယ်။
ဂျပန်ကိုရောက်ပြီး ပထမ ၃ ရက်အတွင်း ကိုယ်ပါဝင်တဲ့ အားကစားပွဲနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို လုပ်မယ်ဆိုရင် တင်းကျပ်တဲ့ ကြီးကြပ် စောင့်ကြည့်မှုအောက်မှာ ချထားတာခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို တင်းကျပ်မှုတွေထဲမှာ ကြီးကြပ်သူတစ်ဦးက အမြဲစောင့်ကြည့်နေတာ ခံရမှာ ဒါမှမဟုတ် GPS ကို အသုံးပြုခိုင်းပြီး သွားလာတဲ့နေရာကို စောင့်ကြည့်တာမျိုးတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ တည်းခိုတဲ့ အဆောက်အအုံ တွေနဲ့ အားကစားလေ့ကျင့်တဲ့ နေရာတွေပဲ သွားလာလှုပ်ရှားမှုတွေ လုပ်ဖို့ သူတို့ကို ကန့်သတ်ထားပါတယ်။ နိုင်ငံခြားသား ခရီးသည်တွေ သွားတတ်တဲ့ အလည်အပတ်နေရာတွေကို သွားခွင့်မပြုထားပါဘူး။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

266. ၂၀၂၀ တိုကျိုအိုလံပစ်အားကစားပွဲတွေအတွက် ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်များ Tokyo 2020 Playbooks (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- တိုကျို အိုလံပစ်နဲ့ ပါရာလင်းပစ် အားကစားပွဲတွေမှာ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုမရှိအောင် ဘယ်လို နည်းလမ်းတွေနဲ့ ဆောင်ရွက်မှာပါလဲလို့ မေးထားတာကို ပြောပြပါမယ်။ ၂၀၂၁ ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့မှာ နိုင်ငံတကာ အိုလံပစ်ကော်မတီ (IOC) နဲ့ အတူ တိုကျို အိုလံပစ်နဲ့ ပါရာလင်းပစ် ကျင်းပရေးကော်မတီတို့က Tokyo 2020 လမ်းညွှန်ချက်စာအုပ်ကို တတိယအကြိမ်မြောက် စိစစ်ပြီး နောက်ဆုံးထုတ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီစာအုပ်ထဲမှာပါတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် မကူးစက်အောင် ကြိုတင်ကာကွယ်ရာမှာ အားကစားသမားတွေနဲ့ အားကစားပွဲနဲ့ သက်ဆိုင်သူတွေအားလုံး လိုက်နာရမယ့် စည်းကမ်းတွေကို ဖော်ပြထားပါတယ်။ အဲဒီ လမ်းညွှန်ချက်စာအုပ်ကို ဖေဖော်ဝါရီလမှာ ပထမဆုံးအကြိမ် စိစစ်ထုတ်ဝေပြီး ဧပြီလမှာ ဒုတိယအကြိမ် ထုတ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အခုနောက်ဆုံး ထုတ်လိုက်တဲ့ လမ်းညွှန်ချက်စာအုပ် ထဲမှာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအမျိုးမျိုးနဲ့ ကာကွယ် တားဆီးရေးလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို အလွယ်တကူ နားလည်စေဖို့ အသေးစိတ် ဖော်ပြပေးထားပါတယ်။
ဥပမာ အဲဒီနောက်ဆုံးအကြိမ် ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ စာအုပ်ထဲမှာ အားကစားသမားတွေ နေ့စဉ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုလုပ် တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကိုဖေါ်ပြထားပြီး ပြိုင်ပွဲဝင်ရမယ့် နေ့ရက်အချိန် ဇယားကို ထိခိုက်မှုအနည်းဆုံးဖြစ်အောင် ရည်ရွယ်ဆောင်ရွက်နေပုံ တွေကို ဖော်ပြထားပါတယ်။ မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှုတွေ ဖြစ်နေတာကို ဖြေရှင်းနိုင်ဖို့ ဂျပန်နိုင်ငံထဲ အဝင် အထွက် စစ်ဆေးတာတွေ ပိုများလာနိုင်တယ်လို့လည်း ဖော်ပြထား ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လမ်းညွှန်ချက်စာအုပ်ပါ စည်းကမ်းတွေကို ချိုးဖောက်တဲ့အတွက် ဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိတဲ့ အကျိုးဆက်တစ်ခု ထပ်မံထည့်သွင်းထားတာကတော့ ဒဏ်ငွေရိုက်တာပဲဖြစ်ပါတယ်။ စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်လို့ ရလာမယ့် တခြားအကျိုးဆက်တွေကတော့ ဆုရပြီးသားကို ပယ်ဖျက်ခံရတာနဲ့ နေထိုင်ခွင့်ရုပ်သိမ်းပြီး ပြန်ခိုင်းတာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီ လမ်းညွှန်ချက်စာအုပ်ရဲ့စည်းကမ်းတွေကို ၂၀၂၁ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့ ကြာသပတေးနေ့မှာ စတင်ကျင့်သုံးပြီး အပြောင်းအလဲတွေ လည်းရှိနိုင်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

265. COVID-19 ရောဂါပိုးကိုနိုင်တဲ့ အစားအစာ ဒါမှမဟုတ် ဖြည့်စွက်အားဆေးတွေ ရှိပါသလား။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ရာမှာ ထိရောက်တယ်လို့ အခိုင်အမာပြောပြီး အွန်လိုင်းမှာ ရောင်းချတဲ့ ထုတ်ကုန်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဧပြီလကနေ မေလအတွင်း စစ်တမ်း ကောက်ယူ စုံစမ်းပြီး ရလဒ်ကို ဂျပန်စားသုံးသူရေးရာ အေဂျင်စီက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအေဂျင်စီက ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်ကတည်းက စပြီး အဲဒီလို စစ်တမ်းကို ကောက်ယူနေခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အွန်လိုင်းမှာ ရောင်းနေတဲ့ကုန်ပစ္စည်း ၄၉ ခုရဲ့ ကြော်ငြာ ဒါမှမဟုတ် အညွှန်းတွေမှာ ပြဿနာရှိနေတာကို အေဂျင်စီ တာဝန်ရှိသူတွေက တွေ့ရှိခဲ့ကြပါတယ်။ သံသယဖြစ်စရာ ကြော်ငြာတစ်ခုကို ဥပမာ ပြောပြရမယ်ဆိုရင် ဗီတာမင် ဒီ ဖြည့်စွက်အားဆေးကို သောက်ရင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုကို ကာကွယ်နိုင်တယ်လို့ ဆိုထားတာ ဖြစ် ပါတယ်။ နောက်တစ်ခုက တည်သီး ထဲမှာပါတဲ့ tannin ဆိုတဲ့ ဓာတ်ထည့်ထားတဲ့ သကြားလုံးက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို ကာကွယ်နိုင်တဲ့ ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်တယ်လို့ အတည်ပြုပြောထားပါတယ်။ နောက်တစ်ခုကကျတော့ အနက်ရောင်မှိုအမျိုးအစားတစ်မျိုးကနေ ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ chaga tea ရေနွေးကြမ်းက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ကာကွယ်တဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခုအနေနဲ့ ကောင်းတယ်လို့ ဆိုထား ပြန်ပါတယ်။
အဲဒီလို ကြော်ငြာတွေက ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထား မရှိဘဲ နားလည်မှု လွဲမှားနိုင်တာတွေ ဖြစ်စေနိုင်တယ်လို့ အေဂျင်စီ တာဝန်ရှိသူတွေက ပြောပါတယ်။ အဲဒီလို ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းတွေကို ရောင်းချနေတဲ့ လုပ်ငန်း ၄၃ ခုကို သူတို့ရဲ့ အမှတ်တံဆိပ်ကြော်ငြာလုပ်ပုံကို တိုးတက်မှုရှိအောင်လုပ်ဖို့ အဲဒီအရာရှိတွေက တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီလို ကြော်ငြာရောင်းချနေတဲ့ အွန်လိုင်းဆေးဆိုင်တွေရဲ့ကြော်ငြာတွေကို စားသုံးသူရေးရာအေဂျင်စီက သူတို့ရဲ့ အင်တာနက်ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ တင်ထားပြီး စားသုံးသူတွေ အထင်အမြင်မှားပြီး ဝယ်စေတဲ့ ကြော်ငြာတွေကို သတိထားကြဖို့ ဆိုထားပါတယ်။
ဂျပန် စားသုံးသူရေးရာ အေဂျင်စီရဲ့ အစားအစာ အမှတ်တံဆိပ်ဆိုင်ရာ ဌာနခွဲက တာဝန်ခံ မစ္စတာ နီရှိခါဝါ ခိုးချိ (Nishikawa Koichi) က COVID-19 အတွက် ထိရောက်တယ်လို့ ပြောနေကြတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သုတေသီတွေဟာ လေ့လာမှုတွေ အများကြီး ကို ဖန်ပြွန်ထဲမှာ ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်တဲ့နည်းနဲ့ပဲ လုပ်ခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ကိုဗစ် ကာကွယ်တယ်ဆိုတဲ့ အစားအစာတွေ စားကြည့်တာ ဒါမှမဟုတ် ဖြည့်စွက်အားဆေးတွေကို သောက်ကြည့်ပြီးတကယ် ထိရောက်မှု ရှိတယ်လို့ စမ်းသပ်တာလည်း ဘယ်သူမှ မရှိဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။ စားသုံးသူတွေအနေနဲ့ ဒီရောဂါပိုး ပြဿနာကို တည်ငြိမ်စွာဖြေရှင်းဖို့နဲ့ ရောဂါပိုးကူးစက်မှုတွေကို ကာကွယ်ဖို့ သေချာစွာအကြံပြုထားတဲ့ တခြားနည်းလမ်းတွေကိုသာ လုပ်ဆောင်ကြစေချင်တယ်လို့ မစ္စတာ နီရှိခါဝါ ခိုးချိ က ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

264. ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နဲ့ နာတာရှည်ရောဂါသည်တွေ အသုံးပြုနိုင်သော ဆေးဝါးများ။ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် ဖျားနာတာလိုမျိုး ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်လာတဲ့အခါ အသုံးပြုနိုင်တဲ့ ဆေးဝါးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပထမဆုံး အကြိမ် လမ်းညွှန်ချက် ထုတ်ပြန်လိုက်ပါတယ်။ တစ်ယောက်ယောက်က ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် ဖျားနာတာမျိုးဖြစ်လာတဲ့ အခါ ဘယ်လိုလုပ်မလဲ။ ဒီလို ဖျားတာဟာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီး ၁ ရက် ၂ ရက်အတွင်းမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အဲဒီလို ဖျားနာလာတဲ့သူကို လိုအပ်ရင် ကိုယ်ပူကျဆေး ဒါမှမဟုတ် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး တိုက်နိုင်ပြီး သူတို့ရဲ့ အခြေအနေကို စောင့်ကြည့်ရပါလိမ့်မယ်။
ဒါပေမဲ့ တချို့သူတွေအနေနဲ့ ဆေးဆိုင်မှာ အလွယ်တကူဝယ်ယူနိုင်တဲ့ ကိုယ်ပူကျဆေး ဒါမှမဟုတ် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး သောက်တဲ့အခါမှာ သတိထားဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဆိုပါတယ်။ အဲဒီလို လူတွေက ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေ ဒါမှမဟုတ် ကလေး နို့တိုက်နေရတဲ့ မိခင်တွေ၊ တခြားရောဂါကြောင့် ဆေးတစ်မျိုးမျိုး ကို စွဲသောက်နေရတဲ့သူတွေ၊ ဆေးနဲ့ တခြားပစ္စည်းတစ်မျိုးမျိုးကြောင့် ဓာတ်မတည့်တာ ဖြစ်တတ်တဲ့သူတွေ ဒါမှမဟုတ် ပန်းနာရင်ကျပ်ရှိသူတွေ၊ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေ အပြင် အစာအိမ်အနာဖြစ်လို့ ဆေးကုသမှု ခံယူ နေရတဲ့ လူနာတွေ ဒါမှမဟုတ် တခြားရောဂါနဲ့ နေမကောင်းဖြစ်နေသူတွေ ပါဝင်တယ်လို့ အဲဒီဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ အဲဒီလို လူမျိုးတွေ အနေနဲ့ မိမိတို့ ပြနေကျ ဆရာဝန်တွေ ဒါမှမဟုတ် ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ တိုင်ပင်ကြဖို့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် ပြင်းပြင်းထန်ထန် နာကျင် လာတာ တို့၊ အဖျားကြီးလာတာတို့ဖြစ် လာရင် ဒါမှမဟုတ် ရောဂါခံစားနေရတာ အချိန် ကြာရှည်လာမယ်ဆိုရင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက် နိုင်တဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေနဲ့ တိုင်ပင်သင့်တယ်လို့လည်း ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး ဌာနက ပြောပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် နာကျင်တာ ဒါမှမဟုတ် ဖျားနာတာမျိုး ဖြစ်မှာစိုးလို ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့အနေနဲ့ ကိုယ်ပူကျဆေး ဒါမှမဟုတ် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးတွေကို သောက်တာမျိုး ခဏခဏ မလုပ်ကြဖို့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အကြံပေးထားပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

263. ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် အသုံးပြုနိုင်သော ဆေးဝါးများ။ (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးတဲ့နောက် ဖျားနာတာလိုမျိုး ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်လာတဲ့အခါ သောက်သုံးနိုင်တဲ့ ဆေးဝါးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပထမဆုံးအကြိမ် လမ်းညွှန်ချက် ထုတ်ပြန်လိုက်ပါတယ်။ ဒီတစ်ခါ ကိုယ်ပူကျဆေးနဲ့ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး အမျိုးအစားတွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးနောက် သောက်လို့ ရပါသလားလို့ မေးထားပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် ဖျားနာတာတွေက များသောအားဖြင့် ၁ ရက် ၂ ရက် အတွင်းမှာ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါတယ်။ လိုအပ်ရင် ဆေးသောက်ပြီးတော့ ကိုယ့်ရဲ့ အခြေအနေကို စောင့်ကြည့်ရင်းကုသလို့ ရပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် အသုံးပြုနိုင်တဲ့ ဆေးတွေထဲမှာ ပါရာစီတမောပါတဲ့ acetaminophen လိုနာကျင်ကိုက်ခဲမှုပျောက်ဆေး၊ ibuprofen လိုနာကျင်ကိုက်ခဲမှု အမျိုးမျိုးကို သက်သာစေတဲ့ဆေးနဲ့ အဆစ်အမြစ်ရောင်ရမ်းနာကျင်ခြင်း ကို သက်သာစေတဲ့ loxoprofen ဆေးတွေ ပါတယ်လို့ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ အဲဒါနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်း အချက်အလက်ကို ဝန်ကြီးဌာနက အရင်ကတည်းက ထုတ်ပြန်ထားခြင်း မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဇွန်လအစောပိုင်းမှာ ဆေးဆိုင်ကနေ ဆေးစာမပါဘဲ ဝယ်ယူနိုင်တဲ့ ပါရာစီတမော ပါတဲ့ acetaminophen ဆေးတွေ ရောင်းရလို့ ကုန်ပစ္စည်းနည်းလာပြီလို့ ဆေးဆိုင်တွေက သတင်းပို့လာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် acetaminophen ဆေးလို ပါရာစီတမောပါတဲ့ ဆေး အပြင် ဆေးဆိုင်မှာရောင်းတဲ့တခြား အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးတွေလည်း ဝယ်သောက်လို့ အဆင်ပြေကြောင်း ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက သူ့ရဲ့ အင်တာနက် ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ သတင်းအချက်အလက်အသစ်တွေတင်ဖို့ ချက်ချင်း စီစဉ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းမှာရှိတဲ့ ဆေးဆိုင်တွေနဲ့ သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေကိုလည်း အသိပေးခဲ့ ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိခင်တွေနဲ့ တခြား အထူးဂရုစိုက်ရတဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေရှိသူတွေကတော့ သူတို့ သောက်လို့ ရနိုင်တဲ့ ဆေးဝါးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကန့်သတ်မှု တချို့ ရှိနိုင်တဲ့အတွက်ကြောင့်
မိမိတို့ပြနေကျ ဆရာဝန်တွေ ဒါမှမဟုတ် ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ တိုင်ပင်သင့်ကြောင်း ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးကြောင့် ဒါမှမဟုတ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ်နိုင်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေရှိလာခဲ့ရင် ဘယ်လိုပြောရမလဲဆိုတာ သိနေအောင် ဝန်ကြီးဌာနက သတင်းအချက်အလက်တွေ ပေးထားပါတယ်။ ချောင်းဆိုးတာ၊ လည်ချောင်းနာတာ၊ အနံ့ အရသာ ပျောက်တာနဲ့ အသက်ရှူရကျပ်တာလိုမျိုး စတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ရှိလာပြီဆိုရင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ရှိနေနိုင်တယ် ဆိုတာ သိထားဖို့လည်း ဝန်ကြီးဌာနက အသိပေးထားပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးကြောင့် ကိုယ်ပူလာရင် ပုံမှန်အားဖြင့် ကိုရိုနာကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေတွဲပြီး မဖြစ်ဘူးလို့ သိရပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

262. ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေက လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထိုး အစီအစဉ်ဆိုတာ ဘာပါလဲ။ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီး ရုတ်တရက် မူးပြီးနေမကောင်း ဖြစ်လာတယ်ဆိုတာ ဘာလဲ? ဘယ်လိုမျိုး ကုသပျောက်ကင်း နိုင်မလဲ?

အဖြေ- ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေက သူတို့ရဲ့ ဝန်ထမ်းတွေ၊ ကျောင်းသူ/ကျောင်းသား တွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး တင်ဆက်ပေးနေပါတယ်။ ဒီအစီအစဉ်ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့မှာ အပြည့်အဝ စတင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် ရုတ်တရက် နေလို့မကောင်းဖြစ်ပြီး မူးလဲကျတာမျိုး ဖြစ်ရင် ဘယ်လို ကုသမလဲဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးကို မေးထား ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေး ထိုးတဲ့အချိန်မှာ စိတ်ဖိစီးမှုနဲ့ ဆေးထိုးတဲ့အခါ ဖြစ်တဲ့ နာကျင်မှု ပေါင်းပြီး ရုတ်တရက် နေမကောင်းတာ၊ မူးလဲတာမျိုး ယေဘုယျအားဖြင့် ဖြစ်တတ်ကြပါတယ်။ အဲဒီလို ဖြစ်တဲ့ လက္ခဏာတွေထဲမှာ မူးဝေတာနဲ့ အသက်ရှူကျပ်တာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ချိဘ မြို့ အီနာဂဲ ရပ်ကွက်က ဆေးခန်းတစ်ခုမှာ လူပေါင်း ၅,၀၀၀ လောက်ကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးခဲ့ပြီး အများစုက အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အသက် ၆၀ ပိုင်းအရွယ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို မေလတုန်းက ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့အခါ ဆေးထိုးပြီး ထိုင်နားခိုင်းထားတုန်း နေလို့ မကောင်းဖြစ်လာခဲ့တယ်လို့ အဲဒီဆေးခန်းက ဒေါက်တာ ခိုးချိ ဖုမိအို (Kochi Fumio) က ပြောပါတယ်။ အဲဒီအမျိုးသမီးဟာ သွေးခုန်နှုန်း နှေးကွေးလာခဲ့ပြီး သတိလစ်သလို ဖြစ်လာခဲ့ပေမဲ့ ဓာတ်မတည့်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေတော့ မတွေ့ရပါဘူးလို့ ဒေါက်တာ ခိုးချိက ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးလို့ နာကျင်တာနဲ့ စိတ်ဖိစီးတာတွေပေါင်းပြီး သွေးပေါင်ကျသွားခဲ့ရာကနေ မူးဝေသလိုမျိုး လက္ခဏာတွေ ဖြစ်လာစေခဲ့တာ ကြောင့် အဲဒီအမျိုးသမီးဟာ ကာကွယ်ဆေးထိုး တာကြောင့် ဖြစ်တတ်တဲ့ ရုတ်တရက် နေမကောင်းတဲ့ လက္ခဏာ လို့ ဒေါက်တာ ခိုးချိက သတ်မှတ်ခဲ့ပါတယ်။ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေဟာ သူ့ကို နားနေခန်းက လူနာကုတင်ပေါ် လှဲခိုင်းပြီး ချက်ချင်း ကုသမှုပေးခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာတော့ ၅ မိနစ်လောက် အတွင်းမှာ အခြေအနေ ပြန်ကောင်းလာခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ နောက်တော့မှ သူအိမ်ကို ပြန်သွားခဲ့ပါတယ်။ လူငယ်တွေက ကာကွယ်ဆေးထိုးတာကြောင့် ရုတ်တရက်နေမကောင်းဖြစ်တာ ပိုပြီး ဖြစ်နိုင်ခြေ များတယ်လို့ ဒေါက်တာ ခိုးချိက ဆိုပါတယ်။ တုပ်ကွေးရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ထိုးရင်လည်း လူတချို့မှာ ဒီလို လက္ခဏာတွေ ဖြစ်ပေါ်စေတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သေချာကုသမယ်ဆိုရင် သက်သာသွား ပါလိမ့်မယ်လို့ ဒေါက်တာ ခိုးချိက ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေး အထိုးခံပြီးသူတွေဟာ ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက်မှာ ဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိတဲ့ ဝေဒနာတွေကို စောင့်ကြည့် ကုသပေးဖို့ ဆေးထိုးတဲ့နေရာမှာပဲ စီစဉ်ပေးထားတဲ့ နေရာမှာ အချိန်အနည်းငယ်လောက် နားနေကြဖို့ ဒေါက်တာ ခိုးချိက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ ဆေးထိုးရမယ့်ရက် မတိုင်ခင် ညမှာ အိပ်ရေးဝအောင် အိပ်ထားပြီး ခန္ဓာကိုယ် ကျန်းမာအောင် လုပ်ထားမယ်ဆိုရင် ဆေးထိုးတဲ့အခါမှာ ဘာဝေဒနာမှ မခံစားရအောင် အထောက်အကူ ပေးမယ်လို့လည်း ဒေါက်တာ ခိုးချိက ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

261. ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုး နေရာတွေအဖြစ် ဘယ်လို စီစဉ်ထားပါသလဲ။ (အပိုင်း-၁၁)

အဖြေ- ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေက ဝန်ထမ်းတွေ၊ ကျောင်းသူ/ကျောင်းသားတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးနေတဲ့ အစီ အစဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး တင်ဆက်ပေးနေပါတယ်။ ဒီကာကွယ်ဆေး ထိုးအစီအစဉ်ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့မှာ အပြည့်အဝ စတင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီတစ်ခါမှာတော့ အခုလို ကာကွယ်ဆေးထိုး အစီအစဉ်ဟာ လူငယ်တွေအကြား ကာကွယ်ဆေးထိုး ချင်လာအောင် တွန်းအားပေးသလို ဖြစ် နိုင်သလားဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူတွေကို မေးထားပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ ကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ ဆေးဝါးစင်တာက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံ ရောဂါ ပြင်းထန်တဲ့ လူနာတွေကို ကြည့်ရှု ကုသပေးနေတဲ့ မစ္စတာ ခူဆုနာ့ စာတိုးရှိ (Kutsuna Satoshi) ဟာ လူငယ်တွေကြားမှာ ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေ စတင်နေတာကို မကြာခဏ တွေ့ရလေ့ ရှိတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒီကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ်မှာ လူငယ်တွေ ပိုပြီးတော့ ဆေးထိုး ဖြစ်မယ်လို့ မျှော်လင့်ထားပြီး ဒါမှသာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု လျော့ကျဖို့ အထောက်အပံ့ပေးနိုင်လိမ့်မယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်နိုင်ခြေနည်းတဲ့ လူငယ်တွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတာဟာ သိပ် အဓိပ္ပာယ်မရှိတဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တစ်ခုလို့ တချို့ လူတွေက ယူဆကောင်း ယူဆနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခု အရမ်း ပြန့်ပွားနေတဲ့ မျိုးဗီဇ ပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်က လူငယ်တွေလည်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖျားနာ တာတွေ ဖြစ်နိုင်ခြေ များတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ရောဂါဖြစ်ပွားပြီး နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်နိုင်တဲ့ လက္ခဏာတွေအတွက်လည်း စိုးရိမ်ရ တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုမရှိအောင် လူငယ်တွေအနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးကြဖို့ မစ္စတာ Kutsuna က တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ လူငယ်တွေဟာ စိတ်ဖိစီးမှုနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ နာကျင်မှု ပေါင်းပြီး ရုတ်တရက်မူးလဲတာမျိုး ပိုပြီး ဖြစ်လွယ်လေ့ ရှိပါတယ်။ လူတစ်ယောက် နှလုံးခုန်နှုန်း မြန်လာတာ၊ အသက်ရှူ ကျပ်လာတာ၊ မူးဝေသလို ခံစားလာရတာ ဒါမှမဟုတ် ပုံမှန်ထက် ပိုပြီး အသက်ရှူနှုန်း မြန်တာတွေ ဖြစ်လာတာကြောင့် ရုတ်တရက်မူး လဲတတ်ပါတယ်။ ဒီလိုလက္ခဏာတွေ ဖြစ်တတ်တာက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးမှ မဟုတ်ပါဘူး။ ကာကွယ်ဆေး အားလုံးက ဆေးထိုးရင် အဲဒီလို ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အရင်တုန်းက စင်တာမှာ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ လေ့လာစမ်းသပ်မှုတစ်ခုအရ လူနာ ၂၀၀၊ ၃၀၀ လောက်မှာ တစ်ဦးက ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးတဲ့နောက် ရုတ်တရက်မူးလဲတာမျိုး ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ မစ္စတာ Kutsuna ပြောခဲ့ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးခံထားတဲ့ လူနာတွေအတွက် အေးအေးဆေးဆေး အနားယူနိုင်တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် စီစဉ်ပေးတာ ဒါမှမဟုတ် ဆေးထိုးပြီးနောက် လဲလျောင်း အနားယူခိုင်းတာနဲ့ ဆေးထိုးခံပြီးချိန်မှာ သက်သောင့်သက်သာ နေနိုင်အောင် လုပ်ပေးထားမယ်ဆိုရင် အဲဒီလို လက္ခဏာတွေ ဖြစ်မလာအောင် ကာကွယ် နိုင်ပါတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ အဲဒီလို ရုတ်တရက် မူးလဲနိုင်တဲ့လက္ခဏာတွေ အရင်က ကြုံဖူးတဲ့ လူတွေက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းတွေကို ကြိုတင် အကြောင်းကြားထားရင် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုတွေ လုပ်ထားနိုင်တယ်လို့ မစ္စတာ Kutsuna က ပြောပါတယ်။
လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်တဲ့ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှု လုပ်လိုက်ရင် ဒီလို ရုတ်တရက်မူးလာလည်း အချိန် သိပ်မကြာခင်မှာ အခြေအနေ ပြန်ကောင်းလာမှာ ကြောင့် လူတွေအနေနဲ့ အဲဒီလို ခံစားရမှာ စိုးရိမ်ပြီး ကာကွယ်ဆေး ထိုးဖို့ ဝန်လေး တာမျိုး ဖြစ်မနေသင့်ဘူးလို့ မစ္စတာ Kutsuna က ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

260. ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုး နေရာတွေအဖြစ် ဘယ်လို စီစဉ်ထားပါသလဲ။ (အပိုင်း-၁၀)

အဖြေ- ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေက ဝန်ထမ်းတွေ၊ ကျောင်းသူ/ကျောင်းသား တွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးနေတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး တင်ဆက်ပေးနေပါတယ်။ ဒီအစီအစဉ်ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့မှာ အပြည့်အဝ စတင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ ကျောင်းတွေနဲ့ ကုမ္ပဏီတွေ အတွက် ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြုစုထားတဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အဓိက ပြောပြပေးပါမယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့မှာ ဂျပန် ပညာရေးအဖွဲ့အစည်း ၂ ခုက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူတွေဟာ သူတို့ရဲ့ အင်တာနက်စာမျက်နှာမှာ ကုမ္ပဏီတွေအတွက် COVID-19 ကာကွယ်ဆေးထိုး လမ်းညွှန်ချက်တွေကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအဖွဲ့အစည်းတွေက ခရီးသွားလာရေးနဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက် ဂျပန်လူမှုအဖွဲ့အစည်း (Japanese Society for Travel and Health) နဲ့ လုပ်ငန်းခွင်ဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအတွက် ဂျပန်လူမှုအဖွဲ့အစည်း (Japan Society for Occupational Health) ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်တွေထဲမှာ ဖြစ်တောင့်ဖြစ်ခဲ အခြေအနေ၊ အထူးစိုးရိမ်ရတဲ့ အခြေအနေနဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုကြောင့် သွေးဖိအား ကျတာတွေ အပါအဝင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ အတွက် ကုမ္ပဏီတွေအနေနဲ့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားဖို့ အကြုံပြုထားပါတယ်။ ဓာတ်မတည့်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေက လူငယ်တွေကြားမှာ ပိုဖြစ်လေ့ရှိပြီး အဲဒီလို ဓာတ်မတည့်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေ ဖြစ်လာတဲ့အခါ ကုသဖို့ အတွက် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ လက်ခံထားတဲ့ နေရာတွေမှာ အရေးပေါ်ပြုစု ကုသတဲ့ဆေးတွေ အဆင်သင့်ရှိသင့်တယ်လို့လည်း အဲဒီလမ်းညွှန်ချက် ထဲမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ဖျားနာတာ အပါအဝင် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး အများစုက တစ်ရက် နှစ်ရက်အတွင်း ပျောက်သွားတတ်ပေမယ့် ဒုတိယအကြိမ် ဆေးထိုးပြီးနောက် ဖြစ်တဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးက ပထမအကြိမ် ထိုးပြီးနောက် ဖြစ်တဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးထက် ပိုပြီး ပြင်းထန်တယ် လို့လည်း အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်တွေထဲမှာ ဆိုထားပါတယ်။
ဒုတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် အလုပ်ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ရှိတာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဥပမာ ရုံးခန်းတစ်ခန်းထဲမှာ အလုပ်အတူတူ လုပ်တဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကို တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် မတူညီတဲ့ ရက်မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးစေဖို့ ကုမ္ပဏီတွေက စီစဉ်ရမယ်လို့လည်း အကြံပြုထားပါတယ်။
လမ်းညွှန်ချက်တွေထဲက တခြား အချက်တွေကတော့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေကို ဘယ်လို ကိုင်တွယ်မလဲဆိုတာနဲ့ ဝန်ထမ်းတစ်ဦးချင်းစီက အမျိုးသားပဲ ဖြစ်ဖြစ် အမျိုးသမီးပဲ ဖြစ်ဖြစ် သူတို့ဆန္ဒအလျောက် ကာကွယ်ဆေး ထိုးတယ်ဆိုတာ သေချာစေဖို့ လုပ်ဆောင်တဲ့ အချက်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။
အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်တွေကို ရေးဆွဲတဲ့ အဖွဲ့ရဲ့ ခေါင်းဆောင်က တိုကျို ဆေးတက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ Hamada Atsuo ဖြစ်ပါတယ်။ ကျောင်းတွေနဲ့ ကုမ္ပဏီတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာတွေ ကျယ်ပြန့် လာတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပဲ အဲဒါက ရောဂါကူးစက်မှုတွေကို ထိန်းချုပ်ဖို့ အဓိက နည်းလမ်းဖြစ်လာမယ်လို့ ပါမောက္ခ Hamada က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စီစဉ်သူတွေအနေနဲ့ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ ဘေးထွက် ဆိုးကျိုးတွေကို ဖြေရှင်းဖို့နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပိုပြီး သတိထားရမယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။ ကုမ္ပဏီတွေ အနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ် မစခင်မှာ လမ်းညွှန်ချက်တွေကို သေသေချာချာ ဖတ်စေချင်တယ်လို့ ပါမောက္ခ Hamada က ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

259. ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးနေရာတွေအဖြစ် ဘယ်လို စီစဉ်ထားပါသလဲ။ (အပိုင်း-၉)

အဖြေ- ဌာနမှာ လက်ခံရရှိထားတဲ့ လူတွေ မကြာခဏမေးလေ့ရှိတဲ့ မေးခွန်းတွေ အပေါ် မူတည်ပြီး ဖြေကြားထားတဲ့ FAQ ကို ဂျပန်ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေက ကာကွယ်ဆေးထိုးခံမယ့်သူတွေကို ဆေးထိုးစရိတ် တောင်းနိုင်သလားလို့ မေးထားပါတယ်။ ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတာတွေဟာ ဂျပန်အစိုးရရဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံရေး အစီအစဉ်ဆောင်ရွက်ချက် အောက်မှာ “ယာယီကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း အစီအစဉ်” ဖြစ်တယ်လို့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေအနေနဲ့ ဆေးထိုးခံတဲ့သူတွေဆီကနေ ကုန်ကျစရိတ် ကောက်ယူလို့ မရဘူးလို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေဟာ သူတို့ရဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးရေး အစီအစဉ်အတွက် လိုအပ်တဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေနဲ့ ဆေးထိုးပေးမယ့် နေရာတွေကို စီစဉ်ဖို့ တာဝန်ယူရမှာ ဖြစ်တယ်လို့ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ဆိုပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ ကုန်ကျစရိတ် တချို့တစ်ဝက်ကို ကာကွယ်ဆေးအထိုးခံတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ တခြားသူ တွေကို ကျခံစေတာက မသင့်တော်ပါဘူးလို့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေအနေနဲ့တော့ ကုန်ကျစရိတ် တချို့တစ်ဝက်ကို ဘယ်လောက် အကုန်ကျခံမလဲဆိုတာကို လွတ်လပ်စွာ လုပ်ဆောင်ပိုင်ခွင့် ရှိပါတယ်။
တကယ်လို့ ကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ်ကို ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ် တွေက ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မယ်ဆိုရင် ကုန်ကျစရိတ်ကို ညှိနှိုင်းပြီး မျှဝေကျခံမယ့်အစီအစဉ်ကို ရွေးချယ်လို့ ရပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

258. ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးနေရာတွေအဖြစ် ဘယ်လို စီစဉ်ထားပါသလဲ။ (အပိုင်း-၈)

အဖြေ- ဌာနမှာ လက်ခံရရှိထားတဲ့ လူတွေ မကြာခဏမေးလေ့ရှိတဲ့ မေးခွန်းတွေအပေါ် မူတည်ပြီး ဖြေကြားထားတဲ့ FAQ ကို ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီတစ်ခါမှာတော့ ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ အစီအစဉ်ထဲမှာ အနီးနားမှာ နေထိုင်သူတွေ ကာကွယ်ဆေး လာထိုးလို့ ရသလားဆိုတာကို လေ့လာကြပါမယ်။
ဂျပန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ FAQ စာမျက်နှာထဲမှာ ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေမှာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးတဲ့ စီမံခန့်ခွဲသူတွေအနေနဲ့ ဆေးထိုးခံမယ့်သူတွေရဲ့ ကိုယ်ရေး အချက်အလက်တွေကို စနစ်တကျ ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်ဖို့ လိုအပ်ပြီး ဒါမှသာ သူတို့တွေကို ဒုတိယအကြိမ် ဆေးထိုးပေးနိုင်အောင် စီစဉ်နိုင်မှာ ဖြစ်ကြောင်း အဲဒီဝန်ကြီးဌာနက ထောက်ပြထားပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ကုမ္ပဏီတွေ၊ တက္ကသိုလ်တွေအနေနဲ့ အနီးနားမှာ နေထိုင်သူတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးဖို့ အကျုံးဝင်သလားလို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချတဲ့နေရာမှာ သေသေချာချာ စဉ်းစားဖို့ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက အကြံပြုထားပါတယ်။ ဆေးထိုးခံမယ့်သူတွေမှာ ဘေးထွက် ဆိုးကျိုး တစ်ခုခု ဖြစ်လာခဲ့ရင် အစိုးရက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းတွေနဲ့ ဆေးဝါးတွေကို ပြင်ဆင်ထားပါသလား ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ကုမ္ပဏီတွေ၊ တက္ကသိုလ်တွေအနေနဲ့ အဲဒီလို ဆေးနဲ့ ဆေးပစ္စည်းတွေကို ပြင်ဆင်ဖို့တာဝန်ရှိတယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဆေးရုံဆေးခန်းတွေနဲ့ ကြိုတင်တိုင်ပင်ဖို့၊ လိုအပ်မယ် ထင်တဲ့ ဆေးပစ္စည်းတွေနဲ့ ဆေးဝါးတွေကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ဖို့၊ အရေးပေါ် အခြေအနေတွေမှာ ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်အောင် အရေးပေါ်ဆေးအိတ်တွေ စနစ်တကျ စီစဉ်ထားဖို့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အကြံပြုထားပါတယ်။
ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေအနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးမယ့် အစီအစဉ်တွေ မစခင် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုတွေကို အပြည့်အဝ လုပ်ဆောင်ထားမယ်ဆိုရင် ကာကွယ်ဆေး စ ထိုးတဲ့အခါ ပြဿနာ မရှိနိုင်ဘူးလို့လည်း ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

257. ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုး နေရာတွေအဖြစ် ဘယ်လို စီစဉ်ထားပါသလဲ။ (အပိုင်း-၇)

အဖြေ- ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေမှာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးမယ့်အစီအစဉ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး သူတို့ မေးလာတဲ့ မေးခွန်းတွေပေါ် အခြေခံ ဖြေဆိုထားတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ FAQ အမေးအဖြေကို ဂျပန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန် ထားပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အကျုံးဝင်သူတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး FAQ မှာဖြေဆိုထားတာအရ ကုမ္ပဏီတွေအနေနဲ့ မိမိတို့ ကုမ္ပဏီ ဝန်ထမ်းတွေသာမက မိမိတို့နဲ့ လုပ်ငန်း ဆက်စပ်နေတဲ့ ကုမ္ပဏီက ဝန်ထမ်းတွေကိုပါ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးဖို့ ခွင့်ပြုထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။ တက္ကသိုလ်တွေအနေနဲ့လည်း သူတို့ကျောင်းက ကျောင်းသားတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးဖို့ ခွင့်ပြုထားပါတယ်။
နိုင်ငံခြားသားဝန်ထမ်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ က မြို့နယ် အသီးသီးမှာ နေထိုင်ခွင့် မှတ်ပုံတင်စာရင်းသွင်းထားတဲ့ နိုင်ငံခြားသား တွေလည်းပဲ ဒီ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ အစီအစဉ်နဲ့ အကျုံးဝင်တယ်လို့ FAQ မှာ ဖေါ်ပြထားပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကူပွန်လက်မှတ်မရသေးတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေ အနေနဲ့ ကူပွန်မရှိလည်း ဒီကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ အစီအစဉ်နဲ့ အကျုံးဝင်ပါတယ်လို့ FAQ မှာ ရေးထားပါတယ်။
ဒီလို ကူပွန်မရှိတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ ID ကတ်မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ လိပ်စာ၊ အမည်နဲ့ မွေးသက္ကရာဇ်တွေကို ကာကွယ်ဆေး မထိုးခင်ဖြေဆိုရမယ့် မေးခွန်းစာရွက်ပေါ်မှာ ရေးသား ပြီး ID ကတ် ကိုလည်းပြသရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုး တဲ့သူဟာ နောက်မှာ ရောက်ရှိလာမယ့် ကာကွယ်ဆေးထိုးခွင့်ကူပွန်စာရွက်ကို ပေးလာတဲ့ အချိန်အထိ ကုမ္ပဏီတွေ ဒါမှမဟုတ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဌာနတွေက ကာကွယ်ဆေးထိုးခံခဲ့တဲ့သူဖြည့်ထားတဲ့ မေးခွန်းစာရွက်ကို သိမ်းဆည်း ထားသင့်ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ အစီအစဉ် စတင်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် ကုမ္ပဏီက သူ့ရဲ့ဝန်ထမ်းအားလုံး ကာကွယ်ဆေး မဖြစ်မနေ ထိုးပေးရမလားလို့ တချို့ကုမ္ပဏီတွေက ဝန်ကြီးဌာနကို မေးခဲ့ကြပါတယ်။ ကုမ္ပဏီတွေအနေနဲ့ မိမိတို့ ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ် မထိုးဘူးဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အသိအမှတ်ပြုဆောင်ရွက်ဖို့ သတိထားရမယ်လို့ FAQ က ဆိုထားပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

256. ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုး နေရာတွေအဖြစ် ဘယ်လို စီစဉ်ထားပါသလဲ။ (အပိုင်း-၆)

အဖြေ- ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေမှာ ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့ကစပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အတွက် အစီအစဉ် မစခင်မှာ အဖွဲ့အစည်းတွေအတွက် လမ်းညွှန်ချက် တစ်တွဲကို ထုတ်ပြန်လိုက်ပါတယ်။
အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်တွေထဲမှာ အမြဲတမ်းဝန်ထမ်းတွေအပြင် အချိန်ပိုင်း ဝန်ထမ်းတွေက အစ ကုမ္ပဏီက ဝန်ထမ်းအားလုံးကို ကာကွယ်ဆေး ထိုးဖို့ စီစဉ်ပေးသင့်တယ်လို့ သတ်မှတ်ချက်ရေးထားပါတယ်။ လုပ်ငန်းခွင်မှာ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ကူးစက်ခံရမှုတွေကို ရှောင်ရှားနိုင်အောင် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ချက်တွေ တိုးတက်မှုရှိလာစေဖို့ ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ရောဂါကူးစက်မှုခံရဖို့ အန္တရာယ်များသူတွေကို ဦးစားပေး ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးဖို့စတဲ့ သင့်လျော်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ အစီအစဉ်တွေကို ပြုလုပ်ဖို့ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ကုမ္ပဏီတွေကို တိုက်တွန်းနေပါတယ်။
ကာယကံရှင် သဘောမတူညီဘဲ ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေး လိုက်တာမျိုးမဖြစ်ရအောင် ကာကွယ်ဆေးမထိုးခင် ကြိုတင်ပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ့်သူရဲ့ ဆန္ဒကို မေးမြန်းအတည်ပြုဖို့ အဖွဲ့အစည်းတွေကိုအဲဒီလမ်းညွှန်ချက်စာအုပ်ထဲမှာ တောင်းဆိုထား ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေကို တခြားရည်ရွယ်ချက်တွေအတွက် အသုံးပြုမှာ မဟုတ်ဘူးလို့လည်း အဲဒီလမ်းညွှန်ချက် စာအုပ်ထဲမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
လုပ်ငန်းခွင်မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့လုပ်ငန်းလုပ်ဖို့ အတွက်ရုံးခန်း ဖွင့်တာအပါအဝင် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုတွေ လုပ်ဖို့အတွက် ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ အဖွဲ့အစည်းတိုင်းကို ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အကြံပြုထား ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

255. ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးနေရာတွေ အဖြစ် ဘယ်လို စီစဉ်ထားပါသလဲ။ (အပိုင်း-၅)

အဖြေ- ကုမ္ပဏီတွေက ဝန်ထမ်းတွေကို လုပ်ငန်းခွင်မှာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးနိုင်ဖို့ အတွက် အစိုးရက သူ့ရဲ့ သတ်မှတ်ချက်တွေကို လျှော့ပေါ့ ပေးဖို့ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိလားဆိုတာကို လေ့လာကြည့်ပါမယ်။ ဂျပန်အစိုးရက ကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ်မှာ ပိုပြီး ထိရောက်မှု ရှိစေဖို့အတွက်ဝန်ထမ်း ၁,၀၀၀ ကျော်ရှိတဲ့ တက္ကသိုလ်တွေနဲ့ ကုမ္ပဏီတွေမှာ ကိုယ့်အစီအစဉ်နဲ့ ကိုယ် ကာကွယ်ဆေးထိုး ပေးသင့်တယ်လို့ ကြေညာခဲ့ပါတယ်။
ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး Tamura Norihisa က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့က ပြုလုပ်တဲ့ အောက်လွှတ်တော်ကော်မတီအစည်းအဝေးမှာ အဲဒီလို ပြောကြားခဲ့တာက ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဝန်ထမ်း ၁,၀၀၀ နဲ့ အထက်ရှိတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေဟာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးဖို့ စီမံခန့်ခွဲနိုင်တဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းတွေ ရနိုင်ခြေရှိတယ်။ ကာကွယ်ဆေး မထိုးခင်မှာ စစ်ဆေး ရမယ့်အချက်တွေကို မေးမြန်းဆောင်ရွက်ဖို့ သက်ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းပိုင်း ဆိုင်ရာ ဆရာဝန်တွေကိုလည်း ခေါ်ထား နိုင်တယ်လို့ ဆိုခဲ့တာကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အစိုးရအနေနဲ့ အဲဒီကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ် စတင်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် အခြေအနေကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်သွားမှာ ဖြစ်ပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာတွေကို စီမံခန့်ခွဲသူတွေက ပမာဏအနည်းငယ်ပဲ ဆေးထိုးပေးနိုင်မယ်လို့ ယူဆရတဲ့အခါ လူ ၁,၀၀၀ ထိုးပေးရမယ့် သတ်မှတ်ချက်တွေကို လျှော့ချဖို့ စဉ်းစားမယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။ အစိုးရအနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့ အခြေအနေပေါ်လိုက်ပြီး ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ အပြောင်းအလဲတွေကို လုပ်သွားဖို့ ပြင်ဆင်နေ တယ်လို့လည်း ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး Tamura က ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

254. ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးနေရာတွေ အဖြစ် ဘယ်လို စီစဉ်ထားပါသလဲ။ (အပိုင်း-၄)

အဖြေ- ဂျပန်အစိုးရက ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးရေးအရှိန် မြှင့်တင်ဖို့ အတွက် ဝန်ထမ်းပေါင်း ၁,၀၀၀ ကျော်ကို တက္ကသိုလ်တွေနဲ့ ကုမ္ပဏီတွေက သူတို့အစီအစဉ်နဲ့ သူတို့ ကာကွယ်ဆေးစထိုးပေးဖို့ ခွင့်ပြုလိုက်ပါပြီ။ ဒီအတောအတွင်း အသေးစားနဲ့ အလတ်စားကုမ္ပဏီတွေက ကာကွယ်ဆေး ထိုးခွင့် လျှောက်လွှာတွေကို လက်ခံနေချိန်မှာ ကုမ္ပဏီတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးမယ့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းတွေ ရှိလာ‌အောင် ဆောင်ရွက်ရတာ အခက်အခဲ ဖြစ်နေပါတယ်။
အဲဒီကုမ္ပဏီတွေရဲ့ ပြောကြားချက်အရ ရုံးမှာ အချိန်ပြည့်ထိုင်နိုင်တဲ့ လုပ်ငန်းခွင်ထဲက ဆရာဝန် မရှိဘူးလို့ သိရပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဒီလို အဖွဲ့အစည်းတွေဆီ လူပေါင်း ၁,၀၀၀ ကျော်က လျှောက်လွှာတွေ တင်လာတယ်ဆိုရင် စနစ်တကျ စီစဉ်ဆောင်ရွက်ဖို့ ခက်ခဲတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကုမ္ပဏီကြီးတွေ၊ တက္ကသိုလ်တွေနဲ့ ယှဉ်ရင် ဒီလို အသေးစားနဲ့ အလတ်စားကုမ္ပဏီတွေကြားမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ လျှောက်လွှာတင်ပြီး ဆောင်ရွက်တဲ့ အစီအစဉ်က တိုးတက်မှု မရှိပါဘူး။
ဒီလို အခြေအနေတွေကြားမှာပဲ ကုမ္ပဏီနဲ့ပေါင်း ၂,၅၀၀ ကျော်နဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ တိုကျို အသေးစား စွန့်ဦးတီထွင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များအသင်းက ကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ်တွေကို ပူးပေါင်း လုပ်ဆောင်ကြဖို့ တောင်းဆိုလာတဲ့အဖွဲ့ဝင်တွေ များပြားကြောင်း ဆိုပါတယ်။
အဲဒီကုမ္ပဏီတွေရဲ့ ကြီးမားတဲ့အခက်အခဲက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းတွေ ရရှိဖို့ပဲလို့ ပြောပါတယ်။ အသင်းအနေနဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း တွေကို အကူအညီပေးဖို့အတွက် တောင်းဆိုပေမယ့်လည်း တုံ့ပြန် ဆောင်ရွက်ပေးတာ တိုးတက်မှု သိပ်မရှိဘူးလို့ သိရပါတယ်။
တခြား အခက်အခဲတွေကတော့ ကာကွယ်ဆေးတွေ အလဟဿ မဖြစ်အောင် လျှောက်လွှာအရေအတွက်ကို ဘယ်လို အတိအကျ သိအောင်လုပ်နိုင်မလဲ ဆိုတာနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့ နေရာတွေ အတွက် ကုန်ကျစရိတ် ကာမိအောင် ဘယ်လို လုပ်မလဲ ဆိုတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ အကြီးစားနဲ့ အသေးစားကုမ္ပဏီတွေအကြား ကာကွယ်ဆေးရနိုင်တဲ့ အခွင့်အလမ်းမှာ ကွာဟချက်တွေသေချာပေါက် များလာနိုင်တယ်လို့ အဲဒီအသင်းရဲ့ ဝန်ထမ်းတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။ တိုကျို အသေးစားစီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များအသင်းအနေနဲ့ အခြေအနေတွေ ကိုယ်လိုချင်သလို ဖြစ်လာမယ့်အထိ စောင့်နေမယ့်အစား ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးဖို့ ဖြစ်နိုင်တဲ့ အခြေအနေတွေ ရောက်လာအောင် လက်တွေ့ အကောင်အထည်ဖေါ်သင့်တယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။ အသေးစား ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ ဝန်ထမ်းတွေဟာ ရုံးမှာ အလုပ်လုပ်ရတာ မဟုတ်ဘဲ အများစုက အပြင်ထွက် လုပ်ရတာကြောင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ လိုအပ် တယ်လို့ သူက ဆက်ပြောသွားခဲ့ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

253. ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာတွေကို ဘယ်လို စီစဉ်နေပါသလဲ။ (အပိုင်း-၃)

အဖြေ- ဂျပန်ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့မှာ လူ ၄၀ လောက်ပါဝင်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးရေး အစီအစဉ် ဆိုင်ရာ အဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီ ဝန်ကြီးဌာနက နိုင်ငံတစ်ဝန်းက တက္ကသိုလ်တွေအပါအဝင် အဖွဲ့အစည်း ၈၀၀ ကို သူတို့အဖွဲ့အစည်းတွေ အနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးချင်သလားလို့ မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အရာရှိတွေက တက္ကသိုလ်မဟုတ်တဲ့
ကျောင်းတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အစီအစဉ်တွေ မစခင် တက္ကသိုလ် ၂၀ လောက်မှာ ဒီအစီအစဉ်ကို လုပ်ဆောင်ဖို့ ထောက်ပံ့မှုတွေ ပေးသွားမယ်လို့ ပြောပါတယ်။
အဲဒီအဖွဲ့ဟာ ဒီအစီအစဉ်အတွက် လျှောက်လွှာတွေ စတင်လက်ခံခဲ့တဲ့ အချိန် ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့မှာ တက္ကသိုလ်တွေဆီကနေ မေးမြန်းစုံစမ်းမှုတွေ ဆက်တိုက်ရရှိခဲ့ပါတယ်။
တချို့က လျှောက်လွှာတင်ဖို့အတွက် လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ လိုအပ်တဲ့ ပစ္စည်း၊ ပြီးတော့ ဒီအစီအစဉ်က ဘယ်သူ့အတွက် ရည်ရွယ်ပြီး လုပ်မှာလဲ စသဖြင့် မေးမြန်းခဲ့ကြပါတယ်။ ကိုယ်ပိုင်ဆေးခန်း မရှိတဲ့ တချို့ တက္ကသိုလ်တွေက ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးမယ့် နေရာတွေအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးဖို့ နေရာရှိပေမယ့် ဆေးထိုးပေးဖို့အတွက် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုပေးတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေ ဘယ်လို ရနိုင်မလဲဆိုတာ သိချင်နေကြပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံက တက္ကသိုလ်တွေရဲ့ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ဟာ ဆေး ကုသရေးဌာန ၊ သူနာပြု စောင့်ရှောက်ရေးနဲ့ သွား ဆေးခန်းတွေ ရှိတယ်လို့ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဆိုပါတယ်။ အဲဒီလိုမျိုး ကျောင်းတွေနဲ့ အနီးနားက တက္ကသိုလ်တွေကို အကူအညီပေးဖို့ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန တာဝန်ရှိသူ တွေက နည်းလမ်းတွေ ရှာဖွေနေပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာတွေအဖြစ် တက္ကသိုလ်တွေမှာ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် လူငယ်တွေအကြား ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နှုန်း တိုးတက်လာဖို့ အဲဒီဝန်ကြီး ဌာနက မျှော်လင့်နေပါတယ်။ တာဝန်ရှိသူတွေဟာ နွေရာသီအားလပ်ရက်ကို ကောင်းကောင်းအသုံးချပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးနိုင်ဖို့ စိတ်အားထက်သန် နေပါတယ်။ စက်တင်ဘာလ ကျောင်းပြန် မဖွင့်ခင် မူကြိုကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်းနဲ့ အထက်တန်းကျောင်းအပြင် အထူးစောင့်ရှောက်မှုပေးဖို့လိုအပ်တဲ့ ကလေးတွေတက်တဲ့ ကျောင်းတွေက ဝန်ထမ်းတွေကို တက္ကသိုလ်တွေမှာ သွားပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးနိုင်မယ်လို့ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက တာဝန်ရှိသူတွေက ယုံကြည်ထားပါတယ်။
နိုင်ငံခြားကကျောင်းတွေမှာ သွားရောက်ပညာသင်ဖို့ စီစဉ်ထားတဲ့ သူတွေအတွက် Covid-19 ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ လိုအပ်သူတွေကို နိုင်ငံကနေ မထွက်ခင် တက္ကသိုလ်တွေမှာ ဆေးထိုးဖို့ ခွင့်ပြုသွားမယ်လို့ အဲဒီဝန်ကြီးဌာနက စီစဉ်ထားပါတယ်။
အဲဒီလို လူတွေအတွက် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးကြောင်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာနဲ့ ရေးထားတဲ့ သက်သေအထောက်အထားကို ပညာရေးဝန်ကြီး လက်မှတ်နဲ့ ထုတ်ပေးသွားဖို့ အဲဒီဝန်ကြီးဌာနက စီစဉ်နေပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

252. ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာ တွေကို ဘယ်လို စီစဉ်နေပါသလဲ။ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- ဒီတစ်ကြိမ်မှာ အဲဒီနေရာတွေမှာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးတာတွေ ဘယ်အချိန်စတင်မလဲ ဆိုတာ ပြောပြပါမယ်။ ဂျပန် အစိုးရက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့မှာ လုပ်ငန်းခွင်နေရာတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးလို့ရတဲ့ နေရာ စတင်ဖွင့်လှစ်ဖို့ စီစဉ်ထားပါတယ်။ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေကို ကာကွယ်ဆေး ထိုးတာတွေ လုပ်ဆောင်ရာမှာ အဆင်ပြေပြေနဲ့ တိုးတက်မှုရှိတဲ့ မြို့အုပ်ချုပ်ရေးရုံးတွေမှာ အဲဒီ ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့ မတိုင်ခင် အဲဒီနေရာတွေမှာ ကာကွယ်ဆေး စတင်ထိုးနိုင်တယ်လို့ ဂျပန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ ဆေးရုံ ဆေးခန်းစတဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဌာနတွေက ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးခဲ့ရင် ဆေးဝါး ကုန်ကျစရိတ်ကို မြို့အုပ်ချုပ်ရေးရုံးတွေဆီက တောင်းခံနိုင် ပါမယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသူတွေရဲ့ ဒေတာအချက်အလက်တွေ သိမ်းဆည်း ထားတဲ့နေရာကို အစိုးရရဲ့ Vaccination Record System (VRS) ကာကွယ်ဆေးထိုးမှတ်တမ်းစနစ်လို့ ခေါ်ပါတယ်။ လူတစ်ယောက်ဟာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးရင် ဘယ်အချိန်၊ ဘယ်နေရာမှာ ဆေးထိုးထား တယ်ဆိုတာကို VRS ထဲမှာ ဖြည့်သွင်း မှတ်ပုံတင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့ နေရာတွေမှာ ဆေးထိုးပြီးသားသူတွေရဲ့ စာရင်းကို ဖြည့်သွင်းဖို့ အတွက် ကွန်ပျူတာ အသေးစားလို့ ပြောလို့ရတဲ့ tablet တွေကို ပေးထားမယ့် အပြင် ကာကွယ်ဆေးတွေနဲ့ တခြားပစ္စည်းတွေကို ထောက်ပံ့ပေးဖို့ ရှိပါတယ်။ ဆရာဝန်တွေ ဒါမှမဟုတ် တာဝန်ခံအရာရှိတွေဟာ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ ရက်စွဲနဲ့ ဆေးထိုးပြီးတဲ့ အကြိမ်ရေလိုမျိုး စတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို ဖြည့်ဖို့ tablet တွေကို အသုံးပြုသွားဖွယ်ရှိပြီး ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးသူတွေ နေထိုင်တဲ့ မြို့အုပ်ချုပ်ရေးရုံးတွေကို အချက်အလက်တွေ မျှဝေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ရောဂါပိုးကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ထိန်းချုပ်ရာမှာ တတ်နိုင်သမျှ လူအများ အပြားကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးနိုင်အောင် လုပ်ငန်းခွင် အတွင်း ကာကွယ်ဆေးထိုးတာတွေအပါအဝင် ကြိုးပမ်းချက်တွေကနေ တစ်ဆင့် ဂျပန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းမှာ ကာကွယ်ဆေး ဖြန့်ဖြူးမှုကို အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ဂျပန် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီး ဌာနက ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

251. ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာ တွေကို ဘယ်လို စီစဉ်နေပါသလဲ။ (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး ထိုးမယ့် နေရာတွေအဖြစ် ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေမှာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးတဲ့နေရာ ဖွင့်လှစ်ဖို့အတွက် တင်လာတဲ့ လျှောက်လွှာတွေကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့မှာ စတင် လက်ခံခဲ့ပါတယ်။ ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးနိုင်တဲ့ နေရာတွေအဖြစ် ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့တွေအပေါ် ကျရောက်နေတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေကို လျော့ပါးစေပြီး ကာကွယ်ဆေး ထိုးတဲ့ အရှိန်မြင့်လာစေမယ်ဖို့ ဂျပန်အစိုးရက မျှော်လင့်နေပါတယ်။ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ ကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ ကြိုးပမ်းချက်တွေကို အနှောင့်အယှက်မဖြစ်စေဖို့ ဆေးထိုးဖို့နေရာဖွင့်လှစ်မယ့် ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေဟာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းကို မိမိတို့ဘာသာ ပြင်ဆင်ထားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေက Pfizer နဲ့ BioNTech က ထုတ်လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေမှာတော့ Moderna က ထုတ်လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးပေးဖွယ်ရှိပါတယ်။ သတ်မှတ်ချက်တွေထဲက တစ်ခုက ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့စီစဉ်ထားတဲ့ နေရာတစ်ခုမှာ လူပေါင်း ၁,၀၀၀ လောက် ထိုးပေးနိုင်စွမ်း ရှိသင့်ပါတယ်။ ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေ အနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးကို လူတစ်ဦးကို ၂ ကြိမ်ပြည့်အောင် ထိုးပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေး စ မထိုးပေးခင်မှာ ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ တက္ကသိုလ်တွေဟာ မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့နေရာရဲ့ ကုတ် နံပါတ် တစ်ခုကို ရယူပြီး သဘောတူညီချက်မှာ လက်မှတ်ထိုးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးလုပ်ငန်းတွေ အဆင်ပြေ ချောမွေ့ စေရေးအတွက် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက တီထွင်ထားတဲ့ "V-SYS" စနစ်တစ်ခုထဲကို ဝင်ရောက်ပြီး အဲဒီအဖွဲ့အစည်းတွေက သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြည့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဖြည့်ရမယ့် အချက်အလက်တွေထဲမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးပြီးရင် တာဝန်ယူရတဲ့ ဆရာဝန်တွေနဲ့ ကြီးကြပ်သူတွေရဲ့ နာမည်တွေနဲ့ လိုအပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေး ပမာဏတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ အဲဒီကာကွယ်ဆေးတွေကို အနုတ် ၂၀ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ်ရှိတဲ့ ရေခဲသေတ္တာထဲမှာ မဖြစ်မနေ သိမ်းထားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လိုအပ်တဲ့ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို စီစဉ်တဲ့နေရာမှာ ဗဟိုအစိုးရက ထောက်ပံ့ကူညီမှုတချို့ စီစဉ်ပေးနိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

250. တိုကျိုအားကစားပွဲတွေမကျင်းပခင် လေ့ကျင့်ရေးစခန်းနဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်များ (အပိုင်း-၃)

အဖြေ- ဒီတစ်ခါ အားကစား လေ့ကျင့်ရေးစခန်းတွေမှာ ဘာတွေ လိုအပ်သလဲဆိုတာကို လေ့လာကြည့်ကြပါမယ်။ နိုင်ငံခြားကလာတဲ့ အိုလံပစ်နဲ့ ပါရာလင်းပစ် အားကစားအသင်းတွေဟာ ပုံမှန်ဆိုရင် အားကစားပွဲတွေ မစခင် အိမ်ရှင်နိုင်ငံမှာ အချိန်ကြာကြာ နေထိုင်လေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒါဟာ တစ်နိုင်ငံနဲ့ တစ်နိုင်ငံ ကမ္ဘာ့စံတော်ချိန် ကွာခြားတဲ့အတွက် လေယာဉ်စီးပြီးတဲ့အခါ ခံစားရတဲ့ ဝေဒနာကနေ ပြန်လည်သက်သာလာအောင် အချိန်ယူဖို့နဲ့ အိမ်ရှင်နိုင်ငံက အစားအစာနဲ့ ရာသီဥတု ကျင့်သားရစေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာ ဂျပန်အားကစားသမားတွေဟာ ဘရာဇီးနိုင်ငံ Rio de Janeiro မြို့မှာ ကျင်းပတဲ့ အိုလံပစ်ပွဲ မတိုင်ခင် နိုင်ငံကနေ သီတင်း ၂ ပတ်လောက် ကြိုသွားခဲ့ကြရပါတယ်။ ဘရာဇီး ဒါမှမဟုတ် အမေရိကန်တို့ဟာ အချိန်ကွာဟမှု အတူတူလောက် ရှိပါတယ်။ ဂျပန်နဲ့ ဘရာဇီးအကြား ၁၂ နာရီ အချိန်ကွာခြားပါတယ်။
တိုကျိုအားကစားပွဲတွေအတွက် ဂျပန်တစ်ဝန်းက မြို့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ၅၂၈ ဖွဲ့ဟာ နိုင်ငံခြားအားကစားအသင်းတွေကို လက်ခံမယ့် အိမ်ရှင်မြို့အဖြစ် စာရင်းပေးထားကြပါတယ်။ အများစုက အားကစားပွဲမတိုင်ခင် လေ့ကျင့်ရေးစခန်းတွေအတွက် အားကစား အသင်းတွေကို ကြိုဆိုဖို့ စီစဉ်ခဲ့ကြပါတယ်။ တချို့အားကစား အသင်းတွေက သူတို့ခရီးသွားတဲ့အချိန်နဲ့ နေထိုင်စဉ်အတောအတွင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု အန္တရာယ်လျှော့ချဖို့အတွက် အားကစား လေ့ကျင့်ရေးစခန်းတွေကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ပါတယ်။ ရာနဲ့ချီ ရှိတဲ့ အားကစားအသင်းတချို့ကတော့ အားကစားပွဲမတိုင်ခင် စခန်းတွေမှာ လေ့ကျင့်ဖို့ စီစဉ်ထားဆဲ ဖြစ်တယ်လို့ အစိုးရအဖွဲ့အတွင်းဝန်ချုပ်က ပြောပါတယ်။ တချို့အားကစားသမားတွေက ဇွန်လမှာ စတင်ရောက်လာမယ်လို့ဆိုပေမဲ့ အများစုကတော့ ဇူလိုင်လမှ လာကြမယ့်ပုံ ရှိပါတယ်။
အားကစားသမား ၃၀ ပါဝင်တဲ့ ဩစတြေးလျ softball အသင်းဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့က ဂွန်းမ ခရိုင် အိုးတ မြို့ကို ပထမဆုံး ရောက်ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ အိုးတမြို့ တာဝန်ရှိသူတွေက အဲဒီအသင်းက အားကစားသမားတွေနဲ့ အသင်းအဖွဲ့ဝင်တွေအားလုံးဟာ ဂျပန်ကို မလာခင် ကာကွယ်ဆေး ထိုးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူတို့နေထိုင်စဉ်အတွင်း PCR စမ်းသပ်မှုတွေကို နေ့စဉ် ပြုလုပ်ကြပါတယ်။ တာဝန်ရှိသူတွေက သူတို့အနေနဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တိုက်ဖျက်ရေး အစီအမံတွေကို သေသေချာချာ ဆောင်ရွက်သွားမှာ ဖြစ်ကြောင်းနဲ့ မြို့မှာ နေတဲ့ ၄၅ ရက်အတွင်း အဲဒီအားကစားအဖွဲ့ကို ထောက်ပံ့ကူညီသွားမယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

249. တိုကျိုအားကစားပွဲတွေမကျင်းပခင် လေ့ကျင့်ရေးစခန်းနဲ့ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်များ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- အဲဒီအားကစားအသင်းကို လက်ခံထားတဲ့ ဒေသန္တရ မြို့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေက ဘာတွေ လုပ်ဖို့ လိုအပ်မလဲဆိုတာတွေကို ပြောပြပါမယ်။ ဂျပန်အစိုးရဟာ လေ့ကျင့်ရေးစခန်းအတွက် အားကစားပွဲတွေ မတိုင်ခင် ရောက်ရှိလာတဲ့ အားကစားသမားတွေကို လက်ခံထားတဲ့ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေအတွက် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ရေး လမ်းညွှန်ချက်တွေ ရေးဆွဲထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ host town လို့ခေါ်တဲ့ အိမ်ရှင်မြို့တွေဟာ နိုင်ငံခြားသားကိုယ်စားလှယ်တွေကို လက်ခံဖို့အတွက် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း တာဝန်ရှိတယ်လို့ အဲဒီ လမ်းညွှန်ချက်တွေထဲမှာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
အိမ်ရှင်မြို့တွေဟာ လေဆိပ် ဒါမှမဟုတ် အားကစားရွာနဲ့ ဝေးတယ်ဆိုရင် စင်းလုံးငှားလေယာဉ်တွေ၊ Shinkansen ကျည်ဆန်ရထား ဒါမှမဟုတ် အများပြည်သူသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး မဟုတ်တဲ့ တခြား ခရီးသွားလာရေးတွေကို စီစဉ်ပေးရမယ်လို့ အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်တွေထဲမှာ ဆိုထားပါတယ်။ ဘူတာရုံနဲ့ လေဆိပ်တွေကို အများပြည်သူနဲ့ မတူတဲ့ အချိန်နဲ့ လမ်းကြောင်းတွေမှာ အသုံးပြုဖို့ နိုင်ငံခြားသား ကိုယ်စားလှယ်တွေကို တောင်းဆိုထားပါတယ်။
အိမ်ရှင်မြို့တွေမှာ အားကစားအသင်းတွေ လေ့ကျင့်တဲ့နေရာကို သီးသန့်ကြိုတင်ငှားရမ်းထားပြီး ဒေသခံတွေနဲ့အတူ လေ့ကျင့်တာတွေကို ရှောင်ကြဉ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ တည်းခိုတဲ့နေရာတွေမှာ အဆောက်အအုံ တစ်ထပ်လုံး ဒါမှမဟုတ် အဆောက်အအုံ တစ်ခုလုံး သီးသန့်ထားဖို့ တောင်းဆိုနိုင်ပြီး အပြင်ထွက် သွားလာတာမျိုး ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။
မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကို ကာကွယ်ဖို့ အားကစားသမားတွေနဲ့ အဆက်အသွယ်ရှိတဲ့ ဒေသန္တရ တာဝန်ရှိသူတွေနဲ့ အားကစားသမားတွေကို ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ရှိ မရှိ နေ့စဉ် စစ်ဆေးဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။ နိုင်ငံခြားသားအားကစားသမားတွေနဲ့ ဒေသခံ အားကစားသမားတွေ အကြား အပြန်အလှန်ဖလှယ်မှုတွေကို အွန်လိုင်းကနေ ပြုလုပ်ဖို့နဲ့ ဒါဟာ တစ်ဦး နဲ့ တစ်ဦး တိုက်ရိုက် ထိတွေ့မှု မရှိစေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ဗဟိုအစိုးရဟာ ဗိုင်းရပ်စ်တိုက်ဖျက်ရေးဆောင်ရွက်ချက်တွေအတွက် ကုန်ကျစရိတ်ကို ခရိုင်တွေဆီ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁၆ သန်းလောက် ခွဲဝေ ချထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တချို့ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေက အပြန်အလှန်ဖလှယ်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တင်းကျပ်တဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေ ရှိနေတာနဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေ ချမှတ်ထားတဲ့နေရာမှာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေ ရှိတဲ့ အတွက်ကြောင့် အခက်အခဲ ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

248. တိုကျိုအားကစားပွဲတွေမကျင်းပခင် လေ့ကျင့်ရေးစခန်းနဲ့ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်များ (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- တိုကျိုအိုလံပစ်နဲ့ ပါရာလင်းပစ်အားကစားပွဲတွေနဲ့ အကြိုပွဲစဉ်တွေနဲ့ ဆက်နွယ်တဲ့ သူတွေဟာ ဂျပန်နိုင်ငံကို မလာခင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပိုး ရှိ မရှိ စစ်ဆေးခဲ့ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဂျပန်လေဆိပ်ကို ရောက်လာရင်လည်း ပဋိပစ္စည်းလှုံ့ဆော်မှု ရှိ မရှိ စစ်ဆေးမှု လုပ်ဖို့ လိုအပ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့တွေကို ဂျပန်ရောက်ပြီး နောက်နေ့ကစလို့ ၁၄ ရက်ကြာ ကိုယ့်ဘာသာ သီးခြားခွဲနေထိုင်ဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဂျပန်အစိုးရက “သီးသန့် အထူးအခြေအနေ” အောက်မှာ သီးခြားခွဲနေထိုင်ဖို့အတွက် ကန့်သတ်ချက်တွေကို လျှော့ချဖို့ ခွင့်ပြုထား ပါတယ်။ အားကစားသမားတွေနဲ့ နည်းပြတွေဟာ သီးသန့်အခြေအနေ အောက်မှာ ဂျပန်ရောက်ပြီး နောက်တစ်နေ့မှာပဲ လေ့ကျင့်မှုတွေလိုမျိုး သူတို့ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို စတင်နိုင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဂျပန်ရောက်ပြီး နောက်နေ့ကစလို့ ၃ ရက်တစ်ကြိမ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် စစ်ဆေးမှုတွေလည်း လုပ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အားကစားသမားတွေနဲ့ နည်းပြတွေကလွဲလို့ တခြားသူတွေက သူတို့ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေ မစခင် ၃ ရက်မှာ ကိုယ့်ဘာသာ သီးခြားခွဲနေထိုင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တိုကျိုအားကစားပွဲဆိုင်ရာ ကြီးကြပ်ရေး ကော်မတီက အဲဒီလို ဗိုင်းရပ်စ် စမ်းသပ်မှုတွေ လုပ်ရာမှာ ဂျပန်ရောက်ပြီး ၃ ရက်အကြာမှာ တစ်ကြိမ်၊ ၈ ရက်အကြာမှာ တစ်ကြိမ်နဲ့ ၁၄ ရက်အကြာမှာ တစ်ကြိမ် စစ်ဆေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အဲဒီကော်မတီရဲ့ ပြောကြားချက်အရ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့ကနေ မေလ ၁၆ ရက်နေ့အတွင်း နိုင်ငံနဲ့ ဒေသပေါင်း ၈၃ ခုကနေ တိုကျိုအားကစားပွဲတွေနဲ့ အကြိုပွဲစဉ်တွေ အပါအဝင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ရောက်ရှိလာသူ စုစုပေါင်း ၁,၆၄၉ ဦး ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။ အကြမ်းအားဖြင့် သူတို့ထဲက ၈၅ ရာခိုင်နှုန်း တစ်နည်းအားဖြင့် ၁,၄၃၂ ဦးဟာ သူတို့ သီးခြားခွဲနေထိုင်တဲ့ အချိန် သိပ်မကြာခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီကာလအတွင်း ရေငုပ်အကြိုပြိုင်ပွဲမှာ ပါဝင်ခဲ့တဲ့ နည်းပြတစ်ဦးနဲ့ နိုင်ငံတကာ လှေလှော်ပြိုင်ပွဲမှာ ပါဝင်ခဲ့တဲ့ နည်းပြတစ်ဦးမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုး စမ်းသပ်တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။
ကိုယ့်ဘာသာ သီးခြားခွဲနေထိုင်တဲ့ ကာလနဲ့ မဆိုင်ဘဲ အားကစားပွဲမှာ ပါဝင်သူအားလုံးဟာ ၁၄ ရက်အတွင်း အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စနစ်ကို လုံးဝ အသုံးမပြုဖို့နဲ့ မိမိတို့ လေ့ကျင့်တဲ့ နေရာ၊ ပြိုင်ပွဲ ပြုလုပ်တဲ့နေရာ ဒါမှမဟုတ် အလုပ်ရဲ့ တခြားနေရာတွေကို သွားတာက လွဲလို့ မိမိတို့ တည်းခိုတဲ့နေရာကနေ ဘယ်မှ မသွားဖို့ တောင်းဆိုထား ပါတယ်။
ဒီလိုကိစ္စတွေကို အားကစားသမားတွေ တည်းခိုတဲ့နေရာမှာ တာဝန်ကျတဲ့ ကော်မတီဝန်ထမ်းတွေက စီမံခန့်ခွဲနေတယ်လို့ အားကစားကျင်းပရေး ကော်မတီက ပြောပါတယ်။ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ အပြင်ထွက်တာလိုမျိုး စည်းကမ်း ချိုးဖောက်တာတွေ မရှိဘူးလို့လည်း အဲဒီကော်မတီက ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

247. ကာကွယ်ဆေး မထိုးခင်မှာ ကြိုတင် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုတွေလုပ်ရတဲ့ အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တင်ဆက်ပေးပါမယ်။ (အပိုင်း-၄)

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကာကွယ်ဆေးမထိုးခင် မေးခွန်း ၁၄ ခု ဖြေပေးဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။ ဆရာဝန်က အဲဒီမေးခွန်းလွှာပေါ်မှာ ဖြေထားတဲ့ အဖြေတွေကို မူတည်ပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးအတွက် ဆေးထိုးသင့် မသင့် ဆုံးဖြတ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာဝန်က ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းရဲ့ ကောင်းကျိုး ဆိုးကျိုး စတဲ့ ဘေးထွက် ဆိုးကျိုးတွေကို စစ်ဆေးတာတွေ၊ ရှင်းပြတာတွေ လုပ်ပြီးတဲ့နောက် ဆေးထိုး မထိုး ဆိုတာကို ကိုယ်ကိုယ်တိုင် နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက် ချနိုင်ပါတယ်။
မေးခွန်းတွေက ဂျပန်ဘာသာစကားနဲ့ ရေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အင်္ဂလိပ်၊ အာရပ်၊ တရုတ်၊ ပြင်သစ်နဲ့ တခြားဘာသာစကားတွေကို ဘာသာပြန်ပြီး ပြင်ဆင်ပေးထားပါတယ်။
မေးခွန်းလွှာထဲမှာ ဖြည့်တဲ့အခါ အဲဒီဘာသာစကားတွေနဲ့ ဖြည့်လို့ ရကြောင်း အဲဒီဝန်ကြီးဌာနက ဆိုပါတယ်။ Pfizer-BioNTech ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ရှင်းလင်းဖော်ပြထားတဲ့ လက်ကမ်း စာစောင်ကိုလည်း ဘာသာစကားမျိုးစုံနဲ့ ရနိုင်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

246. ကာကွယ်ဆေး မထိုးခင်မှာ ကြိုတင် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုတွေ လုပ်ရတဲ့ အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တင်ဆက်ပေး ပါမယ်။ (အပိုင်း-၃)

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ့်သူတွေကို ကာကွယ်ဆေးမထိုးခင် မေးခွန်း ၁၄ ခု ဖြေပေးဖို့ တောင်းဆို ထား ပါတယ်။ ဒုတိယပိုင်း မေးခွန်း ၇ ခု အကြောင်း ဆက်ပြီး ပြောပြပေး ပါမယ်။
မေးခွန်း နံပါတ် ၈ က မိမိတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ နေမကောင်းဖြစ်နေတာမျိုး ဘယ်နေရာမှာ ရှိလဲလို့ မေးထားပါတယ်။ ရှိခဲ့တယ်ဆိုရင် ကိုယ့်ရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို မေးခွန်းမေးထားတဲ့ စာရွက်ပေါ်မှာ ဖြေ ပေးရပါမယ်။
မေးခွန်းနံပါတ် ၉ ကတော့ လေဖြတ်တာ ဒါမှမဟုတ် အကြောဆွဲတာမျိုး ရှိလားလို့ မေးထားတာပါ။
နံပါတ် ၁၀ က ဆေးတွေ ဒါမှမဟုတ် အစားအသောက်တွေကနေ ဓာတ်မတည့်ဖြစ်ပြီး သွေးဖိအားကျတာလိုမျိုး ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်တဲ့ လက္ခဏာတွေ ခံစားဖူးပါသလားလို့ မေးထားပါတယ်။ တကယ်လို့ ဖြစ်ခဲ့ဖူးတယ်ဆိုရင် ဓာတ်မတည့်တဲ့အတွက် သောက်ရတဲ့ ဆေးအမည် ဒါမှမဟုတ် အစားအသောက်ရဲ့ အမည်ကို ရေးပေးရပါမယ်။
မေးခွန်းနံပါတ် ၁၁ က ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးမျိုး ထိုးပြီးနောက် နေမကောင်းဖြစ်တာမျိုး ရှိဖူးလားလို့ မေးထားပါတယ်။ ရှိခဲ့တယ်ဆိုရင် အဲဒီကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစားနဲ့ အဲဒီတုန်းက ခံစားရတဲ့ အခြေအနေကို ရေးပေးရပါမယ်။
မေးခွန်း နံပါတ် ၁၂ ကတော့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ထားသလားလို့ မေးထားပါတယ်။ ဥပမာ ရာသီလာတာ နောက်ကျနေတာမျိုး ဒါမှမဟုတ် လက်ရှိမှာ ကလေး နို့တိုက်နေရသလား ဆိုတာမျိုးကို ဖြေရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
မေးခွန်းနံပါတ် ၁၃ မှာက လွန်ခဲ့တဲ့ သီတင်း ၂ ပတ်အတွင်း ဘယ်လို ကာကွယ်ဆေးတွေ ထိုးထားသလဲလို့ မေးထားတာပါ။ ထိုးထားတယ် ဆိုရင် အဲဒီကာကွယ်ဆေးရဲ့ အမည်နဲ့ အဲဒီဆေးထိုးတဲ့ အချိန်ကို ရေးပေးဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။
နောက်ဆုံးမေးခွန်း နံပါတ် ၁၄ ကတော့ ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ့်နေ့မှာ အခု အထိုးခံမယ့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နောက်ထပ် မေးချင်တာ ရှိပါသလားလို့ မေးထားပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

245. ကာကွယ်ဆေးမထိုးခင်မှာ ကြိုတင် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုတွေ လုပ်ရတဲ့အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တင်ဆက်ပေး ပါမယ်။ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ့်သူတွေကို ကာကွယ်ဆေး မထိုးခင် မေးခွန်း ၁၄ ခု ဖြေပေးဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။ မေးခွန်းအားလုံးကို အမှန် အမှား ရွေးပြီး ဖြေပေးဖို့လိုပါတယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်မှာ မေးခွန်း ၇ ခု အကြောင်းပြောပြပေးပါမယ်။
မေးခွန်း နံပါတ် ၁ က COVID-19 ကာကွယ်ဆေး ပထမဆုံးအကြိမ် ထိုးဖူးပါသလား ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ ထိုးထားတယ်ဆိုရင် အရင်တစ်ကြိမ်ထိုးခဲ့တဲ့ ရက်စွဲကို ရေးဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။
မေးခွန်း နံပါတ် ၂ က မိမိ နေထိုင်ခွင့်မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ မြို့ကြီး၊ မြို့ငယ် ဒါမှမဟုတ် ရွာရဲ့ လိပ်စာနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးခွင့် ကူပွန်ပေါ်မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ လိပ်စာ တူပါသလားလို့ မေးထားပါတယ်။
မေးခွန်းနံပါတ် ၃ က COVID-19 ကာကွယ်ဆေး ညွှန်ကြားချက်တွေကို ဖတ်ထားတယ်ဆိုရင် ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ ကောင်းကျိုး၊ ဆိုးကျိုး တွေရဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေကို နားလည်ပါသလားလို့ မေးထား ပါတယ်။
မေးခွန်း နံပါတ် ၄ က ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ပထမဦးစားပေး အဆင့် သတ်မှတ်ထားတဲ့ အုပ်စုထဲ ပါ မပါ မေးထားပါတယ်။ ပါတယ်ဆိုရင် ဦစားပေးအုပ်စုရဲ့ အမည်ရှေ့က အကွက်မှာ အမှန်ခြစ်ပေးရပါမယ်။ ဦးစားပေးအုပ်စုတွေက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းတွေ၊ အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့အထက် ရှိသူတွေ၊ အသက် ၆၀ ကနေ ၆၄ နှစ်ကြား အရွယ်တွေနဲ့ ဘိုးဘွားစောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာတွေက ဝန်ထမ်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ နာတာရှည်ရောဂါခံစားနေရတဲ့ သူတွေက မိမိတို့ရဲ့ ရောဂါအမည်ကို ချရေးရပါမယ်။
မေးခွန်း နံပါတ် ၅ က နေမကောင်းဖြစ်နေလို့ ဆေးကုသမှု ခံယူနေရတာ ဒါမှမဟုတ် ဆေးသောက်နေရတာမျိုး ရှိလားလို့ မေးထားပါတယ်။ တကယ်လို့ ရှိတယ်ဆိုရင် ရောဂါနာမည်နဲ့ ကုသမှုခံယူနေတဲ့ အမျိုးအစားရဲ့ ရှေ့က အကွက်မှာ အမှတ်ခြစ်ပေးရပါမယ်၊ ဒါမှမဟုတ် သူတို့မေးခွန်းလွှာစာရင်းမှာ မပါဘူးဆိုရင် ရောဂါအမည်နဲ့ ကုသမှုပုံစံကို ချရေးပေးရပါမယ်။
မေးခွန်း နံပါတ် ၆ က မိမိ ရောဂါအတွက် ကုသပေးနေတဲ့ ဆရာဝန်က ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ့်နေ့မှာ ဆေးထိုးလို့ ရတယ်လို့ ပြောထားပါသလားလို့ မေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
မေးခွန်း နံပါတ် ၇ က အဖျားရှိပါသလား ဒါမှမဟုတ် အရင်လက နေမကောင်းဖြစ်ထားလားလို့ မေးထားပါတယ်။ တကယ်လို့ နေမကောင်းဖြစ်ခဲ့တယ်ဆိုရင် ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ရောဂါအမည်ကို ရေးပေးဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

244. ကာကွယ်ဆေး မထိုးခင်မှာ ကြိုတင် ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုတွေ လုပ်ရတဲ့အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တင်ဆက်ပေးပါမယ်။ (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးချင်တဲ့သူ ဘယ်သူမဆို ကြိုတင်စစ်ဆေးခံဖို့ လိုပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးအထိုးခံမယ့်သူက ကိုယ့်ရဲ့ လက်ရှိ ကျန်းမာရေးအခြေအနေနဲ့ အရင်တုန်းက ဖြစ်ခဲ့ဖူးတာနဲ့ ရောဂါနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးထားတဲ့ မေးခွန်းတွေကို ဖြေပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တာဝန်ခံဆရာဝန်က အဲဒီမေးခွန်းလွှာကို စစ်ဆေးပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ သင့် မသင့် ဆုံး ဖြတ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ပထမဆုံး မိမိတို့ရဲ့ နေရပ်လိပ်စာ၊ အမည်၊ ဖုန်းနံပါတ်၊ မွေးသက္ကရာဇ် နဲ့ ကျား/မ စတာတွေအပြင် စစ်ဆေးမခံခင်မှာ တိုင်းထားတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန်ကို ရေးပေးရပါမယ်။ အဲဒီနောက် အမှား အမှန် မေးခွန်း ၁၄ ခုကို ဖြေရပါမယ်။
အဲဒီမေးခွန်းလွှာကို ဂျပန်ဘာသာနဲ့ ရေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံခြားဘာသာစကားနဲ့ရေးထားတဲ့ ဖောင်ကို ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး ဌာနရဲ့ အင်တာနက် ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ ရနိုင်ပြီး အဲဒီဖောင်မှာ ဖြည့်နိုင်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

243. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးထိုးရာမှာ နှောင့်နှေးနေတဲ့ နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်းက ဘာပါလဲ။ (အပိုင်း-၆)

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး တီထွင်ထုတ်လုပ်ဖို့ ကြိုးပမ်းမှုတွေဟာ အစကတည်းက အားနည်းချက်တွေ ရှိခဲ့တယ်လို့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အဆင့်မြင့် အရာရှိဟောင်းတစ်ဦးက ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဂျပန်ပြည်သူ တွေဟာ အရင်တုန်းက ထိုးခဲ့ဖူးတဲ့ ကာကွယ်ဆေးကြောင့် ကျန်းမာရေး ထိခိုက်မှုအန္တရာယ်တွေ ကြီးကြီးမားမား ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့အတွက် ယေဘုယျအားဖြင့် လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်တွေမှာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးတာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပို သတိထားလာနေကြတယ်လို့ အဲဒီအရာရှိက ပြောပါတယ်။ ဂျပန်ဆေးဝါးကုမ္ပဏီတချို့ကတော့ ကာကွယ်ဆေး တီထွင်ထုတ်လုပ်မှုကနေ နုတ်ထွက်သွားခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီကာကွယ်ဆေးကို အေးခဲပြီး သိမ်းဆည်းထားနိုင်တဲ့အချိန် တိုတောင်းတာ၊ ဆေးကို သိမ်းထားချိန်မှာ အပူချိန် ထိန်းညှိဖို့ လိုအပ်တာ၊ ဆေးအပေါ် ယုံကြည်မှု ပြဿနာနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ တရားစွဲဆိုမှု စတဲ့ အန္တရာယ်တွေ များတဲ့အတွက် ကာကွယ်ဆေး တီထွင်ထုတ်လုပ်မှုကို ဆက်မလုပ်တော့တဲ့ ဆေးကုမ္ပဏီတွေ ရှိတယ်လို့ အဲဒီအရာရှိက ပြောပါတယ်။ ဂျပန် ပြည်တွင်းက ဆေးဝါး ထုတ်လုပ်သူတွေဟာ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်နဲ့ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းရည်တွေအရ ပြိုင်ဘက်တွေကို ရှုံးနေပုံလည်း ရတယ်လို့ အဲဒီအရာရှိက ဆိုပါတယ်။
အခုတော့ ပြည်တွင်းကုမ္ပဏီ ၄ ခုက သူတို့ ထုတ်လုပ်တဲ့ဆေးတွေကို လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေ စလုပ်ခဲ့ပြီး အဲဒီအထဲက တချို့ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် မကုန်ခင် အစိုးရအတည်ပြုချက်ရဖို့ မျှော်လင့်နေကြပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးတွေ အလုံအလောက်ရဖို့ ဂျပန်ဟာ အခက်အခဲ အမျိုးမျိုးနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ တခြားနိုင်ငံတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသူ အရေအတွက်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်မယ်ဆိုရင်ရော ရောဂါကူးစက်မှုအခြေအနေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်မယ်ဆိုရင်ရော အနည်း အများက ဆတူလောက် ရှိတာကြောင့် တခြားနိုင်ငံတွေနဲ့ အဲဒီလောက်ကြီး ကွာဟချက်ရှိနေတာ မဟုတ်ပါဘူးလို့ ဂျပန်အစိုးရက ခံယူထားပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

242. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးထိုးရာမှာ နှောင့်နှေးနေတဲ့ နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်းက ဘာပါလဲ။ (အပိုင်း-၅)

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်ရာမှာ ဂျပန်နဲ့ တခြားနိုင်ငံတွေအကြား ကွာဟမှုဟာ ပိုမို ကျယ်ပြန့်လာနေပါတယ်။ အမြတ်အစွန်းမရတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် နိုင်ငံအတွက် အရေးကြီးတယ်လို့ ယုံကြည်တာကြောင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးတီထွင် ထုတ်လုပ်တဲ့ ဆေးဝါးကုမ္ပဏီတွေကို တခြားနိုင်ငံတွေက အစိုးရတွေရဲ့ထောက်ပံ့ပေးတဲ့ စနစ်ကြောင့် ဆေးဝါးထုတ်လုပ်မှုက လက်တွေ့ အကောင်အထည်ပေါ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
St. Marianna University School of Medicine က ပါမောက္ခ ခူနီရှီးမား ဟီရိုးယုကိ (Kunishima Hiroyuki) က ဗြိတိန်နဲ့ ဆွီဒင်နိုင်ငံတွေကို ဥပမာအနေနဲ့ ပြောပြပါတယ်။ အဲဒီနိုင်ငံတွေရဲ့ အစိုးရတွေဟာ ကာကွယ်ဆေးကို အမြောက်အမြား ရောင်းရလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်မထားဘဲ ပဋိဇီဝဆေးတွေ ထုတ်လုပ်နေတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေကို ငွေကြေးအများကြီး ထောက်ပံ့မှုတွေ ပေးတဲ့ စနစ်ကို စတင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနိုင်ငံတွေမှာ အမျိုးသားလုံခြုံရေးနဲ့ ဆက်နွယ်နေတဲ့ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအတွက် အစိုးရက တက်တက်ကြွကြွ ထောက်ပံ့ပေးတဲ့ မူဘောင်တစ်ရပ် ရှိပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အများပြည်သူတွေရဲ့ ကွဲလွဲနေတဲ့ သဘောထား အမြင်တွေကို သီးသန့် အရေးကိစ္စအဖြစ် ကျွမ်းကျင်သူတွေက သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်းကို သတင်းမီဒီယာတွေက တင်ပြတဲ့ပုံစံမှာ သတိထားပြီး ဆောင်ရွက်ရမယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ထုတ်ဖော် ပြောခဲ့ကြပါတယ်။
University of Tokyo's Graduate School of Medicine က စီမံကိန်း သုတေသီ စာခါ့မိုတို ဟာရုခါ့ (Sakamoto Haruka) က ဂျပန်လူမျိုးအများစုက “ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ချီတုံ ချတုံ” ဖြစ်တဲ့ ခံစားချက်က အခြေခံအားဖြင့် ဆက်တိုက်ဆိုသလို ရှိနေကြတယ်လို့ ပြောပါတယ်။
မီဒီယာက သူတို့ရဲ့ သတင်းဖော်ပြချက်တွေမှာ လူတွေရဲ့ အဲဒီလို ဖြစ်နေတဲ့စိတ်ကို အလေးထား ဖော်ပြခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါဟာ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်တွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် အတော်သတိထားတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖန်တီးနေတယ်လို့ ပါမောက္ခ စာခါ့မိုတိုက ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

241. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးထိုးရာမှာ နှောင့်နှေး နေတဲ့ နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်းက ဘာပါလဲ။ (အပိုင်း-၄)

အဖြေ- ဘက်စုံကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေက အခုလို နှောင့်နှေးနေရတဲ့ နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်းတစ်ချက်ကတော့ ဂျပန်နိုင်ငံက ပြည်တွင်းမှာကာကွယ်ဆေး မထုတ်လုပ် နိုင်သေးတာကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ အစိုးရရဲ့ ထောက်ပံ့မှု မလုံလောက်တာအပါအဝင် တခြား လိုအပ်ချက်တွေကြောင့် ပြည်တွင်းမှာ ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ဖို့ နှောင့်နှေးနေတာလို့ တိုကျိုတက္ကသိုလ် ဆေးသိပ္ပံဌာနက ပါမောက္ခ Ishii Ken က ပြောပါတယ်။ ဒီကိစ္စဟာ ကြီးကြီးမားမား အမြစ်တွယ်နေပြီဖြစ်တဲ့ ပြဿနာတစ်ခုလို့ သူက ဆိုပါတယ်။ အခု ပါမောက္ခ Ishii က ဂျပန်ဆေးဝါးကုမ္ပဏီတစ်ခုနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး mRNA ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်နေပါတယ်။

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းမှာ COVID-19 ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ဖို့အတွက် ဘတ်ဂျက်ငွေကို အမေရိကန်နဲ့ ဥရောပ အစိုးရတွေက ယန်းနဲ့ဆိုရင် ထရီလီယံပေါင်းများစွာ သုံးစွဲနေချိန်မှာ ဂျပန်အစိုးရက ယန်း ၁၀ ဘီလီယံလောက်ပဲ ထုတ်သုံးခဲ့တယ်လို့ ပါမောက္ခ Ishii က ပြောပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်ဖို့ လုပ်ငန်းစဉ်မှာ ကြီးမားတဲ့ ကွာဟချက် ရလဒ်ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ အမေရိကန်နဲ့ ဥရောပမှာ အစိုးရတွေက ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ စီမံကိန်းတွေကို အပြည့်အဝ ထောက်ပံ့ပေးထားပြီး ထုတ်လုပ်သူတွေကိုလည်း လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေ လုပ်ဖို့ အဆောက်အအုံတွေနဲ့ ဆေးပမာဏ အများကြီး ထုတ်လုပ်နိုင်ဖို့အတွက် စက်ရုံတွေ ဆောက်လုပ်ပေးတာ စတဲ့ အကူအညီတွေ ပေးနေတယ်လို့လည်း ပါမောက္ခ Ishii က ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်နေဆဲအချိန်မှာ အကဲဖြတ်တာတွေ စလုပ်ပြီး ကြည့်ရှုစစ်ဆေးတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ကိုလည်း အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်ဖို့ ကြီးကြပ်ရေးအာဏာပိုင်တွေက ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့တယ်လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဂျပန်အစိုးရက ဒီလို အထူးတလည် အစီအမံတွေကို မလုပ်ခဲ့ဘူးလို့ ပါမောက္ခ Ishii က ပြောပါတယ်။
ကူးစက်ရောဂါတွေအတွက် အရေးပေါ် ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်မှုဟာ နိုင်ငံ့လုံခြုံရေးနဲ့ သံတမန်ရေးအရပါ အရေးပါတယ်ဆိုတာကို ဂျပန်အစိုးရက နားမလည်ခဲ့ဘူးလို့ ပါမောက္ခ Ishii က ပြောပါတယ်။
ကူးစက်ရောဂါနဲ့ ပတ်သက်ရင် လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၀ ကတည်းက ဂျပန်နိုင်ငံဟာ အခြေခံ သုတေသနလုပ်ငန်းတွေမှာ အမေရိကန်နဲ့ ဥရောပတို့ထက် နောက်ကျနေခဲ့တာ အခုအချိန်အထိပဲလို့ ပါမောက္ခ Ishii က ဖြည့်စွက် ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

240. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးထိုးရာမှာ နှောင့်နှေးနေတဲ့ နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်းက ဘာပါလဲ။ (အပိုင်း-၃)

အဖြေ- ကာကွယ်ဆေးတွေကို ယေဘုယျအားဖြင့် လူအများအပြားကို ထိုးပေးရတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဆေးထိုးခံမယ့် သူတွေရဲ့ သဘောတူညီချက် ယူတာကို သတိထား ဆောင်ရွက်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးတွေကို တခြားနိုင်ငံတွေက ခွင့်ပြုပြီးသားဖြစ်တာကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံမှာ မြန်မြန် အတည်ပြုသင့် တယ်လို့တော့ လွယ်လွယ်ပြောလို့ မရပါဘူး။ တခြားတစ်ဖက်က ကြည့်မယ်ဆိုရင် နိုင်ငံခြား တိုင်းပြည်တွေက လက်တွေ့ စမ်းသပ်မှုတွေမှာ အာရှနိုင်ငံသားတွေကိုပါ ထည့်သွင်း စမ်းသပ်ထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ လုံလောက်တယ်ဆိုရင် ဂျပန်နိုင်ငံတွင်းမှာ လွယ်ကူရှင်းလင်းတဲ့နည်းနဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ် တာမျိုးကို စဉ်းစားသင့်တယ်ဆိုတဲ့ အမြင်တွေလည်း ရှိပါတယ်။
ဒီလိုကူးစက်ရောဂါ ပြန့်ပွားနေတဲ့ အတောအတွင်းမှာ မြန်မြန် ဆောင်ရွက်ဖို့နဲ့ သတိထားဆောင်ရွက်ဖို့ဆိုတဲ့ အချက် ၂ ချက်မှာ ဘယ်အချက်ကို အလေးပေးမလဲဆိုတာက ပြဿနာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးတွေကို အကန့်အသတ်နဲ့ ဖြန့်ဖြူးနေတဲ့အချိန်မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာတွေ စတင်ခဲ့တယ်လို့ ဂျပန်အစိုးရက ကနဦးတုန်းက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီပြဿနာကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလကတည်းက ဖြေရှင်းပြီးသွားပြီ ဖြစ်ပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နောင်မှာ စိုးရိမ်စရာ ကြီးကြီးမားမား မရှိပါဘူးလို့ အစိုးရက ပြောပါတယ်။
ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေဟာ ကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ်တွေ ချောချောမွေ့မွေ့ဖြစ်ရေး ဆောင်ရွက်ဖို့ တာဝန်ရှိပြီး အဲဒီလို ကြိုးပမ်းမှုတွေကို ဗဟိုအစိုးရက ထောက်ပံ့ပေးဖို့ ရည်ရွယ်ထား တယ်လို့ ဂျပန်အစိုးရက ပြောပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးကို အတည်ပြုတာကနေ ဆေးထိုးဖို့ ဖြန့်ဖြူးတဲ့အထိ အဆင့်တစ်ခုစီ တိုင်းမှာ အရင်တုန်းက အခက်အခဲတွေနဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ် စတဲ့ အစောပိုင်းအဆင့်မှာတောင်မှပဲ ထင်ထားတာထက် ပိုကြီးမားတဲ့ တာဝန်တွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

239. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးထိုးရာမှာ နှောင့်နှေးနေတဲ့ နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်းက ဘာပါလဲ။ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- ဗြိတိန်က Oxford တက္ကသိုလ်နဲ့ တခြား အဖွဲ့အစည်း တွေက သုတေသီတွေအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ အချက်အလက်တွေမှာ အစ္စရေးမှာရှိတဲ့ အနည်းဆုံး နိုင်ငံ့လူဦးရေရဲ့ ၆၃ ရာခိုင်နှုန်းဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်နေ့အထိ ကာကွယ်ဆေး ပထမအကြိမ် ထိုးပြီးပြီလို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
လူဦးရေ အချိုးနဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဗြိတိန်မှာ ၅၂ ရာခိုင်နှုန်း၊ အမေရိကန်မှာ ၄၆ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ဂျပန်မှာ ၂.၉၁ ရာခိုင်နှုန်း ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးပြီလို့ သိရပါတယ်။
အဲဒီအချက်အလက်တွေအရ လူဦးရေအလိုက် ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဂျပန်နိုင်ငံဟာ နိုင်ငံနဲ့ ဒေသတွေကြားမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့ အဆင့် ၁၃၁ နေရာမှာ ရှိပါတယ်။
ဗြိတိန်က Pfizer/BioNTech ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ်ကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလမှာ စတင်ခဲ့ပါတယ်။ ဂျပန်က ဗြိတိန်ထက် ၂ လလောက် နောက်ကျပြီးမှ ကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ်ကို စခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့ အဲဒီလို ကွာခြားတာပါလဲ။
Pfizer ကုမ္ပဏီက ဂျပန်နိုင်ငံမှာ Pfizer ကာကွယ်ဆေးကို အသုံးပြုဖို့ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလအနှောင်းပိုင်းမှာ လျှောက်ထားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေကို တခြားနိုင်ငံတွေမှာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဂျပန်လူမျိုးတွေနဲ့ စစ်ဆေးထားတဲ့ ဒေတာရရှိဖို့ လူပေါင်း ၁၆၀ ကို နောက်ထပ် လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ဂျပန်မှာ နောက်ထပ်စစ်ဆေးထားတဲ့ ရလဒ်တွေ ထွက်လာဖို့ စောင့်ဆိုင်းခဲ့ရပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ်မှာ ပါဝင်တဲ့ ဂျပန်ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီး ဌာနက တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ဂျပန်မှာ ပြည်တွင်း လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု တွေကို ထပ်ပြီး မလုပ်ခဲ့ဘူးဆိုရင် ကာကွယ်ဆေး ထိုးတာတွေ ပိုပြီး လျင်လျင်မြန်မြန်နဲ့ ဆောင်ရွက်နိုင်မယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒီလို လူတွေနဲ့လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုလုပ်တာက ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးအစီအစဉ် နှောင့်နှေးရတဲ့ အချက်တွေထဲက တစ်ချက်ဖြစ်တယ်လို့ အဲဒီ တာဝန်ရှိသူက ပြောပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီအချိန်တုန်းက ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ဘယ်နေရာမဆို ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ လုံလုံလောက်လောက် မရှိခဲ့တာကိုလည်း အဲဒီ တာဝန်ရှိသူက မှတ်ချက်ပြု ပြောခဲ့ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးကို အလျင်စလို အတည်ပြုလိုက်ရင် ကာကွယ်ဆေးကြောင့် မျှော်လင့်မထားတဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ဆိုးဆိုးရွားရွားဖြစ်တဲ့ လူနာတွေ ရှိလာတဲ့အခါ စီစဉ်လာခဲ့တာတွေ အကုန်လုံး အလဟဿ ဖြစ်သွားနိုင်တယ်လို့ တာဝန်ရှိသူက ပြောပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံမှာ လွှတ်တော်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် လက်တွေ့ စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့တာလို့ သူက ပြောပါတယ်။ တခြားနိုင်ငံတွေမှာ ဘာတွေ ဖြစ်လာမလဲဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရင်း ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နောက်ထပ်စမ်းသပ်မှုတွေ လုပ်တာဟာ မှန်တယ်လို့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက တာဝန်ရှိသူက ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

238. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးထိုးရာမှာ နှောင့်နှေးနေတဲ့ နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်းက ဘာပါလဲ။ (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- ဒီပြဿနာအတွက် နိုင်ငံတစ်ဝန်း ကာကွယ်ဆေး ထိုးစီမံခန့်ခွဲမှု စနစ်က စုစုစည်းစည်း မရှိလို့ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြ ချက်ကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် တချို့က ထောက်ပြ ထားပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့တွေဟာ အလုပ်တာဝန် အများကြီးယူထားရပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ တချို့နိုင်ငံတွေနဲ့ မတူဘဲ လူတွေရဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုး မှတ်တမ်းနဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေကို ထိန်းသိမ်းထားဖို့ မူဘောင်ကို ဗဟိုက ဦးစီး ဆောင်ရွက်ခြင်း မရှိလို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေဟာ နေထိုင်ခွင့်မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ မှတ်တမ်းပေါ် အခြေခံပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အကျုံးဝင်တဲ့သူတွေကို ရွေးချယ်ပြီး သူတို့တွေဆီကို ကာကွယ်ဆေးထိုးခွင့် ကူပွန်တွေကို ပို့ပေးပါတယ်။ ကူပွန်လက်ခံရရှိတဲ့ သူတွေက ဖုန်းနဲ့ ဒါမှမဟုတ် အင်တာနက်ကနေ ကြိုတင်စာရင်းသွင်းတာတွေ လုပ်ပြီးမှ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့ နေရာကို သွားတဲ့အခါ ကူပွန်တွေကို ယူသွားရင် ဆေးထိုးပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး Niigata တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ စာ့အိတို အာကိဟီကို (Saito Akihiko) ကို မေးထားပါတယ်။ ပါမောက္ခ စာ့အိတို အာကိဟီကိုဟာ အမေရိကန် အဖွဲ့အစည်းတချို့မှာ သုတေသီ တစ်ဦးအဖြစ် လုပ်နေပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ စီမံကိန်းတွေမှာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသူဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အကြီးမားဆုံး ပြဿနာက ဗဟိုအစိုးရက ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့တွေကို အလုပ်တာဝန် အားလုံးပေးထားတာကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ အခု ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာချက် ထုတ်ထားပေမယ့်လည်း အစိုးရက COVID-19 ကာကွယ်ဆေး ထိုးလုပ်ငန်းကို ဂျာမန် ဝက်သက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးထိုးသလိုမျိုး သာမန်လုပ်ငန်းအနေနဲ့ ကိုင်တွယ် ဆောင်ရွက်နေတယ်လို့ ပါမောက္ခ စာ့အိတိုက ပြောပါတယ်။ ဥပမာ- လူတိုင်းကိုင်ဆောင်ထားတဲ့ "My Number" လို့ခေါ်တဲ့ မှတ်ပုံတင် ID စနစ်ကို သုံးပြီး ကြိုတင်စာရင်းပေးတာ စတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုး လုပ်ငန်းစဉ်ကို ရိုးရှင်းလွယ်ကူအောင် လုပ်သင့်ပေမယ့် အဲဒီလို ပြင်ဆင်မှုမျိုး ဗဟိုအစိုးရက မလုပ်ထားဘူးလို့ ပါမောက္ခ စာ့အိတိုက ပြောပါတယ်။
COVID-19 ကာကွယ်ဆေးထိုးရာမှာ ပြည်သူတွေ ကာကွယ်ဆေး ထိုးတဲ့ မှတ်တမ်းတွေကို ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်နဲ့ မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့်တာမျိုး တချို့နိုင်ငံတွေက အရင်ကတည်းက ဆောင်ရွက်နေခဲ့ကြတယ်လို့ လေ့လာသူတွေက ပြောပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံက အလားတူ စနစ်အတိုင်း လုပ်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက တင်ပြထားပေမယ့် အစိုးရက အဲဒီစနစ်ကို အခုအထိ အကောင်အထည် မဖော်ရသေးပါဘူး။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

237. လူအများအပြားကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့ နေရာ တွေမှာ ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေးခြင်း (အပိုင်း-၃)

အဖြေ- ဂျပန်အစိုးရက စီစဉ်ပေးတဲ့ လူအများအပြားကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကာကွယ်ဆေးပေးတဲ့ အစီအစဉ်နဲ့ ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေက ဆောင်ရွက်နေတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုး အစီအစဉ်တွေက ကွဲပြားခြားနားတဲ့အတွက် အဲဒါနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို ပြောပြပါမယ်။
တိုကျိုနဲ့ အိုစာကာမှာ ဗဟိုအစိုးရက လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးအစီအစဉ်က သီးခြား စနစ်နဲ့ စီမံဆောင်ရွက်နေပြီး ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေလုပ်ဆောင်နေတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုး အစီအစဉ်တွေနဲ့ လုံးဝ ကွဲပြားပါတယ်။
ဆိုလိုတာက ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အကျုံးဝင်တဲ့သူတွေဟာ ဗဟိုအစိုးရက စီစဉ်ပေးတဲ့ နေရာတွေမှာ ဒါမှမဟုတ် ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ အစီအစဉ်နဲ့လည်း ကာကွယ်ဆေး ထိုးလို့ ရနိုင်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ့်သူတွေဟာ ဘယ်စနစ်ကို ရွေးချယ်ပြီး ဆေးထိုးမယ်ဆိုတာကို ကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရဲ့ အစီအစဉ်ကနေ တစ်ဆင့် ပထမအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသားဆိုရင် ဗဟိုအစိုးရက စီစဉ်ပေးတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာတွေမှာ လျှောက်ထားလို့ မရတော့ပါဘူး။
ကြိုတင်စာရင်းပေးဖို့အတွက် ဗဟိုအစိုးရက စီစဉ်ထားတဲ့ နေရာနဲ့ ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်အဖွဲ့က စီစဉ်ထားတဲ့ နေရာ ၂ ခုက အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်ထားတာမျိုး မရှိပါဘူး။ အဲဒါကြောင့် ဗဟိုအစိုးရဆီမှာရော ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေဆီမှာရော ကြိုတင်စာရင်း ပေးထား မိနိုင်တာကြောင့် အကယ်၍ ၂ နေရာစလုံးမှာ စာရင်းပေးထားမိရင် တစ်နေရာမှာ ပေးထားတဲ့ နာမည်စာရင်းကို ကိုယ်တိုင် ပယ်ဖျက်ပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုယ်တိုင် စာရင်းသွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိသူတွေလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလို ဖြစ်လာရင် သူတို့နေထိုင်တဲ့ မြို့နယ်က ပို့ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးခွင့်ကူပွန်နံပါတ်တွေကို အသုံးပြုပြီး ဆေးထိုးဖို့ လုပ်ရမယ့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေပြီးဆုံးအောင်လုပ်ဖို့အတွက် သူတို့ရဲ့ မိသားစုတွေ၊ ဆွေမျိုးတွေ ဒါမှမဟုတ် မိတ်ဆွေတွေကို အကူအညီ တောင်းပြီး လုပ်ကြဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။
ဒီအတောအတွင်း ကာကွယ်ဆေးထိုးတာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လိမ်လည်မှုတွေ ရှိကြောင်း ဂျပန် စားသုံးသူရေးရာအေဂျင်စီက သတိပေးနေပါတယ်။
လူတွေရဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေ၊ ငွေကြေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးမြန်းလာတယ်ဆိုတဲ့ သံသယဖြစ်ဖွယ် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွေ ရှိတယ်ဆိုတဲ့အကြောင်း နိုင်ငံတစ်ဝန်းက စားသုံးသူရေးရာအေဂျင်စီတွေဆီကို အကြောင်းကြား လာတာတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီသံသယဖြစ်ဖွယ် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွေ ဆိုတာက ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ ကြိုတင်စာရင်း သွင်းပေးတဲ့နေရာမှာ ကူညီဆောင်ရွက်ပေးမယ်လို့ ပြောလာတာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

236. လူအများအပြားကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့နေရာတွေမှာ ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေးခြင်း (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- တိုကျိုနဲ့ အိုစာကာမှာ လူအများအပြားကို ဆေးထိုးပေးနိုင်မယ့်နေရာတွေ ဖွင့်လှစ်ပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေးမှုတွေကို ဂျပန်အစိုးရက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့မှာ စတင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ တိုကျိုနဲ့ အနီးဝန်းကျင်က ခရိုင် ၃ ခုမှာ နေထိုင်သူတွေအပြင် အိုစာကာနဲ့ အနီးဝန်းကျင်က ခရိုင် ၂ ခုက ဒေသခံတွေ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေးတဲ့ အစီအစဉ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို ပြောပြပေးပါမယ်။
လူအများအပြားကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့ စင်တာတွေမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့ကနေ ဩဂုတ်လကုန်အထိ ၃ လကျော် ဆောင်ရွက်ပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့ အထိ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ ကြိုတင်စာရင်းပေးနိုင်တဲ့ သတ်မှတ်ချက်တွေကို ပြောပြပါမယ်။ အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့ အထက်ရှိသူတွေက ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အကျုံးဝင်ပါတယ်။ အင်တာနက်မှာ ဝင်ပြီး စာရင်းပေးဖို့ ကြိုးစားနေသူတွေ အခက်အခဲမရှိအောင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်နေ့စပြီး ပထမသီတင်းပတ်မှာ စာရင်းသွင်းဖို့ စီစဉ်ထားခဲ့ပါတယ်။ စာရင်းပေးနိုင်သူတွေက တိုကျိုက ရပ်ကွက် ၂၃ ခုနဲ့ အိုစာကာမြို့မှာ နေထိုင်တဲ့ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေ ဖြစ် ပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့ကနေစပြီး တိုကျိုနဲ့ အိုစာကာခရိုင် အားလုံးမှာ နေထိုင်တဲ့ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေအနေနဲ့ ဒုတိယအသုတ် စာရင်းပေးလို့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်နေ့မှာတော့ တိုကျိုနဲ့ အနီးခရိုင် ၃ ခု ဖြစ်တဲ့ စိုက်တာ့မ၊ ခါနာဂါဝါနဲ့ ချိဘ အပြင် အိုစာကာနဲ့ အိမ်နီးချင်းခရိုင် ကျိုတိုနဲ့ ဟယောဂိုတို့မှာ နေထိုင်တဲ့ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေလည်း ကြိုတင်စာရင်း သွင်းတာတွေ လုပ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့ကနေ မေလ ၃၀ ရက်နေ့အထိ တိုကျိုနဲ့ အိုစာကာမြို့ မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးမယ့်နေရာအားလုံးအတွက် စာရင်း ပြည့်သွားပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃၀ ရက်နေ့နောက်ပိုင်း တိုကျိုနဲ့ အိုစာကာမှာ နေထိုင်ပြီး ရပ်ကွက်ရုံးမှာ မှတ်ပုံတင်ထားခြင်း မရှိတဲ့ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေလည်း ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ ကြိုတင် စာရင်းပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တာဝန်ရှိသူတွေက ကာကွယ်ဆေး ထိုးမယ့်သူ ရရှိထားတဲ့ ကူပွန်နံပါတ်နဲ့ သူတို့ပို့ထားတဲ့ အီးမေးလ် အချက်အလက်တွေမှာပါတဲ့ အိမ် လိပ်စာနဲ့ တိုက်ကြည့်ပြီး ဒီမြို့နယ်မှာ နေထိုင်သူ ဟုတ် မဟုတ် အတည်ပြုနိုင်ဖို့ စဉ်းစားနေပါတယ်။
အစိုးရက စီစဉ်ပေးတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာတွေမှာ ပထမအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေး တာတွေကို အင်တာနက်ကနေပဲ လက်ခံမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပထမအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက်မှ ဒုတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးမယ့်နေ့ကို သတ်မှတ်ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

235. လူအများအပြားကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့နေရာတွေမှာ ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေးခြင်း (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- ဂျပန်အစိုးရဟာ တိုကျိုနဲ့ အိုစာကာမှာ ဖွင့်လှစ်မယ့် လူအများအပြားကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးမယ့် နေရာတွေမှာ ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေးတာတွေကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့ တနင်္လာနေ့မှာ စတင်လုပ်ဆောင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ စာရင်းပေးနိုင်တဲ့သူတွေက တိုကျိုနဲ့ အိမ်နီးချင်း ခရိုင် ၃ ခုအပြင် အိုစာကာနဲ့ အိမ်နီးချင်းခရိုင် ၂ ခုမှာ နေထိုင်တဲ့သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီနေရာတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် လုပ်ဆောင်ရမယ့် လိုအပ်မယ့် အချက်အလက်တွေကို ပြောပြပေးသွားပါမယ်။ ကာကွယ်ဆေး ထိုးမယ့်သူတစ်ဦးဟာ ကြိုတင်စာရင်းပေးဖို့ အတွက် မိမိနေထိုင်တဲ့ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးရုံးက ပို့ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးခွင့် ကူပွန် လိုအပ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အင်တာနက်ကနေပဲ ကြိုတင်စာရင်းပေးတာတွေကို လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ကြိုတင်စာရင်းပေးရမယ့် ဝက်ဘ်ဆိုက်ထဲကို ဝင်ပြီး မိမိတို့ရဲ့ မွေးသက္ကရာဇ်၊ ရက်၊ လတွေ အပြင် ကူပွန်နံပါတ်နဲ့ တခြားအချက်အလက်တွေကို ရိုက်ထည့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့ အထက် အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေကို ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးတာတွေက တချို့ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေမှာ ဧပြီလ ကတည်းက စတင်လုပ်ဆောင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တချို့ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့တွေကတော့ ကျန်းမာရေး ဆိုးဆိုးရွားရွား ခံစားနေရသူတွေကို ဦးစားပေး ဆေးထိုးပေးနေပါတယ်။
ဥပမာ- တချို့မြို့နယ်တွေမှာတော့ အခုအချိန်အထိ အသက် ၇၅ နှစ်နဲ့ အထက် အရွယ်ရှိသူတွေကိုသာ ကူပွန်တွေ ပို့ပေးနေပါတယ်။
အဲဒီလို မြို့နယ်တွေမှာနေထိုင်တဲ့ အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့ ၇၄ နှစ် အရွယ်ကြားလူတွေဟာ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အကျုံးဝင်ပေမယ့်လည်း အခုအချိန်အထိ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေးတာမျိုး မလုပ်နိုင်ကြပါဘူး။
လူအများအပြားကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးမယ့်နေရာတွေကို စီမံခန့်ခွဲနေတဲ့ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန တာဝန်ရှိသူတွေက အဲဒီလိုလူတွေအတွက် စိတ်မကောင်းဖြစ်ပေမယ့်လည်း ကူပွန်နံပါတ် မပါဘဲ ကြိုတင် စာရင်းပေးလို့ မရနိုင်ပါဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အဲဒီကူပွန်နံပါတ်တွေကနေတစ်ဆင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသူတွေရဲ့ မှတ်တမ်းကို အစိုးရက ပြန်စစ်ဆေးနိုင်ဖို့ လိုအပ်တဲ့အတွက်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအတောအတွင်း ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ့်သူတွေဟာ ဆေးထိုးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းပေးတာတွေကို သူတို့ရဲ့ ဒေသန္တရ ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေမှာ တစ်ကြိမ်၊ အစိုးရက စီစဉ်ပေးတဲ့ လူအများအပြားကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးမယ့် နေရာတွေမှာ တစ်ကြိမ် အဲဒီလို စာရင်း ၂ ကြိမ် ပေးမိတာမျိုး ရှိနိုင်တဲ့အတွက် အစိုးရက သတိပေးနေပါတယ်။
ဒီလိုမဖြစ်အောင် ရှောင်ကြဉ်ဖို့ စစ်ဆေးတဲ့ နည်းလမ်း မရှိဘူးလို့ တာဝန်ရှိသူတွေက ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် စာရင်း ၂ ကြိမ်ပေးမိရင် တစ်ကြိမ် ပယ်ဖျက်ကြဖို့ တာဝန်ရှိသူတွေက တောင်းဆိုနေပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ စာရင်းအကြိမ်ကြိမ် မှားပေးမိရင် တန်ဖိုးရှိတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေ အလဟဿ ဖြစ်သွားနိုင်တဲ့အတွက်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

234. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးတာတွေ နှောင့်နှေးနေတဲ့ နောက်ကွယ်က အကြောင်းအရာတွေက ဘာပါလဲ။ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- ဗဟိုအစိုးရရဲ့ ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေဆီကို ကာကွယ်ဆေးဖြန့်ချိတဲ့ စနစ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တချို့က အပြစ်တင်နေကြပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းက ခရိုင်အားလုံးကို ကာကွယ်ဆေး အညီအမျှ ဖြန့်ဖြူးပေးဖို့ ယေဘုယျအားဖြင့် အစိုးရက ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ပြည်သူတွေနားလည်မှုရရှိစေမယ့် မျှတတဲ့နည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီစိတ်ကူးအစီအစဉ်ကလည်း ထောက်ပြစရာတွေ ဖြစ်လာခဲ့တယ်လို့ တချို့ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေက ပြောပါတယ်။
Kitasato တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ Nakayama Tetsuo က အညီအမျှ ဖြန့်ဖြူးပေးမယ်ဆိုတဲ့အတွက်ကြောင့် ခရိုင်တစ်ခုချင်းစီကို ကာကွယ်ဆေး ပမာဏ အနည်းငယ်စီသာ ပို့နိုင်ခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေဟာ ကာကွယ်ဆေးအရေအတွက် အနည်းငယ်သာ လက်ခံရရှိပေမယ့် သူတို့ရဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုး အစီအစဉ်တွေကိုတော့ ဆက်လုပ်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ပါမောက္ခ Nakayama က ပြောပါတယ်။ ဒါဟာ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေ အတွက် ပထမဆုံး အတွေ့အကြုံ ဖြစ်ပြီး ကာကွယ်ဆေးတွေ ပမာဏ ဘယ်လောက်ရမယ်၊ ဘယ်အချိန်ရမယ်ဆိုတာ မသိဘူးဆိုရင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းတွေ ရရှိရေး စတဲ့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုတွေ လုပ်ဖို့ ခက်ခဲပါတယ် ပါမောက္ခ နာကာယာမာ့က ပြောပါတယ်။
ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှု အခြေအနေက ဒေသအလိုက် မတူတဲ့ အတွက်ကြောင့် ကူးစက်မှုများတဲ့ ဧရိယာတွေကို ဦးစားပေး သင့်တယ်လို့လည်း တချို့ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေက ပြောပါတယ်။ ဒီနည်းလမ်းက သမာသမတ်မကျပေမယ့်လည်း ကာကွယ်ဆေးထိုး အစီအစဉ်တွေ ပိုပြီး တိုးတက် ထိရောက်နိုင်မယ်လို့ ကျွမ်းကျင် ပညာရှင်တွေက ယုံကြည်နေပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

233. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးထိုးတာ နှောင့်နှေးနေတဲ့ နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်းက ဘာပါလဲ။ (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးက နိုင်ငံတွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ်တွေကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေကြပါတယ်။ တချို့နိုင်ငံတွေက သူတို့နိုင်ငံ လူဦးရေရဲ့ ထက်ဝက်လောက် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီး ဖြစ်နေတဲ့အချိန်မှာ ဂျပန်မှာတော့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးတဲ့ လူဦးရေဟာ နိုင်ငံ့လူဦးရေရဲ့ ရာခိုင်နှုန်းအနည်းငယ်သာ ရှိပါသေးတယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်မှာ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးတာတွေ နှောင့်နှေးနေရတဲ့ နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်းကို ပြောပြပေးပါမယ်။
ကျိုတိုမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်နေ့ကစပြီး အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေကို ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီဒေသမှာ နေထိုင်တွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် သူတို့ ပြနေကျ ဆရာဝန်တွေကနေတစ်ဆင့် ကြိုတင်စာရင်းပေးကြဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလို တောင်းဆိုခဲ့တာကြောင့် ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေကို ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွေ အများကြီး ဖြစ်ပွားစေခဲ့ပါတယ်။ လူတော်တော် များများက ကြိုတင်စာရင်းပေးဖို့အတွက် ဆေးရုံဆေးခန်း တွေကိုလည်း ကိုယ်တိုင်သွားခဲ့ကြပါတယ်။ ဆေးရုံဆေးခန်းတွေ မဖွင့်ခင်ကတည်းက ဆေးခန်းရှေ့မှာ လူ ၁၀၀ လောက် တန်းစီပြီး စောင့်နေတာမျိုးတွေ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေအနေနဲ့ မိမိတို့မြို့နယ်တွင်းမှာ နေထိုင်သူတွေ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် သင့်တော်တဲ့ဥပဒေတွေအပေါ် အခြေခံတဲ့ မူဘောင်တစ်ရပ် ချမှတ်ပြီး တာဝန်ယူသင့်တယ်လို့ ဂျပန်အစိုးရက ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလမှာ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။
ရလဒ်အနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့အစီအစဉ်တွေနဲ့ ကြိုတင်စာရင်းပေးတဲ့ စနစ်တွေဟာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအမျိုးမျိုးရှိပြီး မြို့နယ်အလိုက် ကွဲပြားမှုရှိ လာပါတယ်။ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းကို ရှာဖို့ တာဝန်ရှိသူတွေ ကြိုးစားနေကြပါတယ်။
မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေကလည်း ဆရာဝန်တွေနဲ့ သူနာပြုတွေ လုံလုံလောက်လောက်ရရှိရေးအတွက် အခက်အခဲတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရ ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အစစ အရာရာ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေကိုပဲ လုပ်ခိုင်းနေတယ်လို့ တချို့က ဗဟိုအစိုးရကို အပြစ်တင်နေပါတယ်။
မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေကလည်း ကာကွယ်ဆေးတွေ ဘယ်အချိန် ရောက်လာမယ်၊ ခွဲဝေသတ်မှတ်ပေးထားတဲ့ ဆေးပမာဏ ဘယ်လောက် ရမယ်ဆိုတာတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ မရတာကြောင့် အခက်တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ ဒီလို သတင်းအချက်အလက်တွေ မရဘဲနဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေအနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ့် နေရာတွေအတွက် အစီအစဉ်တွေ မစတင် နိုင်ပါဘူး။
တိုကျိုမှာရှိတဲ့ ရပ်ကွက်တစ်ခုက တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ဒီလို ပြဿနာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မြို့နယ်တော်တော်များများက ပြောခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးရာမှာ အရှုပ်အထွေးဖြစ်လာနိုင်တာကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားကြဖို့ အဲဒီအရာရှိက ပြောပါတယ်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ့်သူ အရေအတွက်အများကြီးကို ဆေးထိုးတဲ့အချိန်မှာ ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အခြေအနေကို ဘယ်လို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းမလဲဆိုတာကို စိတ်ကူး ကြည့်ဖို့ကလည်း ခက်ခဲတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေး ထိုးခွင့်ကူပွန်တွေရဲ့ နောက်ဆုံးနံပါတ်အရ အရင်ဆုံးလာတဲ့ ကြိုတင်စာရင်းပေးမှုတွေကို လက်ခံမယ့်အအစား ဆေးထိုးမယ့်ပမာဏကို သတ်မှတ်ထားသလိုမျိုး မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေအနေနဲ့ သေချာတဲ့ အစီအမံတွေ လုပ်ဆောင်သင့််တယ်လို့ အဲဒီတာဝန်ရှိသူက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီလို အသေးစိတ်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေက ကာကွယ်ဆေး ထိုးတာတွေကို နှောင့်နှေးစေတယ်လို့ တိုကျိုက တာဝန်ရှိသူက ပြောပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဟန်ချက်ညီအောင် သင့်တော်တဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေနဲ့ လုပ်ဖို့ဆိုတာ ခက်ခဲတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

232. အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်က ဘယ်လိုပါလဲ။ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်နေ့အထိ နိုင်ငံနဲ့ ဒေသပေါင်း ၄၉ နိုင်ငံမှာ တွေ့ရှိထားတယ်လို့ (WHO) က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီစာရင်းထဲမှာ အမေရိကန်၊ ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်၊ ရုရှား၊ တရုတ်နဲ့ ဂျပန်တို့ ပါဝင်ပါတယ်။
အိန္ဒိယက မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်မှာ ဆင့်ကဲ သန္ဓေပြောင်းလဲသွားတဲ့ L452R ၊ P681R နဲ့ E484Q သန္ဓေ ၃ မျိုး ပါဝင်နေတာနဲ့ E484Q သန္ဓေ တစ်မျိုးတည်း ပါဝင်နေတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်လည်း ရှိတယ်လို့ WHO က ပြောပါတယ်။
L452R သန္ဓေပြောင်းလဲမှု ပါတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ သာမန်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် မျိုးဗီဇထက် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း ပိုပြီးတော့ ကူးစက်မြန်တဲ့အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကူးစက် ရောဂါဌာနနဲ့ တခြားအဖွဲ့အစည်းတွေက သုတေသီတွေက သတင်း ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။
အဲဒီ မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်ဟာ အထူးသဖြင့် အမေရိကန် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်မှာ ကူးစက်ပြန့်ပွားနေပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒီမျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ဟာ တခြား မျိုးဗီဇဗိုင်းရပ်စ်တွေထက် အမှန်တကယ်ပဲ ပိုပြီးတော့ ကူးစက်မြန်သလားဆိုတာ မသိရသေးဘူးလို့ ပြောပြီး သုတေသန ဆက်လုပ်လို့ လိုအပ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်မှာ ဆင့်ကဲ ပြောင်းလဲသွားတဲ့ သန္ဓေ ၂ မျိုး ဒါမှမဟုတ် သန္ဓေ ၂ မျိုးထက်ပိုပြီး ပါဝင်တာလည်း ဖြစ်တတ် ပါတယ်။ ဒီလို ဆင့်ကဲ သန္ဓေပြောင်းလဲခြင်းတွေက ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက် ပြန့်ပွားမှုတွေအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသလားဆိုတာ လေ့လာဖို့ လိုနေပါ သေးတယ်။
ဥပမာ- ဗြိတိန်မှာ ပထမဆုံးတွေ့ရှိပြီး ကူးစက်ပြန့်ပွားခဲ့တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကို ဂျပန်နိုင်ငံ Kansai ဒေသ အပါအဝင် တခြားဒေသတွေမှာပါ ကူးစက်နေတာ တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး အဲဒီ ဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ spike protein ထဲမှာ အနည်းဆုံး ဆင့်ကဲပြောင်းလဲသွားတဲ့ သန္ဓေ ၅ မျိုး ပါ ပါတယ်။
ဆင့်ကဲ သန္ဓေပြောင်းလဲမှုတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်တဲ့ N501Y ဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ကို ပိုမို ကူးစက်စေပြီး စိုးရိမ်ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
တောင်အာဖရိကနဲ့ ဘရာဇီးမှာ တွေ့ရတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်တွေမှာလည်း ဆင့်ကဲ ပြောင်းလဲသွားတဲ့ သန္ဓေ အမျိုးအစားဖြစ်တဲ့ N501Y အပြင် ကိုယ်ခံစွမ်းအား ကျဆင်းစေနိုင်တဲ့ E484K သန္ဓေလည်း ပါဝင်ပြီး ဆင့်ကဲ ပြောင်းလဲနေတဲ့ သန္ဓေအမျိုးမျိုး ပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

231. အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်က ဘယ်လိုပါလဲ။ (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ ပထမဆုံး တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်တွေကနေ သိရှိရတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေအရ ကူးစက်မြန်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်ကြောင်း ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၀ ရက်နေ့က ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ WHO က ဒီဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားကို “အာရုံစိုက် သတိထားရမယ့် မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်” ကနေ “ စိုးရိမ်ရတဲ့ အခြေအနေရှိတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်” လို့ အမျိုးအစားခွဲ ပြောင်းလဲလိုက်ပြီး ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကို စောင့်ကြည့်နေတာတွေ အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်မှာ အိန္ဒိယမှာ ပထမဆုံး တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်အကြောင်းကို လေ့လာကြရပါမယ်။ အိန္ဒိယမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလနောက်ပိုင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေ တစ်ဟုန်ထိုး များပြားလာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ အဲဒီလို ကူးစက်မှုတွေ တိုးလာတာဟာ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ်တဲ့အပြင် ဘာသာရေးပွဲတော်တွေ၊ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ လူထုစည်းဝေးပွဲတွေမှာ လူတွေစုဝေးတာနဲ့၊ တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး ခပ်ခွာခွာ နေရမယ် စတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို လိုက်နာမှု မရှိတဲ့အတွက်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
အိန္ဒိယက မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်မှာ ဆင့်ကဲ သန္ဓေပြောင်းလဲသွားတဲ့ L452R ၊ P681R နဲ့ E484Q သန္ဓေ ၃ မျိုး ပါဝင်နေတာနဲ့ E484Q သန္ဓေ တစ်မျိုးတည်း ပါဝင်နေတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်လည်း ရှိတယ်လို့ WHO က ပြောပါတယ်။
ဒီလို ဆင့်ကဲသန္ဓေပြောင်းလဲတယ်ဆိုတာက spike protein လို့ခေါ်တဲ့ amino acid ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းပုံ ပြောင်းလဲသွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို ဆင့်ကဲ သန္ဓေပြောင်းလဲတာတွေက ဗိုင်းရပ်စ် ပိုမိုကူးစက် နိုင်စွမ်းရှိစေပြီး ကိုယ်ခံစွမ်းအားကို အားနည်းစေနိုင်ပါတယ်။ နောက်ထပ် ပြုလုပ်ထားတဲ့ သုတေသနတွေမှာတော့ လက်ရှိ မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်တွေမှာ အဲဒီလိုမျိုး တွေ့ရှိထားပါတယ်။

အိန္ဒိယက မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ဗြိတိန်မှာ တွေ့ရှိထားတဲ့ ပိုမိုကူးစက်မြန်တဲ့အဆင့်နဲ့ အတူတူပဲ ဖြစ်ပုံရတယ်လို့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့က ဗြိတိန်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအာဏာပိုင်တွေက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီမျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ရောဂါလက္ခဏာ ပိုပြီး ပြင်းထန်တာ ဒါမှမဟုတ် ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှုကို လွှမ်းမိုးနိုင်တာမျိုး အထောက်အထားမတွေ့ဘူးလို့ အဲဒီကျန်းမာရေး အာဏာပိုင်တွေက ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၃ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

230. Pfizer နဲ့ Moderna ကာကွယ်ဆေးတွေကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့် ပါမယ်။ (အပိုင်း-၅)

အဖြေ- ဒီတစ်ခါ အဲဒီကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ ဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိတဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေအကြောင်း ပြောပြပါမယ်။ ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂျပန်ကျန်းမာရေးနဲ့ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန လေ့လာရေးအဖွဲ့က အချက်အလက်တွေကို ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ Pfizer ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့က ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အဖွဲ့ အစည်းအဝေးမှာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေကို တင်ပြခဲ့ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေး ပထမအကြိမ် ထိုးပြီးသူတွေထဲမှာ ၂၃.၂ ရာခိုင်နှုန်းက ပင်ပန်းနွမ်းနယ်တဲ့ ဝေဒနာခံစားရပြီး ဒုတိယအကြိမ် ထိုးပြီးသူတွေထဲမှာတော့ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်တာ ၆၉.၆ ရာခိုင်နှုန်းက ခံစားရတယ်လို့ အဲဒီဝန်ကြီးဌာနက ဆိုပါတယ်။ ပထမအကြိမ် ဆေးထိုးပြီးနောက် ခေါင်းကိုက်ဝေဒနာကို ၂၁.၂ ရာခိုင်နှုန်းခံစားရပြီး ဒုတိယအကြိမ် ထိုးပြီးနောက်မှာတော့ ၅၃.၇ ရာခိုင်နှုန်းက ခေါင်းကိုက်တယ်လို့ အချက်အလက်တွေမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ပထမအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် ၃၇.၅ ဒီဂရီနဲ့ အထက် ဖျားတဲ့သူတွေ ၃.၃ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပြီး ဒုတိယအကြိမ် ထိုးပြီးနောက်မှာတော့ ၃၈.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးစင်တာ (CDC)က အသက် ၁၈ နှစ်ကနေ ၆၄ နှစ်အရွယ်ကြား လူတွေကို Moderna ကာကွယ်ဆေးနဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ်ထားတဲ့ ရလဒ်တွေကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ Moderna ကာကွယ်ဆေးကို ပထမအကြိမ် ထိုးပြီးနောက် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်တယ်လို့ ခံစားရသူ ၃၈.၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိပြီး ဒုတိယအကြိမ် ထိုးပြီးနောက်မှာတော့ ၆၇.၆ ရာခိုင်နှုန်းက အဲဒီလို ခံစားရတယ်လို့ CDC က ပြောပါတယ်။ ခေါင်းကိုက် ဝေဒနာခံစားရတာက ပထမအကြိမ်ထိုးပြီးနောက် ၃၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပြီး ဒုတိယအကြိမ် ထိုးပြီးနောက်မှာ ၆၂.၈ ရာခိုင်နှုန်း ရှိတယ်လို့ အချက်အလက်တွေအရ သိရပါတယ်။ ပထမအကြိမ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးနောက် ဖျားနာသူ ၀.၉ ရာခိုင်နှုန်းရှိပြီး ဒုတိယအကြိမ် ထိုးပြီးနောက်မှာတော့ ၁၇.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

229. Pfizer နဲ့ Moderna ကာကွယ်ဆေးတွေကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့် ပါမယ်။ (အပိုင်း-၄)

အဖြေ- ကာကွယ်ဆေး ၂ မျိုးစလုံးဟာ ဗြိတိန်မှာ ပထမဆုံး တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကို တိုက်ဖျက်ရာမှာ အလွန် ထိရောက်မှုရှိတယ်လို့ တွေ့ရှိထားပါတယ်။ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ဟာ အခုဆိုရင် ဂျပန်နိုင်ငံနဲ့ တခြားနိုင်ငံတော်တော်များများမှာ အလျင်အမြန် ပြန့်ပွားနေပါတယ်။ Pfizer, BioNTech နဲ့ တခြား ဆေးဝါးကုမ္ပဏီ တွေက ထုတ်ပြန်ထားချက်အရ Pfizer-BioNTech ကာကွယ်ဆေးဟာ မူလ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို နှိမ်နင်းနိုင်သလို ဗြိတိန်နဲ့ ဘရာဇီးမှာ ပထမဆုံးတွေ့တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်တွေကိုလည်း ထိန်းချုပ်နိုင်တယ်လို့ ဓာတ်ခွဲခန်းစမ်းသပ်မှုမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အဲဒီစာတမ်းထဲမှာ ဒီကာကွယ်ဆေးဟာ တောင်အာဖရိကမှာ ပထမဆုံးတွေ့ရှိတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကို အပြည့်အဝ ကာကွယ်နိုင်တယ်လို့ ပြောပေမယ့် ထိရောက်မှု သိပ်မရှိတာ တွေ့ရတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဗြိတိန်မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ် ပျံ့နှံ့နေတဲ့ အစ္စရေးနိုင်ငံမှာ ဒီကာကွယ်ဆေးက အလွန်ထိရောက်မှုရှိတယ်လို့ Pfizer က ပြောပါတယ်။ တောင်အာဖရိကမှာ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု ရလဒ်တွေအရ ဒီကာကွယ်ဆေးဟာ သူ့နိုင်ငံမှာ ပထမဆုံးတွေ့ရှိတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကို ခုခံကာကွယ်ရာမှာ လုံလောက်တဲ့ ထိရောက်မှု ပေးနိုင်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
Moderna နဲ့ တခြားကုမ္ပဏီတွေက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ စာတမ်းအရ Moderna ကာကွယ်ဆေးဟာ အစောပိုင်းတွေ့ရှိတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးဗီဇကို တိုက်ဖျက်သလို ဗြိတိန်မှာ တွေ့ရှိတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကိုလည်း ထိထိရောက်ရောက် တိုက်ဖျက်နိုင်ကြောင်း ဓာတ်ခွဲခန်း စမ်းသပ်မှု တွေမှာ ပြသနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တောင်အာဖရိက မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကို ကာကွယ်ဖို့ ကာကွယ်ဆေးကြောင့် ထွက်လာတဲ့ ကိုယ်ခံစွမ်းအား ပဋိပစ္စည်းပမာဏဟာ မူလမျိုးဗီဇဗိုင်းရပ်စ်ကနေ ကာကွယ်တာနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် ခြောက်ပုံ တစ်ပုံလောက် လျော့ကျသွားပြီး ဘရာဇီးမျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်ကို ကာကွယ်ဖို့ ဆိုရင်တော့ သုံးပုံ တစ်ပုံလောက် ကိုယ်ခံစွမ်းအားရဲ့ ထိရောက်မှု ကျဆင်းသွားပါတယ်။ အဲဒီလို ကျဆင်းသွားပေမယ့် မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကနေ ကာကွယ်ဖို့ လုံလောက်နေသေးတယ်လို့ Moderna က ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

228. Pfizer နဲ့ Moderna ကာကွယ်ဆေးတွေကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့် ပါမယ်။ (အပိုင်း-၃)

အဖြေ- Pfizer နဲ့ Moderna ကာကွယ်ဆေး ၂ မျိုးစလုံးဟာ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေလုပ်ရာမှာ ထိရောက်မှု အများကြီး ရှိတယ်ဆိုတာကို အတည်ပြုထားပါတယ်။ ဒီဆေးတွေကို ထိုးထားတဲ့ သူတွေကြားမှာ အမှန်တကယ် ထိရောက်မှုရှိတာကို တွေ့ရှိရပါတယ်။
လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု ရလဒ်တွေအပေါ် အခြေခံပြီး ပြုစုထားတဲ့ အချက်အလက်အရ Pfizer ကာကွယ်ဆေးဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါဖြစ်ပွားလာမယ့် အန္တရာယ်ကို ၉၅ ရာခိုင်နှုန်း လျှော့ချပေးနိုင်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ထိပ်ဆုံးကနေ ကာကွယ်ဆေး ထိုးနိုင်တဲ့ နိုင်ငံလို့ ကြေညာထားတဲ့ အစ္စရေးနိုင်ငံက ကာကွယ်ဆေးထိုးထားတဲ့ ရလဒ်တွေကို လေ့လာရာမှာ Pfizer ကာကွယ်ဆေးဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါလက္ခဏာဖြစ်လာမယ့် အန္တရာယ်ကို ၉၄ ရာခိုင်နှုန်း လျှော့ချပေးနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေကို ၉၂ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ရောဂါလက္ခဏာ မပြတာဘဲ ကူးစက်တာ အပါအဝင် ရောဂါကူးစက်မှုကို ၉၂ ရာခိုင်နှုန်း လျော့နည်းစေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
Moderna ကာကွယ်ဆေးက လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု ရလဒ်တွေ အပါအဝင် သုတေသနလုပ်ထားတဲ့ အချက်အလက်တွေအရ ရောဂါလက္ခဏာဖြစ်ပွားနိုင်တဲ့အန္တရာယ်ကို ၉၄.၁ ရာခိုင်နှုန်း လျှော့ချနိုင်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

227. Pfizer နဲ့ Moderna ကာကွယ်ဆေးတွေကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့် ပါမယ်။ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- ကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ ကွဲပြားခြားနားမှုနဲ့ တူညီတဲ့အချက် တွေကို အဓိကထားတင်ဆက်ပေးနေပါတယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်မှာ အမေရိကန်ဆေးဝါးကုမ္ပဏီကြီးတွေဖြစ်တဲ့ Pfizer ၊ Moderna နဲ့ တခြား အမေရိကန်ဆေးဝါးကုမ္ပဏီတွေက ကာကွယ်ဆေးကို ဘယ်လို သိုလှောင်ထားသလဲဆိုတာကို ပြောပြပါမယ်။ ဒီကာကွယ်ဆေး ၂ မျိုးစလုံးက mRNA လို့ခေါ်တဲ့ မျိုးဗီဇ အချက်အလက်တွေပါဝင်တဲ့ ဒြပ်ပစ္စည်းတစ်မျိုးအပေါ် အခြေခံပြီး ထုတ်လုပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ mRNA ဆိုတာ ဗိုင်းရပ်စ်က လူ့ဆဲလ်ထဲကို ဝင်ရောက်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ ပရိုတိန်းထုတ်လုပ်ပေးတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ဆီက မျိုးဗီဇ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီကာကွယ်ဆေးတွေထဲမှာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာပျော်ဝင်မလွယ်တဲ့ lipid အဆီ အလွှာပါးနဲ့ mRNA ကို ဖုံးအုပ်ထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒါက အကြာကြီး သူ့အတိုင်း တည်ငြိမ်အောင် ထိန်းမထားနိုင်တဲ့အတွက် အလွယ်တကူ ပျက်စီးသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီကာကွယ်ဆေးတွေ ကို အထူးသတိထားပြီး သိုလှောင် သိမ်းဆည်းထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အစပိုင်းမှာ Pfizer ကာကွယ်ဆေးဟာ အပူချိန် အနုတ် ၉၀ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ်နဲ့ အနုတ် ၆၀ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် အကြားရှိတဲ့ အအေးခန်းထဲမှာ သိမ်းထားဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ Pfizer ကုမ္ပဏီက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဂျပန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက Pfizer က တင်ပြတဲ့ အချက်အလက်တွေအပေါ်အခြေခံပြီး လိုအပ်ချက်တွေကို ဖြေလျှော့ခဲ့ပါတယ်။ ဒီကာကွယ်ဆေးဟာ အနုတ် ၂၅ နဲ့ အနုတ် ၁၅ ကြား အပူချိန်မှာ ၁၄ ရက်အထိ အာနိသင်မပျက်ဘဲ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်တယ်လို့ ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ ဆေးမထိုးခင် ကာကွယ်ဆေးကို အရည်ပျော်အောင်လုပ်တဲ့အခါမှာ ဆေးတွေကို အပူချိန် ၂ ဒီဂရီနဲ့ ၈ ဒီဂရီကြားမှာရှိတဲ့ ရေခဲသေတ္တာတွေထဲကို ပြောင်း ထားပြီး ၅ ရက်အတွင်း အသုံးပြုရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးစင်တာကတော့ Moderna ကာကွယ်ဆေးကို အပူချိန် အနုတ် ၅၀ နဲ့ အနုတ် ၁၅ ဒီဂရီကြားမှာရှိတဲ့ အအေးခန်းထဲမှာ ထည့်ထားသင့်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဆေးရုံဆေးခန်းတွေမှာတော့ ဆေးတွေကို ရေခဲသေတ္တာတွေထဲမှာ အပူချိန် ၂ ဒီဂရီနဲ့ ၈ ဒီဂရီကြားမှာထားပြီး ရက် ၃၀ အတွင်း အသုံးပြုရပါမယ်။ ဆေးမထိုးခင်မှာတော့ ကာကွယ်ဆေး တွေကို သာမန် အခန်းအပူချိန်ထဲမှာ အရည် ပြန်ပျော်အောင် ထားလို့ရပါတယ်။ အဖုံးမဖောက်ထားတဲ့ ဆေးပုလင်းတွေကို ၈ ဒီဂရီကနေ ၂၅ ဒီဂရီအထိရှိတဲ့ အခန်းအပူချိန်ထဲမှာ ဆေးမထိုးခင် ၂၄ နာရီအထိ ထားလို့ ရနိုင်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

226. Pfizer နဲ့ Moderna ကာကွယ်ဆေးတွေကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့် ပါမယ်။ (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- ဂျပန်အစိုးရဟာ အမေရိကန်ဆေးဝါးကုမ္ပဏီ Pfizer ရဲ့ ကာကွယ်ဆေး၊ အမေရိကန်ဆေးဝါးကုမ္ပဏီရဲ့ Moderna ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဗြိတိန်ဆေးဝါးကုမ္ပဏီရဲ့ AstraZeneca ကာကွယ်ဆေးတွေ ရရှိဖို့အတွက် စာချုပ်ချုပ်ထားပါတယ်။ အဲဒီအထဲကမှ Pfizer-BioNTech နဲ့ Moderna က တီထွင်ထုတ်လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ မျိုးဗီဇပစ္စည်းအမျိုးအစားတစ်မျိုးဖြစ်တဲ့ RNA ကို အခြေခံပြီး ထုတ်လုပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီကာကွယ်ဆေး တွေကို "messenger RNA vaccines ခေါ်ပြီး လွယ်လွယ်ကူကူ ဆိုရင် "mRNA vaccines" လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးစင်တာအပြင် ဆေးဝါး ကုမ္ပဏီကြီးတွေက ရရှိတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေအပေါ် အခြေခံပြီး ဒီကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ ကွဲပြားခြားနားမှုနဲ့ တူညီတဲ့အချက်တွေကို အဓိကထား ပြောပြပေးပါမယ်။
ဒီကာကွယ်ဆေး ၂ မျိုးစလုံးဟာ ကြွက်သားအတွင်းပိုင်းကို ထိုးရတဲ့ ဆေးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ကြွက်သားအတွင်းပိုင်းထဲ ထိုးတယ်ဆိုတာက အရေပြားရဲ့ အဆီ အောက်မှာ ရှိတဲ့ ကြွက်သားထဲကို ထိုးတဲ့ နည်းစနစ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဆေးထိုးတဲ့အခါ ပခုံးနားက လက်မောင်းအထက်ပိုင်းမှာရှိတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးလေ့ရှိတဲ့နေရာက ကြွက်သားနေရာကို ထိုးရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ တုပ်ကွေးရောဂါစတဲ့ ရောဂါတွေအတွက် ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့အခါ အရေပြားအောက်ကို ထိုးတဲ့ hypodermic ဆေးထိုးခြင်းကိုပဲ လုပ်လေ့ လုပ်ထ ရှိပါတယ်။ ကြွက်သား အတွင်းပိုင်းကို ကာကွယ်ဆေး ထိုးတာဟာ အရေးပြားအောက်ကို ထိုးတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထက် ပိုပြီး လျင်လျင်မြန်မြန် ထိရောက်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
Pfizer ကာကွယ်ဆေးက ၂ ကြိမ် ထိုးရမယ့် ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစား ဖြစ်ပါတယ်။ ပထမအကြိမ်ထိုးပြီး သီတင်း ၃ ပတ်အကြာမှာ ဒုတိယအကြိမ် ထိုးရမှာဖြစ်ပါတယ်။
Moderna ကာကွယ်ဆေးကလည်း ၂ ကြိမ် ထိုးရတဲ့ ဆေးဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ Moderna ကာကွယ်ဆေးက ပထမအကြိမ် ထိုးပြီး သီတင်း ၄ ပတ်ကြာမှ ဒုတိယအကြိမ် ထိုးရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

225. အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာထားတဲ့ ကာလအတွင်း အပြင်ထွက်သွားလာတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ပြောပြပါမယ်။

အဖြေ- အရေးပေါ်အခြေအနေကို တိုကျိုနဲ့ တခြားခရိုင် ၃ ခုမှာ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ အဲဒီ ခရိုင်တွေမှာ နေထိုင်တဲ့သူတွေကို အရေးကြီးကိစ္စမရှိဘဲ အပြင်မထွက်ကြဖို့ ဂျပန်အစိုးရက တောင်းဆို ထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အိမ်ထဲမှာ တစ်နေ့လုံးနေတာက မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအတွက် မကောင်းပါဘူး။ အဲဒါကြောင့် ဒီလိုအခြေအနေမှာ ပြည်သူတွေအနေနဲ့ ဘယ်လို နေထိုင်နိုင်သလဲဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးကို NHK က မေးထားပါတယ်။
ဂျပန်အစိုးရရဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အဖွဲ့က အကြီးအကဲ မစ္စတာ အိုးမိ ရှီဂဲရု (Omi Shigeru) က ဖြေကြားပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့က ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတစ်ခုမှာ မစ္စတာ အိုးမိက အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာထားတဲ့ အဲဒီဒေသ တွေမှာ နေထိုင်သူတွေဟာ တတ်နိုင်သမျှ တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦးအကြား ထိတွေ့ဆက်ဆံတာတွေကို လျှော့ချဖို့နဲ့ မလိုအပ်ဘဲ အပြင် လုံးဝ မထွက်ကြဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ လူတွေဟာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး အတွက် ရောဂါကူးစက်မှုအန္တရာယ် နည်းတဲ့ အပြင်ထွက် သွားလာ လှုပ်ရှားမှုတွေကို လုပ်နိုင်ပါတယ်လို့လည်း အကြံပေးခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ အပြင်ထွက် လှုပ်ရှားမှုတွေထဲမှာ အပြေးလေ့ကျင်ခန်းလုပ်တာနဲ့ တင်းနစ်ရိုက်တဲ့ အားကစားတွေလိုမျိုး လူအများကြီး မပါဝင်တဲ့ အားကစားတွေ လုပ်နိုင်ပါတယ်။ လမ်းလျှောက်တာနဲ့ ဈေးဝယ် ထွက်တာတွေလည်း ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူများတဲ့ အချိန်တွေနဲ့ နေရာတွေကိုတော့ ရှောင်ရှားသင့်တယ်လို့ သူက အကြံပြုထားပါတယ်။
အပြင်ထွက်တဲ့အခါ ကူးစက်မှုအန္တရာယ်နည်းတဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေ လုပ်တာဟာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာရော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကိုပါ လန်းဆန်းစေတဲ့ အတွက် ကောင်းတယ်လို့ Daito Bunka University က ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ ပါမောက္ခ Nakashima Kazutoshi က ပြောပါတယ်။ အပြင် လုံးဝ မထွက်တာမျိုး မလုပ်ဖို့ သူက ပြောပါတယ်။ အရေးပေါ် ကြေညာထားတဲ့ ဧရိယာတွေမှာ နေထိုင်သူတွေအနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ အိမ်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ လမ်းလျှောက်တာ ဒါမှမဟုတ် အပြေးလေ့ကျင့်ခန်းတွေ ပြုလုပ်ကြဖို့ ပါမောက္ခ Nakashima က တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် တင်းနစ် ရိုက်တာလို အားကစားတွေ လုပ်ဖို့လည်း အကြံပြုထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူအုစ်စုလိုက် လုပ်တာမျိုး လူအများကြီးပါတာမျိုး ဆိုရင်တော့ မလုပ်သင့်ဘူးလို့ သူက ဆိုပါတယ်။
လူတွေဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ကို လျှော့ချဖို့အတွက် လူတွေနဲ့ တွေ့ဆုံဖို့ ရှောင်ကြဉ်ကြတာကြောင့် ယေဘုယျအားဖြင့် တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် အဆက်အသွယ် ပြတ်နေတာမျိုး ရှိတတ်ကြတယ်လို့လည်း ပါမောက္ခ Nakashima က ပြောပါတယ်။ ဒါဟာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်တယ်လို့ သတိပေးထားပြီး အဝေးမှာနေတဲ့ မိသားစုတွေကို ပုံမှန်ထက်ပိုပြီး အဆက်အသွယ်ပြုလုပ်ကြဖို့နဲ့ မိသားစုနဲ့ အထွေအထူးပြောစရာ မရှိဘူးဆိုရင်တောင်မှ ဖုန်းဆက်ပြီး စကားပြောတာမျိုးတွေ လုပ်ကြဖို့ ပါမောက္ခ Nakashima က တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

224. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ COVID-19 ကြောင့် သေဆုံးသူ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ နောက်ပိုင်း ၁၀,၀၀၀ ကျော် ဖြစ်လာခဲ့တဲ့ အကြောင်းရင်းကို
ပြောပြပါမယ်။

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံမှာ တိုကျိုနဲ့ တခြား ခရိုင် ၃ ခုကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့ကကတည်းက တတိယအကြိမ် အရေးအခြေအနေ ချမှတ်ထားပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင်းမှာ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါကူးစက်မှု အခြေအနေကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ COVID-19 ကြောင့် သေဆုံးသူ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့အထိ ၁ သောင်းကျော်ရှိသွားပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် ဒီဇင်ဘာလ နောက်ပိုင်း သေဆုံးသူ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို တစ်ဟုန်ထိုး သေဆုံးမှု များလာတဲ့အကြောင်းရင်းကို NHK က ကျွမ်းကျင်သူတွေကို မေးထားပါတယ်။
ECMOnet အဖွဲ့ အကြီးအကဲ မစ္စတာ တာခဲဒါ ရှင်းဟီရို (Takeda Shinhiro) ဟာ ပြင်းထန်တဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါလက္ခဏာ ရှိတဲ့လူနာတွေရဲ့ ကုသမှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သုတေသနပြုနေသူဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့သူတွေ များလာတဲ့အတွက်ကြောင့် သေဆုံးသူ အရေအတွက်လည်း တိုးလာနေတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ တတိယလှိုင်းမှာ ရောဂါကူးစက်သူ အရေအတွက် တစ်ဟုန်ထိုးများလာ ခဲ့တာကြောင့် အရင်အခြေအနေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် သေဆုံးသူ အရေအတွက် အချိုးအစားက ပိုများပါတယ်။ ဒါဟာ COVID-19 ကူးစက်ခံထားရတဲ့ လူနာတစ်ဦး ရောဂါအခြေအနေ ဆိုးရွားလာပြီး သေဆုံးသွားတဲ့အထိ ကြားကာလမှာ အချိန်ဘယ်လောက်ကြာလဲဆိုတာကို ကြည့်ပြီး လက်ရှိဖြစ်နေတဲ့ စတုတ္ထလှိုင်းရဲ့ ဂယက်ဟာ ဘယ်လောက်အထိ လူသေနှုန်းများမလဲဆိုတာကို နောက်ပိုင်းမှာ သိလာလိမ့်မယ်လို့ ခန့်မှန်းထားကြောင်း အဲဒီအဖွဲ့က ပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဆေးကုသမှုအပိုင်းမှာ အသက်ရှူစက်တွေ၊ ECMO နှလုံးစက်တွေနဲ့ အဆုတ်စက်တွေကို အသုံးပြုပြီး ကုသနေတာက ကမ္ဘာ့ အဆင့်မီပါတယ်လို့ သူကိုယ်တိုင်ဆရာဝန်တစ်ယောက်တဲ့ မစ္စတာ တာခဲဒါက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူတွေဟာ ဒီအခြေအနေကို ထိန်းနိုင်မှာလားဆိုတဲ့ အချက်တော့ ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံအသီးသီးက ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေမှာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အခြေအနေတွေက ဝန်နှင့်အား မမျှဖြစ်လာတဲ့အချိန်မှာ အသက်တွေကို ကယ်တင်နိုင်တဲ့နှုန်း ကျဆင်းလာတယ်လို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု များလာတာရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ အသက် ၄၀ တန်းနဲ့ ၅၀ တန်းအရွယ်တွေတင်မကဘဲ လူငယ်တွေမှာ ရောဂါ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကူးစက်လာတဲ့အတွက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဆေးဝါးကုသမှုအပိုင်းမှာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေ ဖြစ်နေတဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း အထူးသဖြင့် Kansai ဒေသမှာ သေဆုံးသူ အရေအတွက် မြင့်တက်လာမှာကို စိုးရိမ်နေပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဆေးဝါးကုသမှု အခြေခံအဆင့်ကို ထိန်းထားဖို့အတွက်ဆိုရင် ရောဂါ ကူးစက်မှု အရေအတွက် လျော့ကျအောင်လုပ်ဖို့က အရေးပါဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

223. COVID-19 ရောဂါက ဘယ်အသက်အရွယ်တွေမှာ သေဆုံးတာ ပိုများပါသလဲ။

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံမှာ တိုကျိုနဲ့ တခြား ခရိုင် ၃ ခုကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့ကတည်းက တတိယအကြိမ် အရေးအခြေအနေ ကြေညာလိုက်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင်းမှာ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါကူးစက်မှု အခြေအနေကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ COVID-19 ကြောင့် သေဆုံးသူ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့အထိ ၁ သောင်းကျော်ရှိသွားပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် ဒီဇင်ဘာလ နောက်ပိုင်း ကစပြီး သေဆုံးသူ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ရှိပါတယ်။ ဘယ်အသက်အရွယ်အုပ်စုက ဘယ်အချိန်မျိုးမှာ ကူးစက်ခံရတာပါလဲ ဆိုတာကို ဖြေကြားပေးပါမယ်။
Kanagawa ခရိုင်က အသက် ၈၀ တန်းအရွယ် အဖွားတစ်ဦးဟာ ၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့က ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရပြီး သေဆုံးခဲ့ ပါတယ်။ သူဟာ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ COVID-19 ရောဂါနဲ့ ပထမဆုံး သေဆုံးခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၂၀ ဧပြီလမှာ သေဆုံးသူ ၁၀၀ ကျော် တိုးလာခဲ့ပြီး မေလ ၂ ရက်နေ့မှာ ၅၀၀ ကျော်အထိနဲ့ ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့မှာတော့ ၁,၀၀၀ ကျော် ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ သေဆုံးသူ အရေအတွက်စာရင်းဟာ ၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာလ ၂၄ ရက်မှာ ၂,၀၀၀ ကျော် ရှိခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီနောက်ပိုင်း နေ့စဉ် သေဆုံးသူ ဒါဇင်နဲ့ချီ ရှိတယ်လို့ သတင်းရရှိပါတယ်။ တစ်နေ့တာ သေဆုံးသူ အရေအတွက်ဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့မှာတော့ ပထမဆုံးအကြိမ် ၁၀၀ ကျော်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့မှာ သေဆုံးသူ စုစုပေါင်း ၅,၀၀၀ အထိ ရောက်သွားခဲ့ပါတယ်။ ပထမဆုံး သေဆုံးသူရှိခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ၁ နှစ်နီးပါးအတွင်းမှာ ၅,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ အတည်ပြုထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သေဆုံးသူဦးရေ ၂ ဆ ကျော်လာတာ ၃ လပဲ ကြာပါတယ်။
သေဆုံးသူ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးဖြစ်တဲ့ ၇,၈၂၅ ဦးဟာ ၂၀၂၀ ဒီဇင်ဘာလနဲ့ ၂၀၂၁ ဧပြီလ ၂၅ ရက်အတွင်းမှာ သေဆုံးခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရောဂါကူးစက်မှု တတိယလှိုင်းဖြစ်လာတဲ့ အတောအတွင်း ကူးစက်မှု ဦးရေ များလာတာကြောင့် သေဆုံးသူဦးရေ အလျင်အမြန် တိုးလာတာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိုင်ငံ့လူဦးရေနဲ့ လူမှုအဖွဲ့အစည်း လုံခြုံရေးသုတေသန (National Institute of Population and Social Security Research) ဌာန က သေဆုံးသူတွေရဲ့ အသက်အရွယ်အုပ်စုတွေနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အချက်အလက်တွေကို ၂၀၂၁ ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့အထိ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေက ထုတ်ပြန်တဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေပေါ် အခြေခံပြီး စာရင်းပြုစုထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအချက်အလက်တွေထဲမှာ အသက် ၁၉ နှစ်နဲ့ အောက် ငယ်ရွယ်သူတွေ အကြားမှာ သေဆုံးသူ မရှိဘူးလို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အသက် ၂၀ တန်း အရွယ်တွေက သေဆုံးသူအရေအတွက်ရဲ့ ၀.၀၀၄ ရာခိုင်နှုန်းရှိပြီး အသက် ၃၀ တန်းအရွယ်တွေက ၀.၁၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ အသက် ၄၀ တန်းက ၀.၇၂ ရာခိုင်နှုန်း၊ အသက် ၅၀ တန်းက ၂.၃၀ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ အသက် ၆၀ တန်းက ၇.၃၃ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။
ဒါ့အပြင် အသက် ၇၀ တန်းအရွယ်တွေမှာတော့ သေဆုံးသူ ၂၃.၂၉ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ အသက် ၈၀ တန်းအရွယ်တွေမှာ ၄၃.၁၀ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ အသက် ၉၀ တန်းအရွယ်တွေမှာ ၂၃.၀၇ ရာခိုင်နှုန်းရှိတယ်လို့လည်း အဲဒီအချက်အလက်တွေမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံမှာ COVID-19 ကြောင့်သေဆုံးသူအားလုံးထဲမှာ ၃ ပုံ ၂ ပုံလောက်က အသက် ၈၀ နဲ့ အထက် အရွယ်ရှိသူတွေ ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

222. ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့က စတင်အသက်ဝင်တဲ့ သီတင်း ၂ ပတ်ကြာ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာချက်က ဘယ်လောက် ထိရောက်မှု ရှိနိုင်သလဲ။

အဖြေ- အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာချက်ဟာ တိုကျို၊ အိုစာကာ၊ ဟယောဂိုနဲ့ ကျိုတိုခရိုင်တွေမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့စပြီး အသက်ဝင်ခဲ့ ပါတယ်။ ဒါဟာ ဂျပန်အစိုးရက တတိယအကြိမ်မြောက် အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အရင် ၂ ကြိမ် ကြေညာတုန်းက သီတင်းပတ် ၇ ပတ်ကနေ ၁၀ ပတ်လောက်အထိ ကြာပေမယ့် အခုတစ်ကြိမ်မှာတော့ မေလ ၁၁ ရက်နေ့အထိ သီတင်းပတ် ၂ ပတ်ပဲ ထားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာချက်ကို အခုလို အချိန်တိုတိုပဲ ထားတဲ့အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူတွေကို NHK က မေးခဲ့ပါတယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂျပန်အစိုးရရဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အဖွဲ့က အကြီးအကဲ မစ္စတာ အိုးမိ ရှီဂဲရု (Omi Shigeru) က ဖြေကြားပေးထား ပါတယ်။
ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်တဲ့ ဝန်ဆောင်မှုပိုင်းမှာ ဝန်ပိလာတဲ့အတွက် ဒီအရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာချက်ကို အချိန်တို ချမှတ်ပြီး ဆောင်ရွက်တာ ဖြစ်တယ်လို့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့က NHK အစီအစဉ်တစ်ခုမှာ သူက ပြောခဲ့ပါတယ်။ အိုစာကာမှာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ မြို့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေက အကောင်းဆုံး ဆောင်ရွက်နေပေမယ့်လည်း ဒီလို ဒေသန္တရအလိုက် ကြိုးပမ်း အားထုတ်မှုတွေမှာ နိုင်ငံတစ်ဝန်းရဲ့ ပံ့ပိုးမှု လိုအပ်တယ်လို့ မစ္စတာ အိုးမိ က ပြောပါတယ်။
ဆေးရုံမှာ လူနာ ပိုမို လက်ခံနိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေဆဲ ဖြစ်ပေမယ့်လည်း အကန့်အသတ်နဲ့ပဲ လုပ်နိုင်ရှိတာကြောင့် ရောဂါကူးစက်မှုအရေအတွက်ကို ထိန်းချုပ်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ မစ္စတာ အိုးမိက ပြောပါတယ်။
ဂျပန်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ နာကာဂါဝါ တိုရှီအို (Nakagawa Toshio) က ယေဘုယျအနေနဲ့ အရေးပေါ်အခြေအနေကို စောနိုင်သမျှ စောစော ကြေညာသင့်ပြီး ရုပ်သိမ်းရင်လည်း အချိန်ယူပြီး သတိထား လုပ်သင့်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။
စီးပွားရေးပြန်လည်အားကောင်းလာစေရေးဝန်ကြီး မစ္စတာ Nishimura Yasutoshi ဟာ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ရေး တာဝန်ခံ တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာချက် သက်တမ်း ကုန်ဆုံးမယ့် မေလ ၁၁ ရက်နေ့ မတိုင်ခင် အချိန်အတွင်း ရောဂါကူးစက်မှုအခြေအနေကို စောင့်ကြည့်အကဲဖြတ် သွားဖို့ စီစဉ်နေတယ်လို့ မစ္စတာ အိုးမိက သတင်းထောက်တွေကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ရောဂါကာကွယ်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို အသေးစိတ် တိတိကျကျ လုပ်မယ်ဆိုရင် ရလဒ်ကောင်းတွေ ရလိမ့်မယ်လို့ အစိုးရရဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့ကြောင်းလည်း သူက ဆိုပါတယ်။
မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့အတွက် ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် နွေရာသီတုန်းက အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာခဲ့ချိန်ကထက် လူတွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို ပိုပြီး တင်းကျပ်ထားရမယ်လို့ မစ္စတာ Nishimura က ပြောပါတယ်။
ပြည်သူတွေကို အရေးကြီးကိစ္စမရှိဘဲ အပြင်မထွက်ကြဖို့ သူက ထပ်မံ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

221. တိုကျိုမှာ အရေးပေါ်အခြေအနေ ၂ ကြိမ် ကြေညာခဲ့ တုန်းက အခြေအနေကို ပြန်ပြောင်းကြည့်ကြပါမယ်။

အဖြေ- ပထမအကြိမ် အရေးပေါ်အခြေအနေကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလကနေ မေလအထိ တိုကျိုမှာ ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကာလ အတွင်းမှာ လူစုလူဝေးဖြစ်အောင် ဆွဲဆောင်တဲ့ အဆောက်အအုံကြီး တွေကို ပိတ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအဆောက်အအုံတွေထဲမှာ ကာရာအိုကေဆိုတဲ့ ဆိုင်တွေ၊ စတိတ်ရှိုး သီဆိုဖျော်ဖြေပွဲတွေ၊ ကိုယ်ကာယ လေ့ကျင့်တဲ့ အားကစားခန်းမတွေ၊ ကစားနည်းအမျိုးမျိုး ပါတဲ့ ကစားကွင်းတွေနဲ့ ရုပ်ရှင်ရုံတွေ ပါဝင်ပါတယ်။
စတိုးဆိုင်ကြီးတွေနဲ့ ဈေးဝယ်ကုန်တိုက်တွေလိုမျိုး ဈေးဆိုင်တန်းတွေ ဖွင့်ထားတဲ့ အဆောက်အအုံကြီးတွေကိုလည်း မရှိမဖြစ် နေ့စဉ်သုံးတဲ့ ပစ္စည်းရောင်းချတဲ့ ကောင်တာကလွဲရင် ကျန်တဲ့ ကောင်တာတွေကို ပိတ်ထားဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ ကျောင်းတွေလည်း ပိတ်ထားပြီး ပွဲစီစဉ်ကျင်းပသူတွေကိုလည်း ပွဲတွေကို ဖျက်သိမ်းဖို့ ဒါမှမဟုတ် ရက် ရွှေ့ဆိုင်းဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
အရက်သေစာရောင်းချခြင်းနဲ့ ညပိုင်းဖွင့်တဲ့ စားသောက်ဆိုင်တွေ ကိုလည်း ည ၈ နာရီအထိပဲ ဖွင့်လှစ်ဖို့နဲ့ အရက်ကို ည ၇ နာရီအထိပဲ ရောင်းချဖို့ ကန့်သတ်ခြင်းဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလကနေ မတ်လအထိ ချမှတ်ခဲ့တဲ့ ဒုတိယအကြိမ် အရေးပေါ် အခြေအနေမှာတော့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ ပိတ်ထားဖို့ တောင်းဆိုချက် မပါဝင်ပါဘူး။ အဲဒီအစား စားသောက်ဆိုင်တွေ၊ ဘားတွေနဲ့ ကာရာအိုကေဆိုင်တွေလို နေရာတွေကို ည ၈ နာရီ နောက်ဆုံးထားပြီး ပိတ်ဖို့နဲ့ အရက်၊ ဘီယာကို ည ၇ နာရီ အထိပဲ ရောင်းချဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ ပွဲတွေ ကျင်းပနိုင်ပေမယ့် စီစဉ်သူတွေအနေနဲ့ ပွဲကျင်းပတဲ့နေရာမှာ လက်ခံနိုင်တဲ့ လူဦးရေ ဒါမှမဟုတ် လူဦးရေ ၅,၀၀၀ အထိ ဆံ့တဲ့နေရာမှာ ပရိသတ်ကို ထက်ဝက်အထိလျှော့ချပြီး ပွဲပြုလုပ်ဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ ကစားနည်းမျိုးစုံပါတဲ့ ကစားကွင်းတွေကိုလည်း ည ၈ နာရီ နောက်ဆုံး ထားပြီး ပိတ်ဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
ပထမအကြိမ် အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာထားတဲ့ ကာလအတွင်း တိုကျိုမှာ နေတဲ့သူတွေကို အိမ်ထဲမှာပဲနေကြဖို့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။ ဒုတိယအကြိမ် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာတဲ့အချိန်မှာ တိုကျိုမှာ နေထိုင်သူတွေအနေနဲ့ အရေးကြီး ကိစ္စမရှိဘဲ အထူးသဖြင့် ၈ နာရီနောက်ပိုင်း အပြင်မထွက်ကြဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအခြအနေ ၂ ခုစလုံးမှာ တိုကျိုမှာ နေထိုင်သူ တွေဟာ ဆေးရုံဆေးခန်းသွားတာနဲ့ အစားအသောက်အတွက် ဈေးဝယ် ထွက်တာလိုမျိုး မလုပ်မဖြစ် လုပ်ရမယ့် ကိစ္စက လွဲပြီး ဖြစ်နိုင်ရင် အိမ်ထဲမှာပဲ နေကြဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

220. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ COVID-19 ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးတွေကို လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေ ဆက်ပြီး ပြုလုပ်နေတဲ့အကြောင်း ပြောပြ ပါတယ်။

အဖြေ- ပြည်တွင်းကုမ္ပဏီတွေအပြင် နိုင်ငံခြားဆေးဝါး ကုမ္ပဏီ တွေက တီထွင်ထုတ်လုပ်နေတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေကို ဂျပန်နိုင်ငံမှာ လက်တွေ့ စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်နေပါတယ်။ ဂျပန်အစိုးရက ကာကွယ်ဆေး ထောက်ပံ့မှုတွေ ရရှိဖို့ သဘောတူ လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ ဥရောပနဲ့ အမေရိကန် ဆေးဝါးကုမ္ပဏီ ၃ ခုထဲမှ အမေရိကန်က Pfizer ကုမ္ပဏီဟာ နိုင်ငံခြားမှာ ပြုလုပ်တဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေကို အတည်ပြုပြီး ရလာတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ဂျပန်ကို ပေးတဲ့အပြင် ဂျပန်နိုင်ငံမှာလည်း လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု အနည်းငယ် ပြုလုပ်ခဲ့ ပါတယ်။ အဲဒီကုမ္ပဏီက ထုတ်တဲ့ mRNA ကာကွယ်ဆေးကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှာ ဂျပန်အစိုးရက တရားဝင် အသုံးပြုခွင့် ချပေးခဲ့ပြီး လက်တွေ့မှာလည်း အသုံးပြုနေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
ဗြိတိန်ဆေးဝါးကုမ္ပဏီ AstraZeneca ဟာ သက်ရှိပိုးပါတဲ့ ကာကွယ်ဆေးကို အတည်ပြုပေးဖို့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှာ လျှောက်ထားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကာကွယ်ဆေးရဲ့ စမ်းသပ်မှု ရလဒ်က အချက်အလက်တွေကို စစ်ဆေးပြီး အစိုးရရဲ့ တရားဝင် ခွင့်ပြုချက်ရပြီးတဲ့နောက် အဲဒီဆေးကို ဂျပန်နိုင်ငံမှာ စတင် အသုံးပြုမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်ရဲ့ Takeda ဆေးဝါးကုမ္ပဏီဟာ အမေရိကန်က Moderna ကုမ္ပဏီရဲ့ mRNA ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြည်တွင်းမှာ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ မတ်လထဲမှာ ဂျပန်အစိုးရဆီကို အသုံးပြုခွင့် လျှောက်ထားခဲ့ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် Takeda ဆေးဝါးကုမ္ပဏီဟာ အမေရိကန်က biotech ကုမ္ပဏီရဲ့ ပရိုတိန်းပေါင်းစပ်ထားတဲ့ Novavax ကာကွယ်ဆေး ကိုလည်း ပြည်တွင်း လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်နေပါတယ်။
အမေရိကန်က Johnson & Johnson ကုမ္ပဏီရဲ့ သက်ရှိပိုးပါတဲ့ ကာကွယ်ဆေးကိုလည်း ဂျပန်နိုင်ငံမှာ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်နေပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

219. ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ဘာတွေ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်ပါသလဲ။

အဖြေ- အိုစာကာခရိုင်က ဇီဝနည်းပညာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်တဲ့ AnGes က DNA မျိုးဗီဇ ကာကွယ်ဆေးကို လူပေါင်း ၅၀၀ လောက်မှာ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်နေပါတယ်။ ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားတဲ့ DNA ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးလိုက်တဲ့အခါ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကို တိုက်ဖျက်တဲ့ ပဋိပစ္စည်းတွေကို လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ထုတ်လုပ်ပေးပါတယ်။
အိုစာကာ အခြေစိုက် Shionogi ဆေးကုမ္ပဏီ က ပေါင်းစပ် ပရိုတိန်းနဲ့ ပြုလုပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးကို လူပေါင်း ၂၁၄ ဦးမှာ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု ပြုလုပ်နေပါတယ်။
မတ်လအနှောင်းပိုင်းမှာ Daiichi Sankyo ဆေးဝါးကုမ္ပဏီက mRNA ကာကွယ်ဆေးနဲ့ လူပေါင်း ၁၅၂ ဦးကို လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေ စတင်ခဲ့ပါတယ်။ ခူမာမိုတို ခရိုင် အခြေစိုက် ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်တဲ့ KM Biologics ကုမ္ပဏီကလည်း ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသေတွေနဲ့ ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးကို လူပေါင်း ၂၁၀ မှာ စမ်းသပ်မှု စတင်ခဲ့ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ဇီဝ နည်းပညာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ID Pharma ကုမ္ပဏီက viral vector vaccine ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးပါတဲ့ ကာကွယ်ဆေးကို တီထွင်ထုတ်လုပ်နေပြီး လက်တွေ့စမ်းသပ်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံမှာ COVID-19 လူနာအရေအတွက်ဟာ အနောက်နိုင်ငံတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် နည်းပါတယ်။ ဒါကြောင့် လက်တွေ့စမ်းသပ်ခံဖို့ ပါဝင်သူတွေမှာ ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်တဲ့ အခွင့်အလမ်းက တော်တော်လေး နည်းပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှုကို အတည်ပြုဖို့ ခက်ခဲတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ထောက်ပြခဲ့ကြပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံက ဆေးဝါးထုတ်ကုန်တွေကို စစ်ဆေးတဲ့ ဆေးဝါးနဲ့ ဆေးပစ္စည်းဆိုင်ရာ အေဂျင်စီ (PMDA) က ဂျပန်နိုင်ငံမှာ လူအုပ်စု နည်းနည်းလေးကို ပဏာမ စမ်းသပ်မှုတွေ လုပ်ဆောင်ပြီးနောက် နိုင်ငံခြားမှာ စမ်းသပ်မှုတွေကို ပမာဏ အများကြီး လုပ်ဆောင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်သူတွေ အတွက် ရွေးချယ်စရာ နည်းလမ်းတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်တယ်လို့ အဲဒီအေဂျင်စီက ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

218. အခုအခါမှာ COVID-19 ကာကွယ်ဆေးကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ ဘယ်လောက် ပမာဏ ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး ဘယ်လိုအမျိုးအစားတွေ ရှိပါသလဲ။

အဖြေ- ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့အထိ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေ လုပ်နေတဲ့ COVID-19 ကာကွယ်ဆေးအမျိုးအစား ၈၇ မျိုး ရှိပြီး လက်တွေ့ စမ်းသပ်မှုတွေ မလုပ်ရသေးဘဲ တီထွင်ဆဲဖြစ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစား ၁၈၆ မျိုးကျော် ရှိတယ်လို့ ပြောပါတယ်။
လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုလုပ်နေတဲ့ ၈၇ မျိုးမှာ ၂၈ မျိုးက ပရိုတိန်းများ ပြန်လည်ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီကာကွယ်ဆေးအမျိုးအစားဟာ မျိုးဗီဇ ပေါင်းစပ်တဲ့ နည်းပညာနဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ ပရိုတိန်း အစိတ်အပိုင်းကို အတုပြုလုပ်ဖန်တီးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကာကွယ်ဆေးကို လူတွေကို ထိုးလိုက်တဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်တွင်းမှာ ပဋိပစ္စည်းတွေကို ထုတ်လုပ်ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
လက်တွေ့စမ်းသပ်ဆဲဖြစ်တဲ့ နောက်ထပ် ကာကွယ်ဆေး ၁၉ မျိုးမှာတော့ viral vector vaccines ကာကွယ်ဆေးလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ COVID-19 ရောဂါပိုးရဲ့ မျိုးဗီဇ မော်လီကျူးတွေကို တခြားအန္တရာယ်မရှိတဲ့ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ထဲကို ထည့်ပြီး ကာကွယ်ဆေးအဖြစ်နဲ့ ပြုလုပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
နောက်ထပ် စမ်းသပ်ဆဲ အမျိုးအစား ၁၂ မျိုးကတော့ inactivated vaccines ကာကွယ်ဆေး ဖြစ်ပါတယ်။ ပြုပြင်ထားပြီး ရောဂါဖြစ်နိုင်စွမ်း မရှိတော့တဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေကို ထည့်သွင်းထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစား ဖြစ်ပါတယ်။
တခြား စမ်းသပ်မှုတွေ လုပ်နေတာကတော့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ မျိုးဗီဇတွေကို လူကဖန်တီးပြီး ပေါင်းစပ်ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေး တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ RNA ကာကွယ်ဆေး ၁၂ မျိုးကိုလည်း စမ်းသပ်လေ့လာ နေဆဲဖြစ်ပြီး DNA ကာကွယ်ဆေးကိုတော့ ၁၀ မျိုး စမ်းသပ်လေ့လာဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

217. ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ အခါမှာ သတိထားဖို့ လိုအပ်တဲ့ အချက်တွေက ဘာတွေပါလဲ။

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံမှာရှိတဲ့ National Center for Global Health and Medicine စင်တာက ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် မစ္စတာ Kutsuna Satoshi က ဖြေကြားပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်သစ် ကူးစက်ခံရတဲ့ လူနာတွေကို ကုသပေးလာသူ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလူနာတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုတွေ ဆိုးဆိုးရွားရွားဖြစ်တာမျိုးတွေ ရှိတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးမယ့်နေ့ဆိုရင် စိတ်ချရအောင်လို့ ဘာအလုပ်မှ မလုပ်ရအောင် စီစဉ်ထားတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေ့မှာ ရေချိုးဖို့ အဆင်ပြေပေမယ့်လည်း အရက်သောက်တာ ဒါမှမဟုတ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်တာတွေကို ရှောင်ရင်တော့ အကောင်းဆုံးပဲလို့ မစ္စတာ Kutsuna က ပြောပါတယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ တခြား ကာကွယ်ဆေးတွေထက် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ပိုပြီး များလေ့ရှိတယ်လို့ ယုံကြည်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးတွေက ရောဂါဖြစ်လာရင် ရောဂါလက္ခဏာဆိုးရွား မလာအောင်နဲ့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် နေမကောင်း မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ ရောဂါမကူးစက်အောင် ကာကွယ်ရာမှာလည်း ထိရောက်မှု ရှိကောင်းရှိမယ်လို့ တချို့လေ့လာချက်တွေမှာ ဆိုထား ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးတွေကို ထိုးတာက အကျိုးရှိတယ်လို့ မစ္စတာ Kutsuna က အလေးအနက်ပြောကြားပြီး ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ အတူနေတဲ့ ရောဂါကူးစက်ခံထားရတဲ့မိသားစုဝင်တွေဆီကနေ ဗိုင်းရပ်စ် မကူးစက်အောင် ကာကွယ်နိုင်တယ်လို့ ယူဆရကြောင်းလည်း သူက ဆိုပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းကနေ ဖြစ်လာမယ့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး အန္တရာယ်ထက် အကျိုးကျေးဇူးက ပိုများတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ ကိုယ့်အတွက်သာမက ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်က လူတွေအတွက် စဉ်းစားတဲ့အနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးကြပါလို့ မစ္စတာ Kutsuna က တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

216. ကာကွယ်ဆေး ထိုးနေတဲ့အချိန်မှာ ဘယ်အချက်တွေကို သတိထားဖို့ လိုအပ်ပါသလဲ။

အဖြေ- ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ့်သူတွေအနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ မြို့နယ် အုပ်ချုပ်ရေးရုံးတွေက ထုတ်ပေးထားတဲ့ ကူပွန်တွေအပြင် ယာဉ်မောင်း လိုင်စင် ဒါမှမဟုတ် ကျန်းမာရေးအာမခံကတ် စတဲ့ ကာယကံရှင် ဟုတ် မဟုတ် အတည်ပြုနိုင်တဲ့ သက်သေခံကတ်ပြား တွေကို ယူဆောင် သွားသင့်တယ်လို့ ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပခုံးမှာ ကာကွယ်ဆေး အလွယ်တကူ ထိုးလို့ ရစေမယ့် အဝတ်အစားမျိုးကို ဝတ်ဆင်ကြဖို့လည်း အဲဒီဝန်ကြီးဌာနက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
ပြီးတော့ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးရင် အဲဒီနေရာမှာ ၁၅ မိနစ်ကျော်ကျော်လောက် စောင့်နေဖို့လည်း တောင်းဆိုထားပါတယ်။ အရင်တုန်းက ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်တဲ့ တုံ့ပြန်မှု ဖြစ်တတ်တာ ဒါမှမဟုတ် အားနည်းပြီး သတိလစ်တတ်တာ အဲဒီလို လူတွေဆိုရင် ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာမှာ မိနစ် ၃၀ ကျော်လောက် နေဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။ အဲဒီလို ဖြစ်တတ်တဲ့ သူတွေဟာ တကယ်လို့ ပုံမှန်ထက် ထူးခြားမှု တစ်ခုခု ဖြစ်တယ်လို့ ခံစားရရင် ဆရာဝန်ကို ချက်ချင်းဆက်သွယ်သင့်ပါတယ်။
နှာခေါင်းစည်းတပ်တာ၊ လက်ကို ဂရုတစ်စိုက်နဲ့ သန့်ရှင်းအောင် ဆေးကြောတာ ပြီးတော့ “အ” သုံးလုံးလို့ခေါ်တဲ့ အလုံပိတ်နေရာတွေ၊ အုပ်စုလိုက် စုဖွဲ့ပြီးနေတဲ့နေရာတွေနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့ဆက်ဆံတာ မျိုးတွေကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး ဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်တဲ့ အခြေခံ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကိုလည်း ကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ ဆက်လုပ်ကြဖို့ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

215. ကာကွယ်ဆေးထိုးနေတဲ့အချိန်မှာ ဘယ်အချက်တွေကို သတိထားဖို့ လိုအပ်ပါသလဲ။

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေကို COVID-19 ကာကွယ်ဆေး စတင်ထိုးပေးနေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေထဲမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ်ဆိုရင် အထူးဂရုစိုက် သင့်တဲ့သူတွေအပြင် ကာကွယ်ဆေးမထိုးနိုင်တဲ့ သူတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေး မထိုးခင်နဲ့ ထိုးပြီးတဲ့နောက် မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမယ့် အချက်တွေကို လိုက်နာရပါမယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့အခါမှာ အထူး ဂရုစိုက်သင့်တဲ့သူတွေ ရှိတယ်လို့ ဂျပန်ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီး ဌာနက ပြောပါတယ်။ အဲဒီလို လူတွေကတော့ သွေးမတိတ်တဲ့ ရောဂါ၊ သွေးကျဲတာ၊ နှလုံး၊ သွေး၊ ကျောက်ကပ်၊ အဆုတ် မကောင်းလို့ ဆေးကုသမှုခံယူနေရတာ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ခံစွမ်းအားနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ရောဂါတစ်ခုခုရှိတာ စတဲ့ ဝေဒနာတွေ ခံစားနေရတဲ့သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ကြွက်တက်တာလိုမျိုး ဝေဒနာ ပြင်းပြင်းထန်ထန်ခံစားရတဲ့ သူတွေ ဒါမှမဟုတ် ဆေးဝါးတစ်မျိုးမျိုး၊ အစားအစာတစ်မျိုးမျိုးနဲ့ ဓာတ်မတည့်တဲ့ သူတွေလည်း ကာကွယ်ဆေး ထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သတိထားသင့်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ကိုယ်အပူချိန် ၃၇.၅ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် နဲ့ အထက်ရှိတဲ့ ဖျားနေသူတွေလည်း ကာကွယ်ဆေး မထိုးသင့်တဲ့ သူတွေ ဖြစ် တယ်လို့ ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ ရောဂါကြီးကြီးမားမား ခံစားနေရလို့ ဆေးကုသနေရသူတွေ ဒါမှမဟုတ် အရင်တုန်းက polyethylene glycol လို့ခေါ်တဲ့ ဆေးဖက်ဝင် ဓာတုပစ္စည်းနဲ့ ဓာတ်မတည့်တာမျိုး ဖြစ်တတ်သူတွေလည်း ကာကွယ်ဆေး မထိုးသင့်ဘူးလို့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

214. အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေ ကာကွယ်ဆေးထိုးလို့ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေက ဘာတွေပါလဲ။

အဖြေ- အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေကို တခြားအသက်အရွယ် အုပ်စုနဲ့ နှိုင်းယှဉ်တဲ့အခါမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းကြောင့် ဖျားနာခြင်း အပြင် တခြားဘေးထွက်ဆိုးကျိုး ခံစားရစေတာ နည်းပါးနိုင်ဖွယ် ရှိတယ်လို့ ဂျပန်သုတေသီတွေရဲ့ လတ်တလော လေ့လာချက်အရ သိရှိရပါတယ်။
ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်က သုတေသီအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလကတည်းက Pfizer ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားတဲ့ ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်း ၁၉,၀၀၀ လောက်ကို စစ်တမ်း ကောက်ယူမှု ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီစစ်တမ်းမှာ ကာကွယ်ဆေး ပထမအကြိမ် ထိုးပြီးတဲ့နောက် အသက် ၂၀ တန်းအရွယ်တွေမှာ ၂၅.၂ ရာခိုင်နှုန်း ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို ခံစားရပြီး အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့ အထက်ရှိတဲ့ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေမှာ ၁၂.၄ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး ခံစားရတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ တခြားဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေကတော့ အသက် ၂၀ တန်းအရွယ်တွေမှာ ၂၃.၃ ရာခိုင်နှုန်း ခေါင်းကိုက်ပြီး၊ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေမှာ ၁၁.၉ ရာခိုင်နှုန်းကလည်း ခေါင်းကိုက်ဝေဒနာ ခံစားရတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ဖျားနာတဲ့ ဝေဒနာကိုတော့ လူငယ်တွေမှာ ၅.၇ ရာခိုင်နှုန်း ခံစားရပြီး အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေမှာတော့ ၀.၂ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ခံစားရပါတယ်။
ဒုတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးထားတဲ့ လူပေါင်း ၁၆,၀၀၀ ထဲမှာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို အသက် ၂၀ တန်းအရွယ်က ၇၆.၈ ရာခိုင်နှုန်း၊ အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့အထက်က ၃၈ ရာခိုင်နှုန်း ခံစားရတာကို တွေ့ရှိရပါတယ်။ အသက် ၂၀ တန်းအရွယ်တွေ ဖျားနာတာ ၅၁ ရာခိုင်နှုန်းရှိပြီး အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေထဲမှာတော့ ၉.၄ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရှိပါတယ်။ ခေါင်းကိုက်တာကတော့ အသက် ၂၀ တန်းအရွယ်တွေမှာ ၆၂.၇ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေမှာ ၂၀.၅ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရှိပါတယ်။ အဲဒီစစ်တမ်းအရ အမျိုးသမီးတွေဟာ အမျိုးသားတွေထက် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး ပိုခံစားရလေ့ရှိတာကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။
Juntendo ဆေးတက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ Ito Suminobu က အဲဒီ သုတေသီအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပါတယ်။ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေ ကြားမှာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ဘာကြောင့် နည်းရတာလဲဆိုတာကို သူတို့ မသိရသေးပေမယ့် သက်ကြီးရွယ်အိုတွေရဲ့ ကိုယ်ခံစွမ်းအားရဲ့ စွမ်းဆောင်နိုင်တဲ့အဆင့်အပေါ်မှာ သံသယရှိတယ်လို့ ပါမောက္ခ Ito က ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားတဲ့သူတွေဟာ သူတို့အသက် အရွယ်နဲ့ မဆိုင်ဘဲ အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ခံစားရနိုင်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူတွေအနေနဲ့ စိတ်ငြိမ်ငြိမ်ထားဖို့နဲ့ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ရမယ့် လိုအပ်တဲ့ဆောင်ချက်ချက်တွေ လုပ်ဖို့ ပါမောက္ခ Ito က အကြံပြု ခဲ့ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

213. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးတဲ့နောက် ဆေးရဲ့ အာနိသင်က ဘယ်လောက်ကြာကြာခံပါသလဲ။ (အပိုင်း-၃)

အဖြေ- ကာကွယ်ဆေးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်တဲ့ Kitasato တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ Nakayama Tetsuo က Pfizer နဲ့ BioNTech က ထုတ်လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်တဲ့ mRNA ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဆဲလ်တွေကို ပရိုတိန်းတွေ ထုတ်လုပ်အောင် လုပ်ပေးပါတယ်လို့ ပြောပါတယ်။
အဲဒီပရိုတိန်းတွေကနေတစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းက ကိုယ်ခံစွမ်းအားက ရောဂါပိုးကို တုံ့ပြန်ပြီး အလုပ်လုပ်ဖို့အတွက် အချိန်တစ်ခု ယူရပါတယ်။ mRNA ကာကွယ်ဆေးဟာ ပထမအကြိမ် ထိုးပြီး အနည်းဆုံး ၁၀ ရက်ကနေ ၁၄ ရက်အကြာမှာ ပရိုတိန်းတွေက ကိုယ်ခံစွမ်းအား စနစ်အတွက် စပြီး အလုပ်လုပ်တယ်လို့ ယုံကြည်ရကြောင်း ပါမောက္ခ Nakayama က ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီး ၁၀ ရက်ကနေ ၁၄ ရက်အတွင်း ကိုယ်ခံစွမ်အား တုံ့ပြန်မှု မရှိတဲ့အတွက်ကြောင့် အဲဒီကာလအတွင်းမှာ ရောဂါကူးစက်မှုကို လုံးဝ ကာကွယ်နိုင်မှု မရှိပါဘူး။ ကာကွယ်ဆေးက တဖြည်းဖြည်းနဲ့မှ ထိရောက်မှု ရှိတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရောဂါကူးစက်မှုတိုက်ဖျက်ဖို့နဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါ လက္ခဏာတွေကို ထိန်းချုပ်ဖို့အတွက် အားကောင်းတဲ့ ကိုယ်ခံစွမ်းအား ရရှိဖို့ ဒုတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီး သီတင်းတစ်ပတ် အကြာလောက်မှာ ဆဲလ်တစ်ခုချင်းစီကို ရောဂါကူးစက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးတဲ့ ပဋိပစ္စည်းတွေကို ထုတ်လုပ်ပေးပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေး ၂ ကြိမ် ထိုးပြီးသွားရင်လည်း ရောဂါကူးစက်မှု တားဆီးနိုင်စွမ်းက ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းမရှိဘူးလို့ ပါမောက္ခ Nakayama က ပြောပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ပါမောက္ခ Nakayama က မကြာခဏ အပြင်မထွက်ကြဖို့ သတိပေးနေပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးရင်တောင်မှ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှု တွေကို ကာကွယ်နိုင်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေ ဆက်ပြီးလုပ်ကြဖို့ တိုက်တွန်း နေပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

212. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးတဲ့နောက် ဆေးရဲ့ အာနိသင်က ဘယ်လောက်ကြာကြာခံပါသလဲ။ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ-         COVID-19 အတွက်  ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေး တွေဟာ ကိုယ်ခံစွမ်းအားကို တုံ့ပြန်ရာမှာ ထိရောက်မှုရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် ကာကွယ်ဆေးရဲ့ အာနိသင် ပြဖို့အတွက် အချိန်တော်တော်ကြာကြာ ယူရပါတယ်။

အမေရိကန် ဆေးဝါးကုမ္ပဏီ Pfizer နဲ့ သူ့ရဲ့ မိတ်ဖက် ဂျာမန် ကုမ္ပဏီ BioNTech တို့ဟာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မှာ  COVID-19 အတွက် သူတို့ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးရဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု ရလဒ် တွေကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကုမ္ပဏီတွေက လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုကို အုပ်စု ၂ စုခွဲပြီး လုပ်ခဲ့ပါတယ်။  ကာကွယ်ဆေးထိုးထားတဲ့ အုပ်စုနဲ့ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ အလားတူပြီး အာနိသင်မရှိတဲ့ဆေး ထိုးထားတဲ့ အုပ်စု ၂ စု ခွဲပြီး ရောဂါကူးစက်မှု ကွဲပြားခြားနားချက်ကို လေ့လာစိစစ်ခဲ့ကြ ပါတယ်။

ပထမတစ်ကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် အုပ်စု ၂ စုစလုံးမှာ ကူးစက်မှုအသစ်အရေအတွက် အတူတူပဲ ဆိုတာကို သူတို့ တွေ့ရှိခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆေးထိုးပြီးနောက် ၁၂ ရက်လောက် အကြာမှာတော့ အာနိသင်မရှိတဲ့ ဆေးထိုးထားတဲ့အုပ်စုက ကူးစက်မှု အသစ်အရေအတွက် ဆက်တိုးလာခဲ့ပါတယ်။ ဒီအတောအတွင်းမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားတဲ့ အုပ်စုက ကူးစက်မှုအသစ်အရေအတွက် အတော်အသင့်ပဲရှိပြီး နောက်ပိုင်းမှာ ကူးစက်မှုတွေ လျော့ကျ သွားခဲ့ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဒီကာကွယ်ဆေးဟာ ပထမတစ်ကြိမ် ထိုးထားတဲ့ ကာလအတွင်းမှာ ၅၂.၄ ရာခိုင်နှုန်း ထိရောက်မှုရှိတယ်လို့ အဲဒီ လေ့လာချက်ရလဒ်တွေမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒုတိယအကြိမ် ထိုးပြီးနောက် ၇ ရက် အကြာမှာတော့ ထိရောက်မှုက ၉၄.၈ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။

ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

211. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးတဲ့နောက် ဆေးရဲ့ အာနိသင်က ဘယ်လောက်ကြာကြာခံပါသလဲ။ (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ သုတေသနအဖွဲ့က ဆေးရုံဆေးခန်းတွေဆီကနေ အစီရင်ခံစာတစ်စောင် ရရှိထားပါတယ်။ အဲဒီအစီရင်ခံစာထဲမှာ အသက် ၂၀ တန်းအရွယ် ကျန်းမာရေး အမျိုးသမီး ဝန်ထမ်းတစ်ဦးဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ အနှောင်းပိုင်းမှာ Pfizer ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် ရောဂါကူးစက်ခံခဲ့ရတယ်လို့ ဖော်ပြ ထားပါတယ်။ အဲဒီအမျိုးသမီးက ပထမအကြိမ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးနောက် ၆ ရက်အကြာမှာ အဲဒီလို သတင်းပို့လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တာဝန်ရှိသူတွေက သူဟာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက်ပိုင်းမှာမှ ရောဂါကူးစက်ခံခဲ့ရနိုင်ခြေ များတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ အခုတော့ အဲဒီအမျိုးသမီး ပြန်နေကောင်းလာပြီး ဆေးရုံကနေ ဆင်းသွားပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် ရောဂါပိုးကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ ပဋိပစ္စည်းတွေ ချက်ချင်း များမလာတာ ဖြစ်တယ်လို့ အဲဒီသုတေသနအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။ ပထမအကြိမ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီး ကိုယ်ခံစွမ်းအားရရှိဖို့အဆင့်ဟာ အကြမ်းအားဖြင့် ၁၄ ရက် လောက် အချိန်ကြာနိုင်တယ်လို့ အဲဒီ သုတေသီအဖွဲ့က ယုံကြည်ထား ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးရင်တောင်မှ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက် ပြန့်ပွားမှုမရှိအောင် ကာကွယ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို ဆက်ပြီး လုပ်ကြဖို့ အဲဒီသုတေသီတွေက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသားလူတွေဟာ ရောဂါကူးစက်မှုအန္တရာယ် အနည်းငယ် ရှိပါသေးတယ်။ ဒါကြောင့် အများပြည်သူတွေ အသွားအလာများတဲ့ နေရာတွေမှာ နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်ထားဖို့ လိုအပ်နေသေးတယ်လို့ အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးစင်တာက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လမှာ အကြံပြုခဲ့ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

210. အစားအစာကြောင့် ဓာတ်မတည့်တဲ့သူတွေ၊ ပန်းဝတ်မှုန် ကြောင့် ဓာတ်မတည့်တဲ့ သူတွေက ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အဆင်ပြေ ပါ့မလား။

အဖြေ- ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ကာကွယ်ဆေးမထိုးခင် စစ်ဆေးဆောင်ရွက်ရမယ့် လမ်းညွှန်ချက်တွေကို မြို့နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေဆီ ပို့ထားပါတယ်။ ပန်းဝတ်မှုန်ကြောင့် နှာရည်ယိုတာလိုမျိုး ဓာတ်မတည့်တာ၊ အရေပြားယားယံတာ၊ ပန်းနာရင်ကျပ် ဒါမှမဟုတ် အစားအစာနဲ့ ဓာတ်မတည့်တဲ့ သူတွေဟာ ကာကွယ်ဆေးထိုးလို့ ရနိုင်ခြေရှိတယ်လို့ အဲဒီဝန်ကြီးဌာနက ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စေတဲ့ အရာတစ်ခုခုနဲ့ ထိတွေ့မိပြီး ခန္ဓာကိုယ်မှာ ချက်ချင်း တုံ့ပြန်မှု ဖြစ်ပေါ်တတ်တဲ့ သူတွေအနေနဲ့ သတိထားကြဖို့ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ လမ်းညွှန်ချက်တွေထဲမှာ အဲဒီလို ဓာတ်မတည့်မှု ဖြစ်တတ်တဲ့ သူတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် မိနစ် ၃၀ ကြာ စောင့်ကြည့်သင့်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဆရာဝန်တွေကလည်း ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ့်သူတွေမှာ ဆေးဝါးတွေ၊ အစားအစာတွေနဲ့ ပြင်းပြင်းပြင်းထန်ဓာတ်မတည့်တဲ့ အတွေ့အကြုံ ရှိလားဆိုတာ အတည်ပြုစစ်ဆေးကြဖို့လည်း လမ်းညွှန်ချက်ထဲမှာ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးတွေထဲမှာ ပါတဲ့ ပါဝင်ပစ္စည်း တွေကြောင့် ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုတွေ ဖြစ်ဖူးခဲ့တယ်ဆိုရင် ကာကွယ်ဆေး မထိုးသင့်ပါဘူး။ အထူးသဖြင့် တချို့လူတွေက Pfizer က ထုတ်လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးထဲမှာ ပါဝင်တဲ့ polyethylene glycol ဆေးဖက်ဝင် ဓာတုပစ္စည်းနဲ့ ဓာတ်မတည့်တာမျိုး ဖြစ်တတ်တယ် ဆိုတာ သူတို့ကိုယ်တိုင် မသိကြတဲ့အတွက် ဆရာဝန်တွေက ဒါကို သတိပြုသင့်ပါတယ်။
အဲဒီ ဓာတုပစ္စည်းပါဝင်တဲ့ ဆေးဝါးတွေ၊ ကြေးချွတ်ဆေးတွေနဲ့ အလှကုန်ပစ္စည်းတွေလိုမျိုး ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းတွေ သုံးပြီး ဓာတ်မတည့် ဖူးတာမျိုး ဖြစ်ဖူးလားဆိုတာ ဆရာဝန်တွေက သေသေချာချာ စစ်ဆေးမေးမြန်းဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ ပထမတစ်ကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်တဲ့ လူတွေကို ဒုတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေး မထိုးပေးသင့်ဘူးလို့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး ဌာနက မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေဆီ အကြောင်းကြားထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

209. Sinopharm ကာကွယ်ဆေးက ဘယ်လောက် ထိရောက်မှု ရှိပါသလဲ။

အဖြေ- တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ အမျိုးသား ဆေးဝါးထုတ်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီ Sinopharm ဟာ ကာကွယ်ဆေးတီထွင်ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို အစွမ်းမရှိအောင် လုပ်ပြီးတော့ ရောဂါပိုးအသေကို ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ထိုးတဲ့ ကာကွယ်ဆေးအမျိုးအစားကို လက်တွေ့ စမ်းသပ် ထုတ်လုပ်နေပါတယ်။ Sinopharm ကုမ္ပဏီရဲ့ အင်တာနက် ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ ဖော်ပြထားချက်အရ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ တခြားနိုင်ငံတွေမှာ ဒီကာကွယ်ဆေးကို ထိုးနေပြီး လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်နေတာ နောက်ဆုံးအဆင့် ရောက်နေပြီ သိရပါတယ်။ ဒီကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှုဟာ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု (UAE) မှာ ၈၆ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံမှာ ၇၉.၃၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိတယ်လို့ အဲဒီ ကုမ္ပဏီရဲ့ အင်တာနက် စာမျက်နှာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

208. Sputnik V ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှုက ဘယ်လိုရှိပါသလဲ။

အဖြေ- ရုရှားနိုင်ငံတွင်းမှာ ထုတ်လုပ်တဲ့ Sputnik V ကာကွယ်ဆေးရဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု ရလဒ်တွေကို Gamaleya National Center of Epidemiology and Microbiology စင်တာက ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုမှာ လူပေါင်း ၁၉,၈၆၆ ဦး ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး အဲဒီအထဲက ၁၄,၉၆၄ ဦးကို ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးတဲ့နောက်မှာ COVID-19 ရောဂါလက္ခဏာပြသသူ ၁၆ ဦးရှိပြီး အာနိသင်မရှိတဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားသူ ၄,၉၀၂ ဦးမှာ COVID-19 ရောဂါလက္ခဏာပြသူ ၆၂ ဦးရှိကြောင်း အတည်ပြုခဲ့တယ်လို့ အဲဒီစင်တာက ဆိုပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီကာကွယ်ဆေးဟာ ၉၁.၆ ရာခိုင်နှုန်း ထိရောက်မှု ရှိတယ်လို့ အဲဒီစင်တာက ပြောပါတယ်။
အာနိသင်မရှိတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် ရောဂါလက္ခဏာ ပြင်းထန်သူ ၂၀ ရှိတယ်လို့ အဲဒီစင်တာက ပြောပါတယ်။ အဲဒီကာကွယ်ဆေးက ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် ၂၁ ရက်မှာ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာကာကွယ်ရာမှာ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း ထိရောက်မှုရှိလာတယ်လို့လည်း အဲဒီစင်တာက ဆိုပါတယ်။ Sputnik V ကာကွယ်ဆေးကို ရုရှားအပြင် တခြားနိုင်ငံတွေမှာ ထိုးဖို့ စတင်လုပ်ဆောင်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

207. Novavax ကာကွယ်ဆေးက ဘယ်လို ထိရောက်မှု ရှိပါသလဲ။

အဖြေ- အမေရိကန် ဇီဝနည်းပညာ ကုမ္ပဏီက Novavax ကာကွယ်ဆေးကို ဗြိတိန်နိုင်ငံမှာ လက်တွေ့စမ်းသပ်ထားတဲ့ ရလဒ်တွေကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုမှာ လူပေါင်း ၁၅,၀၀၀ ကျော် ပါဝင်ခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် COVID-19 ရောဂါလက္ခဏာပြသူ ၆ ဦး ရှိခဲ့ပြီး အာနိသင်မရှိတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် COVID-19 ရောဂါလက္ခဏာပြသူက ၅၆ ဦး ရှိတယ်လို့ ရလဒ်တွေမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီကာကွယ်ဆေးဟာ ၈၉.၃ ရာခိုင်နှုန်း ထိရောက်မှု ရှိတယ်လို့ အဲဒီ ကုမ္ပဏီက ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

206. ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့က အသက်ဝင်လာ ခဲ့တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တိုက်ဖျက်ရေး အထူးအစီအမံတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားတဲ့ ဥပဒေဟာ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့ ချိန်ကနဲ့ ဘယ်လို ကွာခြားမှုတွေ ရှိလာနိုင်သလဲ။

အဖြေ- အဲဒီဥပဒေအရ အရေးပေါ် အခြေအနေကြေညာထား တာမျိုး မရှိရင်တောင်မှ ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး အစီအမံတွေကို အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။ အရေးပေါ်အခြေအနေကိုတော့ ခရိုင်အားလုံးအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး ထုတ်ပြန်ပါတယ်။ အစီအစဉ်သစ်ကို ဆောင်ရွက်ဖို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဒေသတွေမှာ ဗဟိုအစိုးရက ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေကို ကိုယ်တိုင် လုပ်ဆောင်ခွင့် ပြုထားပါတယ်။ အဲဒီအစီအစဉ်သစ်အရ အရေးပေါ်အခြေအနေ ထုတ်ပြန်ထားချိန်မှာ ဆောင်ရွက်သလိုပဲ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေကို သူတို့ရဲ့ ဆိုင်ဖွင့်ချိန်တွေ လျှော့ချဖို့ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေက တောင်းဆိုနိုင်ပြီး လိုက်နာမှု မရှိရင် အမိန့်အာဏာနဲ့ စေခိုင်းနိုင်ပါတယ်။ စည်းကမ်းမလိုက်နာတဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေရဲ့ အမည်တွေကို အာဏာပိုင်တွေက လူသိရှင်ကြား ထုတ်ပြန်နိုင်ပါတယ်။ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေအနေနဲ့ လိုအပ်ရင် နေရာအလိုက် ဝင်ရောက်စစ်ဆေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အစီအစဉ်သစ်အောက်မှာ အာဏာပိုင်တွေဟာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း တွေကို ယာယီပိတ်ထားဖို့ တောင်းဆိုခွင့် မရှိပါဘူး။ အရေးပေါ် အခြေအနေအောက်မှာ ဆိုရင်တော့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေကို ပိတ်ထားဖို့ တောင်းဆိုနိုင်ပါတယ်။ အစီအစဉ်သစ်အရ ချမှတ်ထားတဲ့ ညွှန်ကြားချက်တွေကို သင့်လျော်တဲ့ အကြောင်းပြချက် မရှိဘဲ လိုက်နာဖို့ ငြင်းဆိုတာ ဒါမှမဟုတ် ဝင်ရောက်စစ်ဆေးတာကို ငြင်းဆန်တာမျိုးတွေ လုပ်တဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေကို အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၈၀၀ လောက် ဒဏ်ကြေး ချမှတ်နိုင်ပါတယ်။ အရေးပေါ်အခြေအနေ ချမှတ်ထားချိန်မှာ ဆိုရင်တော့ စည်းကမ်းချိုးဖောက်တဲ့ လုပ်ငန်းရှင်တွေကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၇၀၀ လောက် ဒဏ်ကြေးချမှတ်နိုင်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

205. Johnson & Johnson ကာကွယ်ဆေးက ဘယ်လို ထိရောက်မှုရှိပါသလဲ။

အဖြေ- အမေရိကန်ရဲ့ ထိပ်တန်းဆေးဝါးကုမ္ပဏီက အဲဒီ ကာကွယ်ဆေးကို လူပေါင်း ၄၃,၇၈၃ ဦးမှာ လက်တွေ့ စမ်းသပ်ရာမှာ COVID-19 ရောဂါလက္ခဏာပြသူ ၄၆၈ ဦး ရှိခဲ့တယ်လို့ စမ်းသပ်ဆဲကာလအတွင်းမှာ ထုတ်ပြန်တဲ့ အစီရင်ခံစာတစ်စောင်မှာ ဆိုထားပါတယ်။ Johnson & Johnson ကုမ္ပဏီရဲ့ ကာကွယ်ဆေးက တစ်ကြိမ်တည်းပဲ ထိုးရတဲ့ ကာကွယ်ဆေး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကာကွယ်ဆေးက ထိုးပြီးတဲ့နောက် ၂၈ ရက်အကြာမှာ ထိရောက်မှုရှိပြီး အတန်အသင့် ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာနဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ မဖြစ်အောင် ၆၆ ရာခိုင်နှုန်း ကာကွယ်ပေးခဲ့ တာကိုလည်း တွေ့ရပြီး အဲဒီရလဒ်မတိုင်ခင်က ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါ လက္ခဏာတွေကို ကာကွယ်ရာမှာ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်း ထိရောက်မှုရှိခဲ့တဲ့ စမ်းသပ်တွေ့ရှိမှုလည်း ရှိတယ်လို့ အဲဒီကုမ္ပဏီက ဆိုပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

204. AstraZeneca ကာကွယ်ဆေးက ထိရောက်မှု ဘယ်လောက် ရှိပါသလဲ။

အဖြေ- ဒီကာကွယ်ဆေးက COVID-19 ရောဂါလက္ခဏာ မဖြစ်ပေါ်အောင် ကာကွယ်ရာမှာ ၇၆ ရာခိုင်နှုန်း ထိရောက်မှုရှိတယ်လို့ ဗြိတိန်ဆေးဝါးကုမ္ပဏီက ပြောပါတယ်။ အမေရိကန်၊ ချီလီနဲ့ ပီရူးနိုင်ငံတွေမှာ ကာကွယ်းဆေးထိုးထားသူနဲ့ တကယ့်ဆေးနဲ့ တူပြီး အာနိသင် မရှိတဲ့ဆေး ထိုးထားသူတွေရဲ့ အချက်အလက်ကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး နောက်ဆုံးအဆင့် လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီလို ပြုလုပ်ခဲ့ရာမှာ ၃၂,၄၄၉ ဦးပါဝင်ခဲ့ပြီး ရောဂါလက္ခဏာပြသူ ၁၉၀ ဦး ရှိတယ်လို့ အတည်ပြုခဲ့ကြောင်း AstraZeneca ကုမ္ပဏီက မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု အသစ်တွေ လုပ်ပြီး နောက်ဆုံးရရှိထားတဲ့ ရလဒ်ကို ထုတ်ပြန်ဖို့ အမေရိကန် ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီက အဲဒီကုမ္ပဏီကို တိုက်တွန်းခဲ့ပြီးနောက် AstraZeneca ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှုကို ၃ ရာခိုင်နှုန်း လျှော့ချခဲ့ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး AstraZeneca ကုမ္ပဏီက လုပ်ဆောင်နေဆဲ လေ့လာစိစစ်တွေ့ရှိချက်တွေဟာ ပြည့်စုံမှုမရှိဘဲ ဟောင်းနေတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ပါဝင်နေပုံရတယ်လို့ အမေရိကန် ဓာတ်မတည့်မှုနဲ့ ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ အမျိုးသားဌာနက ပြောပါတယ်။
ရောဂါပြင်းထန်သူ ၈ ဦးရှိခဲ့ပေမယ့် သူတို့အားလုံးဟာ အာနိသင်မရှိတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားတဲ့ အုပ်စုထဲက ဖြစ်ပွားခဲ့တာကြောင့် ဒီကာကွယ်ဆေးဟာ ရောဂါပြင်းထန်မလာဖို့ ကာကွယ်တဲ့နေရာမှာ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း ထိရောက်မှုရှိတယ်လို့ AstraZeneca ကုမ္ပဏီက ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

203. Moderna ကာကွယ်ဆေးက ဘယ်လောက် ထိရောက်မှု ရှိပါသလဲ။

အဖြေ- အမေရိကန် ဇီဝနည်းပညာကုမ္ပဏီ Moderna က ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ရလဒ်တွေအရ အဲဒီကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးကို နောက်ဆုံးအဆင့် လက်တွေ့စမ်းသပ်ရာမှာ လူပေါင်း ၃၀,၄၂၀ ပါဝင်ခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ပါဝင်စမ်းသပ်သူ ၁၅,၂၁၀ ဦးကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက်မှာ COVID-19 ရောဂါလက္ခဏာ ပြသသူ ၁၁ ဦး ရှိခဲ့ပါတယ်။ တကယ့်ဆေးနဲ့တူတဲ့ အာနိသင်မရှိတဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားသူ ၁၅,၂၁၀ မှာတော့ ရောဂါ လက္ခဏာပြသူ ၁၈၅ ဦးရှိတာ တွေ့ရပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ဒီကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှုက ၉၄.၁ ရာခိုင်နှုန်း ရှိတယ်လို့ အဲဒီကုမ္ပဏီက ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

202. အမေရိကန် ဆေးဝါးကုမ္ပဏီ Pfizer နဲ့ ဂျာမန်ကုမ္ပဏီ BioNTech တို့က တီထွင်ထုတ်လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှုကို လေ့လာပါမယ်။

အဖြေ- အဲဒီကာကွယ်ဆေးရဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု ရလဒ်တွေကို ဖော်ပြထားတဲ့ စာတမ်းတစ်ခုမှာ နောက်ဆုံးအဆင့်စမ်းသပ်မှုတွေမှာ လူပေါင်း ၄၃,၄၄၈ ဦး ပါဝင်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှုကို အကဲဖြတ်ရာမှာ လူအုပ်စု ၂ စုခွဲပြီး အာနိသင်ရှိတဲ့ ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးထားတဲ့ အုပ်စုနဲ့ တကယ့်ဆေးနဲ့ အသွင်တူပေမယ့် အာနိသင်မရှိတဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားတဲ့ နောက်အုပ်စုတစ်စုကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရပါတယ်။
COVID-19 ကူးစက်ထားခြင်းမရှိဘဲ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားသူ ၂၁,၇၂၀ ဦးထဲက ၁၈,၁၉၈ ဦးကို စမ်းသပ်လေ့လာရာမှာ သူတို့ထဲက ၈ ဦး ရောဂါလက္ခဏာ ပြခဲ့ပါတယ်။
အာနိသင်မရှိတဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားသူ ၂၁.၇၂၈ ဦးထဲက ၁၈,၃၂၅ ဦးကို စမ်းသပ်လေ့လာရာမှာတော့ ရောဂါလက္ခဏာ ပြသသူ ၁၆၂ ဦး ရှိခဲ့ပါတယ်။
အခုလို တွေ့ရှိချက်ဟာ Pfizer နဲ့ BioNTech က ထုတ်လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးက COVID-19 ရောဂါလက္ခဏာတွေကို ကာကွယ်ရာမှာ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်း ထိရောက်မှု ရှိတယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

201. ကုမ္ပဏီအမျိုးမျိုးက ထုတ်လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေ အမျိုးမျိုးနဲ့ အဲဒီကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ ထိရောက်မှုကို ပြောပြပါမယ်။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်သူ အများစုဟာ သူတို့ရဲ့ ဆေးတွေက လက်တွေ့စမ်းသပ်ရာမှာ ဘယ်လို ထိရောက်မှုရှိတယ်ဆိုတဲ့ ရလဒ်တွေကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးရဲ့ ထိရောက်မှုကို အကဲဖြတ်ရာမှာ လူအုပ်စု ၂ စုခွဲပြီး အဲဒီကာကွယ်ဆေးကို ထိုးထားတဲ့ အုပ်စုနဲ့ တကယ်ဆေးနဲ့ အသွင်တူပေမယ့် အာနိသင်မရှိတဲ့ဆေးကို ထိုးထားတဲ့ တခြားအုပ်စုကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရပါတယ်။
အာနိသင်မရှိတဲ့ဆေး ထိုးထားတဲ့ အုပ်စုထက် တကယ့်ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားတဲ့အုပ်စုက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါဖြစ်တဲ့ သူ နည်းတယ်ဆိုရင် အဲဒီကာကွယ်ဆေးက ရောဂါကို ကာကွယ်ရာမှာ ထိရောက်မှုရှိတယ်လို့ အကဲဖြတ်ပါတယ်။
အမေရိကန်ဆေးဝါးကုမ္ပဏီကြီး Pfizer နဲ့ သူ့ရဲ့ မိတ်ဖက် ဂျာမန် ကုမ္ပဏီဖြစ်တဲ့ BioNTech တို့က ပူးတွဲ တီထွင်ထုတ်လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ တခြား အမေရိကန်ဆေးဝါး ကုမ္ပဏီ Moderna က တီထွင်တဲ့ ဆေးတွေဟာ သောင်းနဲ့ချီတဲ့ လူတွေကို လက်တွေ့ စမ်းသပ်ရာမှာ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ထိရောက်မှုရှိတာကို တွေ့ရှိခဲ့ရ ပါတယ်။ အဲဒီကာကွယ်ဆေး ၂ မျိုးကို ဂျပန်ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက စာချုပ်ချုပ်ထားပါတယ်။ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ထိရောက်မှုနှုန်းရှိတယ် ဆိုတာ ဘာအဓိပ္ပာယ်ပါလဲ။ ခန့်မှန်းကြည့်ရအောင်။
လူ ၁၀၀ ကို အာနိသင်မရှိတဲ့ဆေး ထိုးပေးပြီး အချိန်အတိုင်းအတာ တစ်ခုကြာပြီးတဲ့နောက်မှာ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပြလာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီတစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားတဲ့သူတွေထဲက ၁၀ ယောက်လောက်တောင် မရှိတဲ့သူတွေမှာ အလားတူ ကာလမှာပဲ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒီကိန်းဂဏန်း ၂ မျိုးကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရာမှာ ကာကွယ်ဆေးက လူ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်မှာ COVID-19 ဖြစ်ပွားမှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့ အထောက်အပံ့ဖြစ်တယ်ဆိုတာ အဆုံးအဖြတ်ပေးပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားသူတွေဟာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရနိုင် သေးတယ်ဆိုတာ သတိပြုသင့်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ကာကွယ်ဆေး ထိုးတဲ့ အစီအစဉ်တွေကို အပြည့်အဝ လုပ်ပြီးတဲ့ နောက်မှာတောင်မှ နှာခေါင်းစည်းတပ်တာနဲ့ “အ” သုံးလုံးလို့ ခေါ်တဲ့ အလုံပိတ်နေရာတွေ၊ အုပ်စုလိုက် စုဖွဲ့ပြီး နေတာတွေနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့ဆက်ဆံတာတွေကို ရှောင်ရှားတဲ့ ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို ဆက်လုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

200. မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်တွေရဲ့ စရိုက်လက္ခဏာတွေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှုကို ဆက်ပြီး လေ့လာပါမယ်။

အဖြေ- မစ္စတာ Wada Koji ဟာ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးဖြစ်သလို နိုင်ငံတကာ ကျန်းမာရေးနဲ့ လူမှုဖူလုံရေး တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခတစ်ဦးလည်းဖြစ်ပါတယ်။ သူက ဂျပန်နိုင်ငံမှာ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုရဲ့ လတ်တလော အခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ရှင်းပြထားပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ မသိသေးတဲ့ အကြောင်းအရာတွေ အများကြီး ရှိတယ်လို့ ပါမောက္ခ Wada က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်တွေက အခြေအနေတွေကို ကြည့်တဲ့အခါ ဒီမျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့ ခက်ခဲတယ်လို့ ထင်ရတဲ့အတွက် ဂျပန်နိုင်ငံမှာလည်း ကူးစက်ပြန်ပွားမှုရဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်း ဖြစ်လာ လိမ့်မယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။
မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုဖြစ်တယ်ဆိုရင် ကူးစက်မှုနှုန်းလည်း မြန်နိုင်ပြီး ရောဂါကူးစက်သူတွေလည်း များနိုင် တယ်လို့ ပါမောက္ခ Wada က မှတ်ချက်ပြု ပြောကြားပါတယ်။
မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကို ကာကွယ်ဖို့ လူတစ်ဦးချင်းရဲ့ ဆောင်ရွက်ချက် တွေက မူလကိုဗစ် ရောဂါပိုးကို ကာကွယ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေနဲ့ အတူတူပဲ ဖြစ်တယ်လို့ ပါမောက္ခ Wada က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၁ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်သစ်စချိန်မှာ အဖွဲ့အစည်း အမျာစုက ကူးစက်ရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေးဆောင်ရွက်တဲ့ တာဝန်ခံတွေကို အစားထိုးလူ လဲလိုက်တာကြောင့် တချို့ကိစ္စတွေမှာ ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို အဆက်မပြတ် လုပ်ဆောင်ဖို့ အခက်အခဲ ရှိနိုင်တယ်လို့လည်း ပါမောက္ခ Wada က ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် အလားတူကာလမှာလည်း ဒီလိုကိစ္စတွေ ရှိခဲ့တာကို တွေ့ရတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေ အတွက် စောင့်ရှောက်မှုပေးတဲ့ နေရာတွေ၊ ဆေးရုံ ဆေးခန်းနဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေမှာ အထူးသဖြင့် လုပ်ငန်းတွေ အကောင်အထည်ဖော်တဲ့နေရာမှာ အခုထက် ပိုပြီးတော့ အလျင်အမြန် ဆောင်ရွက်ကြဖို့ ပါမောက္ခ Wada က တောင်းဆိုလိုက်ပါတယ်။
မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို စောင့်ကြည့်ရာမှာ အရှိန်မြှင့်ဆောင်ရွက်ဖို့က အရေးကြီးတယ်လို့လည်း ပါမောက္ခ Wada က ပြောပါတယ်။ ပုဂ္ဂလိကအဖွဲ့အစည်းတွေက စမ်းသပ်ထားတဲ့ နမူနာတွေကနေ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကို ရှာဖွေစူးစမ်းဖို့ ဖြစ်နိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတွေ ရှိလာအောင် အစိုးရက စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေကို ချမှတ်ဖော်ဆောင်သင့်တယ်လို့ ပါမောက္ခ Wada က ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

199. မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်တွေကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါမယ်။

အဖြေ- ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့က ဖိလစ်ပိုင်ကနေ ဂျပန်နိုင်ငံထဲကို ဝင်လာခဲ့သူ တစ်ဦးမှာ ဗြိတိန်၊ တောင်အာဖရိကနဲ့ ဘရာဇီးနိုင်ငံတွေမှာ ပျံ့နှံ့နေတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ထက် တခြား မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ် တစ်မျိုး ရှိနေတာကို တွေ့ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ပဋိပစ္စည်းတွေရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေကို ရှောင်ရှားနိုင်အောင် ဗိုင်းရပ်စ်ကို အထောက်အကူ ပေးတဲ့ spike mutation လို့လည်းခေါ်တဲ့ E484K အပြင် N501Y လို့ခေါ်တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်ကို ဂျပန်မှာ တွေ့ရှိခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံမှာ တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ဟာ မူလရှိနှင့်ပြီးသား မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်တွေထက် ပိုမို ကူးစက်မြန်နိုင်ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ ပြန့်ပွားနေတဲ့ တခြား မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်တွေလိုပဲ ခြိမ်းခြောက်မှု ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ အမျိုးသားဌာနက ပြောပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံမှာလည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃ ရက်နေ့က E484K မျိုးဗီဇ ပါဝင်တဲ့ တခြားအမျိုးအစား မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရသူ ၄၀၀ တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီမျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်ထဲမှာ N501Y မျိုးဗီဇ မပါဝင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ဒီမျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်တွေဟာ မူလ မျိုးဗီဇထက် ပိုပြီး ကူးစက်မြန်နိုင်ခြေ မရှိဘူးလို့ ပြောလို့ ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီမျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်တွေထဲက တချို့မျိုးဗီဇတွေက ဂျပန်နိုင်ငံတွင်းမှာ ပြောင်းလဲ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တာလို့ သုတေသီတွေက ပြောပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ အမျိုးသားဌာနက ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကိုတော့ “စိတ်ဝင်စားစရာ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုး” လို့ သတ်မှတ်ခဲ့ကြ ပါတယ်။ သုတေသီတွေဟာ ဒီမျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ မျိုးဗီဇကို အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းလေ့လာတာအပြင် တခြားနည်းလမ်းတွေကနေ တစ်ဆင့် ဒီထက်ပိုပြီး သိရှိလာအောင် သုတေသနတွေ ပြုလုပ်နေကြ ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

198. ဘရာဇီးနိုင်ငံမှာ ပထမဆုံး တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ် အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးထားပါတယ်။

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ဒီမျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့က ဘရာဇီးနိုင်ငံကလာတဲ့ ခရီးသွားတစ်ဦးဆီကနေ ပထမဆုံး တွေ့ရှိခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီမျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့က ဘရာဇီးနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း Manaus မြို့မှာ ပထမဆုံး တွေ့ရှိခဲ့တာ ဖြစ်ပုံရတယ်လို့ ယုံကြည်ရပါတယ်။ ဇန်နဝါရီလမှာ Manaus မြို့က ကိုဗစ် ကူးစက်ခံရတယ်လို့ သိရတဲ့ ၉၁ ရာခိုင်နှုန်းဟာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရသူတွေ ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၉ ရက်နေ့အထိ နိုင်ငံနဲ့ ဒေသပေါင်း ၃၂ ခုမှာ ကူးစက်ခံရတယ်လို့ သိရတဲ့အတွက် ဒီဗိုင်းရပ်စ်ဟာ “အရင်တုန်းက ကူးစက်ပြန့်ပွားနေတဲ့ မျိုးဗီဇ ပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ထက် ပိုပြီး ကူးစက်မြန်တယ်” လို့ ပြောပါတယ်။ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ ပြင်းထန်မှုက “အကန့်အသတ်တစ်ခုအထိပဲ ရှိတယ်” လို့လည်း WHO က ပြောပါတယ်။
ဒီမျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်က ပြန်လည်ကူးစက်တဲ့ သတင်းတွေ ရှိတယ်လို့လည်း WHO က ပြောပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ တောင်အာဖရိကမှာ ပထမဆုံး တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ spike mutations လို့လည်းခေါ်တဲ့ E484K မျိုးဗီဇဟာ လူ့ခန္ဓာကိုယ်တွင်းက ပဋိပစ္စည်းတွေရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေကို ရှောင်ရှားနိုင်တဲ့အတွက်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးတွေအပေါ် ထိရောက်မှုအလားအလာနဲ့ ပတ်သက်လို့တော့ စူးစမ်လေ့လာနေဆဲ ဖြစ်တယ်လို့ WHO က ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

197. တောင်အာဖရိကမှာ ပထမဆုံး စတွေ့တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဘာတွေ သိထားသင့်ပါသလဲ။

အဖြေ- တောင်အာဖရိကမှာ မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ အစောပိုင်းမှာ ပထမဆုံး တွေ့ရှိခဲ့တယ်လို့ ယုံကြည် ရပါတယ်။ ဒီမျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်က ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်သူ အများစုမှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တယ်ဆိုတာကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ လယ်တုန်းက တောင်အာဖရိက ကျန်းမာရေး အာဏာပိုင်တွေက အမျိုးအစားခွဲခြားပြီး သိရှိအောင် လုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ တောင်အာဖရိက မှာ တွေ့ရတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ဟာ အရင်တုန်းက ကူးစက်ပြန့်ပွားနေတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ထက် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ကူးစက်မြန်ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၉ ရက်နေ့အထိ နိုင်ငံနဲ့ ဒေသပေါင်း ၅၈ ခုမှာ တွေ့ရှိခဲ့တယ်လို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီမျိုးဗီဇ ပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ကူးစက်ခံရသူတွေကို ပိုပြီးတော့ ရောဂါ ဆိုးရွားလာစေတဲ့ အဖြစ်အပျက်မျိုး အထောက်အထား မရှိဘူးလို့ WHO က ပြောပါတယ်။
တောင်အာဖရိကမှာ တွေ့ရတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်မှာ E484K လို့ခေါ်တဲ့ မျိုးဗီဇတစ်မျိုး ရှိတာကို တွေ့ရပါတယ်။ E484K မျိုးဗီဇဟာ ဗိုင်းရပ်စ်တွေကို လူသားခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ထုတ်လုပ်တဲ့ ပဋိပစ္စည်းတွေရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုကို ရှောင်ရှားနိုင်အောင် စွမ်းဆောင်ပေးပြီး ရောဂါပြန် ကူးနိုင်တဲ့ အန္တရာယ် ပိုများအောင် လုပ်ပေးတယ်ဆိုတာ တွေ့ရပါတယ်။ တောင်အာဖရိကမှာ တွေ့ရတဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်ကို ကာကွယ်ဆေးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ပဋိပစ္စည်းတွေက တိုက်ဖျက်ရာမှာ ထိရောက်မှု သိပ်မရှိဘူးဆိုတာ လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွေအရ သိရပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်သူတွေက သူတို့ထုတ်လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေး တွေဟာ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကို တိုက်ဖျက်ရာမှာ ထိထိရောက်ရောက် ရှိတယ်လို့ ပြောပြီး ဆေးရဲ့ အစွမ်းထက်မှုကို လေ့လာဖို့ ဆက်ပြီး လုပ်ဆောင်သွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

196. ဗြိတိန်မှာ ပထမဆုံး စတွေ့တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဘာတွေ သိထားသင့်ပါသလဲ။

အဖြေ- မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ အစောပိုင်းက ဗြိတိန်မှာ ပထမဆုံးတွေ့ရှိခဲ့တယ်လို့ သတင်းတွေမှာ တွေ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး လေ့လာတဲ့အခါမှာ အစောဆုံး စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့မှာ မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံခဲ့ရတဲ့ လူနာတွေ ရှိခဲ့တာကို နောက်ပိုင်းမှာ သိရှိခဲ့ရပါတယ်။
ဒီမျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်က အရင်မျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ထက် ၃၆ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ကူးစက်မှုမြန်တယ်ဆိုတာကို လေ့လာချက်တချို့မှာ တွေ့ရှိရတယ်လို့ ဥရောပသမဂ္ဂ ရောဂါ ကာကွယ်ရေးနဲ့ ထိန်းချုပ်ရေး စင်တာက ပြောပါတယ်။
ဗြိတိန်မှာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ အစောပိုင်းက တစ်ရက်ကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရသူအသစ် ၁၀,၀၀၀ နဲ့ ၂၀,၀၀၀ ကြားမှာ ရှိတာ တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီဇင်ဘာလ အနှောင်းပိုင်းမှာ တစ်ရက်တာ ကူးစက်သူ အရေအတွက်ဟာ ၅၀,၀၀၀ အထက် အထိ ကူးစက်မှုနှုန်း မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ဇန်နဝါရီလမှာဆိုရင် တချို့ရက်တွေမှာ ၆၀,၀၀၀ ကျော်သွားခဲ့ပါတယ်။ အခုလို တစ်ဟုန်ထိုး များပြားလာ တာဟာ ဒီမျိုးဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်က ကူးစက်မှု အလွန်မြန်တာကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ သုတေသီတွေက ယုံကြည်နေ ပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၉ ရက်နေ့အထိအတွင်း အတည်ပြုထားတာအရ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက နိုင်ငံနဲ့ ဒေသပေါင်း ၁၁၁ ခုမှာ ဒီမျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံထားရတယ်လို့ ကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ပြောပါတယ်။
ဒီမျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်ဟာ မူလရှိရင်းစွဲဗိုင်းရပ်စ်တွေထက် ဆေးရုံတက်ရသူ ပိုများလာနိုင်တာနဲ့ လူသေဆုံးနိုင်တဲ့ အန္တရာယ် ရှိတာတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ဗြိတိန်အစိုးရက သံသယရှိ နေပါတယ်။ သုတေသီတွေက ဒီယူဆချက်ကို အတည်ပြုစစ်ဆေးဖို့ လေ့လာမှုတွေ ပြုလုပ်နေပါတယ်။ သတင်းကောင်းကတော့ ဒီမျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်က ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှုအပေါ်မှာ ကြီးကြီးမားမား သက်ရောက်မှု မရှိဘူးဆိုတဲ့ အချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

195. ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကို တိုက်ဖျက်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ ထိရောက်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဘယ်လို မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်တွေကို အထူး သတိထားသင့်ပါသလဲ။

အဖြေ- မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အသစ် ရှိနေပြီဆိုတာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက နိုင်ငံနဲ့ ဒေသပေါင်း ၁၀၀ ကျော်မှာ အတည်ပြုထားပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်ထဲမှာ မျိုးဗီဇ ပြောင်းခြင်းဟာ တစ်လမှာ ၂ ခါလောက် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါတယ်။ ပုံမှန်အားဖြင့် မျိုးဗီဇပြောင်းခြင်းဟာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်နိုင်စွမ်းနဲ့ ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်စွမ်း အပေါ် သက်ရောက်မှု မရှိပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ မျိုးဗီဇ ပြောင်းလဲခြင်းတွေဟာ မျိုးဗီဇကွဲတချို့ကို ပိုပြီး ကူးစက်နိုင်စွမ်း ရှိလာစေတာ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ခံစွမ်းအားစနစ်ရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုကို ပြန်လည်ခုခံနိုင်စွမ်း ရှိစေပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ (WHO) နဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက အစိုးရတွေက ပိုပြီးအစွမ်း ထက်လာတဲ့ အဲဒီလိုမျိုး ဗိုင်းရပ်စ်တွေကို “အစိုးရိမ်ရဆုံး မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်” အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး စောင့်ကြည့် လေ့လာမှုတွေကို အရှိန်မြှင့် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်။
သတိကြီးကြီးထားပြီး စောင့်ကြည့်နေတဲ့ ဒီ မျိုးဗီဇပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ် ၃ မျိုးရှိပါတယ်။ အဲဒီ ၃ မျိုးကတော့ ဗြိတိန်နိုင်ငံမှာ စတွေ့ခဲ့တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်၊ တောင်အာဖရိကမှာ ပထမဆုံး အတည်ပြုခဲ့တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်၊ ဘရာဇီးမှာ ပထမဆုံး စပြီး ပြန့်ပွားခဲ့တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် တို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီ ဗိုင်းရပ်စ်တွေမှာ N501Y လို့ခေါ်တဲ့ မျိုးဗီဇ တစ်မျိုးရှိနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ N501Y က အဲဒီ ဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်တွေရဲ့ မျက်နှာပြင်ပေါ်မှာရှိတဲ့ စူးချွန်ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်တယ်လို့ သုတေသီတွေက ယုံကြည်ပါတယ်။ မျက်နှာပြင်ပြောင်းလဲသွားတဲ့ အဲဒီဗီဇပြောင်းဗိုင်းရပ်စ်က လူသားဆဲလ်တွေထဲကို ဝင်ရောက်ဖို့ လွယ်ကူပြီး တခြားသူတွေကို အလွယ်တကူ ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

194. ဘယ်လို အခြေအနေကို “herd immunity” လူအများစု ကိုယ်ခံအားရရှိနေပြီလို့ ဆိုလိုပါသလဲ။

အဖြေ- လူထုထဲမှာ ကူးစက်ရောဂါ တစ်မျိုးမျိုးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကိုယ်ခံစွမ်းအားကို လူတော်တော်များများက ရရှိသွားပြီး လူတစ်ဦးဦးက ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရတဲ့ အခါမှာလည်း ထပ်မပြန့်ပွားအောင် ကာကွယ်ပြီးသား ဖြစ်နေတာကို လူအများစု ကိုယ်ခံအားရရှိခြင်း "herd immunity" လို့ ပြောကြပါတယ်။
ကူးစက်ရောဂါအမျိုးအစားပေါ် မူတည်ပြီး လူအများစု ကိုယ်ခံအားရရှိ အောင် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ လိုအပ်တဲ့ ရာခိုင်နှုန်းက အမျိုးမျိုး ကွဲပြားနေတယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကို သတိထားရပါမယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးတာက ရောဂါပြင်းထန် မလာအောင် ကာကွယ် ပေးနိုင်ခဲ့တဲ့ လူနာတွေ ရှိခဲ့ပေမဲ့ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ထိန်းချုပ်ရာမှာတော့ ထိရောက်မှု မရှိဘူးလို့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေက ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားတဲ့လူတွေ များလာရင်တောင်မှ လူအများစု ကိုယ်ခံအားရရှိတာမျိုး ဖြစ်မလာနိုင်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ လူအများစု ကိုယ်ခံအားရရှိ တဲ့အချက်နဲ့ ဆက်စပ်မှု ရှိသလားဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးဘူးလို့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေက ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

193. ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လိမ်လည်မှုတွေနဲ့ အမြတ်ကြီးစား ရောင်းချမှုတွေကနေ ဘယ်လိုကာကွယ် သင့်ပါသလဲ။

အဖြေ- COVID-19 ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ သံသယဖြစ်စရာ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွေ ဒါမှမဟုတ် မသင်္ကာစရာ အီးမေးလ်တွေ လက်ခံရခဲ့တဲ့ လူတွေဆီကနေ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးမှုတွေ ဆောင်ရွက် ပေးနေတယ်လို့ စားသုံးသူရေးရာအေဂျင်စီက ပြောပါတယ်။ ဥပမာ- လူတစ်ဦးက ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရုံးကလို့ ယူဆရသူ တစ်ယောက်ယောက်ဆီကနေ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု ရတဲ့အခါ အဲဒီရုံးကလို့ ပြောတဲ့သူက ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ဂျပန်ယန်း ၁ သိန်း ဘဏ်အကောင့်ထဲကို ချက်ချင်းငွေသွင်းဖို့ တောင်းဆိုပါတယ်။ အဲဒီဖုန်းခေါ်ဆိုသူက ဒီငွေကို နောက်ပိုင်းမှာ ပြန်ထုတ်ပေးမှာပါလို့ ပြောကြောင်း သိရပါတယ်။
တခြားဖြစ်ရပ်တစ်ခုမှာတော့ လူတစ်ဦးက နိုင်ငံ့စားသုံးသူရေးရာ စင်တာကလို့ ပြောပြီး ခရိုင်ဝန်ကြီးတစ်ဦးရဲ့ နာမည်နဲ့ ဖုန်းကနေ စာသား မက်ဆေ့ချ် တစ်ခု ပို့လာပါတယ်။ အဲဒီ မက်ဆေ့ချ်ထဲမှာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးခံရတဲ့ ဦးစားပေးစာရင်းထဲမှာ ပါဖို့အတွက် သူတို့ပို့ပေးထားတဲ့ အင်တာနက် လိပ်စာထဲမှာ ဝင်ပြီး စာရင်းပေးပါလို့ ရေးထားပါတယ်။
COVID-19 ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဖုန်းနဲ့ ဖြစ်စေ အီးမေးလ်နဲ့ ဖြစ်စေ ငွေတောင်းတာ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ရေး အချက်အလက်တွေ တောင်းဆိုတာမျိုး ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့တွေက မလုပ်ဘူးလို့ အေဂျင်စီအရာရှိတွေက ပြောပါတယ်။ အဲဒီအေဂျင်စီက ကောက်ယူထာတဲ့ စစ်တမ်းတစ်ခုမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး လိမ်လည်မှုတွေနဲ့ ဒုက္ခရောက်သူတွေ ဒါမှမဟုတ် ပြဿနာတွေနဲ့ ကြုံတွေ့နေရတဲ့သူတွေ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိတာကိုတွေ့ရပြီး အလိမ်မခံရတဲ့ သူတွေဟာ လိမ်လည်မှုတွေကို သတိကောင်းကောင်းထားတဲ့ အတွက် ကြောင့် ဒုက္ခမရောက်ခဲ့ဘူးလို့ ယူဆရကြောင်း ပြောပါတယ်။

192. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးလိုက်တဲ့အတွက် ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတာမျိုး ဖြစ်နိုင်သလားဆိုတာ လေ့လာကြည့်ပါမယ်။

အဖြေ- "gene vaccine" လို့ခေါ်တဲ့ မျိုးဗီဇနဲ့ ပြုလုပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေး ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အသုံးပြုနေပြီး အဲဒီကာကွယ်ဆေးကြောင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတယ်ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ အဲဒီကာကွယ်ဆေးထဲမှာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး မျက်နှာပြင်ပေါ်က ယူထားတဲ့ "spike protein"ကနေ မျိုးဗီဇနဲ့ဆိုင်တဲ့ အချက်အလက်တွေ ပါဝင်တဲ့ mRNA လို့ခေါ်တဲ့ မျိုးဗီဇပဋိပစ္စည်းတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ mRNA ဆိုတာက လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဆဲလ်တွေကနေ spike protein ထုတ်လုပ်ဖို့ ညွှန်ကြားချက်တွေပါတဲ့ ဒြပ်ပစ္စည်းတစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။
mRNA က ဘေးကင်းစိတ်ချရမှု မြင့်မားတယ်လို့ ပြောကြပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ mRNA ရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံက ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ချက်ချင်းပျော်ဝင်သွားပြီး ပျောက်ကွယ်သွားတဲ့ သဘာဝရှိတဲ့ အတွက်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်တစ်ချက်က လူတွေရဲ့ မျိုးဗီဇထဲမှာပါဝင်တဲ့ ဆဲလ်ရဲ့ ဗဟိုချက်ထဲကို မဝင်နိုင်တာကြောင့် mRNA ကာကွယ်ဆေးက ဘေးကင်းစိတ်ချရတယ်လို့ ယူဆနိုင်ပါတယ်။ ပိုလီယို ရောဂါပိုး တိုက်ဖျက်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးလိုမျိုး သက်ရှိပိုးထည့်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးလို့ ရောဂါ ဖြစ်သွားစေတဲ့ ဖြစ်ရပ်မျိုးက ရှားပါတယ်။ အဲဒီလို ကာကွယ်ဆေးမျိုးက ကူးစက်နိုင်စွမ်းနည်းတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို အသုံးပြု ထုတ်လုပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
လက်ရှိ အသုံးပြုနေတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးအားလုံးမှာ သက်ရှိပိုးထည့်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးမျိုး လုံးဝမရှိပါဘူး။ အဲဒါကြောင့် မို့လို့ ဘေးကင်းစိတ်ချရတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

191. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးကို ကြွက်သားတွေထဲကို ထိုးလိုက်တဲ့အခါ ဆေးက ပြန့်သွားပြီးတော့ ဘာ့ကြောင့် အလွန်အမင်း နာရတာပါလဲ။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး အများစုက ကြွက်သားထဲကို ထိုးရတဲ့ဆေးအဖြစ် ထုတ်လုပ်ထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးကို ကြွက်သားအတွင်းပိုင်းထဲကို ထိုးထည့်တာကြောင့် ပိုပြီးတော့ နာကျင်တယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်မျိုးတော့ မဟုတ်ပါဘူးလို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ထောက်ပြထားပါတယ်။ ကြွက်သား အတွင်းပိုင်းထဲကို ဆေးထိုးလိုက်တဲ့အခါမှာ ဆေးရည်က ကြွက်သားအောက်မှာရှိတဲ့ အဆီထဲကို ရောက်သွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆေးထိုးအပ်ကို ၉၀ ဒီဂရီ စောင်းပြီး လက်မောင်းအထက်ပိုင်းမှာ ထိုးသွင်းရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံမှာ တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေး အပါအဝင် ကာကွယ်ဆေး အများစုဟာ အရေးပြားနဲ့ ကြွက်သားကြားထဲကို ထိုးတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကြွက်သားအတွင်းပိုင်းကို ထိုးတဲ့ ကာကွယ်ဆေးဆိုရင် ခန္ဓာကိုယ်က ပိုပြီးတော့ မြန်မြန် စုပ်ယူနိုင်တယ်လို့ ယုံကြည်ရပါတယ်။ Fukuoka သူနာပြုကောလိပ်က ပါမောက္ခလည်းဖြစ် ကာကွယ်ဆေးဆိုင်ရာ ဂျပန်လူမှုအဖွဲ့အစည်းရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်သူ Okada Kenji က နိုင်ငံခြားမှာ ဆိုရင် ကြွက်သားအတွင်းပိုင်းထဲကို ထိုးတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေကို ပုံမှန် သုံးလေ့ ရှိကြတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ကြွက်သားအတွင်းပိုင်းကို ထိုးတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေ အားလုံးက အရေပြားအောက်ကို ထိုးတဲ့ ဆေးတွေထက် ပိုပြီး နာကျင်တယ် ဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။ နာကျင် ခံစားရမှုက ကာကွယ်ဆေးထဲမှာ ပါဝင်တဲ့ ပစ္စည်းတွေအပေါ်မှာ မူတည်ပါတယ်လို့ ပါမောက္ခ Okada က ပြောပါတယ်။ နာကျင်မှုကို ခံစားရတာက လူတစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး ကွဲပြားပါမယ်လို့လည်း သူက ထောက်ပြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးတွေက တခြားကာကွယ်ဆေးတွေထက် ဆေးထိုးတဲ့အခါမှာ ထိုးတဲ့နေရာက ပိုပြီး နာကျင်တာမျိုး ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို တခြားနိုင်ငံတွေက သတင်းတွေမှာ တွေ့ရတယ်လို့ ပါမောက္ခ Okada က ပြောပါတယ်။ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေအနေနဲ့ ဆေးထိုးဖို့ ပြင်ဆင်နေတဲ့သူတွေကို နားလည်အောင် သေသေချာချာ ရှင်းပြသင့်ကြောင်းနဲ့ ဆေးထိုးနေတဲ့ အချိန်မှာ ဆေးထိုးအပ်မှာ အာရုံမရှိစေဖို့နဲ့ တခြား တစ်ခုခုကို အာရုံပြောင်းနေအောင် လုပ်ဆောင်ပေးဖို့ ပါမောက္ခ Okada က အကြံပြုထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

190. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးသင့်သလား ဆိုတာ သိချင်ပါတယ်။ ဘာလုပ်သင့်ပါသလဲ။ ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို ကျွမ်းကျင် ပညာရှင် နောက်တစ်ဦးနဲ့ ထပ်ပြီး ဆွေးနွေးထားတာကို ပြောပြပါမယ်။

အဖြေ- မစ္စတာ Okabe Nobuhiko ဟာ Kawasaki မြို့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဌာနက ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ ဂျပန်အစိုးရရဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးအဖွဲ့က အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အခုအချိန် အထိတော့ ကာကွယ်ဆေးထိုးလို့ အသက်အန္တရာယ်အထိ အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ရတဲ့ ဘေးထွက် ဆိုးကျိုးမရှိတာကို တွေ့ရတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုး အစီအစဉ်တွေကို လုပ်ဆောင်နေပြီး ဖြစ်တဲ့နိုင်ငံတွေက လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေက ရရှိတဲ့ အချက်အလက် တွေကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် သိရှိရပါတယ်။
တုပ်ကွေးရောဂါကာကွယ်ဆေးနဲ့ တခြားကာကွယ်ဆေးတွေကို နှိုင်းယှဉ် ကြည့်ရာမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးတွေက ဆေးထိုးတဲ့ အချိန်မှာ ပိုပြီး နာကျင်တာနဲ့ ဆေးထိုးထားတဲ့နေရာက အချိန် အတော်ကြာ ရောင်ရမ်းနေတာမျိုး ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ မစ္စတာ Okabe က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုအချိန်ထိ စုဆောင်းထားတဲ့ အချက်အလက် တွေမှာတော့ အချိန်ခဏလေးအတွင်းမှာ အဲဒီလက္ခဏာတွေ ပျောက်သွားတာကို အများဆုံး တွေ့ရတယ်လို့ ဖော်ပြထားကြောင်း သူက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆေးထိုးရမှာကို စိုးရိမ်ပူပန်နေတဲ့ သူတွေအတွက် ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးနိုင်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် တစ်ခုခု ဖြစ်လာရင် ဆေးကုသမှု ခံယူနိုင်တဲ့ စနစ်တစ်ခု ထားသင့်တယ်လို့လည်း မစ္စတာ Okabe က ပြောပါတယ်။
မစ္စတာ Okabe က သူ့ကို ကာကွယ်ဆေးထိုးသင့်သလားလို့ ဘယ်သူပဲ လာမေးမေး ထိုးပါလို့ပဲ ပြန်ပြောမှာလို့ ဆိုပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရမယ်ဆိုရင် ရောဂါလက္ခဏာ သိပ်မပြတာမျိုး ခံစား ရနိုင်ပေမဲ့ အသည်းအသန် နေမကောင်းလည်း ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရလို့ အသည်းအသန် နေမကောင်းဖြစ်လာမယ့် အန္တရာယ်နဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးလို့ ဖြစ်လာမယ့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး အန္တရာယ်တွေကို နှိုင်းယှဉ် ကြည့်ပါမယ်။ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးကြောင့် ဖြစ်တဲ့ အန္တရာယ်နဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ််စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးလို့ ရမယ့် အကျိုးကျေးဇူးတွေမှာ ဘယ်ဟာက ပိုပြီး အကျိုးရှိမလဲဆိုရင် ကာကွယ်ဆေးထိုးလို့ရမယ့် အကျိုးက ပိုပြီး များတယ်လို့ သူယုံကြည်ကြောင်း မစ္စတာ Okabe က ပြောပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ တချို့လူတွေက ဆေးထိုးချင်တာတောင်မှ သူတို့ရဲ့ အခြေအနေအမျိုးမျိုးကြောင့် မထိုးနိုင်ကြတာမျိုးရှိပြီး တချို့ကတော့ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ဆေးထိုးဖို့ ငြင်းဆန်ကြတာမျိုး ရှိတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒါကြောင့် တစ်ဦးချင်းရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို လေးစားလုပ်ဆောင်သင့်တယ်လို့ မစ္စတာ Okabe က အကြံပြုထားပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

189. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးသင့်သလားဆိုတာ ဝေခွဲမရ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဘာလုပ်သင့်ပါ သလဲ။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သတင်း အချက်အလက်တွေ အများကြီး ရှိတာကြောင့် ဒီဆေးကို ထိုးသင့် မထိုးသင့်ဆိုတာ သိချင်နေကြပါတယ်။
တိုကျိုတက္ကသိုလ် ဆေးသိပ္ပံဌာနက ပါမောက္ခ Ishii Ken ဟာ ကာကွယ်ဆေးတွေကို လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေ လုပ်တဲ့အခါမှာ အမေရိကန် အစားအသောက်နဲ့ ဆေးဝါးစီမံခန့်ခွဲရေးဌာနက အတွေ့အကြုံရှိသူတွေနဲ့အတူ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဦးစီးလုပ်ဆောင်နေတဲ့ သုတေသီတစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်မှာ အသုံးပြုဖို့အတွက် စီစဉ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သူ့ရဲ့ အတွေးအခေါ်ကို ပြောပြပါတယ်။ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိတဲ့ အချက်အလက်တွေကနေတစ်ဆင့် ကာကွယ်ဆေးအားလုံးဟာ ထိရောက်မှုနဲ့ ဘေးကင်းစိတ်ချရမှု ရှိတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးတွေမှာ ဘာပြဿနာမှ မရှိဘူးလို့ သူက ဆိုပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးတွေကို အချိန်တိုအတွင်း များများ ထုတ်လုပ်လာတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်မှု ရှိခဲ့တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ်ခံတဲ့သူ အရေအတွက်နဲ့ တိကျမှုကို တွေ့မြင်ရတဲ့အတွက် ဒီကာကွယ်ဆေးတွေ အားလုံးက ပြဿနာ မရှိနိုင်ဘူးဆိုတာ သူ သုံးသပ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေး ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေက နာတာရှည် ဖြစ်နိုင်သလားဆိုတာကို သေသေချာချာ မပြောနိုင်သေးကြောင်း သူက ဆိုပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီး နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ဘယ်လို ဆိုးကျိုးတွေ ဖြစ်ပေါ်လာမလဲဆိုတာလည်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။ အဲဒီလို ပြဿနာမျိုးတွေက ဒီနှစ်ပိုင်းအတွင်းမှာပဲ အဖြေသိနိုင်မှာ ဖြစ်ပြီး တခြားပြဿနာတွေ ကတော့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိနေရပါပြီလို့ သူက ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေး ထိုးခြင်းဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်တာနဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်ပေါ်လာတာရဲ့ အန္တရာယ်ကို ကျော်လွှားနိုင်တဲ့ ကောင်းကျိုးတွေ ရှိတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
သိပ္ပံရှုထောင့်ကနေ ပြောရမယ်ဆိုရင် အန္တရာယ်များတဲ့အုပ်စုက လူတွေ ဖြစ်တဲ့ အထူးသဖြင့် အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့ အထက်ရှိသူတွေဟာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးသင့်တယ်လို့ ပါမောက္ခ Ishii က ပြောပါတယ်။ အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေနဲ့ အတူနေတဲ့ မိသားစုဝင်တွေ ဒါမှမဟုတ် နာတာရှည်ရောဂါရှိသူတွေကိုလည်း ကာကွယ်ဆေး ထိုးသင့်ကြောင်း သူက အကြံပြုထားပါတယ်။ တကယ်လို့ ကာကွယ်ဆေး မထိုးဘူး ဆိုရင် ရောဂါကူးစက်မှုအန္တရာယ် ဆက်ရှိနေလိမ့်မယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒါဟာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးမယ် မထိုးဘူးဆိုတဲ့အပေါ် မူတည်မှာ ဖြစ်ပေမဲ့ မိသားစုဝင်တွေနဲ့ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်က လူတွေကို စိတ်ထဲမှာ ထားပြီး ဆုံးဖြတ်ချက် ချသင့်တယ်လို့ ပါမောက္ခ Ishii က ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

188. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးတဲ့နောက်ပိုင်း ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး အခြေခံဆောင်ရွက်ချက်တွေဖြစ်တဲ့ နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်တာ၊ လေဝင်/လေထွက် မကောင်းတဲ့ အခန်းကျဉ်းတွေမှာ မနေတာနဲ့ လူစုလူဝေး ရှောင်ရှားတာတွေကို ဆက်ပြီး လုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါသလား။

အဖြေ- အခုလက်ရှိအချိန်မှာတော့ ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှုကို ကိုယ့်ရဲ့ လူမှုဝန်းကျင်မှာ အတည်ပြုပြီးတဲ့အချိန်အထိ ဒီလို ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို ဆက်ပြီး လုပ်နေဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အသုံးပြုနေတဲ့ ကာကွယ်ဆေးက လက်တွေ့ စမ်းသပ်မှု အတွင်း ရောဂါလက္ခဏာတွေကို ထိန်းချုပ်ရာမှာ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်း ထိရောက်မှုရှိတယ်ဆိုတာကို အတည်ပြုထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာက ရောဂါလက္ခဏာအားလုံးကို ကြိုတင် ကာကွယ်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်မျိုးတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးဟာ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကနေ မကူးစက်အောင် ကာကွယ်နိုင်သလားဆိုတာ သေချာ မသိရသေးပါဘူး။ ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးနောက်မှာတောင်မှ ရောဂါကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးက ရောဂါလက္ခဏာတွေ တိုးပြီး မဖြစ်လာအောင် ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို မလုပ်ဘူးဆိုရင် ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေ ပြန့်ပွားနေတဲ့ အန္တရာယ်က ရှိနိုင်ပါသေးတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးတာတွေကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ အချိန်တိုအတွင်းမှာပဲ စတင်ထိုးနှံခဲ့ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ ထိရောက်မှုက အချိန်အကြာကြီး သက်ရောက်မှု ရှိ မရှိဆိုတာ အတည်ပြုဖို့ အချက်အလက်တွေ ပိုပြီး လိုအပ်လိမ့်မယ်လို့ အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးစင်တာ (CDC) က ပြောပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် နှာခေါင်းစည်း တပ်တာ၊ ပိုးသတ်ဆေး အသုံးပြုတာ၊ လူစုလူဝေးရှိတဲ့ နေရာတွေကို မသွားတာနဲ့ အခု လောလောဆယ်မှာ ဗိုင်းရပ်စ်တိုက်ဖျက်ရေး တခြား ဆောင်ရွက်ချက် တွေကို ဆက်ပြီး လုပ်သင့်တယ်လို့ CDC နဲ့ တခြား ကျွမ်းကျင် ပညာရှင်တွေက ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

187. ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် ဖျားတာ ဒါမှမဟုတ် နာကျင်ခံစားရတာတွေ ဖြစ်လာပြီဆိုရင် အဖျားပျောက်ဆေး ဒါမှမဟုတ် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး သောက်သင့် ပါသလား။

အဖြေ- လူတချို့ဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးတဲ့နောက် ဖျားနာတာ ဒါမှမဟုတ် နာကျင်ကိုက်ခဲတာတွေ ခံစားရတယ်ဆိုတာကို သိကြပါတယ်။ တော်တော်များများကတော့ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် ၁ ရက် ဒါမှမဟုတ် ၂ ရက်အတွင်းမှာ အဲဒီလို ခံစားကြရပါတယ်။ ဒီလို လက္ခဏာတွေက ပုံမှန်အားဖြင့် ရက်အနည်းငယ်သာ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာတော့ ဒီလို ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်လာတဲ့ သူတွေဟာ “သင့်တော်တဲ့ အဖျားပျောက်ဆေး ဒါမှမဟုတ် နာကျင်ကိုက်ခဲတာကို သက်သာတဲ့ ဆေးကို သောက်သင့်ပြီး ရက်အနည်းငယ်လောက် ရောဂါအခြေအနေကို စောင့်ကြည့်သင့်ပါတယ်” လို့ ဖော်ပြထား ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အဖျားက ၂ ရက်ကျော်တဲ့အထိ မပျောက်ဘူးဆိုရင် ဆေးရုံ ဆေးခန်းသွားတာ ဒါမှမဟုတ် ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်တာမျိုးတွေ လုပ်သင့်ပါတယ်။ တခြားပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာ ဒါမှမဟုတ် မဖြစ်ဖူးသေးတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်လာတဲ့အခါမှာလည်း အဲဒီလို လုပ်သင့်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် Kitasato တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ Nakayama Tetsuo က ကိုယ်ခံစွမ်းအားရဲ့ လုပ်ဆောင်မှု မြင့်တက်နေတဲ့အချိန်မှာ ဖျားနာတာနဲ့ နာကျင်ကိုက်ခဲတာ လိုမျိုး လက္ခဏာတွေ ဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ အဖျားပျောက်ဆေး ဒါမှမဟုတ် အကိုက်အခဲ ပျောက်ဆေးကို သောက်တာဟာ ကိုယ်ခံစွမ်းအားကို ထိခိုက်မှု မရှိနိုင်ပါဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။
တကယ်လို့ လူတစ်ယောက်ဟာ ကိုယ်အပူချိန် ၃၈.၅ ဒီဂရီ ဒါမှမဟုတ် နာကျင်ကိုက်ခဲတာ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခံစားရပြီဆိုရင် အဖျား ပျောက်ဆေး ဒါမှမဟုတ် ခံစားနေရတဲ့ ရောဂါတွေ သက်သာစေဖို့ ဆေးတစ်မျိုးမျိုးကို သောက်တာက ပိုကောင်းပါတယ်လို့ ပါမောက္ခ Nakayama က ဆိုပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး မထိုးမီ နာကျင်ကိုက်ခဲမှုတွေ ဖြစ်မလာခင် အဖျားပျောက်ဆေး ဒါမှမဟုတ် ဆေးတစ်မျိုးမျိုးကို ကြိုသောက်သင့် သလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်လို့ အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးစင်တာ (CDC) က သတိထား လုပ်ကြဖို့ တိုက်တွန်းနေ ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဘယ်လို အကျိုးသက်ရောက် နိုင်သလဲဆိုတာ သေသေချာချာ မသိသေးတဲ့အတွက် အဲဒီလို ဆေးကြိုသောက်ဖို့ “မထောက်ခံဘူး” လို့ CDC က ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

186. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးကို ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေ ထိုးတာ ကောင်းသလား မထိုးတာ ကောင်းသလား။

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံ သားဖွားနဲ့ မီးယပ် ကူးစက်ရောဂါ ဆိုင်ရာ အဖွဲ့နဲ့ ဂျပန်သားဖွားနဲ့ မီးယပ်ရောဂါဆိုင်ရာအဖွဲ့က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှာ နိုဘယ်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးဟာ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေအတွက် ဘယ်လို အကျိုး သက်ရောက်နိုင်ခြေရှိမလဲ ဆိုတာကို ကြေညာချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီကြေညာချက်ထဲမှာ လက်တွေ့စမ်းသပ်ကုသမှုအတွင်း သေဆုံးတဲ့ အထိ ဖြစ်တဲ့ အဖြစ်အပျက်မျိုး မရှိခဲ့ဘူးလို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးဆိုင်ရာ မူဝါဒကတော့ တစ်နိုင်ငံနဲ့ တစ်နိုင်ငံ ကွဲပြား ပါတယ်။ ဒီအတောအတွင်း အမေရိကန်က ပြောကြားရာမှာ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေကို ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေး သင့်ကြောင်းနဲ့ ဗြိတိန်မှာတော့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးရဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ဆိုင်တဲ့ လုံလောက်တဲ့ အချက်အလက်တွေ မရှိဘူး ဆိုရင်တော့ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ မတိုက်တွန်းဘူးလို့ ဖော်ပြထား ပါတယ်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ဘေးကင်းစိတ်ချရမှု၊ ဘေးထွက် ဆိုးကျိုးတွေရဲ့ ရေတို ရေရှည် ဖြစ်ပွားမှု၊ သန္ဓသားနဲ့ မွေးကင်းစ ကလေးကို ဘယ်လိုဘေးအန္တရာယ်သက်ရောက်မှု ရှိသလဲဆိုတာ တွေတော့ သက်သေမပြနိုင်သေးဘူးလို့ ဂျပန်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း ၂ ခုက သုံးသပ်ထားပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် အမျိုးသမီးတွေကို ချန်လှပ် မထားသင့်ပေမဲ့ သူတို့တွေအနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးမယ်ဆိုရင်တော့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ တွေက ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေကို သေသေချာချာ ရှင်းပြ ပြီးတော့ ကာကွယ်ဆေး မထိုးခင်မှာ သန္ဓေသားရဲ့ အခြေအနေကို စစ်ဆေးသင့်တယ်လို့ အဲဒီ အဖွဲ့အစည်း ၂ ခုက ပြောပါတယ်။

အမျိုးသမီးတွေက ဖြစ်နိုင်ရင် ကိုယ်ဝန်မဆောင်ခင်မှာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားချင်တယ်လို့ ပြောကြပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက်မှ ကလေးယူချင်ကြ တယ်လို့လည်း အဲဒီအဖွဲ့အစည်း ၂ ခုက ပြောပါတယ်။ အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ သားဖွားနဲ့ မီးယပ်အထူးကု ဆရာဝန်တွေနဲ့ ကြိုတင်ပြီးတော့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးကြဖို့ ဂျပန်ဆေး ဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း ၂ ခုက ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောထား ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

185. ကိုယ့်မှာ COVID-19 ကူးစက်ခံ ထားဖူးပြီးသားဆိုရင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးဖို့ လိုအပ်ပါသလား။

အဖြေ- ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က အဲဒီလို လူနာတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အကြံပြုထားကြောင်း NHK ရဲ့ သတင်းတွေမှာ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးစင်တာ (CDC) က ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာတဲ့ လူနာတွေကိုလည်း ကာကွယ်ဆေး ထိုးဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။
CDC ရဲ့ အင်တာနက်ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ အမေရိကန်က Pfizer နဲ့ Moderna ကုမ္ပဏီက တီထွင်ထုတ်လုပ်တဲ့ mRNA အမျိုးအစား ကာကွယ်ဆေးတွေကို ရည်ညွှန်းဖော်ပြထားပါတယ်။ လက်တွေ့စမ်းသပ် ကုသခဲ့တဲ့ အချက် အလက်တွေမှာ ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ အရင်တုန်းက COVID-19 ကူးစက်ခံထားရတဲ့ သူတွေအတွက်လည်း ဘေးကင်းစိတ်ချရတယ်လို့ ဖော်ပြထားကြောင်း CDC က ရှင်းပြထားပါတယ်။
“ကိုယ့်မှာ COVID-19 ကူးစက်ခံထားရသည်ဖြစ်စေ ကူးစက်မခံထားရသည် ဖြစ်စေ ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားသင့်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ COVID-19 ကူးစက်ခံရပြီး ပြန်နေကောင်းလာပြီးတဲ့နောက် နောက်တစ်ခါ ထပ်ပြီး ရောဂါမဖြစ်အောင် ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ပဋိပစ္စည်းတွေက ဘယ်လောက် ကာကွယ်ပေးထားနိုင်မလဲ ဆိုတာ ကျွမ်းကျင်သူတွေလည်း မသိသေးဘူး” လို့ CDC က ပြောပါတယ်။ COVID-19 ကူးစက်မှု ကြောင့် ရရှိတဲ့ သဘာဝကိုယ်ခံစွမ်းအားအဆင့်က တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး ကွဲပြားတယ်လို့ CDC က ပြောပါတယ်။
ဒါ့အပြင် တစ်မျိုးတည်းသော ပဋိပစ္စည်းနဲ့ ဒါမှမဟုတ် ကိုဗစ်ကနေ ပြန်နေကောင်း သွားတဲ့သူတွေရဲ့ သွေးရည်ကြည်နဲ့ COVID-19 ကို ကုသခဲ့တယ်ဆိုရင် ကုသမှုခံယူပြီး ရက်ပေါင်း ၉၀ အကြာမှ ကာကွယ်ဆေးထိုးသင့်တယ်လို့ CDC က ဖြည့်စွက်ပြောကြားထားပါတယ်။ မိမိရဲ့ ဆရာဝန်နဲ့ ဆွေးနွေးသင့်တယ်လို့လည်း CDC က ဆိုပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

184. ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားဟာ ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေ ဖြစ်နိုင်သလား။

အဖြေ- ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ အစီအစဉ်တွေကို စောစော စတင်ခဲ့တဲ့ အမေရိကန်နဲ့ တခြားနေရာတွေမှာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးတဲ့နောက် ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုတွေ ဖြစ်တာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အစီရင်ခံစာ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးစင်တာ (CDC) က ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ အစီရင်ခံစာထဲမှာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နဲ့ ၂၃ ရက်နေ့အတွင်း လူပေါင်း ၁.၉ သန်းနီးပါးကို Pfizer နဲ့ BioNTech ကာကွယ်ဆေး ပထမအကြိမ် ထိုးပြီးတဲ့နောက် ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်သူ ၂၁ ဦးကို တွေ့ရှိခဲ့ တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်ကနေ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက် နေ့ အတွင်း Moderna ကာကွယ်ဆေး ပထမအကြိမ်ထိုးတဲ့ လူပေါင်း ၄ သန်းကျော်ကျော်လေးထဲမှာ ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်သူ ၁၀ ဦး တွေ့ရှိခဲ့တယ်လို့လည်း CDC ရဲ့ အစီရင်ခံစာထဲမှာ ဖော်ပြ ထားပါတယ်။
ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုအများစုက ခန္ဓာကိုယ် ဓာတ်မတည့်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုဖြစ်လေ့ရှိတဲ့ သူတွေမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပေမယ့် နောက်ထပ် သိရတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေအရ အားလုံး ပြန်နေကောင်းလာခဲ့တယ် လို့လည်း CDC က ပြောပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေး ထိုးပြီးနောက် ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေက အသက်အန္တရာယ် ရှိနိုင်တာကြောင့် ဓာတ်မတည့်တာ ဖြစ်ရင် ချက်ချင်း ကုသဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ CDC က ပြောပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာတွေမှာ လိုအပ်တဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကုသနိုင်တဲ့ ဆေးဝါးနဲ့ ဆေး ပစ္စည်းကိရိယာတွေအပြင် ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းတွေကို ထားသင့်တယ်လို့ CDC က ပြောပါတယ်။ ဥပမာ- ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှု ဖြစ်တယ်လို့ သံသယရှိသူတိုင်းကို epinephrine ဓာတ်ပါတဲ့ ဆေးတစ်မျိုးနဲ့ ချက်ချင်းကုသနိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေး ထိုးတဲ့ သူတွေအားလုံးအနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ နေရာကနေ ထွက်လာပြီးမှ ဓာတ်မတည့်တဲ့ တုံ့ပြန်မှု လက္ခဏာတွေ ပြသလာပြီဆိုရင် ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေကို ချက်ချင်း သွားရမယ်လို့ ညွှန်ကြားဖို့ လိုအပ်ကြောင်း CDC က ပြောပါတယ်။
ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်တဲ့ တုံ့ပြန်မှု ဖြစ်တဲ့အခါ epinephrine ဆေးထိုးပေးတာမျိုး အပါအဝင် ချက်ချင်း ကုသမှု ပေးနိုင်ခဲ့မယ်ဆိုရင် အသက်ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ နည်းပါး ပါတယ်လို့ ဆရာဝန်တွေက ပြောပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာတွေနဲ့ ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေမှာ လိုအပ်တဲ့ ဆေးဝါးတွေနဲ့ တခြား ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းကိရိယာတွေကို ကြိုတင် ပြင်ဆင်ထားကြောင်း ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက သူ့ဌာနရဲ့ အင်တာနက် ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ ရှင်းပြထားပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ဂျပန်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေ ဖြစ်ခဲ့ရင် ချက်ချင်း ကုသမှု ပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့ က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

183. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် ဘေးထွက် ဆိုးကျိုးတစ်ခုခုခံစားရရင် သက်သာအောင် လုပ်နိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတွေ ရှိလား။

အဖြေ- ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ဖြစ်လာတဲ့ သူတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာမှာတင် သက်သာအောင် လုပ်ပေးဖို့ စနစ်တစ်ခု ထားပြီး ဂျပန်အစိုးရက စီစဉ်ပေးထားပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဥပဒေအရ လူတိုင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုး ခွင့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ကာကွယ်ဆေးကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ရှိလာပြီဆိုရင် အဲဒီလူတွေအတွက် ကုန်ကျစရိတ်ကို ဂျပန်အစိုးရက ကျခံမှာ ဖြစ်ပြီး အခြေအနေအလိုက် မသန်းစွမ်းသူတွေကို ပေးတဲ့ ပင်စင်ငွေကြေး ထောက်ပံ့တာမျိုးကိုလည်း လုပ်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

182. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးမှာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ရှိလား၊ လူသေဆုံးမှုတွေရော ရှိလား။

အဖြေ- ဘယ်လိုကာကွယ်ဆေးပဲ ဖြစ်ဖြစ် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ရှိတဲ့အပြင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးတွေမှာလည်း ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။
အမေရိကန်ဆေးဝါးကုမ္ပဏီ Pfizer နဲ့ သူ့ရဲ့ မိတ်ဖက် ဂျာမနီကုမ္ပဏီ BioNTech နဲ့ အမေရိကန်ကုမ္ပဏီ Modern တို့က တီထွင်ထုတ်လုပ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေကနေ အများဆုံး ဖြစ်လေ့ရှိတဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေကတော့ နာကျင်ကိုက်ခဲတာ၊ ခန္ဓာကိုယ် ရောင်ရမ်းတာ၊ အသားအရေ နီမြန်းလာတာ၊ အအေးမိသလို ဖြစ်တာ၊ မူးဝေမောပန်းတာနဲ့ ခေါင်းကိုက်တာတွေ ဖြစ်တယ်လို့ အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေး စင်တာရဲ့ ပြောကြားချက်အရ သိရပါတယ်။ အဲဒီလို တုံ့ပြန်မှုတွေဟာ ဆေးထိုးပြီးနောက် ၁ ရက် ဒါမှမဟုတ် ၂ ရက်အတွင်းမှာ ပုံမှန် ဖြစ်ပေါ်တတ်ပြီး ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ပျောက်သွားတတ်ပါတယ်။ နေ့စဉ် နေထိုင်မှုဘဝကို ထိခိုက်စေလောက်တဲ့အထိ ဝေဒနာမျိုးတွေ အပျော့စားကနေ အပြင်းစားအထိ ရှိတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းပေးပို့ချက် တချို့လည်း ရှိပါတယ်။
Pfizer နဲ့ BioNTech ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အစီရင်ခံစာတစ်ခု အပါအဝင် ကုမ္ပဏီရဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲနဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ် ကုသမှုတွေကနေ တစ်ဆင့် သိရတာကတော့ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်တယ်လို့ ခံစားရသူ ၃.၈ ရာခိုင်နှုန်း၊ ခေါင်းကိုက်တယ်လို့ ခံစားရသူ ၂ ရာခိုင်နှုန်းအပြင် ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေလည်း ရှိတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ လက်တွေ့စမ်းသပ်ကုသမှုတွေ ခံယူခဲ့တဲ့ လူနာပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ထဲမှာ ၂ ဦး သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တခြား ၄ ဦးကတော့ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ အသွင်တူပြီး အာနိသင်မရှိတဲ့ ဆေးကို ထိုးပေးပြီးတဲ့နောက်မှာ သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သေဆုံးသူတွေဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးနဲ့ မသက်ဆိုင်ဘဲ သေဆုံးခဲ့တာမျိုး ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတယ်လို့ အဲဒီအစီရင်ခံစာထဲမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

181. Pfizer နဲ့ BioNTech က တီထွင် ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးကနေ ဘယ်လို ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ရှိပါသလဲ။

အဖြေ- ကိုယ်ခံစွမ်းအားဆိုင်ရာ အမေရိကန်အကြံပေးကော်မတီက Pfizer နဲ့ BioNTech က တီထွင်ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စာရင်းပြုစုထားတဲ့ အချက် အလက်တွေ ရှိပါတယ်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူပေါင်း ၉၉၇,၀၀၀ ကို ပထမအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် လေ့လာတွေ့ရှိထားတဲ့ အချက်တွေမှာ ဆေးထိုးထားတဲ့နေရာက နာကျင်တာ ၆၇.၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်တယ်လို့ ခံစားရသူက ၂၈.၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ခေါင်းကိုက်တဲ့သူက ၂၅.၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကြွက်သားတွေ နာကျင်ကိုက်ခဲတာက ၁၇.၂ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဖျားနာတဲ့သူက ၇.၄ ရာခိုင်နှုန်း၊ အရိုးအဆစ်တွေ နာကျင်တဲ့သူက ၇.၁ ရာခိုင်နှုန်း၊ အအေးမိသလို ချမ်းစိမ့်စိမ့် ဖြစ်တာက ၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ မအီမသာ ဖြစ်ပြီး ပျို့အန်ချင်သလိုဖြစ်တာကလည်း ၇ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ရောင်ရမ်းတာက ၆.၈ ရာခိုင်နှုန်း ရှိတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် allergic လို့ခေါ်တဲ့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်တာတွေလည်း ရှိတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့က Pfizer နဲ့ BioNTech ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးထားတဲ့ လူပေါင်း ၉,၉၄၃,၂၄၇ ဦးကို လေ့လာ ကြည့်ရာမှာတော့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ရုတ်တရက် သွေးဖိအားကျတဲ့ လူနာ ၅၀ ရှိပါတယ်။ ဆေးထိုးထားသူ ၂ သိန်းမှာ သွေးဖိအားကျတဲ့ လူနာက ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ဆိုရင် ၁.၀၀၅၇ နှုန်း ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။ အဲဒီလို လက္ခဏာပြတဲ့ သူတွေက အသက် ၂၆ နှစ်ကနေ ၆၃ နှစ်အတွင်း ဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှအသက် ၃၈.၅ အရွယ်တွေမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလို ဖြစ်တဲ့ လူနာတွေထဲမှာ အမျိုးသမီးတွေက ၉၄ ရာခိုင်နှုန်းရှိပါတယ်။ အဲဒီလို သွေးဖိအားကျသွားတာဟာ ဆေးထိုးပြီး ၁၅ မိနစ်အတွင်းဖြစ်ပွားတဲ့ လူနာ ရာခိုင်နှုန်းက ၇၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပြီး မိနစ် ၃၀ အတွင်းဖြစ်ပွားတဲ့ လူနာက ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။ အဲဒီကာကွယ်ဆေးနဲ့ သောက်နေကျဆေးနဲ့ မတည့်တာ၊ စားနေကျ အစားအစာတွေနဲ့ မတည့်တာတွေ အပါအဝင် ဓာတ်မတည့်တဲ့ ရောဂါအခံရှိတဲ့သူ စုစုပေါင်း ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

180. ကာကွယ်ဆေး မထိုးခင်နဲ့ ထိုးပြီးတဲ့နောက် ကျန်းမာရေးအခြေအနေတွေကို ဘယ်လို စောင့်ကြည့်သင့်ပါသလဲ။

အဖြေ- နေမကောင်းတဲ့သူတွေကို ကာကွယ်ဆေး မထိုးဖို့ အကြံပြုလာတာမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတာကို သိထားရပါမယ်။ ကိုယ်အပူချိန် ၃၇.၅ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ်နဲ့ အထက် ဒါမှမဟုတ် နေမကောင်းတဲ့သူတွေကို ကာကွယ်ဆေး မထိုးကြဖို့ ဂျပန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက တိုက်တွန်း ထားပါတယ်။ အခုအချိန်အထိ နာတာရှည်ရောဂါရှိသူတွေ ဒါမှမဟုတ် ဆေးကုသမှု ခံယူနေရတဲ့ သူတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ကာကွယ်ဆေးမထိုးခင် ဆရာဝန်ဆီကနေ အကြံဉာဏ်ရယူဖို့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အကြံပြုထားပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးပြီးချင်း ခန္ဓာကိုယ်က ဓာတ်မတည့််တဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေ မရှိဘူးဆိုတာ သေချာတဲ့အထိ အနည်းဆုံး ၁၅ မိနစ်လောက် ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာမှာ ဆက်နေကြဖို့လည်း ဂျပန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက တောင်းဆိုထားပါတယ်။ တကယ်လို့ တစ်ခုခု ပုံမှန် မဟုတ်တာကို သတိပြုမိရင် ဆရာဝန်ကို ဆက်သွယ်သင့်တယ်လို့ အဲဒီဝန်ကြီးဌာနက ဆိုပါတယ်။ နောက်ပိုင်း ရေချိုးတဲ့အခါမှာ ဆေးထိုးထားတဲ့နေရာကို မပွတ်မိဖို့ ဂရုစိုက်သင့် ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားတဲ့ရက်မှာ လေ့ကျင့်ခန်းတွေ ပြင်းပြင်းထန်ထန် မလုပ်ဖို့ ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်တဲ့ Kitasato တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ Nakayama Tetsuo က ကာကွယ်ဆေးထိုးထားသူဟာ ရေချိုးလို့လည်းရတယ်၊ အရက်ကိုလည်း အလွန်အကျွံမဟုတ်ဘဲ တော်သင့်ရုံ သောက်လို့ ရပါတယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားတယ်ဆိုတဲ့ စိုးရိမ်စိတ်ကြောင့် မူးနောက်နောက် ဖြစ်လာနိုင်တာ ဒါမှမဟုတ် အသက်ရှူ မြန်လာတယ် လို့ ခံစားရတာမျိုး ရှိနိုင်တာကိုတော့ သိထားသင့်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ နေရာမှာ ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် တစ်ခုခု ဖြစ်တယ် ဆိုရင်တော့ တခြား ဆေးထိုးတဲ့သူတွေကို စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ Kawasaki မြို့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Okabe Nobuhiko ဟာ အစိုးရရဲ့ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ဆိုင်ရာ အကြံပေးအဖွဲ့က အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ သူက ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်ပူပန်နေသူတွေကို တိုင်ပင် ဆွေးနွေးပေးတဲ့ စနစ်တစ်ခု ထားရှိဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက် နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

179. ကာကွယ်ဆေးဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကနေ မိမိကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်ဖို့လား ဒါမှမဟုတ် ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရထားရတဲ့ သူတွေ အသည်းအသန် နေမကောင်း ဖြစ်မလာအောင် ကာကွယ်ဖို့လား။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်အတွက် ကာကွယ်ဆေး တွေဟာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှာကို ကာကွယ်တာထက် ကူးစက်ပြီးသား လူတွေ ရောဂါမဖြစ်အောင် ဒါမှမဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပြင်းထန် မလာအောင် ကြိုတင်ကာကွယ်ပေးတဲ့နေရာမှာ အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေမယ်လို့ မျှော်လင့်ထားပါတယ်။
ယေဘုယျအားဖြင့် ပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံရပြီး ရောဂါမဖြစ်အောင် ကာကွယ်ဖို့၊ လူနာတွေ ရောဂါလက္ခဏာတွေ မပြင်းထန်လာစေဖို့ ဒါမှမဟုတ် အသည်းအသန် နေမကောင်း မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ဖို့နဲ့ လူအများစုမှာ ပဋိပစ္စည်းတွေ ရှိလာစေဖို့ အထောက်အပံ့ပေးနိုင်မယ်လို့ မျှော်လင့်ရကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးမျိုးက ရောဂါမကူးစက်အောင် ထိထိ ရောက်ရောက် ကာကွယ်ပေးနိုင်မလားဆိုတာ တိတိကျကျ သိနိုင်ဖို့ ခက်ခဲပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ရောဂါကူးစက်ခံရတဲ့ လူအများစုက ရောဂါလက္ခဏာ မပြတဲ့အတွက်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေ ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ဝင်ရောက်လာတာကို တွေ့ရှိနိုင်ဖို့အတွက် ကာကွယ်ဆေးက ခန္ဓာကိုယ်တွင်းက ဆဲလ်တွေကို အသေးစိတ် လေ့လာမှုတွေ လုပ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာတော့ ဆေးဝါးနဲ့ ဆေးပစ္စည်း ကိရိယာများဆိုင်ရာ အေဂျင်စီ (PMDA) ဆိုတဲ့ အဖွဲ့အစည်းက ဆေးဝါးတွေကို အကဲဖြတ် စစ်ဆေးပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်အတွက် ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးရာမှာ လက်တွေ့ စမ်းသပ်ထိုးနှံတာမျိုး လုပ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဘာြဖစ်လို့လဲဆိုတော့ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့သူတွေ ရောဂါလက္ခဏာပြင်းထန်မလာအောင် ကြိုတင်ကာကွယ်ရာမှာ ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှု ရှိ မရှိ အကဲဖြတ်ဖို့အတွက် လက်တွေ့ စမ်းသပ်ပြီး ထိုးရတာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
အမေရိကန်နဲ့ ဥရောပက လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေမှာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရပြီး ရောဂါမဖြစ်အောင်နဲ့ ရောဂါလက္ခဏာ ပို ဆိုးမလာအောင် ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့အခါ ကာကွယ်ဆေးက ဘယ်လောက်အထိ ထိရောက်မှုရှိသလဲဆိုတဲ့ အချက်ကို တွေ့ရှိခဲ့ ပါတယ်။ PMDA ရဲ့ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ ထိရောက်မှုကို အကဲဖြတ်သတ်မှတ်တဲ့ စံနှုန်းထဲမှာ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ပြီး ရောဂါဖြစ်နေတဲ့သူ ရောဂါပိုဆိုးမလာအောင် ကြိုတင်ကာကွယ်ရာမှာ ဘယ်လောက်ထိရောက်မှုရှိသလဲဆိုတဲ့ အချက် ပါ ပါတယ်။
လူအများစုမှာ ပဋိပစ္စည်းတွေ ရှိလာအောင် လုပ်တာဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းရဲ့ ထိရောက်မှုတွေထဲက မျှော်လင့်ချက် တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာမှာ လူအများစုမှာ ပဋိပစ္စည်းတွေ ရှိလာဖို့အတွက် ကမ္ဘာ့ လူဦးရေရဲ့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ (WHO) က ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ်ကုန်မတိုင်ခင် အဲဒီအခြေအနေကို ရောက်ရှိဖို့တော့ ခက်ခဲမယ်လို့ ရှုမြင်ရကြောင်း WHO က ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

178. mRNA ကာကွယ်ဆေးဆိုတာ ဘာလဲ။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်ရဲ့ မျိုးဗီဇထဲက ပရိုတိန်းကို ထုတ်ယူပြီး ဖော်စပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးက ဈေးကွက်ထဲမှာ ရောက်ရှိနေပါပြီ။
ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့က စတင်ခဲ့တဲ့ COVID-19 ကာကွယ်ဆေးထိုး အစီအစဉ်မှာ အမေရိကန် ဆေးဝါးကုမ္ပဏီ Pfizer နဲ့ ဂျာမနီ ကုမ္ပဏီ BioNTech တို့ ပူးပေါင်းတီထွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့တဲ့ ကာကွယ်ဆေးကို အသုံးပြုထားပါတယ်။ အဲဒီကာကွယ်ဆေးနဲ့ အမေရိကန် Moderna ကုမ္ပဏီက တီထွင်ထုတ်လုပ်တဲ့ တခြားကာကွယ်ဆေးတွေဟာ "mRNA ကာကွယ်ဆေး" တွေ ဖြစ်ပြီး ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသစ်ရဲ့ မျိုးဗီဇ ထဲက ပရိုတိန်းနဲ့ ထုတ်လုပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးရဲ့ မျက်နှာပြင်မှာရှိတဲ့ "spike protein" ဆီက ပရိုတိန်းအသစ်တွေ တည်ဆောက်ဖို့ ညွှန်ကြားချက်တွေပါတဲ့ mRNA ကာကွယ်ဆေးကို လူခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ထိုးခြင်းအားဖြင့် ရောဂါကနေ ကာကွယ်ပေးပါတယ်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းက ဆဲလ်တွေက "spike protein" တွေ ထုတ်လုပ်ဖို့ အဲဒီ mRNA ကာကွယ်ဆေးက ခန္ဓာကိုယ်တွင်းမှာ အလုပ်လုပ်နိုင်ဖို့ ညွှန်ကြားချက်ပေးပါတယ်။
အဲဒီအခါ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ကိုယ်ခံအားစနစ်ဟာ အဲဒီ "spike protein" တွေကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် ပဋိပစ္စည်းအများကြီးကို ထုတ်လုပ်ပေးပါတယ်။ အဲဒီပဋိပစ္စည်းတွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဗိုင်းရပ်စ်တွေ တကယ် ဝင်လာတဲ့အခါမှာ ချက်ချင်း ထွက်လာပြီးတော့ တိုက်ထုတ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ mRNA ရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံက တည်ငြိမ်မှု မရှိတာကြောင့် ကာကွယ်ဆေးအဖြစ် ထိုးတဲ့အခါမှာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ချက်ချင်း ပျော်ဝင်ပြီး ပျောက်သွားတတ်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် mRNA ကာကွယ်ဆေးဟာ ဘေးကင်းစိတ်ချရမှု မြင့်မားပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ လူတွေရဲ့ မျိုးဗီဇတွေထဲမှာ ပါဝင်တဲ့ ဆဲလ်ရဲ့ ဗဟိုချက်ထဲကို မဝင်နိုင်တာကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

177. ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ COVID-19 ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံရေး အစီအစဉ်မှာ ရောဂါအခံရှိသူတွေရဲ့ ကျန်းမာရေး အခြေအနေတွေကို ဦးစားပေး ထိုးပေးမယ် အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောပြပါမယ်။

အဖြေ- ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဆေးကုသမှုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အခြေအနေတွေကို စာရင်းပြုစုထားပါတယ်။ အဲဒီစာရင်းထဲမှာ နာတာရှည်နဲ့ ကျောက်ကပ်ရောဂါတွေ၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါတွေ၊ ကင်ဆာလိုမျိုး ကိုယ်ခံစွမ်းအားကို ထိခိုက်စေတဲ့ ရောဂါတွေနဲ့ အိပ်ပျော်နေချိန် အသက်ရှူကျပ်တဲ့ ရောဂါတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဆေးရုံတက်နေရတဲ့ သူတွေ ဒါမှမဟုတ် ရောဂါအခံရှိလို့ ဆရာဝန်နဲ့ ပုံမှန်ပြနေရတဲ့သူတွေကို ဦးစားပေး ထိုးပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လူနာတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ မှတ်တမ်းကို တာဝန်ရှိသူတွေကို တင်ပြစရာ မလိုပါဘူး။
လူနာတွေအနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ဖောင်ဖြည့်ရာမှာ ပါတဲ့ မေးခွန်းတွေကို ဖြည့်ပေးဖို့ပဲ လိုအပ်ပါတယ်။
လူတွေရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် အလေးချိန် အညွှန်းကိန်း BMI ၃၀ ဒါမှမဟုတ် ၃၀ ကျော် ရှိတဲ့သူကို ဦးစားပေး ထိုးပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ရှိတဲ့ အဝလွန်သူတွေနဲ့ ရောဂါအခံရှိသူတွေထဲမှာ အရွယ်ရောက်ပြီးသူက ၈.၂ သန်းလောက် ရှိတယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

176. ကာကွယ်ဆေးကို ဘယ်သူတွေက အရင်ဆုံး ထိုးရမှာပါလဲ။

အဖြေ- ကာကွယ်ဆေးတွေကို ဦးစားပေး အစီအစဉ်အတိုင်း ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေကို အရင်ဆုံး ထိုးပေးမယ်လို့ ဂျပန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့ အထက် အရွယ်ရှိသူတွေနဲ့ သက်ကြီးရွယ်အို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာမှာ အလုပ်လုပ်တဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကို ထိုးပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ နာတာရှည်ရောဂါရှိသူတွေကို ဆက်ပြီး ထိုးပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
သက်ကြီးရွယ်အို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးဂေဟာမှာ အဖိုး အဖွားတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးဖို့ ဆရာဝန်တွေလာတဲ့အခါ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ဂေဟာမှာအလုပ်လုပ်တဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကိုပါ အဆင်ပြေမယ့် အခြေအနေ ပေါ်မူတည်ပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးနိုင်ဖို့ ဂျပန်ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက စီစဉ်နေပါတယ်။ ဒီလို စီစဉ်တာဟာ ဘိုးဘွား ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာတွေမှာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရောဂါကူးစက်မှု ဖြစ်ပွားမှာကို ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ဖို့ ဖြစ်တယ်လို့ အဲဒီဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။
အဆင်ပြေမယ့် အခြေအနေထဲမှာ ဘိုးဘွားပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာမှာ နေ့စဉ် ဘိုးဘွားတွေကို ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ဆောင်ရွက် ပေးတဲ့ ဆရာဝန်တစ်ဦး ရှိဖို့ဆိုတဲ့ အချက်လည်း ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီလို လုပ်ဆောင်တာဟာ အဖိုး အဖွားတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးရင် အခြေအနေ စောင့်ကြည့်ဖို့ တစ်ယောက်ယောက် အသေအချာရှိနေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အဖိုး အဖွားတွေနဲ့ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ဝန်ထမ်းတွေကလည်း ကာကွယ်ဆေးထိုးထားတာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးချင်တဲ့ ဆန္ဒရှိတဲ့သူတွေကိုပဲ ထိုးပေးသွားမှာ ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ တချို့ အဖိုး အဖွားတွေရဲ့ အခြေအနေက သူတို့ တကယ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးချင်လား မထိုးချင်ဘူးလားဆိုတာ အတည်ပြုဖို့ အခက်အခဲရှိပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီလို ကိစ္စတွေ ဖြစ်လာပြီဆိုရင် သူတို့ ဆေးထိုး မထိုး ဆိုတာကို မိသားစုဝင်တွေနဲ့ဖြစ်စေ ဆရာဝန်တွေနဲ့ ဖြစ်စေ တိုင်ပင်ကြဖို့ ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက မေတ္တာရပ်ခံထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

175. ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးမယ့်နေရာတွေမှာ ကာကွယ်ဆေး တွေကို ဘယ်လို စီမံခန့်ခွဲနေပါသလဲ။

အဖြေ- လူအစုလိုက်အပြုံလိုက် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ဆေးထိုးခံမယ့်သူဟာ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးရုံးကနေ အိမ်တွေကို ပို့ပေးထားတဲ့ ကူပွန်လက်မှတ်ကို မှတ်ပုံတင်ကတ်ပြားနဲ့အတူ အရင်ဆုံး ပြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မှတ်ပုံတင် မပါရင် သူတို့ရဲ့ ကားမောင်းလိုင်စင်၊ ကျန်းမာရေး အာမခံကတ် ဒါမှမဟုတ် တခြားအထောက်အထားတွေကို ပြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို ပြနိုင်ပြီဆိုရင် ကာကွယ်ဆေးထိုးခံမယ့် သူဟာ ကိုယ့်ရဲ့ လက်ရှိကျန်းမာရေးအခြေအနေနဲ့ အရင်က ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးထားတဲ့ ရလဒ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးခွန်းတွေကို ဖောင်မှာ မဖြစ်မနေ ဖြည့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာဝန်က အဲဒီအချက်တွေကိုကြည့်ပြီး ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးလို့ ရ မရ ဆိုတာ ဆုံးဖြတ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘာပြဿနာမှ မရှိဘူးဆိုရင်တော့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးလို့ ရနိုင်ပါတယ်။ ဆေးထိုးချိန်ဟာ လူတစ်ဦးကို အများဆုံး ၂ မိနစ်ကြာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆေးထိုးပြီးတဲ့နောက် ကိုယ်ထိုးခဲ့တဲ့ ကာကွယ်ဆေးနာမည်နဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့ ရက်စွဲ ဖော်ပြထားတဲ့ အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒုတိယအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့အချိန်မှာ အဲဒီလက်မှတ်ဟာ မဖြစ်မနေ လိုအပ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အရေးကြီးတဲ့အချက်က ကာကွယ်ဆေးထိုးသူတွေဟာ ဆေးထိုး ပြီးပြီးချင်း အိမ်ကို ချက်ချင်း မပြန်ရပါဘူး။ ဂျပန်ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ဆေးထိုးခံထားရတဲ့သူတွေအနေနဲ့ အခြေအနေကို လေ့လာစောင့်ကြည့်ဖို့အတွက် ဆေးထိုးတဲ့နေရာက သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေရာမှာ ၁၅ မိနစ်ကျော် နေပြီးမှ ပြန်ကြဖို့ မေတ္တာရပ်ခံ ထားပါတယ်။
နိုင်ငံခြားမှာ ပြုလုပ်တဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေအရ ဂျပန်ကို ထောက်ပံ့တဲ့ ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးတဲ့သူတချို့ဟာ အဲဒီကာကွယ်ဆေး ကို ထိုးပြီးနောက် ခေါင်းကိုက်တာ ဒါမှမဟုတ် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်တာတွေ စတဲ့ လက္ခဏာတွေ ပြတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးကြောင့် အရေပြား ယားယံတာ၊ ရောင်ရမ်းတာ စတဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုတွေ အပါအဝင် ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ မတည့်လို့ ဖြစ်တဲ့ ပြင်းထန်ပြီး အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ တုံ့ပြန်တာမျိုးတွေ နည်းနည်းပါးပါးရှိတယ်ဆိုတာ အမေရိကန်နဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက တခြားနိုင်ငံတွေမှာ တွေ့ရတယ်လို့ သတင်းတွေမှာ ဖော်ပြထား ကြောင်း သိရပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် နေမကောင်းဖြစ်လာတဲ့ ဘယ်သူမဆို ကုသဖို့ ဆေးထိုးတဲ့နေရာတိုင်းမှာ အကူအညီပေးတဲ့နေရာတွေ အဆင်သင့် လုပ်ထားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့က ရရှိ ထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

174. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ COVID-19 ကာကွယ်ဆေးတွေကို ဘယ်လို ရနိုင်ပြီး ဘယ်နေရာမှာ ထိုးပေးနေပါသလဲ။

အဖြေ- မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေဟာ ဗဟိုအစိုးရရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်အောက်မှာ ကာကွယ်ဆေးတွေကို စီမံခန့်ခွဲပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအတွက်ကြောင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးချင်သူတွေဟာ မိမိနေထိုင်ခွင့် မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ မြို့နယ်မှာ ထိုးရလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ရပါတယ်။ ခြွင်းချက်အနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ အလုပ်ကြောင့် ဒါမှမဟုတ် ဆေးရုံတက်နေရတဲ့အတွက်ကြောင့် အဝေးမှာရောက်နေတဲ့ သူတွေကိုတော့ သူတို့ရောက်နေတဲ့ ဒေသက မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေး ရုံးတွေမှာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးဖို့ ခွင့်ပြုပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးဖိုးဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ ကူပွန်တွေကို မြို့နယ် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်တွေက စာတိုက်ကနေ မိမိတို့ရဲ့ အိမ်လိပ်စာ အတိုင်း ပို့ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့နေရာကို ကိုယ်က ကူပွန်တစ်ခု ယူသွားမယ်ဆိုရင် အခမဲ့ ဆေးထိုးခွင့် ရရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကြိုတင်ပြီးတော့ ဖုန်းနဲ့ ဒါမှမဟုတ် တခြားနည်းလမ်းကနေ တစ်ဆင့် ရက်ချိန်းယူထားဖို့တော့ လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။ ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေ၊ ရပ်ကွက်ထဲက မြို့နယ်ခန်းမတွေနဲ့ အားကစားရုံတွေမှာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့က ရရှိ ထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

173. COVID-19 ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှု ကြာမြင့်ချိန်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးထားပါတယ်။

အဖြေ- COVID-19 ကာကွယ်ဆေးမျိုးစုံကို ဂျပန်နဲ့ ပြည်ပ နိုင်ငံတွေမှာ တီထွင်ထုတ်လုပ်နေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့အားဖြင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးထားပြီး ဘယ်လောက်ကြာကြာ ထိရောက်မှုရှိမလဲ ဆိုတာတော့ မသိရသေးပါဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ နိုင်ငံခြား တိုင်းပြည်တွေမှာ ကာကွယ်ဆေးကို လက်တွေ့စမ်းသပ်ထိုးပြီးတဲ့နောက် တရားဝင်လူအများကို ထိုးပေးနေတာတွေက အခုမှ စတင်ခါစပဲ ရှိသေးတဲ့အတွက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားသား ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၃ သန်းလောက်ကို ဘာအခက်အခဲမှ မရှိဘဲ ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးနိုင်အောင် ဂျပန်အစိုးရက စီစဉ်ထားပါတယ်။
ဒီကာကွယ်ဆေးတွေဟာ မျိုးဗီဇပြောင်း နိုဘယ်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ထိထိရောက်ရောက် ကုသနိုင်ပုံရတယ်လို့ ဂျပန်ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဗိုင်းရပ်စ်တွေရဲ့ သန္ဓေအဆက်မပြတ်ပြောင်းလဲလေ့ရှိပြီး သန္ဓေပြာင်းလဲမှု အသေးအဖွဲ လေးတွေရှိပေမဲ့ အခုလက်ရှိ ကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ ထိရောက်မှု အပေါ်ကိုတော့ အကျိုးသက်ရောက်မှု မရှိပါဘူးလို့ ဂျပန် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက တာဝန်ရှိသူတွေက ပြောပါတယ်။
Pfizer ကာကွယ်ဆေးနဲ့ လက်ရှိ တခြားကာကွယ်ဆေးတွေ ထိုးထားတဲ့ သူတွေမှာ ပဋိပစ္စည်းတွေ ထွက်လာပြီး မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကိုလည်းပဲ တိုက်ဖျက်နိုင်ဆိုတဲ့ စမ်းသပ်မှု ရလဒ်တွေ ရှိပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုး စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ် နေစဉ်အတွင်း ဒီကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ အစွမ်းထက်မှုနဲ့ ဘေးကင်း စိတ်ချရမှုအပြင် မျိုးဗီဇ ပြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်တွေ အတွက် ထိရောက်မှုရှိ မရှိ အတည်ပြုသွားမယ်လို့ တာဝန်ရှိသူတွေက ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

172. ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ ဘာကြောင့် လိုအပ်တာပါလဲ။

အဖြေ- ကာကွယ်ဆေးထိုးတာဟာ လူတွေရဲ့ ကိုယ်ခံစွမ်းအား ရှိလာစေဖို့ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ခံစွမ်းအားစနစ်ကို မြင့်တက်လာစေဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးဆိုတာ လူ တစ်ဦးချင်းစီကို ရောဂါပိုးကူးစက်လာရင် ရောဂါဖြစ်မလာအောင် ဒါမှမဟုတ် ရောဂါဖြစ်လာရင်လည်း ပိုပြီး မဆိုးရွားအောင် ကာကွယ်ပေးဖို့ ရည်ရွယ်ထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်းမှာ ရောဂါပြန့်ပွားမှုကို တားဆီးနိုင်မယ်လို့လည်း မျှော်လင့်ပြီး ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားသား ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၃ သန်းလောက်ကို ဘာအခက်အခဲမှ မရှိဘဲ ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးနိုင်အောင် ဂျပန်အစိုးရက စီစဉ်ထားပါတယ်။
နိုင်ငံခြားက လက်တွေ့ စမ်းသပ်ပြီး ကာကွယ်ဆေး ထိုးတဲ့ ရလဒ်တွေအရ နိုဘယ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ ရောဂါပြင်းထန်တဲ့ အခြေအနေတွေကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပြီး ဖျားနာတာ စတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ အတွက်လည်း ထိရောက်မှု ရှိတယ်လို့ ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။
လူအများအပြားကို ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ်ဆိုရင် အသည်းအသန် နေမကောင်းဖြစ်နေတဲ့ လူနာတွေနဲ့ ရောဂါကြောင့် သေဆုံးသူ အရေအတွက်တွေကို လျှော့ချနိုင်ရေးမှာ အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ပြီး ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစနစ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး လျော့ကျသွားပါလိမ့်မယ်။

ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

171. ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တင်ဆက် ပေးပါမယ်။

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်နေတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက် ကာကွယ်ဆေးထိုးတာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးထားပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေဟာ နေထိုင်ခွင့်ရသူအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးရုံးမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးနိုင်ပါတယ်။
ဂျပန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးတွေကို အတည်ပြုပြီး ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့အစီအစဉ်ကို ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်နေ့မှာ စတင် ခဲ့ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးကို ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းတွေကို စတင်ထိုး ပေးတာဖြစ်ပြီး အဲဒီနောက် အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေကို ထိုးပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ နာတာရှည် ရောဂါရှိသူတွေနဲ့ တခြားသူတွေကို နောက်ပိုင်းမှာ ဆက်ပြီး ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အသက်အရွယ်ကြီးသူတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့ အစီအစဉ်က ဧပြီလလောက်မှပဲ စတင်မယ်လို့ မျှော်လင့်ရပါတယ်။
ဘယ်နေရာမှာ ကာကွယ်ဆေးရနိုင်လဲဆိုတာနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးရမယ့် နေရာတွေကို ယေဘုယျအားဖြင့် မိမိနေထိုင်တဲ့ မြို့နယ်အလိုက် နေထိုင်ခွင့် မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးရုံးမှာ စီစဉ်ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ ကူပွန်တွေကို ဂျပန်အစိုးရက ပြည်သူတွေရဲ့ အိမ်အရောက် ပို့ပေးဖို့ စီစဉ်ထားပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးတွေကို အခမဲ့ ထိုးပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

170. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါကြောင့် အလုပ်ကနေ အနားပေးခံရတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေအတွက် ဂျပန်အစိုးရရဲ့ အလုပ်သမား ထောက်ပံ့ကြေး (Kyu Gyo Shi En Kin) ပေးမယ့်အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တင်ဆက်ပေးပါမယ်။ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- ဂျပန်အစိုးရရဲ့ အလုပ်သမားထောက်ပံ့ကြေး(Kyu Gyo Shi En Kin) လျှောက်ထားတင်နည်းနဲ့ လျှောက်လွှာတင်ရမယ့်နေရာတွေအကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောပြပါမယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေကြောင့် အလုပ်ကနေ အနားပေးခံရတဲ့ သူတွေနဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ခံစားခွင့်တွေကို အလုပ်ရှင်တွေဆီကနေ ဘာမှမရတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေဟာ ဂျပန်အစိုးရရဲ့ အလုပ်သမားထောက်ပံ့ကြေးကို ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်အထိ လျှောက်ထားရယူနိုင်တယ်လို့ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။
အစိုးရထောက်ပံ့ကြေးအစီအစဉ်ကို အသေးစားနဲ့ အလတ်စား ကုမ္ပဏီတွေမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ အလုပ်သင်လုပ်သား (Ginou Jisshuuse ) တွေ လျှောက်ထားနိုင်ပါတယ်။ ၂၀၂၀ ဧပြီလကတည်းက အချိန်ကာလ တစ်ခုအထိ အလုပ်ကနေ အနားယူနေရပြီး တစ်နေ့လုပ်ခ ဂျပန်ယန်း ၁၁,၀၀၀ ရခဲ့တဲ့သူတွေအထိ အဲဒီဝင်ငွေရဲ့ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ပေးဖို့အတွက် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့အထိ လျှောက်လွှာပေါင်း ၈၀၇,၃၀၄ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဂျပန်အစိုးရက အလုပ်သမားထောက်ပံ့ကြေးငွေပေးဖို့ ဂျပန်ယန်း ၆၃.၆ ဘီလီယံ လျာထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။
အလုပ်ကနေ အနားယူနေရတဲ့ ဝန်ထမ်းကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်အလုပ်လုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီကနေ ဖြစ်စေ ဂျပန်အစိုးရရဲ့ ထောက်ပံ့ကြေးအစီအစဉ်အတွက် လျှောက်လွှာကို စာတိုက်ကနေ ဒါမှမဟုတ် အွန်လိုင်းကနေ လျှောက်လို့ရပါတယ်။ ဂျပန်အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အင်တာနက် စာမျက်နှာမှာ လျှောက်လွှာတင်တဲ့ ပုံစံ အသေးစိတ်ကို ဂျပန်၊ အင်္ဂလိပ်၊ တရုတ်၊ စပိန်၊ ပေါ်တူဂီ ဘာသာနဲ့ ဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်ပါတယ်။
နိုင်ငံခြာသား အလုပ်သင် လုပ်သားတွေအတွက် ဂျပန်အစိုးရ ထောက်ပံ့ကြေးငွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီးလည်း အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အင်တာနက်စာမျက်နှာမှာ မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ်၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ တရုတ်၊ တက်ဂလော့ဂ် ဘာသာနဲ့ ဖတ်ရှုလို့ရပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနကိုလည်း တယ်လီဖုန်းနဲ့ ဆက်သွယ်စုံစမ်း နိုင်ပါတယ်။ တနင်္လာနေ့ကနေ သောကြာနေ့အထိ မနက် ၈ နာရီခွဲကနေ ည ၈ နာရီအထိ၊ စနေ၊ တနင်္ဂနွေနဲ့ အစိုးရ ရုံးပိတ်ရက်တွေမှာတော့ မနက် ၈ နာရီခွဲကနေ ညနေ ၅ နာရီ ၁၅ မိနစ်အထိ ဂျပန်ဘာသာစကားနဲ့ ဆက်သွယ်မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ တယ်လီဖုန်း နံပါတ်က ၀၁၂၀- ၂၂၁-၂၇၆ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

169. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါကြောင့် အလုပ်ကနေ အနားပေးခံရတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေအတွက် ဂျပန်အစိုးရရဲ့ အလုပ်သမား ထောက်ပံ့ကြေး(Kyu Gyo Shi En Kin) ပေးမယ့်အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တင်ဆက်ပေးပါမယ်။ (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေကြောင့် အလုပ်ကနေ အနားပေးခံရတဲ့သူတွေနဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ခံစားခွင့်တွေကို အလုပ်ရှင်တွေဆီကနေ ဘာမှမရတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေဟာ ဂျပန်အစိုးရရဲ့ အလုပ်သမားထောက်ပံ့ကြေးကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက် နေ့အထိ လျှောက်ထားရယူနိုင်တယ်လို့ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ အလုပ်သမား ဥပဒေအရ အခြေခံအားဖြင့် ကုမ္ပဏီဘက်က တစ်ဖက်သတ်အကြောင်းပြချက်ကြောင့် အလုပ်ကနေ အနားယူဖို့ ဝန်ထမ်းတွေကို ပြောတဲ့အခါမှာ ဝန်ထမ်းအခြေခံလစာရဲ့ အနည်းဆုံး ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကို အလုပ်အနားယူတဲ့ ထောက်ပံ့ကြေးအဖြစ် ကုမ္ပဏီဘက်က ပေးရမယ်လို့ ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။ တချို့ကုမ္ပဏီတွေက စီးပွားရေး မကောင်းဘူးဆိုတာနဲ့ တခြား အကြောင်းပြချက်တွေနဲ့ အလုပ်အနားယူတဲ့ ထောက်ပံ့ကြေး မပေးတာမျိုး ရှိပါတယ်။ ဒီလိုအဖြစ်အပျက်တွေ ရှိလာတဲ့အခါ အဲဒီထောက်ပံ့ရေးအစီအစဉ်ကို လျှောက်ထားကြဖို့ ဝန်ထမ်းတွေကို အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနက ပြောနေပါတယ်။
အစိုးရရဲ့ အလုပ်သမား ထောက်ပံ့ကြေးအစီအစဉ်ဟာ အသေးစားနဲ့ အလတ်စားကုမ္ပဏီတွေမှာ အလုပ်လုပ်တဲ့ ဝန်ထမ်းတွေအတွက် ၂၀၂၀ ဧပြီလကတည်းက အချိန်ကာလတစ်ခုအထိ အလုပ်ကနေ အနားယူဖို့ အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံခဲ့ရရင် ဒီဝန်ထမ်းတွေအနေနဲ့ တစ်နေ့လုပ်ခ ဂျပန်ယန်း ၁၁,၀၀၀ ရခဲ့တယ်ဆိုရင် အဲဒီဝင်ငွေရဲ့ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို အစိုးရကနေ ကူညီပေးမှာဖြစ်ပါတယ်။
အလုပ်သမားတွေကိုယ်တိုင် ဒါမှမဟုတ် အလုပ်ကနေ အနားယူခိုင်းထားတဲ့ အလုပ်သမားတွေရှိတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေဟာ ဒီထောက်ပံ့ကြေး အစီအစဉ်ကို လျှောက်ထားနိုင်ပါတယ်။ အလုပ်ရှင်က အလုပ်သမားတွေ ထောက်ပံ့ကြေး လျှောက်ဖို့ မကူညီဘူးဆိုရင်လည်း ကိုယ်တိုင် လာရောက် လျှောက်ထား ကြဖို့ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနက တိုက်တွန်း နေပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

168. အသက် ၁၅ နှစ်နဲ့အောက် ငယ်ရွယ်တဲ့ ကလေးတွေအတွက် Pfizer ရဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးထိုးတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးထားပါတယ်။

အဖြေ- ဒီအကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကိုယ်ခံအား၊ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာဌာနက WHO ညွှန်ကြားရေးမှူး Kate O'Brien က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့က အွန်လိုင်းကနေ ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲမှာ အခုလို ဖြေကြားခဲ့ပါတယ်။
WHO မှာ အခုမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကိုးကား ဖြေဆိုနိုင်တဲ့ အချက်အလက် မရှိသေးပါဘူးတဲ့။ ယေဘုယျအားဖြင့် အသက် ၁၆ နှစ်နဲ့ အောက် ကလေးတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးရမယ်လို့ အကြံပြုထားတာမျိုး မရှိသေးဘူးလို့လည်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေမှာ အခုအချိန်အထိ အသက် ၁၆ နှစ်အောက် ကလေးတွေကို မလုပ်သေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သုတေသန လုပ်ငန်းတွေထဲမှာတော့ အသက် ၁၂ နှစ်နဲ့ ၁၆ နှစ်ကြား ကလေးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှု ဘယ်လောက်ရှိသလဲဆိုတာကို ဆက်လက် လေ့လာနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အနာဂတ်မှာတော့ ဒီမေးခွန်းကို ဖြေပေးနိုင်မယ့် အချက်အလက်တွေ ရရှိလာမှာ ဖြစ်တယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေအနေနဲ့ ကလေးတွေရဲ့ မိသားစုတွေနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပြီးနောက် ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါအခံရှိသူတွေ ဒါမှမဟုတ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုကနေ ပြန်ကောင်းလာပြီး ပြန်ကူးစက်နိုင်တဲ့အန္တရာယ်ရှိတဲ့ ကလေးတွေကို ဆေးထိုးပေးဖို့ ရွေးချယ်နိုင်တယ်လို့လည်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း သူတို့အနေနဲ့ အသက် ၁၆ နှစ်အောက် ကလေးတွေကို ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အကြံမပြုဘူးလို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က အလေးထား ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

167. ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ထိရောက်မှုက ဘယ်လောက် ကြာကြာ ခံနိုင်ပါသလဲ။

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကိုယ်ခံအား၊ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာဌာနက WHO ရဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး ကိတ် အိုဘရိုင်ယန်က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့က အွန်လိုင်းကနေ ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ အခုလို ဖြေကြားပေးခဲ့ပါတယ်။
သူပြောတာက ကာကွယ်ဆေး လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေကို နွေဦးရာသီမှာ စတင်ခဲ့ပြီး အဲဒီကာကွယ်ဆေးတွေကို အသုံးပြုတဲ့ သက်တမ်းက သိပ်မရှိသေးပါဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးကြောင့် ကိုယ်ခံစွမ်းအား ကောင်းနေတာ ဘယ်လောက် ကြာရှည်ခံသလဲဆိုတာ လက်တွေ့ စမ်းသပ်ပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးတားတဲ့ သူတွေကို စောင့်ကြည့် လေ့လာပြီး သိရှိနိုင်မှာ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒါကြောင့် WHO က တိကျတဲ့အဖြေတော့ မသိရသေးဘူးလို့ ပြောရမှာပါ။ တာရှည်ခံတဲ့ ကိုယ်ခံစွမ်းအားရလိမ့်မယ်လို့ WHO က မျှော်လင့်နေကြောင်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ COVID-19 သဘာဝအတိုင်း ကူးစက်ခံထားရသူတွေကို WHO က စောင့်ကြည့်လေ့လာနေတယ် လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။ အဲဒီလို စောင့်ကြည့်လေ့လာတဲ့နည်းနဲ့ သဘာဝအတိုင်း ကူးစက်ခံရပြီး ထွက်လာတဲ့ ကိုယ်ခံစွမ်းအားဟာ ဘယ်လောက်ကြာကြာခံသလဲ ဆိုတာကို သိရှိနိုင်မှာ ဖြစ်ပြီး အဲဒီရလဒ် ကနေတစ်ဆင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးလို့ ကိုယ်ခံစွမ်းအား ရရှိနေတာဟာ ဘယ်လောက်ကြာမလဲဆိုတဲ့ အချက်ကိုလည်း ဆက်စပ်ပြီး သိလာ နိုင်မယ်လို့ ထင်ကြောင်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ ကိုယ်ခံစွမ်းအား ဘယ်လောက်ကြာကြာခံနိုင်သလဲဆိုတဲ့ အချက်ကို ပြောဖို့က အချိန်စောနေသေးတယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ဖြည့်စွက် ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

166. ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့အခါမှာ ပထမအကြိမ်ထိုးတဲ့ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဒုတိယအကြိမ်ထိုးတဲ့ ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစား မတူရင် ပြဿနာရှိနိုင်ပါသလား။

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကိုယ်ခံအား၊ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာဌာနက WHO ရဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး ကိတ် အိုဘရိုင်ယန်က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့က အွန်လိုင်းကနေ ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ အခုလို ဖြေကြားပေးခဲ့ပါတယ်။
တချို့နိုင်ငံတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးထက်ပိုပြီး အသုံးပြုနေပြီ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ မတူတဲ့ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစားတွေကို တွဲသုံးလို့ရနိုင်လား ဒါမှမဟုတ် ရောပြီး သုံးလို့ရနိုင်သလားဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အချက်အလက် data WHO မှာ မရှိဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပထမတစ်ကြိမ်မှာ Pfizer ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားတယ်ဆိုရင် ဒုတိယအကြိမ်မှာလည်း အမျိုးအစား တူတဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးသင့်တယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ တချို့နိုင်ငံတွေမှာ ပထမအကြိမ်နဲ့ ဒုတိယအကြိမ်မှာ ထိုးတဲ့ ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစား မတူညီတာ ထိုးနေတယ်ဆိုတာ WHO က သတိထား မိတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒီကိစ္စဟာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ သုတေသန နယ်ပယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး WHO အနေနဲ့ အကြံပြုချက်တွေ ပြုလုပ်ဖို့ ဒီသုတေသနအမျိုးအစားကို ဦးစားပေးလုပ်လိမ့်မယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

165. ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါကြောင့် အသေးစားနဲ့ အလတ်စား လုပ်ငန်းတွေကို သူတို့ရဲ့ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရေရှည်ထိန်း ထားဖို့နဲ့ အခန်းငှားရမ်းခ စတာတွေအတွက် ဂျပန်အစိုးရရဲ့ ထောက်ပံ့ရေး အစီအစဉ်တွေအကြောင်း ဆွေးနွေးထားတာကို ပြောပါမယ်။

အဖြေ- စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေအနေနဲ့ အစိုးရထောက်ပံ့ကြေး အတွက် လျှောက်လွှာတင်ချင်တာကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလကုန် နောက်ဆုံးထားပြီး အကြောင်းကြားမယ်ဆိုရင် ထောက်ပံ့ရေးအတွက် တောင်းဆိုတဲ့လျှောက်လွှာတွေကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက် နေ့အထိ လက်ခံပေးသွားမယ်လို့ စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာနက ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့က ပြောကြား ခဲ့ပါတယ်။ အစက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ လျှောက်လွှာတင်ဖို့ နောက်ဆုံး ရက်က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန် အစိုးရရဲ့ “စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ ရေရှည်တည်တံ့ရေး အတွက် ထောက်ပံ့ကြေးအစီအစဉ်” မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဝင်ငွေ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့တဲ့ အသေးစားနဲ့ အလတ်စား စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေကို ယန်း ၂ သန်းအထိ အများဆုံး ထောက်ပံ့ပေးဖို့ စီစဉ်ထားပါတယ်။ “လုပ်ငန်းအတွက် ငှားရမ်းခ ထောက်ပံ့ကြေး အစီအစဉ်” ကတော့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ ငှားရမ်းခတွေကို ပေး နိုင်အောင် ရန်ပုံငွေ ထားပေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဝန်ကြီးဌာနက ဒီထောက်ပံ့ရေးအစီအစဉ်တွေကို ထပ်တိုးလိုက်တာ မဟုတ်ပါဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ ဒုတိယအကြိမ် အရေးပေါ်ကြေညာချက် ထွက်လိုက်တာကြောင့် လိုအပ်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေ ပြင်ဆင်ဖို့ အခက်အခဲတွေ ရှိနိုင်တဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေအတွက် ထည့်သွင်း စဉ်းစားပြီး လျှောက်လွှာတင်တဲ့ကာလကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့အထိ တိုးဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေအနေနဲ့ သက်တမ်းတိုးထားတဲ့ ကာလအတွင်းမှာ လျှောက်လွှာ တင်ဖို့ စာရွက်စာတမ်း ကြန့်ကြာနေရတဲ့ အကြောင်းရင်း အကျဉ်းချုပ်ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထားပြီး အရင်ဆုံး အကြောင်းကြား ထားရပါမယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

164. ရောဂါကူးစက်ခံရပြီးနောက် ပြန်ကောင်းလာတဲ့သူတွေက ကာကွယ်ဆေး ထိုးသင့်ပါသလား။

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကိုယ်ခံအားဆိုင်ရာ WHO ရဲ့ မဟာဗျူဟာ အကြံပေးအဖွဲ့က လုပ်ငန်းအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ အလီဂျန်ဒရို ခရာဗီအိုတို (Alejandro Cravioto) က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့က အွန်လိုင်းကနေ ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ဖြေကြားခဲ့ပါတယ်။ သူပြောတာက PCR ဒါမှမဟုတ် antigen စမ်းသပ်မှုကနေ COVID ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိထားသူတွေကို ကာကွယ်ဆေး မထိုးသင့်ဘူးလို့ WHO က ထုတ်ထားတဲ့ အကြံပေးချက်တွေထဲမှာ ပါတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ လူတစ်ဦးဟာ တစ်ကြိမ် ရောဂါကူးစက်ခံထားရပြီးနောက် နောက်တစ်ကြိမ် မကူးစက်အောင် ခန္ဓာကိုယ်က သဘာဝအတိုင်း ကာကွယ်ဖို့ ဘယ်လောက်ကြာအောင် ထိန်းထားနိုင်မလဲဆိုတာ မသိဘူးလို့ မစ္စတာ ခရာဗီအိုတိုက မှတ်ချက်ပြုပြောခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက် နေ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ စာတမ်းတစ်စောင်မှာ ၈ လအထိ နောက်ထပ် မကူးစက်အောာင် ကာကွယ်ပေးနိုင်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပေမဲ့ တစ်ခါကူးစက်ဖူးသူတွေကို ကာကွယ်ဆေး မထိုးဘဲ ချန်လှပ်ထားဖို့ လုံလောက်တဲ့ အချက်အလက်တွေ မရှိဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။
တခြားတစ်ဖက်က ကြည့်မယ်ဆိုရင် တစ်ကြိမ် ကူးစက်ခံရတဲ့သူ တစ်ဦးက ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အချိန်အနည်းငယ် စောင့်ဆိုင်းသင့်ပြီး အန္တရာယ်ရှိတဲ့ တခြားသူတွေကို အရင်ဆုံး ကာကွယ်ဆေး ထိုးမယ်ဆိုတဲ့နည်းနဲ့ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အခြေအနေပေါ် မူတည်ပြီး ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့အတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချရမှာ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ဖြည့်စွက်ပြောခဲ့ပါတယ်။
ကိုယ်ခံအား၊ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာဌာနက WHO ရဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး ကိတ် အိုဘရိုင်ယန် (Kate O'Brien) က အဲဒီအွန်လိုင်းအစည်းအဝေးမှာပဲ အခုလို မှတ်ချက်ပြု ပြောခဲ့ပါတယ်။
သူပြောတာက ကမ္ဘာကြီးမှာ ကာကွယ်ဆေး စတင် ရရှိနေပြီဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတိုင်းက အမြင့်ဆုံး ဦးစားပေးထိုးရမယ့် အဖွဲ့အစည်းကို ဖြန့်ဝေဖို့ ကြိုးစားနေကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရောဂါကူးစက်ခံထားပြီးသူ တစ်ဦးဦးဟာ ၆ လအတွင်းမှာ ဒီရောဂါပဲ ပြန်ကူးစက်ခံရဖို့ဆိုတာ ဖြစ်နိုင်ခြေ အလွန်နည်းပါး ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ့် အစီအစဉ်ဟာ အဲဒီလို လူတွေကို ကာကွယ်ဆေး ထိုးဖို့ ချန်လှပ်ထားတာ ဒါမှမဟုတ် ရွှေ့ဆိုင်းထားတာမျိုး အကြံပြုထားခြင်း မရှိဘူးလို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

163. ကိုယ့်ရဲ့ လက်ရှိကျန်းမာရေး အခြေအနေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးသင့်ပါ သလား။

အဖြေ- ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ရဲ့ မဟာဗျူဟာ အကြံပေး အဖွဲ့ရဲ့ ကိုယ်ခံအားဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများအဖွဲ့က လုပ်ငန်းအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ အလီဂျန်ဒရို ခရာဗီအိုတို (Alejandro Cravioto) က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့က အွန်လိုင်းကနေ ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ အခုလို ပြောခဲ့ ပါတယ်။
မစ္စတာ ခရာဗီအိုတို က ကာကွယ်ဆေး ထိုးသင့်သလားဆိုတာ လက်ရှိ ကိုယ့်ရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေအရ ဖြစ်နေတဲ့ ရောဂါအမျိုးအစားပေါ် မူတည်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်တာမျိုး တုံ့ပြန်မှုရှိတဲ့ ဘယ်သူမဆို ဘယ်လို ကာကွယ်ဆေးပဲဖြစ်ဖြစ် မထိုးသင့်ဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။ အစားအစာ တစ်မျိုးမျိုး ဒါမှမဟုတ် ပစ္စည်း တစ်မျိုးမျိုးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဓာတ်မတည့်တာမျိုး ရှိဖူးတယ်ဆိုရင် အဲဒီ ကာကွယ်ဆေးကို အသုံးပြုလို့ အန္တရာယ် ရှိ မရှိဆိုတာ ကြည့်ဖို့ လိုတယ်လို့ မစ္စတာ ခရာဗီအိုတို က ပြောပါတယ်။ ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုကို ထိထိရောက်ရောက်နဲ့ ချက်ချင်း ကုသပေးနိုင်မယ့် နေရာမှာပဲ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အကြံပြု ထားကြောင်း သူက ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ကိုယ်ခံအား၊ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ဌာနက ဒေါက်တာ၊ WHO ရဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး ကိတ် အိုဘရိုင်ယန် (Kate O'Brien) ကလည်း အွန်လိုင်းကနေ ပြုလုပ်တဲ့ အဲဒီသတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ အခုလို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ရောဂါအခံရှိတဲ့သူတွေ၊ နှလုံးရောဂါရှိသူတွေ၊ အဆုတ်ရောဂါရှိသူတွေ၊ ဆီးချိုရောဂါရှိသူတွေ ဒါမှမဟုတ် အဝလွန်သူတွေဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုကနေ ဆိုးရွားတဲ့ ရလဒ်ထွက်လာနိုင်တဲ့ တကယ့်ကို အန္တရာယ်များသူတွေ ဖြစ်တယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောခဲ့ပါတယ်။ အမှန်တကယ်က အဲဒီလို ရောဂါအခံရှိသူတွေဟာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးချင်သူတွေ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေအတွက် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းဟာ စိုးရိမ်ရသလား မစိုးရိမ်ရဘူးလား ဆိုတဲ့ အချက်အလက် ကောက်ယူထားတာ မရှိသေးဘူးလို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီကာကွယ်ဆေးတွေဟာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင် ဒါမှမဟုတ် ဗိုက်ထဲက ကလေးကို အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ယုံကြည်ရတဲ့ အကြောင်းပြ ချက်တော့ မရှိသေးဘူးလို့ သူက အလေးထားပြောကြား ခဲ့ပါတယ်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေဟာ ကာကွယ်ဆေးထိုးရမယ့် အရေးကြီးတဲ့ အုပ်စုရဲ့ ထိပ်ဆုံးမှာ ပါ ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေး ပေးမယ့်သူနဲ့လည်း ကိုယ်ဝန်ဆောင်တွေအနေနဲ့ ဘယ်လိုမျိုး ကိုဗစ်ကူးနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိလဲ ဆိုတာကို စကားပြောကြည့်ပြီး တကယ်လို့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အနေအထားမှာ ဆိုရင် ကာကွယ်ဆေး ထိုးရမယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ HIV ကူးစက်ခံထားရတဲ့ သူတွေအနေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ လုပ်သင့်ကြောင်းနဲ့ ကိုဗစ်ရောဂါ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကူးစက်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိသူ ဘယ်သူပဲ ဖြစ်ဖြစ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးသင့်တယ်လို့လည်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

162. ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းက မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်တွေ မကူးစက်အောင် ကာကွယ်နိုင်သလား။

အဖြေ- ကမ္ဘာမှာ မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်တွေ အလျင်အမြန် ကူးစက်ပျံ့နှံ့နေတာကို တွေ့နေရပါတယ်။ ကိုယ်ခံအား၊ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာဌာနက ဒေါက်တာ၊ WHO ရဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး ကိတ် အိုဘရိုင်ယန် (Kate O'Brien) က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့က အွန်လိုင်းကနေ ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲမှာ အဲဒီလို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးတွေကို တီထွင်ထုတ်လုပ်ပြီး စမ်းသပ်တဲ့အခါမှာ အဲဒီ ကာကွယ်ဆေးတွေက ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးမျိုး ကူးစက်မှုကနေ ကာကွယ် ပေးနိုင်သလားဆိုတာကို အကဲဖြတ်ရပါတယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်တွေဆိုတာက အချိန်တိုင်း ပြောင်းလဲနေတာက သူတို့ရဲ့ သဘာဝ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်က ဗီဇတစ်မျိုးမျိုးပြောင်းသွားရင် ပြောင်းလဲမှုက ရောဂါကို ပိုပြီးထိခိုက်မှုရှိမှာလား၊ ကုသမှုမှာရော ဘယ်လောက် သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်မလဲ၊ အခုလက်ရှိ မေးခွန်းအရဆိုရင် ဒီဗိုင်းရပ်စ်က ဒီကာကွယ်ဆေး အပေါ် မှာ ဘယ်လို သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်မလဲဆိုတာ သိထားရပါမယ်။
မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ ထွက်ပေါ်လာနေတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် မျိုးဗီဇကွဲ ၂ မျိုးနဲ့ ပတ်သက်လို့ သတင်းတွေ ထွက်နေတာ ကြားနေရပြီး ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုအပေါ် စိုးရိမ်နေရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ လက်ရှိကာကွယ်ဆေးတွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးအားလုံးကို ထိရောက်မှု ရှိသလားဆိုတဲ့အပေါ် အကဲဖြတ်ဖို့တော့ ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ သူတို့အနေနဲ့ ယုံကြည့်မှုအပြည့်နဲ့ ပြောနိုင်တာကတော့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာတွေကို တတ်နိုင်သမျှ အမြန်ဆုံး လုပ်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ ဒီလို မျိုးဗီဇကွဲ ဗိုင်းရပ်စ်တွေမှာ တွေ့ရတဲ့ အပြောင်းအလဲတွေ အားလုံးက ကာကွယ်ဆေး တွေရဲ့ ထိရောက်မှုကိုတော့ ပြောင်းလဲသွားနိုင်ခြေ မရှိပါဘူး လို့လည်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

161. ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ ကာကွယ်ဆေး စတင်ထိုးနေ ပြီဖြစ်တာကြောင့် လက်ရှိအခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံတကာက ဘယ်လို သုံးသပ်ထားပါသလဲ။

အဖြေ- ကိုယ်ခံအား၊ ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ဌာနက ဒေါက်တာ၊ WHO ရဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး Kate O'Brien ဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့က အွန်လိုင်းကနေ ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲမှာ အခုလို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ “နေ့စဉ် အခြေအနေတွေက ပြောင်းလဲနေပါတယ်။ အခုလက်ရှိအခြေအနေကတော့ ကာကွယ်ဆေး အမျိုးမျိုး ထွက်နေပြီဖြစ်ပြီး ဒီကာကွယ်ဆေးတွေက ထိရောက်မှု ရှိတယ်ဆိုတာကို လက်တွေ့ပြသနေတယ်လို့” သူက ပြောပါတယ်။
အဲဒီကာကွယ်ဆေးတွေထဲက တချို့ဟာ နိုင်ငံအသီးသီးမှာ အာဏာပိုင် တွေရဲ့ ခွင့်ပြုချက် ရထားပြီး ဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကာကွယ်ဆေးတွေဟာ အခုဆိုရင် ဝင်ငွေမြင့်မားတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ ထိုးနှံနေပြီဖြစ်ပြီး မကြာခင်မှာ ဝင်ငွေနည်းတဲ့ ဒါမှမဟုတ် အလယ်အလတ်ဝင်ငွေရှိတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ ထိုးတော့မှာကို တွေ့ရတော့ မယ်လို့ မျှော်လင့်ကြောင်းလည်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးအချက်အလက်တွေကို အမြင့်ဆုံး စံသတ်မှတ်ချက်တွေနဲ့ သုံးသပ်ပြီးသားဖြစ်တဲ့ ကြီးကြပ်ရေး အာဏာပိုင်အဖွဲ့တွေက အကဲဖြတ် ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေး အနည်းဆုံး ၃ မျိုး ရှိတယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ အဲဒီအဖွဲ့တွေဟာ ဘေးကင်းစိတ်ချရမှု၊ ထိရောက်မှုနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်မှုအရည်အသွေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အချက်အလက် တွေကို ကြည့်ပြီး အကဲဖြတ်တာလို့ သူက ပြောပါတယ်။ AstraZeneca ၊ Moderna နဲ့ Pfizer က တီထွင်ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေး ၃ မျိုးဟာ အရည်အချင်းရှိတဲ့ အာဏာပိုင်အဖွဲ့ အနည်းဆုံးတစ်ဖွဲ့က ခွင့်ပြုထားပြီးဖြစ်တယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးတွေရဲ့ ထိရောက်မှု ရလဒ်ကို လူအများသိရှိအောင် အသိပေး ထုတ်ပြန်ထားပြီး ကာကွယ်ဆေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေရဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ဆက်ပြီး စစ်ဆေးနေဆဲ ဖြစ်တယ်လို့လည်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
တရုတ်နိုင်ငံက ထုတ်တဲ့ Sinopharm နဲ့ Sinovac ကာကွယ်ဆေး တွေလည်း ရှိပြီး Gamaleya အဖွဲ့အစည်း က တီထွင်ထုတ်လုပ်တဲ့ ရုရှားကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးလည်း ရှိတယ်လို့ မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောခဲ့ပါတယ်။
ကာကွယ်ဆေးတွေကို လူသားတွေမှာ လက်တွေ့စမ်းသပ်ကုသမှုတွေ အများကြီးရှိပြီး လာမယ့် သီတင်းပတ်တွေနဲ့ လတွေမှာ အပြောင်းအလဲ ကြီးကြီးမားမား ဆက်ပြီး မြင်တွေ့ရမှာက အရေးအကြီးဆုံးအရာလို့ သူထင်ကြောင်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
ကြီးကြပ်ရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့တွေက လူအများစုမှာ အသုံးပြုဖို့အတွက် ဒီကာကွယ်ဆေးတွေကို ခွင့်ပြုပေးဖို့ အချက်အလက်တွေ လုံလောက်မှု ရှိ မရှိ ဆိုတာကို စိစစ် အတည်ပြုသွားလိမ့်လို့လည်း မီးစ် အိုဘရိုင်ယန်က ပြောပါတယ်။
ဒီအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

160. အရေးပေါ် အခြေအနေကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့အထိ ထားမယ်လို့ ဂျပန်အစိုးရက ပြောနေပါတယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်း ဘာတွေ ဖြစ်ပျက် လာနိုင်ပါသလဲ။

အဖြေ- ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ အစိုးရရဲ့ အကြံပေးအဖွဲ့အကြီးအကဲ မစ္စတာ အိုးမိ ရှီဂဲရု (Omi Shigeru) က အဲဒီကိစ္စကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့က အထက် လွှတ်တော်အစိုးရ အဖွဲ့ကော်မတီ အစည်းအဝေးမှာ ဆွေးနွေးခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာကို ရည်ညွှန်းပြီး အခုလို ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့အထိအတွင်း ကူးစက်မှုအရေအတွက်ဟာ မျှော်လင့်ထားသလို လျော့ကျသွားမယ်ဆိုရင် အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာပြီး ဆောင်ရွက်နေတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို တဖြည်းဖြည်း လျှော့ချသွားမယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကူးစက်မှုတွေဟာ ဒီအတိုင်းပဲ ဆက်ရှိနေဦးမယ် ဒါမှမဟုတ် တိုးလာမယ် ဒါမှမဟုတ် အတန်အသင့်ပဲ လျော့တယ်ဆိုရင်တော့ လက်ရှိ အရေးပေါ်အခြေအနေ ဆောင်ရွက်မှုတွေက မလုံလောက်သေးဘူးဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်ပြီး ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို ပိုမို ကြိုးစားလုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့လည်း မစ္စတာ အိုးမိ ရှီဂဲရု က ပြောပါတယ်။
ကျွမ်းကျင်သူတွေအနေနဲ့ လက်ရှိဆောင်ရွက်ချက်တွေ ဘယ်လောက် ထိရောက်မှု ရှိသလဲဆိုတာကို အကဲဖြတ်ဖို့ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှု အခြေအနေကို စောင့်ကြည့်ရ လိမ့်မယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။ အဲဒီလိုအကဲဖြတ်ချက်တွေကို စောင့်ကြည့်ခြင်းဟာ ဘယ်လောက်အထိ တိကျခိုင်မာတဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို လုပ်သင့်သလဲဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ဖို့အတွက် အသုံးဝင်နိုင်တယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေကို ယာယီရပ်ဆိုင်းထားဖို့ တောင်းဆိုတာကလည်း ရွေးချယ်စရာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ မစ္စတာ အိုးမိ ရှီဂဲရုက ပြောပါတယ်။ အရေးပေါ် အခြေအနေနောက်ပိုင်းမှာ ရောဂါကူးစက် ပြန့်ပွားမှုအခြေအနေ ဘယ်လို ဖြစ်မလဲဆိုတာကို သုံးသပ်ရင်း အစိုးရရဲ့ အကြံပေးအဖွဲ့က လက်ရှိ အရေးပေါ် အခြေအနေ ဆောင်ရွက်ချက်တွေ ဟာ မျှော်လင့်ထားတဲ့အတိုင်း ရလဒ်ကောင်းထွက်မလား ဆိုတာကို ပုံဖော်စဉ်းစားကြည့်ပြီး အဲဒီရလဒ်အပေါ်မှာ မူတည်ပြီးတော့ ဒီထက်ပိုတဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေ လိုအပ်မယ်ဆိုရင် နောက်ထပ် ဆွေးနွေးရင်း လုပ်ဆောင်သွားရမယ်လို့ မစ္စတာ အိုးမိ ရှီဂဲရုက အရိပ်အမြွက် ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

159. အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားတဲ့ အတောအတွင်း ပုံမှန် ကာကွယ်ဆေးထိုးတာ၊ ကျန်းမာရေး ဆေးစစ်တာတွေကို ဘယ်လို လုပ်ရင် ကောင်းပါသလဲ။

အဖြေ- ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက လူတွေဟာ ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေ သွားတာကို အလွန်အမင်း ရှောင်ကြဉ်ရင်လည်း ကျန်းမာရေးအန္တရာယ် တိုးလာနိုင်တယ်လို့ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အင်တာနက် ဝက်ဘ်ဆိုက်နဲ့ တခြားနေရာတွေမှာ သတိပေးထားပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မွေးကင်းစကလေးတွေနဲ့ ကလေးငယ်တွေကို ဥပဒေအရ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အသက်အရွယ်မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ ပျက်ကွက် သွားရင် ကလေးတွေမှာ ပြင်းထန်တဲ့ ကူးစက်ရောဂါ အန္တရာယ်ကို မြင့်မားစေနိုင်ပါတယ်။ ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုး တာဟာ ကလေးတွေရဲ့ ကြီးထွားမှုအတွက် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေ ဆီက အကြံဉာဏ်တွေ ရရှိဖို့ အခွင့်အလမ်းတွေ ဖြစ်တာကြောင့် မိဘတွေအနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ ကလေးတွေကို ပုံမှန် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုတွေ ပြုလုပ်ကြဖို့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက တိုက်တွန်း နေပါတယ်။ ကင်ဆာရောဂါဟာ စဖြစ်ချိန်မှာ လက္ခဏာ မပေါ်တဲ့ အတွက် စောစောသိပြီး ကုသနိုင်ဖို့ ကင်ဆာရောဂါ ရှိ မရှိ စစ်ဆေးခြင်းကို ပုံမှန်လုပ်သင့်ကြောင်းလည်း အဲဒီဝန်ကြီးဌာနက အကြံပြုထားပါတယ်။ ဆေးရုံဆေးခန်းတွေနဲ့ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးတဲ့ နေရာတွေမှာ ရောဂါကူးစက်မှု မရှိအောင် ပိုးသတ်ထားပြီး လေဝင်/လေထွက် ကောင်းအောင်လည်း အပြည့်အဝ ဆောင်ရွက်ထား တယ်လို့ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနေပေမယ့်လည်း မိသားစုဆရာဝန်တွေ၊ ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေး ဆေးကုသမှုခံယူပြီး မိမိ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ ဒီဝန်ဆောင်မှုကို အသုံးမပြုဘဲ နေတာမျိုး မလုပ်ဖို့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အကြံပြုထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဇန်နဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

158. ပထမဆုံးအကြိမ် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာတုန်း ကလို အပြင်ထွက်တဲ့သူ အရေအတွက် လျော့ကျမသွားဘူးလို့ သတင်းတွေမှာ တွေ့ရပါတယ်။ ဘာကြောင့်ပါလဲ။

အဖြေ- ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့ဟာ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် ပထမဆုံး တနင်္ဂနွေနေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ ဆိုင်တွေ အများကြီးရှိတဲ့ တိုကျိုမြို့ထဲက ရပ်ကွက်တွေကို လာတဲ့ လူအရေအတွက်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ လနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် ကျသွားခဲ့တယ်လို့ အချက်အလက်တွေမှာ ပြနေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်က အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့တဲ့ အချိန်က အပြင်ထွက်တဲ့ လူအရေအတွက်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင်တော့ သိသိသာသာ ပိုများပါတယ်။ နိုင်ငံတကာ ကျန်းမာရေးနဲ့ လူမှုဖူလုံရေး တက္ကသိုလ်က တစ်ကိုယ်ရေ သန့်ရှင်းရေးဆိုင်ရာ ပါမောက္ခ ဝါဒါ့ ခိုးဂျိ (Wada Koji) က ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့ လူအချင်းချင်း တွေ့ဆုံပြီး ပြောဆို ဆက်ဆံရတဲ့ အခြေအနေတွေကို လျှော့ချရမယ်လို့ ပြောပါတယ်။ လက်ရှိ အရေးပေါ်အခြေအနေက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ည ၈ နာရီ နောက်ပိုင်း အပြင်မထွက်ရ ဆိုတဲ့ တောင်းဆိုချက်ကို ပြည်သူတွေက ည ၈ နာရီ နောက်ပိုင်းပဲ မထွက်ရဘူးလို့ အဓိပ္ပာယ် ကောက်ယူနေပုံ ရပါတယ်။ တကယ်လို့ လူတွေရဲ့ အပြင်ထွက်သွားလာမှုတွေ ဒါမှမဟုတ် အပြင်မှာ တွေ့ဆုံပြီး ပြောဆိုဆက်ဆံမှုတွေ မလျော့ဘူးဆိုရင် အရေးပေါ်အခြေအနေက ကြာရှည်သွားနိုင်ခြေ ရှိတယ်လို့ ပါမောက္ခ ဝါဒါက မှတ်ချက်ပြု ပြောပါတယ်။
ဒါ့အပြင် လူတွေအချင်းချင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုတွေကို ဘယ်လောက် အထိ လျှော့ချသင့်တယ်ဆိုတဲ့ ရှင်းလင်းတဲ့ ဦးတည်ချက်တွေ ချမှတ်ဖို့ အရေးကြီးတယ်လို့ ပါမောက္ခ ဝါဒါက ပြောပါတယ်။ ဗဟိုအစိုးရနဲ့ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေအနေနဲ့ သီတင်း ၂ ပတ်ကနေ ၃ ပတ် လောက်အထိ အခြေအနေ စောင့်ကြည့်သင့်ပြီး အကဲဖြတ်သင့် တယ်လို့ ပါမောက္ခ ဝါဒါက ပြောပါတယ်။ တကယ်လို့ ကူးစက်မှုတွေကို မထိန်းချုပ်နိုင်ဘူးဆိုရင် လူတွေ အချင်းချင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုကို လျှော့ချဖို့ လိုအပ်တယ်ဆိုတာကို ပြည်သူတွေ လက်ခံယုံကြည် လာအောင် ရှင်းပြပေးသင့်ပါတယ်။ လူတော်တော်များများက ကူးစက်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို လုပ်နေပြီလို့ သူယုံကြည်နေကြောင်း ပါမောက္ခ ဝါဒါက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူတစ်ဦးချင်းစီက ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်က ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကာလမှာ မိမိတို့ ဘယ်လို နေထိုင်ခဲ့သလဲဆိုတာကို စဉ်းစားပြီး အခုလည်းအဲဒီလို ဆောင်ရွက်မှသာလျှင် အခုတစ်ကြိမ် ထုတ်ပြန် ထားတဲ့ အရေးပေါ် အခြေအနေက ထိထိရောက်ရောက် အကျိုးရှိမှာ ဖြစ်တယ်လို့ ပါမောက္ခ ဝါဒါက ပြောပါတယ်။

157. ဂျပန်မှာ COVID-19 ကူးစက်မှု အသစ်အရေအတွက် လတ်တလောမှာ တစ်ဟုန်ထိုးများပြားလာတာရဲ့ နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်းက ဘာပါလဲ။

အဖြေ- တိုးဟိုးကု တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ အိုးရှိတာနိ ဟီတိုးရှိ (Oshitani Hitoshi) က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့က ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ရောဂါကူးစက်သူအသစ် အရေအတွက် ထပ်ပြီးတော့ မြင့်တက်လာတာဟာ သဘာဝ မကျကြောင်းနဲ့ ကျွမ်းကျင်သူတွေအနေနဲ့ ဒီလို ကူးစက်မှုအရှိန်အဟုန်နဲ့ များလာတာ ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတာကို အသေးစိတ် အချက်အလက်တွေ ရှာဖွေဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ သူက ဂျပန်အစိုးရရဲ့ အကြံပေး ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များအဖွဲ့က အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။
တိုကျိုမှာ ကူးစက်သူ အရေအတွက် ၂၀၀၀ ကျော်အထိ ရှိတဲ့ နေ့တွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့က တိုကျိုမှာ ရောဂါကူးစက်မှု အသစ်အရေအတွက် ရုတ်တရက် မြင်တက်လာတာဟာ ကူးစက် ရောဂါပြန့်ပွားခြင်းနဲ့ ကာကွယ်ခြင်းဆိုင်ရာ ပညာရပ် ရှုထောင့်က ကြည့်ရင် ပုံမှန်အခြေအနေ မဟုတ်ဘူးလို့ ပါမောက္ခ အိုးရှိတာနီက ပြောပါတယ်။ တိုကျိုမှာ တစ်နေ့တာ ကူးစက်မှုအရေအတွက်ဟာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းမှာ ၁၀၀၀ အောက် လျော့နည်းခဲ့ပြီး ၁၀ ရက် လောက်အတွင်းမှာ ရုတ်တရက် ၂၀၀၀ ကျော် ထိုးတက်လာခဲ့ တာဟာ သဘာဝ မကျဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။
အသက် ၁၈ နှစ်နဲ့ ၃၉ နှစ်အတွင်း လူငယ်တွေပါဝင်တဲ့ ကူးစက်မှု အသစ်တွေဟာ တိုကျိုမှာတင်မက အိုစာကာမှာလည်း ဖြစ်ပွားနေ ပါတယ်။ ဒီလိုကူးစက်မှုများပြားလာခြင်းရဲ့ တစ်စိတ် တစ်ပိုင်းက လူတော်တော်များများဟာ နှစ်သစ်ကူး အားလပ်ရက်အတွင်း အပြင်ထွက် သွားလာတာတွေ လုပ်ခဲ့တာကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ ပါမောက္ခ အိုးရှိတာနီက ပြောပါတယ်။ နှစ်သစ်ကူးအားလပ်ရက်အတွင်းမှာ စစ်ဆေးထားတဲ့ ရလဒ်တွေကို ရုံးတွေ ပြန်ဖွင့်တဲ့အခါ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထုတ်ခဲ့တာကြောင့်လည်း အခုလို ရုတ်တရက် များလာတာဖြစ်နိုင်တယ်လို့ သူက ဖြည့်စွက်ပြောကြား ခဲ့ပါတယ်။ ပါမောက္ခ အိုးရှိတာနီက နောက်ထပ် အကြောင်းပြချက်တစ်ခုကို အရိပ်အမြွက် ပြောခဲ့ပါသေးတယ်။ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုလုပ်ဖို့ ဝန်လေးနေခဲ့ကြတဲ့ လူငယ်တွေဟာ နှစ်ကုန်ပိုင်းတုန်းက လွှတ်တော် အမတ်တစ်ဦး သေဆုံးတဲ့သတင်းနဲ့ အိမ်မှာ သီးခြားခွဲနေထိုင်ခဲ့ကြတဲ့ လူတော်တော်တော်များများ သေဆုံးတဲ့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်လာပြီး နောက်မှာတော့ စစ်ဆေးမှုတွေ လုပ်ခဲ့တဲ့အတွက် ကူးစက်မှုအသစ် အရေအတွက် တိုးလာတာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ပါမောက္ခ အိုးရှိတာနီက ပြောပါတယ်။
ကျွမ်းကျင်သူတွေအနေနဲ့ ကူးစက်မှု တစ်ဟုန်ထိုး မြင့်တက်လာတဲ့ နောက်ခံအကြောင်းရင်းကို လေ့လာဖို့နဲ့ အဲဒီနောက်ကွယ်က အကြောင်း အရာတွေကို လေ့လာဆန်းစစ်ဖို့ လိုကြောင်း ပါမောက္ခ အိုးရှိတာနီက သုံးသပ်ခဲ့ပါတယ်။

156. စားသောက်ဆိုင်တွေနဲ့ ဘားဆိုင်တွေရဲ့ ဆိုင်ဖွင့်ချိန်တွေ လျှော့ချဖို့ အလေးပေးတောင်းဆိုထားတဲ့ အခု အရေးပေါ်အခြေအနေ ထုတ်ပြန်ချက်ဟာ ဘယ်လောက်ထိရောက်မှု ရှိပါသလဲ။

အဖြေ- အငြင်းပွားစရာ ဖြစ်နေတဲ့ အချက်တွေထဲက တစ်ချက် ကတော့ ညဘက်ဖွင့်တဲ့ စားသောက်ဆိုင်တွေအတွက် သက်ဆိုင်ရာ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ တောင်းဆိုချက် တွေဟာ ဘယ်လောက်အထိ ထိရောက်မှု ရှိသလဲ ဆိုတာပဲဖြစ်ပါတယ်။
အစိုးရကတော့ သူတို့တောင်းဆိုထားတာတွေကို လိုက်နာဖို့ ပျက်ကွက်တဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေရဲ့ အမည်တွေကို လူသိရှင်ကြား ထုတ်ပြန်မှာ ဖြစ်ပြီး တောင်းဆိုချက်တွေအတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေကိုတော့ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုတွေ တိုးပေးဖို့ စီစဉ်နေ ပါတယ်။
အထူးဆောင်ရွက်ချက် ဥပဒေမှာ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဖို့ စီစဉ်ထားတာ တွေကတော့ အစိုးရရဲ့ တောင်းဆိုမှုတွေကို လိုက်နာတဲ့ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေကို ငွေကြေး ထောက်ပံ့မှုတွေပေးပြီး တောင်းဆိုမှုကို လိုက်နာဖို့ ငြင်းဆန်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေကို ဒဏ်ကြေးချမှတ်ဖို့တွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ပြန်လည် ပြင်ဆင်ထားတဲ့ အထူးဥပဒေကို အခုလနှောင်းပိုင်းမှာ ကျင်းပမယ့် လွှတ်တော် အစည်းအဝေးမှာ အမြန်ဆုံး အတည်ပြုနိုင်ဖို့ တာဝန်ရှိ သူတွေက မျှော်လင့်နေပါတယ်။
အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ သတင်းအချက် အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

155. ဂျပန်အစိုးရရဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင် ပညာရှင်များအဖွဲ့ရဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့က ရေးဆွဲပြင်ဆင်ခဲ့တဲ့ အရေးပေါ် အဆိုပြုချက်တွေထဲမှာ ဘားဆိုင်တွေနဲ့ စားသောက်ဆိုင် တွေမှာ ရောဂါကူးစက်မှုအန္တရာယ်တွေ လျော့ပါးစေဖို့ လိုအပ်ကြောင်း ကို အလေးထား ဖော်ပြထားပါတယ်။

အဖြေ- ဒီအဆိုပြုချက်တွေကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလက Stanford University က သိပ္ပံပညာရှင်တွေနဲ့ သိပ္ပံဆိုင်ရာ ဂျာနယ် Nature က တခြား သိပ္ပံပညာရှင်တွေအဖွဲ့က ထုတ်ဝေထားတဲ့ အစီရင်ခံစာပေါ်မှာ အခြေခံပြီးတော့ ဂျပန်အစိုးရ ပညာရှင်များအဖွဲ့က ရေးဆွဲထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
သင်္ချာနည်းပညာကို အသုံးပြုပြီး အဲဒီအဖွဲ့ဟာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မတ်လကနေ မေလအထိ အမေရိကန်က မြို့ကြီးတွေမှာ လူပေါင်း ၉၈ သန်းလောက်ကို တယ်လီဖုန်းနဲ့ ကောက်ယူထားတဲ့ အချက်အလက် တွေကို အခြေခံပြီး အကဲဖြတ်ရေးဆွဲခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အချက်လက်တွေ စုဆောင်းတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများတဲ့ နေရာတွေကို စစ်ဆေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုင်တွေကို ခေတ္တ ပိတ်ခဲ့ရပြီးတဲ့နောက် ပြန်ဖွင့်ခွင့် ရတဲ့အချိန်မှာ ဘယ်စတိုးဆိုင်တွေက ကူးစက်မှုအန္တရာယ် ပိုများသလဲ ဆိုတာကို အဲဒီအဖွဲ့က စစ်ဆေးခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီအခါမှာ အချိန်ပြည့် ဖွင့်တဲ့ စားသောက်ဆိုင်တွေမှာ ကူးစက်မှု အန္တရာယ်အများဆုံး ဖြစ်နေတာကို အဲဒီအဖွဲ့က တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ ကူးစက်မှုများတာမှာ ဒုတိယလိုက်တဲ့နေရာကတော့ Gym အားကစားခန်းမတွေ၊ ကော်ဖီဆိုင်တွေနဲ့ ဟိုတယ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ တခြားနေရာတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် စားသောက်ဆိုင်တွေက ဧည့်သည်များပြီး ဧည့်သည်တွေက အချိန်အကြာကြီး ထိုင်တာကြောင့် ကူးစက်မှု အန္တရာယ် ပိုများတယ်လို့ အဲဒီအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။
အဲဒီအစီရင်ခံစာထဲမှာ စားသောက်ဆိုင်တွေ ပြန်ဖွင့်တဲ့အခါမှာ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ဖို့ စားသောက်ဆိုင် အတွင်းမှာ အခြေအနေ ဘယ်လို တိုးတက်လာအောင် လုပ်နိုင်မလဲ ဆိုတာကိုလည်း သုတေသီတွေက အကြံပြုခဲ့ပါတယ်။
စားသောက်ဆိုင်တွေနဲ့ တခြားစတိုးဆိုင်တွေမှာ ဧည့်သည် အရေအတွက်ကို တစ်ချိန်တစ်ခုမှာ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကန့်သတ် လိုက်မယ်ဆိုရင် ရောဂါကူးစက်မှု အရေအတွက်ကို ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျှော့ချနိုင်မယ်လို့ အဲဒီအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။
စတိုးဆိုင်တွေထဲမှာ လူတွေရဲ့ လှုပ်ရှားသွားလာမှုပုံစံကို ကန့်သတ်တာထက် ဆိုင်ထဲဝင်တဲ့ လူအရေအတွက်ကို ကန့်သတ်တာက ပိုပြီး ထိရောက်မှုရှိတယ်လို့ အဲဒီအဖွဲ့က အကြံပြု ထားပါတယ်။
အဲဒီအစီရင်ခံစာအပြင် ဂျပန်မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ကူးစက်မှုတွေရဲ့ တခြားသုတေသနပြု လေ့လာထားတာတွေအပေါ် အခြေခံပြီး အစိုးရရဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေက အခုလို ပြောထားပါတယ်။ အစိုးရအနေနဲ့ ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို အဓိက အာရုံစိုက်လုပ်ဆောင်သင့်တဲ့ နေရာတွေက ဘားဆိုင်တွေနဲ့ စားသောက်ဆိုင်တွေ ဖြစ်တယ်လို့ သုံးသပ်ထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီဆောင်ရွက်ချက်တွေလုပ်ရုံနဲ့ တခြားနေရာတွေမှာ ရောဂါမကူးစက်နိုင်ဘူးလို့ဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ လူတွေ စုဝေးပြီး ညစာစားကြတဲ့ ဘယ်နေရာမှာပဲဖြစ်ဖြစ် ရောဂါကူးစက်မှုအန္တရာယ်က မြင့်မားစေတယ်လို့ စဉ်းစားကြပါတယ်။ စားသောက်နေချိန်မှာ လူတွေက နှာခေါင်းစည်းတွေကို ချွတ်ပြီး စကားပြောလေ့ရှိကြပါတယ်။ အရက်သောက်တဲ့အချိန်မှာဆိုရင် စကားပြောတဲ့အသံ ပိုကျယ်လာတတ်ပြီး ဗိုင်းရပ်စ် ကြိုတင် ကာကွယ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကိုလည်း လိုက်နာဖို့ ဂရုမစိုက်တော့ တာမျိုးလည်း ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် COVID-19 ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု အန္တရာယ်ကို လျှော့ချဖို့ အရေးပါဆုံး နေရာတွေက ဘားဆိုင်တွေ၊ စားသောက်ဆိုင်တွေနဲ့ လူတွေ ညစာစားတဲ့ နေရာတွေလို့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေက ဆိုပါတယ်။

154. အရေးပေါ်အခြေအနေကြောင့် ကျောင်းတွေနဲ့ ကျောင်းက စာမေးပွဲတွေ အပေါ် ဘယ်လို သက်ရောက်မှု ရှိပါသလဲ။

အဖြေ- ဂျပန်ပညာရေးဝန်ကြီး ဟာဂီအူဒါ ခိုးအိချိ (Hagiuda Koichi) က လုပ်ဆောင်သွားမယ့်ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို ရှင်းပြဖို့ အတွက် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့က သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲ တစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။
ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနအနေနဲ့ မူလတန်းကျောင်း၊ အလယ်တန်း ကျောင်းနဲ့ အထက်တန်းကျောင်းတွေအားလုံးကို ပိတ်ခိုင်းဖို့အတွက် လတ်တလောမှာ စဉ်းစားမနေဘူးလို့ သူက ဆိုပါတယ်။ ကျောင်းတက်တဲ့ ကလေးတွေထဲမှာ ရောဂါပြင်းထန်တဲ့သူနဲ့ ရောဂါကူးစက်မှုနှုန်း အခုအချိန်အထိ နည်းနည်းပဲ ရှိသေးတာ ဖြစ်ပြီး ဒါဟာ ကျောင်းတွေကနေ ပြင်ပကို ရောဂါပိုး ကူးစက်ပြန့်ပွားနိုင်တဲ့ အခြေအနေမရှိဘူးလို့ မစ္စတာ ဟာဂီအူဒါ ခိုးအိချိက ပြောပါတယ်။
ကလေးတွေရဲ့ သင်ကြားရေးနဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအပေါ် ထိခိုက်မယ့် ရှုထောင့်ကနေ ကြည့်မယ်ဆိုရင် ကျောင်းတွေကို မပိတ်သင့်ဘူးလို့ သူက ဆိုပါတယ်။ တက္ကသိုလ် ကျောင်းတွေကိုတော့ ကျောင်းမှာ ကိုယ်တိုင်သွား တက်တာရော အွန်လိုင်း အတန်းတွေ တက်တာရော လုပ်နိုင်အောင် တွဲ ဖွင့်ပေးဖို့ သူက တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကျောင်းတွင်း လှုပ်ရှားမှုလုပ်တဲ့ ကျောင်းသား အဖွဲ့အစည်း အတွင်းမှာ ရောဂါကူးစက် ပြန့်ပွားမှုတွေ မရှိအောင် တားဆီးတဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေ တိုးမြှင့် လုပ်ဆောင်ဖို့ သူက တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။
အခြေခံပညာအဆင့် ကျောင်းတွေနဲ့ အထူးသဖြင့် အထက်တန်းကျောင်း တွေမှာတော့ ရောဂါကူးစက်မှုအန္တရာယ်များတဲ့ အတွက် ကျောင်းသား အသင်းအဖွဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို ယာယီ ကန့်သတ်ထားထားဖို့ကိုလည်း သူက တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
ရောဂါ ကူးစက်မှု ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို သေသေချာချာ လုပ်ဆောင်ပြီး အဆင့်မြင့် တက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့် စာမေးပွဲ တွေကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့ကနေ စတင်လိုက်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဂျပန်တစ်ဝန်းက ကျောင်းသူ ကျောင်းသားပေါင်း ၅၃၀,၀၀၀ ကျော် စာမေးပွဲ ဖြေဆိုကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ မူလတန်း၊ အလယ်တန်းနဲ့ အထက်တန်းကျောင်းတွေ အတွက် ဝင်ခွင့်စာမေးပွဲ တွေကို စီစဉ်ထားတဲ့အတိုင်း ဆက်လုပ်သွားဖို့ ဒေသန္တရပညာရေး ဘုတ်အဖွဲ့တွေကို ပညာရေး ဝန်ကြီး ဟာဂီအူဒါ ခိုးအိချိ က တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေဖြစ်ပါတယ်။

153. ပထမအကြိမ် အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာခဲ့တုန်းက ဘယ်လို အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိခဲ့ပါသလဲ။

အဖြေ- ဂျပန်အစိုးရဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ဖို့ အတွက် ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ အထူးဥပဒေတစ်ရပ်ပေါ် အခြေခံပြီး တိုကျို၊ ခါနာဂါဝါ၊ စိုက်တမာ့၊ ချိဘ၊ အိုစာကာ၊ ဟယောဂိုးနဲ့ ဖူကုအိုက ခရိုင်တွေမှာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့က ပထမအကြိမ် အရေးပေါ် အခြေအနေကြညာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့မှာတော့ အရေးပေါ် အခြေအနေကို တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာအထိ တိုးချဲ့ကြေညာခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီကာလအတွင်းမှာ အစိုးရရဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များအဖွဲ့ရဲ့ အကြံပေးချက်အတိုင်း တစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး အနီးကပ် ထိတွေ့ ဆက်ဆံမှုကို အနည်းဆုံး ၇၀ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဖြစ်နိုင်ရင် ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျှော့ချဖို့ အစိုးရက ပြည်သူတွေကို တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။
အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာထားတဲ့ ဧရိယာတွေက ခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေဟာ ပြည်သူတွေအနေနဲ့ မလိုအပ်ဘဲ အပြင်ထွက်တာမျိုးကို ရှောင်ကြဉ်ကြဖို့နဲ့ ရောဂါကူးစက် ပြန့်ပွားမှု တွေကို ကြိုတင်ကာကွယ်ဖို့အတွက် အစိုးရနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေဟာ လူအများအပြား စုဝေးတဲ့ အဆောက်အအုံတွေ အသုံးပြုမှုကို ကန့်သတ်ဖို့လည်း တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ဖြစ်နေတဲ့ ဧရိယာတွေမှာ ပြည်သူတွေဟာ ဖြစ်နိုင်ရင် အိမ်ကနေပဲ အလုပ်လုပ်ဖို့နဲ့ ကုန်စုံဆိုင်မှာ ဈေးဝယ်တာ ဒါမှမဟုတ် ဆရာဝန်တွေဆီ ရောဂါကုသဖို့ သွားတာ မျိုးကလွဲရင် အိမ်အပြင်ထွက်တာတွေကို ရှောင်ကြဉ်ကြဖို့ ပြင်းပြင်း ထန်းထန် တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။
အရေးပေါ် ကြေညာချက်ထုတ်ပြီးတဲ့နောက် ဘားဆိုင်တွေ၊ စားသောက်ဆိုင်တွေ၊ ပြဇာတ်ရုံတွေ၊ ရုပ်ရှင်ရုံတွေ၊ စတိုးဆိုင်တွေ၊ ဟိုတယ်တွေ၊ ပြတိုက်တွေနဲ့ စာကြည့်တိုက်တွေကို ယာယီပိတ်ထားတာ အပြင် ပွဲအမျိုးမျိုးကို ဖျက်သိမ်းတာနဲ့ ရွှေ့ဆိုင်းတာမျိုးတွေကို လုပ်ခဲ့ပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းက ကျောင်းတွေကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ကတည်းက ပိတ်ထားခဲ့ပြီး အရေးပေါ် ကြေညာချက် ထုတ်ပြီး နောက်ပိုင်းမှာလည်း ကျောင်းအများစုကို ပိတ်ထားဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလိုဆောင်ရွက်ချက်ခဲ့တာကြောင့် တွေရဲ့ ရလဒ်ကတော့ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် တိုကျိုကိုလာတဲ့ အရေအတွက်ဟာ ရုံးဖွင့်ရက်တွေမှာ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်နဲ့ ရုံးပိတ်ရက် စနေ တနင်္ဂနွေနေ့ တွေမှာ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက် သိသိသာသာ လျှော့ချနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ရောဂါကူးစက်ခံရသူ အသစ် အရေအတွက်ဟာ ဧပြီလ အလယ်ပိုင်းမှာ ၇၀၀ လောက်အထိ မြင့်တက်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက် ပြန်ပြီးတော့ ကျလာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် အရေးပေါ်ကြေညာချက်နဲ့ အကျုံးဝင်တဲ့ ဧရိယာတွေကို တဖြည်းဖြည်း လျှော့ချခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၅ ရက်နေ့က ဟော့ကိုင်းဒိုး၊ တိုကျိုနဲ့ အိမ်နီးချင်း ခရိုင် ၃ ခုကို နောက်ဆုံးထားပြီး အဲဒီကြေညာချက်ကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနေ့က ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရသူ အသစ် အရေအတွက် ၂၁ ဦးပဲ ရှိခဲ့ပါတယ်။

152. ဂျပန်မှာ နိုင်ငံ့ အရေးပေါ်အခြေအနေ ဖြစ်တယ်ဆိုတာ ဘာကို ဆိုလိုတာပါလဲ။

အဖြေ- နိုင်ငံ့အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာချက်ဆိုတာ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကို တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ဖို့အတွက် ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ အထူးဥပဒေတစ်ရပ်အပေါ် အခြေခံထားတဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုးက နိုင်ငံတစ်ဝန်းမှာ လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့နေပြီး ပြည်သူတွေရဲ့ လူနေမှုဘဝတွေ ဒါမှမဟုတ် စီးပွားရေးကို အကြီးအကျယ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မယ်ဆိုရင် ဝန်ကြီးချုပ်ဟာ အဲဒီကြေညာချက်ကို ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလို အရေးပေါ် ကြေညာလိုက်ပြီဆိုရင် အရေးပေါ်အခြေအနေ ထားရှိမယ့် ကာလနဲ့ ဒေသတွေကို သတ်မှတ်ပါလိမ့်မယ်။
သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဧရိယာတွေက ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေဟာ ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို တားဆီးဖို့အတွက် ပြည်သူတွေကို အပြင် မထွက်ကြဖို့နဲ့ အစိုးရနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြဖို့ တောင်းဆိုခွင့်ရှိ ပါတယ်။ ပြည်သူတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ လည်ပတ်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ ကိစ္စတွေကို ကန့်သတ်ချက်ထဲမှာ မထည့်ဘဲ ချန်လှပ်ထားပါတယ်။
ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေဟာ ကျောင်းတွေပိတ်ထားဖို့ တောင်းဆိုတာ ဒါမှမဟုတ် လူအများစုဝေးတဲ့ ဈေးဝယ်ကုန်တိုက်တွေလိုမျိုး စတဲ့ အဆောက်အအုံတွေ အသုံးပြုမှု ကန့်သတ်တာတွေကို ညွှန်ကြားတာမျိုး လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီလို လုပ်ဆောင်ချက်တွေ အထူးလိုအပ်တဲ့နေရာ တွေမှာဆိုရင် ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေအနေနဲ့ အဆောက်အအုံနဲ့ လုပ်ငန်းပိုင်ရှင်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်ယူစရာမလိုဘဲ ဆေးကုသရေးအတွက် ယာယီ အဆောက်အအုံဖြစ် မြေနေရာနဲ့ အဆောက်အအုံတွေကို အသုံးပြုခွင့်လည်း ရှိပါတယ်။
အခြေအနေတွေက အရမ်းအရေးကြီးလာပြီဆိုရင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းတွေ၊ ဆေးကိရိယာတွေကို ဖြန့်ဝေဖို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကုမ္ပဏီတွေကို ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေက မေတ္တာ ရပ်ခံနိုင်ပါတယ်။ လိုအပ်လာပြီဆိုရင် ဆေးဝါးပစ္စည်းတွေကို အများပြည်သူတွေ သုံးစွဲဖို့အတွက် အာဏာပိုင်တွေက သိမ်းယူခွင့် ရှိပါတယ်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလတုန်းက ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း အာဘဲ ရှင်းဇိုးက ခရိုင် ၇ ခုမှာ အရေးပေါ် အခြေအနေကြေညာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီခရိုင်တွေ ကတော့ တိုကျို၊ ခါနာဂါဝါ၊ စိုက်တမာ့၊ ချိဘ၊ အိုစာကာ၊ ဟယောဂိုး နဲ့ ဖူကုအိုက ဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းမှာ အရေးပေါ်အခြေအနေကို တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာအထိ တိုးချဲ့ကြေညာခဲ့ပါတယ်။

151. ကလေးတွေဟာ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ အပြင်ထွက်တာ ဒါမှမဟုတ် သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ အတူတူ ကစားတာမျိုးကို ရှောင်ရှားသင့် ပါသလား။ (အပိုင်း-၁၂)

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူတွေကတော့ အခုလို ဖြေကြားထားပါတယ်။ ရောဂါကူးစက်မှု ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေ လုပ်ထားသမျှ ကလေးတွေ အပြင်ထွက်တာ၊ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ကစားတာမျိုးကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့ မလိုအပ်ဘူးလို့ ပြောထားပါတယ်။ ကစားခြင်းဟာ ကလေးတွေရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် အလွန်အရေးပါ ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကူးစက်မှုတွေ မရှိစေဖို့ လုပ်ဆောင်ရမယ့် အချက်တွေကို စနစ်တကျ လိုက်နာ ဆောင်ရွက်မယ်ဆိုရင် ကလေးတွေ အပြင်ထွက်တာ ဒါမှမဟုတ် သူငယ်ချင်းတွေနဲ့အတူ ကစားဖို့အတွက် အဆင်ပြေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကျောင်းပိတ်ရက်တွေအတွင်း ခရီးထွက်ဖို့ စီစဉ်တဲ့အခါမှာ ကိုယ်နေတဲ့ မြို့နယ်နဲ့ ကိုယ်သွားချင်တဲ့ နေရာမှာ ရောဂါကူးစက်မှု အခြေအနေကို ဘယ်လိုရှိသလဲဆိုတာ စစ်ဆေးဖို့ မမေ့ပါနဲ့လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကိုယ်သွားရောက်လည်ပတ်မယ့် နေရာတွေကို အုပ်ချုပ်တဲ့ အဖွဲ့အစည်းက တခြားမြို့က ရောက်ရှိလာသူတွေ အနေနဲ့ သီးခြားခွဲပြီး နေထိုင်ဖို့ သတ်မှတ်ထားတာ ရှိ မရှိဆိုတာလည်း သေချာသိအောင် လုပ်ထားဖို့ လိုပါတယ်။ လေဟာပြင်မှာ ထွက်ပြီး ကစားတာဟာ အဆောက်အအုံထဲမှာ ကစားတာထက် ကူးစက်မှု အန္တရာယ် နည်းပါးတယ်လို့ ယုံကြည်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဂရုတစ်စိုက်နဲ့ မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမယ့် အချက်တွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီအချက်တွေ ကတော့ ကလေးတွေမှာ လည်ချောင်းနာတာ၊ ချောင်းဆိုးတာ ဒါမှမဟုတ် အဖျားရှိနေတာ စတဲ့ အအေးမိတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပြနေရင် အပြင်ထွက်ပြီး ကစားတာမျိုးကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါတယ်။
ကလေးတွေဟာ လူတွေ အများကြီးက မကြာခဏ ထိတွေ့ထားတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ထိမိ ကိုင်မိ ပြီးနောက်မှာ သူတို့ရဲ့ လက်တွေကို သန့်စင်အောင် ဆေးကြောသင့်ပါတယ်။
ကလေးတွေ အစားမစားခင် ဒါမှမဟုတ် ရေ မသောက်ခင်မှာလည်း လက်တွေကို သန့်ရှင်းအောင် ဆေးကြောသင့်ပါတယ်။
ကလေးတွေ အစားစားတဲ့ အချိန်မှာ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုင်တာမျိုးလည်း ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါတယ်။
အဆောက်အအုံထဲမှာ ကစားမယ်ဆိုရင် ကူးစက်နှုန်း မြင့်မားနိုင်တဲ့အတွက် လိုက်နာရမယ့် အချက်တွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီအချက်တွေကတော့ အနီးနားမှာ ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရတဲ့သူ ရှိ မရှိ သေချာ စစ်ဆေးပါ။
အနီးနားမှာ အသက်အရွယ်ကြီးသူ ဒါမှမဟုတ် နာတာရှည်ရောဂါ ရှိသူတွေ ရှိမနေအောင် ဂရုစိုက်နေထိုင်ပါ။
ကလေးရော သူ့မိသားစုထဲမှာရော အအေးမိရောဂါလက္ခဏာတွေ ရှိ မရှိ သတိထားစစ်ဆေးပါ။
လူနည်းနည်းနဲ့ပဲ ကစားပါ။
မိဘတွေရဲ့ ခွင့်ပြုချက်နဲ့ ကစားတာမျိုး ဖြစ်ပါစေ။
ကလေးတွေဟာ လူတွေ အများကြီးက မကြာခဏ ထိတွေ့ထားတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ထိမိ ကိုင်မိ ပြီးနောက်မှာ သူတို့ရဲ့ လက်တွေကို ဆေးကြောသင့်ပါတယ်။
ကလေးတွေ အစားမစားခင် ဒါမှမဟုတ် ရေ မသောက်ခင်မှာလည်း လက်တွေကို ဆေးကြောသင့်ပါတယ်။
ကလေးတွေ အစားစားတဲ့ အချိန်မှာ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုင်တာမျိုးလည်း ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါတယ်။
အဆောက်အအုံထဲမှာ ရှိနေရင် အနည်းဆုံး တစ်နာရီ တစ်ကြိမ်လောက် လေဝင်/လေထွက် ကောင်းအောင် လုပ်ပါ။
တကယ်လို့ ကိုယ်က လူတွေ အပြင်ထွက်တာကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေရာမှာ နေထိုင်တာဆိုရင် ကလေးတွေ လိုက်နာသင့်တဲ့ အချက်တွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒါတွေကတော့
ကလေးတွေဟာ တစ်အိမ်ထဲ အတူနေတဲ့ မောင်နှမတွေ မိသားစုဝင် တွေနဲ့သာ ကစားပါ။
အပြင်ထွက်တဲ့အချိန်မှာ လူတွေနဲ့ ထိတွေ့မှုကို ရှောင်ကြဉ်ပါလို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

150. မိဘတွေအနေနဲ့ ကလေးတွေကို စာသင်ကျောင်း၊ မူကြိုကျောင်းနဲ့ နေ့ကလေးထိန်း ကျောင်းတွေကို မသွားစေဘဲ အိမ်မှာပဲ ထားသင့်ပါသလား။ (အပိုင်း-၁၁)

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူတွေ ပြောတာကတော့ ကလေးတွေဟာ နေမကောင်းဖြစ်နေတာ ဒါမှမဟုတ် မိသားစုအတွင်းမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရသူ ရှိနေတာမျိုး မဟုတ်ဘူး၊ အဲဒီလူနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့ဆက်ဆံထားတာမျိုး မရှိခဲ့ဘူးဆိုရင် မိဘတွေအနေနဲ့ ကလေးတွေကို စာသင်ကျောင်းတွေ၊ မူကြိုကျောင်းတွေနဲ့ နေ့ကလေးထိန်းဌာနတွေကို သွားခိုင်းလို့ ရပါတယ်။
ရောဂါကူးစက်မှု မမြင့်မားတဲ့ ဒေသတွေမှာဆိုရင် ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့ကလေးအများစုဟာ တစ်အိမ်ထဲမှာ အတူနေတဲ့ မိဘတွေ၊ လူကြီးတွေဆီကနေ ကူးစက်ခံရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကလေးတွေအချင်းချင်း အချိန်အကြာကြီး အတူတူ ရှိနေရာကနေ ကူးစက်ခံရတာမျိုးလည်း ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရတဲ့ ကလေးတစ်ဦးရှိနေတဲ့ စာသင်ကျောင်း တွေ၊ မူကြိုကျောင်းတွေနဲ့ နေ့ကလေးထိန်းဌာနတွေကို အချိန်ကာလ တစ်ခု အထိ ပိတ်ထား နိုင်ပါတယ်။
ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှု အခြေအနေအလိုက် ကိုင်တွယ်တုံ့ပြန်ပုံ နည်းလမ်းအမျိုးမျိုး လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့် ကိုယ်နေထိုင်တဲ့ မြို့နယ်က အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရဲ့ ညွှန်ကြားချက်တွေကို လိုက်နာပါ။ တကယ်လို့ အိမ်ထောင်စု တစ်စုမှာ တစ်ယောက်ယောက် ရောဂါကူးစက်ခံရပြီဆိုရင် အဲဒီအိမ်မှာရှိတဲ့ ကလေးတွေ ကလည်းပဲ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးရှိနေတဲ့သူနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့ထားပြီလို့ မှတ်ယူပြီး ကလေးတွေကိုလည်း အိမ်မှာပဲ မဖြစ်မနေ နေခိုင်းရပါမယ်။
ကလေးတွေမှာ အဖျားနည်းနည်းရှိတာ ဒါမှမဟုတ် အအေးမိတဲ့ လက္ခဏာ ရှိတယ်ဆိုရင် စာသင်ကျောင်းတွေ၊ မူကြိုကျောင်းတွေနဲ့ နေ့ကလေးထိန်းဌာနတွေကို မသွားခိုင်းဖို့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက အကြံပြုထားပါတယ်။ လူတိုင်း ဒီအကြံပြုချက်ကို လိုက်နာဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ အသက် ၅ နှစ်အောက်အရွယ် ရောဂါကူးစက်ခံရတဲ့ ကလေးတွေမှာရှိတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ပမာဏဟာ လူကြီးတွေထက် ပိုများတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ရောဂါကူးစက်ခံ ထားရပြီး ရောဂါလက္ခဏာ မပြတဲ့ ကလေးတွေရဲ့ မစင်တွေထဲမှာ ဗိုင်းရပ်စ်တွေ ဆက်ရှိနေတယ်ဆိုတာကို တွေ့ရပါတယ်။ လူကြီးတွေဟာ ကလေးတွေနဲ့ အတူတူနေတဲ့ အချိန်မှာ မကြာခဏ လက်တွေကို သေသေချာချာဆေးကြောတာ၊ နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်တာလိုမျိုး ရောဂါပိုး မကူးအောင် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို လုပ်ဆောင်ကြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

149. နှာခေါင်းစည်း မတပ်ချင်တဲ့ ကလေးတွေကို မိဘတွေ အနေနဲ့ ဘယ်လို လုပ်ပေးသင့်ပါသလဲ။ (အပိုင်း-၁၀)

အဖြေ- ကျွမ်းကျင်သူတွေ ဖြေကြားထားတာကတော့ နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ဆင်ထားတာက ရောဂါကူးစက်ခံထားရတဲ့ လူနာတွေရဲ့ နှာချေတာ ဒါမှမဟုတ် ချောင်းဆိုးတာတွေကနေ ထွက်လာတဲ့ အရည်အစက်တွေကို တိုက်ရိုက် ထိတွေ့မှု မရှိအောင် ကာကွယ်ဖို့ ထိရောက်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂ နှစ်အောက် ကလေးငယ်တွေကိုတော့ နှာခေါင်းစည်းတပ်ဆင်ပေးတာက လက်တွေ့ မှာ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ပြောပါတယ်။
အသက် ၄ နှစ်ကနေ ၅ နှစ်အတွင်း အရွယ်ကလေးတွေ ဆိုရင်တော့ ကလေးတစ်ဦးချင်းရဲ့ အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး တပ်ပေးလို့ ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအသက်အရွယ်အတွင်း နှာခေါင်းစည်းတပ်ဆင်ဖို့ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် မိဘတွေအနေနဲ့ ကလေးတွေကို နှာခေါင်းစည်း ဘယ်လို တပ်ဆင်ရမယ် ဆိုတာနဲ့ ဘယ်လို ချွတ်ပြီး ပစ်ရမလဲဆိုတာကို မှန်မှန်ကန်ကန် သိထားအောင် သင်ကြားပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကလေးအများစုဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို သူတို့အိမ်က မိဘတွေဆီကနေ ကူးစက်ခံရတာ ဖြစ်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။
ကလေးတွေကို ရောဂါပိုး ကူးစက်မှုကနေ ကာကွယ်ဖို့အတွက် မိဘတွေကိုယ်တိုင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မခံရအောင် ကြိုတင် ကာကွယ်ဖို့အတွက် လုပ်ဆောင်ရမယ့်နည်းလမ်းတွေကို သေသေချာချာ ဆောင်ရွက်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမှာက တကယ်လို့ မိသားစုဝင်တစ်ဦး ကူးစက်ခံရပြီဆိုရင် တခြားမိသားစုဝင်တွေက ကူးစက်ခံထားရသူနဲ့ ၂ မီတာကျော် အကွာမှာ နေဖို့ လိုပါတယ်။
ကလေးတွေရဲ့အရုပ်တွေ၊ ကလေးတွေရဲ့စာအုပ်တွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရှိနေတတ်တာကြောင့် ကလေးတွေက အရုပ်တွေ စာအုပ်တွေကို ကိုင်ပြီး သူတို့ရဲ့ ပါးစပ်၊ နှာခေါင်း ဒါမှမဟုတ် မျက်စိတွေကို ထိတွေ့တာကနေ ရောဂါ ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီအတွက် ကလေးတွေရဲ့ ကစားစရာတွေနဲ့ စာအုပ်တွေကို ပိုးသတ်ပေးဖို့ လိုသလို၊ လက်တွေကို ဆပ်ပြာနဲ့ သေသေချာချာ ဆေးကြောပေးဖို့ကလည်း အရေးကြီးတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက အလေးထား ပြောကြားထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

148.  မိခင်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရတယ်ဆိုရင် ကလေးတွေကို နို့မတိုက်ဘဲ ထားသင့်ပါသလား။ (အပိုင်း-၉)

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူတွေ ဖြေကြားတာ ကတော့ မိခင်မှာ ရောဂါကူးစက်ခံရတယ်လို့ တွေ့ရှိခဲ့ရင်တောင်မှ ကလေး နို့တိုက်တာကို ဆက်ပြီး လုပ်ပါလို့ ပြောပါတယ်။ မိခင်ရဲ့ ကျန်းမာရေး အခြေအနေပေါ် မူတည်ပြီး ကလေးကို ဆက်ပြီးတော့ နို့ တိုက်သင့် မတိုက်သင့်ဆိုတာ မိခင်ကိုယ်တိုင် ရွေးချယ်နိုင်ပါတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။
မိခင်ဖြစ်သူ ကူးစက်ခံရတဲ့အချိန်မှာ ကလေးကို ထိတွေ့ဆက်ဆံတာ ဒါမှမဟုတ် ချောင်းဆိုးတာကနေတစ်ဆင့် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးက ကလေးကို ကူးစက်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ မျိုးဗီဇကို မိခင်တွေရဲ့ နို့ရည်ထဲမှာ တွေ့ရှိခဲ့တယ်လို့ သတင်းတွေမှာ ဖော်ပြထား ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီမိခင်နို့ရည်ထဲမှာ ကူးစက်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ရှိနေသလားဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပါဘူး။ မိခင်တွေရဲ့ နို့ရည်ထဲမှာ ကလေးဖွံ့ဖြိုးဖို့အတွက် ကောင်းကျိုးတွေ အများကြီး ဖြစ်ပြီး ရောဂါကူးစက်မှုကို ကြောက်ရွံ့လို့ ကလေးကို နို့မတိုက်တာ မျိုးတော့ မလုပ်သင့်ပါဘူးလို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။
ရောဂါကူးစက်ခံထားရတဲ့ မိခင်တွေအတွက် ကလေးကို ဆက်ပြီး နို့တိုက်ဖို့ နည်းလမ်း ၂ ခုရှိပါတယ်။ တစ်နည်းကတော့ ကလေးကို တိုက်ရိုက် နို့တိုက်တာပါ။ နောက်တစ်နည်းကတော့ မိခင်ရဲ့ နို့ရည်ကို ပုလင်းထဲ ထည့်ပြီးမှ တိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကလေးကို တိုက်ရိုက်နို့မတိုက်ခင်မှာ မိခင်က ကိုယ့်ရဲ့ လက်တွေကို စနစ်တကျ သေချာဆေးကြောသန့်စင်ပြီး ပိုးသတ်သင့်ပါတယ်။ ပြီးတော့ နှာခေါင်းစည်း တပ်သင့်ပါတယ်။
မိခင်တွေအနေနဲ့ မဖြစ်မနေ သေချာလုပ်သင့်တာတွေကတော့ လက်တွေကို သေချာဆေးကြောပြီး ပိုးသတ်ရပါမယ်။ နို့မတိုက်ခင်နဲ့ မိမိရဲ့ နို့ရည်ကို ညှစ်ပြီး မယူခင်မှာ ရင်သားကို သေချာ သန့်စင်ပြီး ပိုးသတ်ထားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မိခင်က ရောဂါကူးစက်ခံထားရ ရင် နို့ရည်ကို ပုလင်းထဲထည့်ပြီး ကလေးကို တိုက်တဲ့အခါ မိခင်ကိုယ်တိုင် မတိုက်ဘဲ ရောဂါကူးစက်မှု မရှိတဲ့သူကသာ ကလေးကို တိုက်သင့် ပါတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

147. နိုဘယ်ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်မဟုတ်ဘဲ တခြား နေမကောင်း ဖြစ်တဲ့ရောဂါတွေအတွက် စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေ ဒါမှမဟုတ် ခွဲစိတ်မှုတွေ လုပ်ဖို့အတွက် ကလေးတွေကို ဆေးရုံတင်တာ ရွှေ့ဆိုင်း ထားသင့်ပါသလား။ (အပိုင်း-၈)

အဖြေ- ကျွမ်းကျင်သူတွေကတော့ ကလေးတွေ နေမကောင်း ဖြစ်ရင် စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေနဲ့ ကုသမှုကို ဦးစားပေး လုပ်သင့်ပါတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ပြီးတော့ ဆေးရုံမတက်ခင်မှာ ကလေးရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို သတိထားသင့်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ဂျပန်နိုင်ငံက ဆေးရုံတွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့ လူနာတွေနဲ့ တခြားရောဂါကြောင့်နေမကောင်းဖြစ်တဲ့ သူတွေကို သီးခြားစီ ခွဲပြီး ကုသပေးနေပါတယ်။ ကိုယ့်ကလေးတက်မယ့်ဆေရုံမှာ အဲဒီလို သီးခြားစီခွဲပြီး ကုသနေသလားဆိုတာကို မေးပါ။ နေရာ ခွဲပြီး ကုသပေးတယ်ဆိုရင် အခြေခံအားဖြင့် ကိုယ့်ကလေးကို စိတ်ချထားနိုင် ပါတယ်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုတွေက ဆက်ဖြစ်နေနိုင်တာကြောင့် ကိုယ့်ကလေး နေမကောင်းဖြစ်တယ်ဆိုရင် ကုသမှုနဲ့ စမ်းသပ် စစ်ဆေးမှုတွေကို ဦးစားပေး လုပ်သင့်ပါတယ်။
ရောဂါတစ်ခုခုကြောင့် ကလေး ဆေးရုံတက်မယ့်ရက်ကို သတ်မှတ် လိုက်ပြီဆိုရင် ဆေးရုံမတက်ခင် သီတင်း ၂ ပတ်အတွင်း ကလေးရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို အထူးဂရုစိုက်သင့်ပြီး ကူးစက်မှုအန္တရာယ် မြင့်တက်လာနိုင်တဲ့ အပြုအမူတွေကို ရှောင်ရှားသင့်ပါတယ်။
တကယ်လို့ ကလေးတွေက နေမကောင်းတာ ဒါမှမဟုတ် အအေးမိတဲ့ လက္ခဏာရှိတဲ့ သူနဲ့ ထိတွေ့ ဆက်ဆံထားတာမျိုးရှိခဲ့ရင် ကလေးတွေကို ဆေးရုံတက်ခွင့် ကန့်သတ်ထားဖွယ် ရှိပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

146. ကလေးတွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရရင် သူတို့ကို ဆေးရုံတင်သင့်ပါသလားနဲ့ ဂျပန်မှာ ကလေးတွေကို ဆေးရုံတင်ထားတဲ့ အချိန်မှာ မိဘတွေကိုပါ အတူနေခွင့်ပြုပါသလား။ (အပိုင်း-၇)

အဖြေ- ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူတွေက ဂျပန်နိုင်ငံက အခြေအနေနဲ့ လိုက်လျောညီထွေတဲ့ အချက်အပေါ် အခြေခံပြီး ပြန်လည်ဖြေကြားပေးထားပါတယ်။ ကလေးတွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့အခါမှာ ကလေးအများစုက ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ မပြတဲ့အတွက်ကြောင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ရှုထောင့်က ကြည့်ရင် ဆေးရုံတက်ဖို့ မလိုအပ်ဘူးလို့ ကျွမ်းကျင်သူ တွေက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဂျပန်မှာ ကလေးတွေရဲ့ ရောဂါ ဘယ်အခြေအနေမှာ ဆေးရုံတက်ရမယ်လို့ ဥပဒေသတ်မှတ်ထားတာ ရှိပါတယ်။ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဥပဒေအရ ကလေးတွေကို ဆေးရုံတင်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ အခြေအနေတွေလည်း ရှိပါတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ကလေးတွေက အိမ်မှာ သူတို့မိဘဆီကနေ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတယ် ဆိုရင်တော့ မိဘတွေရော ကလေးတွေပါ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဆေးရုံတက်ရနိုင်ခြေ ရှိပါတယ်။ တကယ်လို့ မိဘမှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခြင်း မရှိဘူးဆိုရင် ကလေးတွေကို သီးသန့်ခွဲခြားထားဖို့အတွက် ကလေးကို တစ်ဦးတည်း ဆေးရုံ တင်ထားရနိုင်ပါတယ်။
ကလေးတွေကို ဆေးရုံတင်ထားတဲ့ အတောအတွင်း မိဘတွေ လာတွေ့ ခွင့်ပြုဖို့နဲ့ ပတ်သက်လို့တော့ ကလေးရဲ့ အသက်အရွယ်နဲ့ ဆေးရုံရဲ့ အခြေအနေ အပါအဝင် စတဲ့အချက်တွေအပေါ် အခြေခံပြီး ကူးစက်ခံရတဲ့ကလေး တစ်ဦးချင်းအလိုက် ဆုံးဖြတ်ပါလိမ့်မယ်။ တကယ်လို့ ကလေးက ရောဂါကနေ ပြန်ပြီးတော့ ထူထူ ထောင်ထောင်ဖြစ်လာတဲ့အချိန်မှာ အိမ် ဒါမှမဟုတ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဆေးရုံဆေးခန်းမှာ နေဖို့ အကြံပြုထားတယ်ဆိုရင် မိဘတွေအနေနဲ့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစင်တာနဲ့ တိုင်ပင်ပြီး ကလေးပြန်ကောင်းမွန်လာတဲ့ နောက်ပိုင်းမှာတောင်မှ တယ်လီဖုန်းနဲ့ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုတွေကို ဆက်လက်ပြုလုပ်ရပါမယ်။
ကလေးမှာ ရောဂါလက္ခဏာပြင်းထန်သလား မပြင်းထန်ဘူးလား ဆိုတာကို ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်တဲ့ ဆရာဝန်က ဆုံးဖြတ်ရပါမယ်။ ရောဂါ မပြင်းထန်တော့ဘူးဆိုတဲ့ အချက်တွေထဲမှာ အားပြည့်နေတာ၊ ရေများများ သောက်တာနဲ့ အခက်အခဲမရှိ အသက်ရှူနိုင်တာ စတဲ့အချက်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။
တကယ်လို့ ကလေးတစ်ယောက်က နေမကောင်းဖြစ်ပြီး ဆေးရုံတက်ဖို့ လိုအပ်တယ်ဆိုရင် ကလေးရဲ့ မိဘတွေက ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံ ထားရတာ ဖြစ်နိုင်ခြေများသလို ကူးစက်ခံရမယ့် အနေအထားမျိုးမှာ ရှိသူတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီလို အခြေအနေမှာဆိုရင်တော့ မိဘတွေ အနေနဲ့ ဆေးရုံတင်ထားတဲ့ ကလေးဆီကို သွားတာ ဒါမှမဟုတ် သူတို့ကလေးနဲ့ တွေ့ဆုံဖို့ ခွင့်ပြုချက် မရနိုင်ပါဘူး။
အမျိုးမျိုးသော အခြေအနေတွေအပေါ် မူတည်ပြီး ကွဲပြားမှုတွေ ရှိနိုင်တာကြောင့် မိဘတွေအနေနဲ့ လိုက်လျောညီထွေအောင် ဘယ်လို နေထိုင်ရမလဲဆိုတာ ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးသင့်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက အကြံပေးပါတယ်။ အမျိုးမျိုးသော အခြေအနေတွေ ဆိုတာကတော့ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတာကနေ ပြန်နာလန်ထူလာတဲ့ မိဘရဲ့ အသေးစိတ် အခြေအနေ၊ ဆေးရုံက အခြေအနေနဲ့ ဒေသတွင်း ရောဂါကူးစက်မှုအခြေအနေတွေ ဖြစ်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

145. နို့စို့အရွယ် ကလေးတွေအတွက် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးတာတွေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာတွေကို နောက်ကျပြီးမှ လုပ်သင့်ပါသလား။ (အပိုင်း-၆)

အဖြေ- အသက်အရွယ်တစ်ခုမှာ ဖြစ်တတ်တဲ့ ရောဂါနဲ့ တခြားပြဿနာတွေကို စောစောစီးစီး ရှာဖွေတွေ့ရှိအောင် ရည်ရွယ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံမှာရှိတဲ့ နို့စို့ကလေးအရွယ်တွေကို ပုံမှန် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးတာလို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။ ဒါဟာ ကလေးတွေအတွက် လိုအပ်တဲ့ ကုသမှုတွေကို တတ်နိုင်သမျှ အစောဆုံး ကုသနိုင်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ကူးစက်တတ်တဲ့ရောဂါတွေ ကလေးတွေမှာ မဖြစ်ခင် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ကလည်း အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို လုပ်ဆောင်ရေး ကလည်း အရေးကြီး ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကလေးတွေကို ဆေးရုံခေါ်သွားပြီး ကာကွယ်ဆေး မထိုးပေးဘူးဆိုရင် တခြား ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါတွေ ကူးစက်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။ လအနည်းငယ်အတွင်း ကူးစက်မှု အသစ်တွေ တစ်ဟုန်ထိုး ဆက်လက်များပြား နေဦးမယ်လို့လည်း ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။ တကယ်လို့ မိဘတွေက ကိုယ့်ရဲ့ ကလေးတွေကို ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးဖို့တွေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးရမယ့် အချိန်တိုင်းမှာ ဆေးရုံတွေကို ခေါ်သွားပြီး မလုပ်ဘူးဆိုရင် ရောဂါကုသဖို့ အလွန်ခက်ခဲနိုင်ပါတယ်။
ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက တချို့မြို့နယ်တွေဟာ မြို့နယ်တွင်းက ကူးစက်မှုအခြေအနေအရ နို့စို့ကလေးတွေကို ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးပေးတဲ့ နည်းလမ်းတွေကို ပြောင်းလဲထားတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးရမယ့် ကလေးတွေဟာ မူလ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချိန်အတွင်း ဆေးမထိုးလိုက်ရဘဲ အချိန်လွန်သွားတယ်ဆိုရင် နောက်ပိုင်းမှာလည်း ကာကွယ်ဆေး ထိုးနိုင်ပါတယ်။ မိဘတွေအနေနဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ရရှိရေး ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဌာနကို ဆက်သွယ်ကြဖို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက တိုက်တွန်းနေပါတယ်။
အဖွဲ့လိုက်ပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ တစ်ဦးချင်းပဲ ဖြစ်ဖြစ် ကလေးတွေရော သူတို့ရဲ့ အုပ်ထိန်းသူတွေပါ ဆေးစစ်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေကို သွားတဲ့အခါမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို လုပ်ထားသင့်ပါတယ်။ ကလေးတွေကို အိမ်က မထွက်ခင်မှာ ကလေးတွေမှာ အဖျားရှိ မရှိ ချောင်းဆိုးလား မဆိုးလား စတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေကို သေချာ စစ်ဆေးသင့်ပါတယ်။ ကလေးနဲ့ အတူသွားမယ့် လူကြီးတွေက လက်ဆေးတာ၊ နှာခေါင်းစည်းတပ်တာတွေကို မဖြစ်မနေ လုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေကို ကလေးတွေရဲ့ မောင်နှမတွေနဲ့ အဖိုးအဖွားတွေကို ခေါ်သွားတာမျိုးလည်း အတတ်နိုင်ဆုံး ရှောင်ကြဉ်ရမယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။ သုတသီတွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားသစ်ဟာ မစင်တွေထဲမှာလည်း ရှိနိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဆေးစစ်တာတွေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးတာအပြင် ဆေးရုံ ဆေးခန်းတွေ သွားတဲ့အခါကျရင် ကလေးတွေဝတ်ထားတဲ့ diaper တွေကို ချွတ်ပြီး အသစ်လဲတာမျိုး မလုပ်ပါနဲ့လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက အကြံပြုထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

144. ဆေးရုံတွေကို လူနာသွားကြည့်တဲ့အခါ ကလေးတွေကို ခေါ်သွားသင့်ပါသလား။ (အပိုင်း-၅)

အဖြေ- ဆေးရုံကို လာတဲ့ဧည့်သည်တွေအတွက် ဆေးရုံအလိုက် သတ်မှတ်ချက်တွေရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် မလာခင်မှာ ကြိုတင် လေ့လာထားသင့်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။ လာဖို့ ခွင့်ပြုတယ်ဆိုရင် ကလေးတွေကို အိမ်မှာ ကိုယ်အပူချိန် တိုင်းတာမျိုး လုပ်သင့်ပါတယ်။ ချောင်းဆိုးတာ၊ နှာရည်ယိုတာ၊ ဝမ်းလျှောတာနဲ့ အန်တာစတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ မပြတာ သေချာမှ ခေါ်သွားသင့်ပါတယ်။
ဆေးရုံက လူနာဆီကို မသွားခင်မှာ လက်ကို သေသေချာချာ ဆေးကြောသန့်စင်တာနဲ့ နှာခေါင်းစည်းတပ်ဆင်တာလိုမျိုး ရောဂါ မကူးစက်အောင် ကာကွယ်တဲ့ အခြေခံ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကိုလည်း မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်သင့်ပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

143. ကလေးတွေမှာ နိုဘယ်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရပြီး ရောဂါလက္ခဏာတွေ ပြလာတယ်လို့ သံသယရှိတဲ့အခါ ကလေးကို ဆရာဝန် ချက်ချင်း ပြဖို့ လိုအပ်ပါသလား။ (အပိုင်း-၄)

အဖြေ- ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့အထိ အချက်အလက်တွေကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရတဲ့ ကလေး အရေအတွက် တိုးလာနေတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူ တွေက ပြောပါတယ်။ ကူးစက်ခံရတဲ့ ကလေးအများစုဟာ အိမ်မှာ သူတို့ကို စောင့်ရှောက်သူတွေဆီကနေ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတာ ဒါမှမဟုတ် အပြင်မှာ အဖွဲ့လိုက် လှုပ်ရှားမှုတွေမှာ ပါဝင်ခဲ့လို့ ကူးစက်ခံရတာလို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ဆိုပါတယ်။
ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ပြောကြားချက်အရ ရောဂါကူးစက်ခံ ထားရတယ်လို့ စမ်းသပ်တွေ့ရှိထားတဲ့သူနဲ့ အလွန်နီးနီးကပ်ကပ်နေတာ ဒါမှမဟုတ်လည်း အချိန်အကြာကြီး အတူတူနေတာ ဒါတွေက ရောဂါကူးစက်ခံရဖို့ အလားအလာ အများကြီး ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ကျွမ်းကျင်သူတွေက ဒါကို အနီးကပ် ထိတွေ့ဆက်ဆံခြင်းလို့ ပြောပါတယ်။ ဒေသန္တရ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအရာရှိတွေက ကူးစက်ခံရသူ တစ်ဦးချင်းကို စစ်ဆေးပြီဆိုရင် ဘယ်သူနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့ဆက်ဆံထားသလဲဆိုတာကို စုံစမ်းစစ်ဆေးပါတယ်။
ကလေးတွေမှာ ကူးစက်ခံရတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာပြတဲ့အချိန် ဒါမှမဟုတ် ကူးစက်ခံထားရတဲ့ သူတစ်ဦးဦးနဲ့ အနီးကပ် ထိတွေ့ထားတာမျိုး ရှိခဲ့မယ်ဆိုရင် အရင်ဆုံး ဒေသန္တရပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစင်တာကို ဆက်သွယ်ကြဖို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက အုပ်ထိန်းသူတွေကို အကြံပြု တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
ကူးစက်ခံရတယ်လို့ သံသယရှိတဲ့ ကလေးတွေကို ဆေးခန်းတွေ ဒါမှမဟုတ် အရေးပေါ် စောင့်ရှောက်မှုပေးတဲ့စင်တာတွေကို ချက်ချင်း ခေါ်မသွားဖို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက အကြံပြုထားပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲ ဆိုတော့ အဲဒီလို နေရာတွေမှာ ကလေးကို ရောဂါကူးစက်ခံရတယ်လို့ အတည်ပြုစမ်းသပ်ပေးနိုင်တယ်ဆိုတာ မသေချာတဲ့အတွက်ကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။
PCR စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေက ဘယ်နေရာမှာရှိတယ် ဘယ်လိုလက်ခံ စစ်ဆေးပေးတယ်ဆိုတာက ကိုယ်နေထိုင်တဲ့ မြို့နယ်အလိုက် မတူကြပါဘူး။ ဒါကြောင့်မို့ ပြည်သူတွေအနေနဲ့ ဒေသန္တရ ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေးစင်တာတွေက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ သတင်းအချက် အလက်တွေကို သတိထားစောင့်ကြည့်ကြဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
တချို့ဆေးရုံတွေက ရောဂါကူးစက်ခံထားရတယ်လို့ သံသယရှိသူ ရောဂါလက္ခဏာပြတဲ့ လူနာတွေအတွက် လူနာကြည့်ပေးဖို့ အချိန်နဲ့ သံသယလူနာဝင်ရမယ့် ဝင်ပေါက်ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ဒါက တခြားလူနာတွေကို ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်မှုကနေ ကာကွယ်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆေးရုံ ဆေးခန်းလာမယ့်သူတွေအနေနဲ့ မလာခင်မှာ အဲဒီအချက်တွေ သိရှိအောင် လုပ်ထားဖို့လည်း အကြံပြုထားပါတယ်။
ကလေးတွေဟာ မည်မည်ရရ အကြောင်းမရှိဘဲ ဖျားနာတာ၊ အသက်ရှူရ ခက်ခဲတာ၊ အစားအသောက် မဝင်တာ၊ ထိုင်းမှိုင်းနေတာမျိုး ဖြစ်တဲ့အခါ ဒါက COVID-19 မဟုတ်ဘူးဆိုရင် တချို့ရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေလည်း ရှိပါတယ်။ အဲဒီလို ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်လာပြီဆိုရင် အုပ်ထိန်းသူတွေအနေနဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အထူးကု ဆရာဝန်တွေနဲ့ ချက်ချင်း ဆက်သွယ်ဖို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက တိုက်တွန်း ထားပါတယ်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

142. ကလေးတွေမှာ ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ ဒါမှမဟုတ် တခြားရောဂါတွေ ရှိနေတဲ့အခါမှာ ဘာကို အထူး ဂရုစိုက်ပြီး လုပ်သင့်ပါသလဲ။ (အပိုင်း-၃)

အဖြေ- ယေဘုယျအားဖြင့်တော့ ရောဂါအခံရှိတဲ့ ကလေးတွေမှာ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုကြောင့် အသည်းအသန် နေမကောင်းတာမျိုး ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရတဲ့ လူနာရဲ့ ရာခိုင်နှုန်း နည်းနည်းလောက်ပဲ ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ရောဂါအခံရှိတဲ့အတွက် ဘယ်လိုအသက်အန္တရာယ်ရှိသလဲ၊ နေမကောင်းဖြစ်တဲ့ အခြေအနေ အပေါ်မူတည်ပြီး ဘယ်လို တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက် ရမလဲဆိုတာနဲ့
ပတ်သက်ပြီး ပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ ကိုယ့်ရဲ့ ဆရာဝန်တွေနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးကြဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။ မိသားစုဝင်တွေနဲ့ ကျန်းမာရေးပြဿနာရှိတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကသူတွေအနေနဲ့ ရောဂါပိုး ကူးစက် မခံရအောင် သတိထားဖို့ကလည်း အရေးကြီးတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်ရှင်။
ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

141. ရာသီဥတုအေးလာတဲ့အချိန်မှာ COVID-19 ကူးစက်မှု ကနေ ကလေးတွေကို ဘယ်လို ကြိုတင်ကာကွယ် တားဆီးနိုင်မလဲ။ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- ကလေးတွေမှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရပြီးနောက်ပိုင်း အသည်းအသန် နေမကြောင်းဖြစ်လာတာမျိုး ရှိ မရှိ ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးမြန်းထားတာကို ဂျပန်ကလေး အထူးကုအဖွဲ့နဲ့ ကလေးကျန်းမာရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ အမျိုးသား စင်တာက ကျွမ်းကျင်သူတွေက ဖြေကြားပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကလေးငယ်တွေကို လူကြီးတွေနဲ့ နှိုင်းယှည်ကြည့်မယ်ဆိုရင် အသည်းအသန် နေမကောင်းဖြစ်တာမျိုး နည်းပါတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူကြီးတွေလိုပဲ ကလေးငယ်တွေဟာ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာ တွေတော့ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အသက် ၂ နှစ်အောက် ကလေးတွေမှာ ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပြီး ဂရုတစ်စိုက် သေချာ စောင့်ကြည့်ရပါမယ်။
ဥရောပနဲ့ အမေရိကန်မှာ အသက် ၁၀ နှစ်အောက် ကလေးတွေဟာ ဖျားပြီး ရက်အနည်းငယ်လောက်အကြာမှာ ဗိုက်နာတာ၊ ဝမ်းလျှောတာနဲ့ အရေပြားပေါ်မှာ အဖုအပိန့်တွေ ထတာမျိုး ဖြစ်ပြီး နှလုံးနဲ့ဆိုင်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ခံစားရတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဂျပန်မှာတော့ အခုအချိန်အထိ အဲဒီလို ဖြစ်တဲ့ ကလေးလူနာ အနည်းငယ်ပဲ ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။
အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

140. ရာသီဥတု အေးလာပြီ ဖြစ်တာကြောင့် COVID-19 ကူးစက်မှုကနေ ကလေးတွေကို ဘယ်လို ကြိုတင်ကာကွယ် တားဆီး နိုင်မလဲ။ (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့အခါ ကလေးတွေမှာ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂျပန်ကလေး အထူးကုအဖွဲ့နဲ့ ကလေးကျန်းမာရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ အမျိုးသား စင်တာက ကျွမ်းကျင်သူတွေကို မေးမြန်းထားပါတယ်။
ကျွမ်းကျင်သူတွေက ကလေးတွေဟာ လူကြီးတွေလို ဒီဗိုင်းရပ်စ်က ကူးစက်လွယ်ပေမယ့် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့အထိ လေ့လာထားချက်အရ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရတဲ့ ကလေးအရေအတွက်က လူကြီးတွေထက် နည်းပါးကြောင်းတွေ့ရှိခဲ့လို့ ပြောပါတယ်။
ဂျပန်က ကလေးတော်တော်များများဟာ သူတို့အိမ်တွေမှာပဲ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကလေးတွေဟာ အဖျားတက်လာပြီး ချောင်းခြောက်တွေဆိုးတဲ့ လက္ခဏာတွေ ပြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နှာရည်ယိုတာနဲ့ နှာခေါင်းပိတ်တာ စတဲ့ ပိုဆိုးတဲ့ အသက်ရှူ လမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါလက္ခဏာတွေက ကလေး အနည်းငယ် လောက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ကလေးတွေက လူကြီးတွေလိုပဲ အဖျားတာရှည် ခံစားရပါတယ်။ တချို့ကလေးတွေမှာ အဆုတ်ရောင် ရောဂါရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။
တချို့ကလေးတွေက အန်တာ၊ ဗိုက်အောင့်တာ၊ ဝမ်းလျှောတာနဲ့ အစာခြေစနစ်နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ တခြားရောဂါလက္ခဏာတွေလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
အရွယ်ရောက်သူ လူကြီးတွေမှာ ဖြစ်လေ့ရှိတဲ့ အနံ့ ပျောက်တာ ဒါမှမဟုတ် အရသာ မသိတော့တဲ့ လက္ခဏာတွေကို ခံစားရတဲ့ ကလေးတွေက အနည်းငယ်လောက်ပဲ ရှိပါတယ်။
မိဘတွေအနေနဲ့ ကိုယ့်ကလေးမှာ ဒီလိုမျိုး ကူးစက်တဲ့ လက္ခဏာတွေ ဖြစ်နေသလားဆိုတာကို သိအောင် သတိထားကြဖို့ လိုတယ်လို့ အကြံပြုထားပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ ရောဂါ အခြေအနေကို ပြောပြနိုင်စွမ်းရှိတဲ့ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် တချို့ကလေးလူနာတွေမှာ အဲဒီလို ကူးစက်တဲ့ လက္ခဏာတွေ ပြတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရောဂါကူးစက်ခံရတဲ့ တချို့ ကလေးတွေမှာတော့ လက္ခဏာ မပြတာမျိုး ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ထောက်ပြခဲ့ကြပါတယ်။ ကလေးတွေဟာ သူတို့ခံစားရတဲ့ ရောဂါအခြေအနေကို တိတိကျကျ မရှင်းပြနိုင်တဲ့အတွက် မိဘတွေအနေနဲ့ ကလေးတွေကို သေသေချာချာ ဂရုစိုက် စောင့်ကြည့်ရတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက အကြံပြု ထားပါတယ်။
အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့က ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

139. နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ဆင်ထားတာက ကလေးတွေရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ထိခိုက်စေတယ်ဆိုတာ မှန်ပါသလား။ (အပိုင်း-၃)

အဖြေ- နှာခေါင်းစည်းတပ်ဆင်ထားတာက မျက်နှာကို မမြင်ရတဲ့ အတွက်ကြောင့် စိတ်မသက်မသာ ဖြစ်စေရုံသာမက ကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက်ဖွံ့ဖြိုးမှုကိုပါ သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်ပါတယ်။
ဒါနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျိုတိုတက္ကသိုလ်က ပညာရေးဆိုင်ရာ ဘွဲ့လွန်သင်တန်းနဲ့ ပညာရေးဌာနက ပါမောက္ခ Myowa Masako က ဖြေကြားပေးထားပါတယ်။ သူက ဒီပြဿနာကို ကျော်လွှားနိုင်ဖို့ ထိရောက်တဲ့နည်းလမ်းက လူမှုဆက်ဆံရေးမှာ လက်ဟန်ခြေဟန်ကို အသုံးပြုတာဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ မျက်နှာ အမူအရာကို မမြင်နိုင်တဲ့အတွက် ပျော်ရွှင်တာပဲဖြစ်ဖြစ် ဝမ်းနည်းတာပဲ ဖြစ်ဖြစ် လက်ဟန် ခြေဟန်နဲ့ ဖော်ပြဖို့ ပါမောက္ခ Myowa Masako အကြံပြုထားပါတယ်။
ကလေးတွေရဲ့ ကြီးထွားလာမှုကို ရပ်တန့်ထားလို့ မရပါဘူး။ မိသားစုဝင်တွေဟာ ကိုယ့်ရဲ့ ခံစားချက်တွေကို ကလေးတွေ သိအောင် တက်တက်ကြွကြွနဲ့ လက်ဟန်ခြေဟန်သုံးပြီး စကားပြောဆို ဆက်ဆံသင့်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ကလေးရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကိုရော အထောက်အပံ့ဖြစ်အောင် လုပ်ပေးသင့်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

138. နှာခေါင်းစည်းတွေ တပ်ဆင်ထားတာက ကလေးတွေရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ထိခိုက်စေတယ်ဆိုတာ မှန်ပါသလား။ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- ဂျပန်နိုင်ငံက မူလတန်းကျောင်းတွေမှာ နှာခေါင်းစည်း တွေကို အချိန်ပြည့်တပ်ဆင်ထားတဲ့ ကလေးတွေမှာ ဆိုးကျိုး တချို့ ရှိတာကို တွေ့မြင်နေရပါတယ်။
ကျောင်းတစ်ကျာင်းမှာ ကျောင်းလွှတ်ချိန်အတွင်း ပထမတန်းအရွယ် ကလေး ၂ ဦး စာသင်ခန်းထဲမှာ တိုက်မိခဲ့ပါတယ်။ ကလေးတစ်ဦးက တခြားကလေးတစ်ဦးရဲ့ လက်ကို မတော်တဆ တိုက်မိသွားတဲ့အတွက် တောင်းပန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကလေးရဲ့ အသံက နှာခေါင်းစည်း တပ်ထားတော့ သဲသဲကွဲကွဲ မရှိတဲ့အတွက် တခြားကလေးက မကြားရဘဲ ရန် စ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အခုတစ်လောမှာ ကလေးတွေ အချင်းချင်း ဆက်ဆံပြောဆိုကြတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြဿနာတွေ ပိုဖြစ်လာတာကို တွေ့ရတယ်လို့ ဆရာ/ဆရာမတွေက ပြောပါတယ်။
ကျိုတိုတက္ကသိုလ်က ပညာရေးဆိုင်ရာဘွဲ့လွန်သင်တန်းနဲ့ ပညာရေး ဌာနက ပါမောက္ခ Myowa Masako ဟာ လူ့ဦးနှောက်နဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှုမှာ အထူးကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်ပါတယ်။ ပါမောက္ခ Myowa Masako က ၄ နှစ်ကနေ ၁၀ နှစ်အတွင်း ကလေးတွေဟာ ဦးနှောက် ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး တခြားသူတွေရဲ့ ခံစားချက်ကို ကိုယ်ချင်းစာတတ် လာတယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ကလေးတွေဟာ တခြားသူတွေ ဘယ်လိုစဉ်းစားတယ်၊ သူတို့က တခြားသူတွေကို ဘယ်လို ပြုမူဆက်ဆံသင့်တယ်ဆိုတာကို စိတ်ကူးပုံဖော်ပြီး ကိုယ့်ဘာသာ လုပ်နိုင်လာအောင် လေ့ကျင့် ပျိုးထောင်တတ်တယ်လို့ ပါမောက္ခ Myowa Masako က ပြောပါတယ်။
ပုံမှန်အားဖြင့်တော့ ကလေးတွေဟာ တခြားသူတွေကို ကိုယ်ချင်းစာ တတ်ဖို့ ကျောင်းမှာ လုံလောက်တဲ့ အတွေ့အကြုံတွေ ရနိုင်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ လက်ရှိ အခြေအနေအရ စာသင်ခန်းထဲမှာ ကလေးတွေ ဒီလို အတွေ့အကြုံတွေ ရရှိဖို့ ဘယ်လို ခွင့်ပြုပေးနိုင်မလဲဆိုတာကို ကျောင်းက ဆရာ/ဆရာမတွေနဲ့ ဆွေးနွေးချင်တယ်လို့ ပါမောက္ခ Myowa Masako က ပြောပါတယ်။

137. နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်တာဟာ ကလေးတွေရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ထိခိုက်စေတယ်ဆိုတာ မှန်ပါသလား။ (အပိုင်း-၁)

အဖြေ- နှာခေါင်းစည်းတွေက အခုဆိုရင် လူနေမှုဘဝပုံစံသစ်မှာ အကျွမ်းတဝင် ဖြစ်နေပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ လူတော်တော်များများက နှာခေါင်းစည်းတပ်ထားတာဟာ မျက်နှာအမူအရာကို ခန့်မှန်းဖို့ ခက်ခဲတာအပြင် စိတ်မသက်မသာ ခံစားရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မျက်နှာကို ဖုံးအုပ်ထားတာက စိတ် အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေရုံသာမက ကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက်ဖွံ့ဖြိုးမှုကိုလည်း ထိခိုက်စေတယ်လို့ လူသိများလာပါတယ်။
ကလေးတွေကို ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်ကြသူအများစုဟာ သူတို့ရဲ့ လုပ်ငန်းခွင်မှာ နှာခေါင်းစည်းတွေတပ်ဆင်ထားတဲ့အတွက် ပါးစပ်ကို မပြနိုင်တာကြောင့် ကလေးတွေနဲ့ ဆက်ဆံရေးမှာ ယုံကြည်မှု တည်ဆောက်ဖို့ ခက်ခဲတယ်လို့ ပြောကြပါတယ်။ ဥပမာ-ဆရာ/ဆရာမတွေက ကလေးတွေကို ချီးမွမ်းပြီး “တော်တယ်” ဒါမှမဟုတ်လည်း “ကောင်းကောင်းလုပ်နိုင်တယ်” လို့ ပြောရင်တောင် သူတို့ပြောချင်တာကို ကလေးတွေက နားမလည်ကြဘူးလို့ ဆိုကြပါတယ်။
ဘွဲ့လွန်ပညာရေးကျောင်းနဲ့ ပညာရေးဌာန ကျိုတိုတက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ Myowa Masako ဟာ လူ့ဦးနှောက်နဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှုမှာ အထူးကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်ပါတယ်။
အရွယ်ရောက်သူ လူကြီးတွေအနေနဲ့ ကလေးတွေကို စတင်မွေးဖွားချိန် နို့စို့ကလေးအရွယ်ကနေ ၁ နှစ်သားအရွယ်လောက်ရောက်တဲ့အထိ ကလေးတွေနဲ့ အပြန်အလှန် ဘယ်လို ဆက်ဆံရမလဲဆိုတာကို အထူးဂရုစိုက်ရမယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
အဲဒီလို နို့စို့ကလေးအရွယ်မှာ ကလေးတွေက လူအမျိုးမျိုးရဲ့ မျက်နှာတွေ၊ လူကြီးတွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို ကြည့်ပြီး မျက်နှာ အမူအရာတွေကို မှတ်သားကြပါတယ်။ ကလေးတွေ အဲဒီလို မှတ်တဲ့အချိန်မှာ မျက်လုံး၊ နှာခေါင်းနဲ့ ပါးစပ်က အရေးပါ ပါတယ်။ မျက်နှာရဲ့ ဒီအစိတ်အပိုင်း ၃ ခုက ထင်ထင်ရှားရှားရှိတဲ့အခါ ကလေးတွေက တခြားသူတွေရဲ့ မျက်နှာကို မှတ်တဲ့နည်း တတ်နိုင်လာကြတယ်။ အဲဒီနောက် လတော်တော်ကြာလာတဲ့အခါ နို့စို့အရွယ်ကလေးတွေက တခြားသူ ပျော်နေတာလား၊ ဒေါသထွက်နေတာလား စသဖြင့် စိတ်ခံစားချက်တွေကို ဖော်ပြတဲ့ မျက်နှာတွေကို ခွဲခြားတတ်ဖို့ သင်ယူလေ့လာကြပါတယ်။
မျက်နှာတွေနဲ့ အမူအရာတွေကို ခွဲခွားသိနိုင်စွမ်းဟာ တခြားသူတွေရဲ့ ခံစားချက်ကို နားလည်နိုင်စွမ်းရှိလာဖို့ လုပ်တဲ့ အခြေခံ လေ့ကျင့်မှု ဖြစ်ပါတယ်။
ပါမောက္ခ Myowa က အရွယ်ရောက်သူတွေက သူတို့ရဲ့ မျက်လုံး ကိုပဲ သုံးပြီး တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် ဆက်သွယ်နိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ကလေးတွေကျတော့ လူတစ်ဦးရဲ့ မျက်နှာအမူအရာ ကနေ သူဘာဖြစ်နေသလဲဆိုတဲ့ အချက်အလက်အမျိုးမျိုးကို စုဆောင်းပြီးတော့ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ လူတွေရဲ့ ခံစားချက်နဲ့ အမူအရာ ကို နားလည်လာနိုင်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး လေ့လာသင်ယူမှုတွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုတွေနဲ့အတူ တစ်ခါတည်း အားလုံး ဆုံးရှုံးသွားနိုင်ခြေ ရှိတယ်လို့ ပါမောက္ခ Myowa က ပြောပါတယ်။
လူတွေအနေနဲ့ နှာခေါင်းစည်းတွေ ဆက်ပြီး တပ်ဆင်ထားပေမယ့်လို့ နို့စို့ကလေးတွေက လူတွေရဲ့ မျက်နှာကို တွေ့မြင်ရဖို့ အခွင့်အလမ်း ပိုပြီး ဖန်တီး ပေးသင့်တယ်လို့လည်း ပါမောက္ခ Myowa က ပြောပါတယ်။ မိသားစုဝင်တွေဟာ အိမ်မှာရှိတဲ့ နို့စို့ကလေးတွေကို အရင်ကထက် ပိုပြီး သူတို့ရဲ့ မျက်နှာတွေကို ပြဖို့ ကြိုးစားသင့်တယ့်လို့ ပါမောက္ခ Myowa က အကြံပြုတိုက်တွန်းထားပါတယ်။

136. မိမိတို့အိမ်မှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် မကူးစက်အောင် ဘယ်လို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်ပါသလဲ။ (အပိုင်း-၅)

အဖြေ- ကိုယ့်အိမ်ထဲကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပါလာရင် ဘယ်လို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်မလဲဆိုတာကို ဂျပန် ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းက ဒေါက်တာ တဲရာ့ရှီးမား တာခဲရှိ (Terashima Takeshi) ကို မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။
မစ္စတာ တဲရုရှီးမား ပြောပြတာကတော့ အဓိကအချက်က အိမ်ကို အန္တရာယ်ရှိတဲ့အဆင့်အလိုက် နေရာတွေကို ခွဲခြားထားဖို့ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူက အိမ်ကို နေရာ ၃ နေရာခွဲထားဖို့ အကြံပေးပါတယ်။ အန္တရာယ်အများဆုံး ရှိတဲ့ “သတိထားရမယ့်နေရာ” က အိမ်ထဲကို လူတွေ အဝင်များတဲ့ ဝင်ပေါက် ပါပါတယ်။ “အတူတူ အသုံးပြုတဲ့နေရာ” က မိသားစုဝင်တွေက ပရိဘောဂတွေ ဒါမှမဟုတ် အရာဝတ္တုတွေကို အတူတူ မျှဝေ အသုံးပြုတဲ့ နေရာ ဖြစ်ပါတယ်။ “ကိုယ်ပိုင် နေရာ”ကတော့ အိပ်ခန်းတွေနဲ့ သီးသန့်အခန်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေ့တော့ ကိုယ့်ရဲ့ အားလပ်ချိန်တွေမှာ သက်သောင့်သက်သာနဲ့ အနားယူကြတဲ့ “တစ်ဦးတည်းအသုံးပြုတဲ့နေရာ” နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အဓိက ပြောပြပေးပါမယ်။
မစ္စတာ တဲရာ့ရှီးမားက ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ ဒီနေရာကို ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေ ပါမလာအောင် မဖြစ် ဖြစ်တဲ့နည်းနဲ့ ကာကွယ် တားဆီးရမယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ယေဘုယျအားဖြင့် သတိမထားမိတဲ့ အရာတစ်ခုကတော့ စမတ်ဖုန်းတွေ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ အပြင်သွားကြတဲ့အခါ စမတ်ဖုန်းကို ထိကိုင်ထားတဲ့အတွက် ဖုန်းမျက်နှာပြင်ကနေ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်နိုင်တယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ အိပ်ခန်းထဲကို ဖုန်းယူလာကြတာကြောင့်မို့ ဖုန်းမျက်နှာပြင်တွေကို ပုံမှန်သန့်ရှင်းရေးလုပ်ပြီး ပိုးသတ်ထားဖို့က အရေးကြီးပါတယ်။

135. မိမိတို့ အိမ်မှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် မကူးစက်အောင် ဘယ်လို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်ပါသလဲ။ (အပိုင်း ၄)

အဖြေ- ကိုယ့်အိမ်ထဲကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပါလာရင် ဘယ်လို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်မလဲဆိုတာကို ဂျပန် ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းက ဒေါက်တာ တဲရာ့ရှီးမား တာခဲရှိ (Terashima Takeshi) ကို မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။ သတိထားရမယ့်နေရာ၊ ဘုံအသုံးပြုတဲ့နေရာ၊ တစ်ဦးတည်း အသုံးပြုတဲ့ နေရာ ဆိုပြီး ၃ နေရာ ခွဲထားရပါမယ်။
ဒီနေ့တော့ မိသားစုဝင်တွေအားလုံး ဘုံအသုံးပြုတဲ့နေရာ ပရိဘောဂတွေ ရှိတဲ့ နေရာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အသေးစိတ် ရှင်းပြပေးပါမယ်။ ဒါမှမဟုတ် အရာဝတ္တုတွေကို အတူတူ မျှဝေ အသုံးပြုတဲ့ နေရာ အကြောင်းကို အဓိကထား ပြောပြပါမယ်။ ဥပမာပြောရမယ်ဆိုရင် အဲဒီလို မိသားစုတွေ အတူတူ မျှသုံးတဲ့ အခန်းတွေက သန့်စင်ခန်းနဲ့ ဧည့်ခန်း ဖြစ်ပါတယ်။ မစ္စတာ တဲရာ့ရှီးမားက မျက်နှာသုတ်ပဝါတွေလိုမျိုး ပစ္စည်းတွေကို အတူတူ မသုံးသင့်ဘူးလို့ အကြံပေးထားပါတယ်။ မီးခလုတ်တွေနဲ့ TV remote လိုမျိုး လူတိုင်းထိတွေ့ကိုင်တွယ်တဲ့ အရာတွေကို မကြာခဏ ပိုးသတ် သန့်စင်သင့်တယ်လို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
မစ္စတာ တဲရာ့ရှီးမားက နေထိုင်ပုံနဲ့ အစားအသောက် စားတဲ့ ပုံစံတွေကို ပြောင်းလဲလိုက်လို့ရှိရင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်နိုင်တယ်လို့လည်း အလေးထား ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ထမင်းစားပွဲတွေမှာ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုင်ပြီး မစားသင့်ဘူးလို့ သူက ဆိုပါတယ်။ ဖြစ်နိုင်ရင် တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် နီးနီးကပ်ကပ် မဖြစ်အောင် စားပွဲမှာ ထောင့်ဖြတ် ဓားလွယ်ခုတ်အနေအထားနဲ့ ထိုင်သင့်တယ်လို့ မစ္စတာ တဲရာ့ရှီးမားက ပြောပါတယ်။ ပန်းကန်ပြား အကြီးကြီးထဲကနေ အစားအသောက် တွေကို အတူတူ ယူစားတဲ့ ဓလေ့ထုံးစံနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့လည်း သတိထားကြဖို့ မစ္စတာ တဲရာ့ရှီးမား က တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ စားသောက်တဲ့ တူတွေလိုမျိုး ပစ္စည်းတွေကို အတူတူ မျှဝေ သုံးစွဲတာကြောင့် ရောဂါကူးစက်မှုအန္တရာယ် ပိုများနိုင်တဲ့အတွက် ကြိုတင်ကာကွယ်သင့်တယ်လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။ မိသားစုဝင်တိုင်းက အစားအသောက်တွေကို တစ်ဦးချင်းစီ သီးသန့်ခွဲယူပြီး ကိုယ့် ပန်းကန်နဲ့ ကိုယ် စားသောက်ကြဖို့လည်း မစ္စတာ တဲရာ့ရှီးမားက အကြံပြုတိုက်တွန်းထားပါတယ်။

134. မိမိတို့အိမ်မှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် မကူးစက်အောင် ဘယ်လို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်ပါသလဲ။ (အပိုင်း ၃)

အဖြေ- ကိုယ့်အိမ်ထဲကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပါလာရင် ဘယ်လို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်မလဲဆိုတာကို ဂျပန် ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းက ဒေါက်တာ တဲရာ့ရှီးမား တာခဲရှိ (Terashima Takeshi) ကို မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။
မစ္စတာ တဲရာ့ရှီးမား ပြောပြတာကတော့ အဓိကအချက်က အိမ်ထဲမှာ အန္တရာယ်ရှိတဲ့နေရာကို အဆင့်အလိုက် ခွဲခြားထားဖို့ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူက အိမ်ကို နေရာ ၃ နေရာခွဲထားဖို့ အကြံပေးပါတယ်။ ကူးစက်မှုကို သတိထားရမယ့်နေရာ၊ ဘုံအသုံးပြုတဲ့နေရာ၊ တစ်ဦးတည်း အသုံးပြုတဲ့ နေရာ ဆိုပြီး ၃ နေရာ ခွဲထားရပါမယ်။
အန္တရာယ်အများဆုံး ရှိတဲ့ “သတိထားရမယ့်နေရာ” က အိမ်ထဲကို လူတွေ အဝင်များတဲ့ ဝင်ပေါက် ဖြစ်ပါတယ်။ “အတူတူ အသုံးပြုတဲ့နေရာ” က ပရိဘောဂတွေ ဒါမှမဟုတ် အရာဝတ္တုတွေကို မိသားစုဝင်တွေ အတူတူ မျှဝေ အသုံးပြုတဲ့ နေရာ ဖြစ်ပါတယ်။ “ကိုယ်ပိုင် နေရာ”ကတော့ အိပ်ခန်းတွေနဲ့ သီးသန့်အသုံးပြုတဲ့အခန်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
လူတစ်ယောက် အိမ်ကို လာတဲ့အချိန်မှာ အမျိုးသား ဒါမှမဟုတ် အမျိုးသမီးဟာ “သတိထားရမယ့်နေရာ” က ဝင်ပေါက်မှာ ရပ်ပြီး သူတို့ရဲ့ ကုတ်အင်္ကျီကို နံရံမှာ ချိတ်-- ပြီးတော့ တစ်ခါသုံး နှာခေါင်းစည်းကို အဖုံးပါတဲ့ အမှိုက်ပုံးထဲကို တစ်ခါတည်း စွန့်ပစ်သင့်ပါတယ်။
လူတွေအနေနဲ့ ရောဂါပိုးတွေ ကပ်နေနိုင်တဲ့ ကုတ်အင်္ကျီတွေနဲ့ နှာခေါင်းစည်းတွေကို အိမ်ထဲကို ယူတာတာမျိုး မလုပ်ဘဲ အိမ်ပေါက်ဝ တံခါးမှာပဲ ထားခဲ့သင့်တယ်လို့ မစ္စတာ တဲရာ့ရှီးမားက သတိပေးထား ပါတယ်။

133. မိသားစုဝင် တစ်ဦးမှာ ရောဂါကူးစက် ခံရပြီးနောက် မိမိတို့ရဲ့ အိမ်မှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် မပြန့်ပွားအောင် ဘယ်လို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်ပါသလဲ။ (အပိုင်း-၂)

အဖြေ- မိမိတို့ရဲ့ မိသားစုထဲမှာ တစ်ယောက်ယောက်က ရောဂါကူးစက်ခံရပြီဆိုရင် သတိထားရမယ့် အချက်တွေကို ပြောပြထာပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူဟာ အခန်း သီးခြားခွဲနေဖို့လည်း ပါဝင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ တစ်ခါတရံ တိုက်ခန်းကျဉ်းတစ်ခန်းမှာ နေထိုင်သူတွေဆိုရင် ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူတစ်ဦးကို အခန်းတစ်ခန်း ခွဲပေးဖို့ဆိုတာ အခက်အခဲ ရှိပါတယ်။ ဒါနဲ့ ပတ်သက်လို့ တိုကျိုက စုမိဒါ မြို့နယ်မှာ ရှိတဲ့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစင်တာတွေရဲ့ အကြီးအကဲဖြစ်သူ မစ္စတာ နီရှိဇုကာ့ အီတာ့ရု (Nishizuka Itaru) ကို မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။ သူပြောတာက မိသားစုဝင်တွေဟာ ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူနဲ့ ၁ မီတာ အကွာမှာ နေသင့်ပါတယ်၊ ပြီးတော့ နီးနီးကပ်ကပ်နေတာနဲ့ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် စကားပြောဆိုတာတွေက ပါးစပ်ကနေ အရည်အစက်တွေ စင်လာမှာကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့ မျက်နှာချင်းဆိုင် စကားပြောတာကို မလုပ်ကြဖို့ သတိပေးထားပါတယ်။
ဒါ့အပြင် အခန်းတွေကို လေဝင်/လေထွက်ကောင်းအောင်လုပ်ဖို့နဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်တဲ့ အိမ် ဖြစ်ဖို့အတွက် လိုအပ်ရင် စိုထိုင်းဆထိန်းစက်ကို အသုံးပြုဖို့လည်း သူက အကြံပေးခဲ့ပါတယ်။
တစ်ယောက်ယောက်မှာ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရပြီဆိုရင် ဘယ်လို ဆောင်ရွက်ချက်တွေ လုပ်မလဲဆိုတာကို မိသားစုအတွင